علوم اجتماعی،مسائل روز
24.6K subscribers
6.12K photos
2.54K videos
227 files
2.93K links
👇اینستاگرام علوم اجتماعی،مسائل روز👇

🆔 Social.Sciences1

یا لینک مستقیم⬇️

🌐 http://instagram.com/social.sciences1
Download Telegram
@SocialSciences1
ابراهيم توفيق و مهدي يوسفي در نشست به‌كارگيري نظريات تاريخي فوكو در ايران

🔶 #فوكو كجا شكست مي‌خورد؟
محسن آزموده

بالاخره تكليف ما ايرانيان فارسي زبان كه عمدتا با ترجمه يا متن‌هاي انگليسي زبان سر و كار داريم و در به در دنبال نظريات نو و جديد مي‌گرديم تا وضعيت خودمان را با كمك آن توضيح دهيم، با ميشل فوكوي فرانسوي چيست؟ متفكري كه آثار متعددي از او و درباره او به فارسي ترجمه شده است، در كنار آثار كثيري كه از جنس مقاله و كتاب درباره‌اش تاليف شده است. با اين همه هنوز برخي خوانندگان پر و پا قرص او كه عمدتا به متن اصلي آثار او را مي‌خوانند، معتقدند اين برداشت‌ها نادقيق و تحريف شده است. اين ادعاها اما سبب نشده كه فوكو به فضاي دانشگاهي ما راه نيابد. قريب به دو دهه است كه در رشته‌هاي مختلف علوم انساني از جامعه‌شناسي و علوم سياسي گرفته تا تاريخ و فلسفه دانشجويان ايراني خواسته يا ناخواسته مي‌كوشند مستقيم يا غيرمستقيم از فوكو و نظرياتش بهره بگيرند، اين ميان آثار قابل‌توجهي نيز خلق شده كه برخي بارها نيز مورد نقد و بررسي قرار گرفته‌اند، مثل دانش، ‌قدرت و مشروعيت داود فيرحي و روشنفكران ايراني و غرب
مهرزاد بروجردي. نويسندگان اين آثار مدعي بهره گرفتن از روش‌شناسي فوكويي در توضيح موضوع مورد بحث شان هستند؛ ادعايي كه مورد نقد ناقدان هم از نوع طرفداران ارتدوكس فوكو و هم از جنس مخالفان به كار بردن نظريات غربي در بررسي موضوعي در بستري ديگر واقع شده است. تازه اينها نخستين آثار و بالنسبه موفق‌ترين آنها هستند، فراوانند آثاري كه دقت‌هاي نظري و صف شكني اين آثار را ندارند و با اين همه ادعا دارند كه فوكويي كار كرده‌اند. دلايل متعددي (جامعه شناختي، تاريخي و حتي فلسفي) مي‌توان براي اين اقبال (ممكن است بگوييد بداقبالي براي فوكو) به انديشه‌هاي فوكو از سوي ايرانيان بر شمرد. با اين همه همواره اين پرسش مطرح است كه آيا اين رجوع چند باره به لحاظ علمي مشروع است يا نه.
مهدي يوسفي، دانشجوي دكتري جامعه‌شناسي چند سال پيش پايان نامه‌اي با موضوع عنوان تعديلات نظري لازم براي به كارگيري نظريات تاريخي فوكو در ايران با راهنمايي ابراهيم توفيق نوشت كه بسيار مورد توجه علاقه‌مندان به بحث مذكور قرار گرفت. در جلسه چهارم از سلسله نشست‌هاي نقد پايان نامه‌هاي دانشجويي، او به توضيحي درباره تز خودش پرداخت. در اين نشست ابراهيم توفيق، جامعه‌شناس تاريخي نيز حضور داشت و توضيحاتي ارايه داد كه از نظر مي‌گذرد.
@SocialSciences1
مهدي یوسفي
پژوهشگر علوم اجتماعي
بحث من اين نيست كه فوكو چه مي‌گويد يا چه برداشت‌هايي از كار او صورت گرفته و ممكن است، بحث اصلي اين است كه نظريه‌اي چون دست كم نظريه فوكو نمي‌تواند به ما بنياد جهانشمولي بدهد كه با استفاده از آن بتوانيم به تحليل شرايط در جاهاي ديگر بپردازيم؛ به عبارت ديگر فوكو تاكيد دارد كه روي زمان و مكان معيني كار مي‌كند و روشن است كسي كه بر اين موضوع تاكيد دارد، منظورش آن است كه كار خودش نيز مقيد به زمان و مكان معين است. البته وابستگي به قيد زمان و مكان از منظرهاي مختلف مورد بحث واقع شده است اما فوكو مي‌گويد تاريخ فكر انباشتي از كاوش پيرامون مسائلي است كه حول يك موضوع شكل مي‌گيرند و هر كار علمي روي اين انباشت كه به شكل بلور است، تار ديگري مي‌تند. به همين خاطر فوكو مي‌گويد كه نظريه‌اش جهانشمول نيست اما اين كفايت را دارد كه در فضاي انباشته شده موجود مي‌تواند گره‌هايي را باز كند.

فوكو از نظر روشي در برابر ما مي‌ايستد
اما ما در ايران آثار فوكو را كه شامل مفاهيم، اصول روش شناختي و... است، مي‌خوانيم. در نسل پيش از ما در جامعه‌شناسي كوشيدند كه اصول روش شناختي و چارچوب نظري او را اخذ كنند و با استفاده از آنها به تحليل مسائل جامعه ايران بپردازند؛ گويي فاصله‌اي ميان نظريه و بستري كه نظريه در آن اعمال شده وجود ندارد و به راحتي مي‌توان از نظريه فوكو براي حل مسائل ايران بهره گرفت. بحث اصلي من اين بود كه اين كار به‌طور عام ممكن نيست و در مورد خاص فوكو نقض غرض است يعني اگر چنين كنيم، خود فوكو از نظر روشي در برابر ما مي‌ايستد.
@SocialSciences1
فهم متعارف: باستان‌شناسي در برابر تبارشناسي
در نظريه فوكو به نظر مي‌رسد مي‌توان دو روش باستان‌شناسي يا ديرينه‌شناسي و تبارشناسي را از يكديگر تفكيك كرد و با اخذ هر كدام از اين دو روش به تحليل مسائل پرداخت. اما به نظر من امكان چنين خوانشي از فوكو به وجود با توجه به متن‌هايي كه در دهه‌هاي ١٩٨٠ و ١٩٩٠ منتشر شده وجود ندارد. در دهه ١٩٧٠ كه نخستين مواجهات جدي با فوكو در دنياي انگليسي زبان به خصوص با كتاب آلن شريدان مترجم رسمي آثار فوكو رخ داد، اين تصور بود كه فوكو نخست به روش باستان‌شناسي كار مي‌كند. در روش باستان‌شناسي بيان مي‌شود كه علم در گفتمان و گفتمان در زبان آميخته با قدرت به وجود مي‌آيد، اما وقتي فوكو به
حوادث ١٩٦٨ بر مي‌خورد به اهميت مسائل سياسي پي مي‌برد و به همين خاطر روش باستان‌شناسي را كنار مي‌گذارد و سراغ روش تبارشناسي مي‌رود كه در آن بر قدرت تاكيد مي‌كند. به نظر من مي‌رسد شريدان در اين توصيف از فوكو چند مفروض غيرقابل دفاع دارد؛ نخست اينكه فوكو روش باستان‌شناسي را كنار گذاشته است؛ ‌در حالي كه متن‌هايي كه از فوكو در دهه‌هاي
١٩٨٠ و ١٩٩٠ منتشر شد، مي‌بينيم كه فوكو تا پايان عمر باستان‌شناسي را كنار نگذاشته و تاكيد مي‌كند كه كارش دو بعد باستان‌شناسي و تبارشناسي دارد كه اين دو را بايد در كنار هم پيش برد. مفروض نادرست ديگر شريدان اين است كه گفتمان را با زبان يكي مي‌داند؛ در حالي كه فوكو تلاش مي‌كند با وامگيري گفتمان (discourse) تاكيد كند كه تمايزي ميان زبان و كنش وجود ندارد و اين دو در يك سطح يعني گفتمان رخ مي‌دهد. گفتمان براي فوكو امري شبيه قياس ضمير باختين است، يعني معنا نه در زبان كه در جهان مفروض رخ مي‌دهد. اين نزديك گفتمان فوكو است، ‌گفتمان سطح پيشاپيش پذيرفته است، چرا چنين است؟ زيرا در جهاني كه آن را مفروض گرفته‌ايم، پيش فرض گرفته‌ايم كه قواعدي هم وجود دارد و آن قواعد بنيادها يا عملكردهاي گفتمان به تعبير فوكو است.

نظريه سيار ادوارد سعيد
با توجه به آنچه گفته شد، قصدم از نگارش پايان‌نامه با موضوع تعديلات نظري براي استفاده از فوكو،
اين بود كه نشان دهم چنين كاري با فوكو غيرممكن است، يعني ممكن است كسي مثل محمد توكلي طرقي از مفهوم hetero utopia براي توضيح متن‌ها فارسي‌اي كه بين مرزهاي كنوني ايران و هند نوشته مي‌شوند، بهره بگيرد و نام شان را متن‌هاي بي‌خانمان بگذارد. او به هر حال اين كار را مي‌كند، اما مساله من اين است كه كل دستگاه فوكويي آن جوري كه تصور مي‌شود كه اين قابليت را دارد كه اينجا مورداستفاده قرار بگيرد، غلط است. من از مفهوم نظريه‌هاي سيار ادوارد سعيد بهره مي‌گيرم، سعيد در مقاله‌اي در كتاب جهان، متن، منتقد از يك بيماري نظري ياد مي‌كند كه طي آن برخي فكر مي‌كنند به راحتي مي‌توان نظريه‌اي كه در يك بستر توليد شده را در بستري ديگر به كار برد. او براي درمان اين بيماري مي‌گويد كه به نظر من بايد نشان داد وقتي يك نظريه از يك بستر به بستري ديگر مهاجرت مي‌كند، در بستر دوم چه مقاومت‌هايي ايجاد مي‌شود. ثبت اين چيزها باعث مي‌شود كه بتوانيم فضايي بينابيني بين نظريه و زمينه‌اي كه نظريه در آن به كاربسته مي‌شود، توليد كنيم.
@SocialSciences1
بليتي به نام فوكو
به همين خاطر كوشيدم نشان دهم كه وقتي فوكو را به ايران آورديم، چه بلايي بر سرش آورديم و فوكو چه بلايي بر سر ما آورد. البته در سال‌هاي اخير استفاده‌هاي دقيقي از فوكو صورت گرفته است، اما به‌طور غالب فوكو براي ما همچون بليتي است كه با او مي‌توانيم به فضاي روشنفكري و آكادميك راه پيدا كنيم و بعد از اين راهيابي ديگر با آن بليت كار نداريم. اين به كارگيري ناقص فوكو به خصوص از جانب كساني صورت مي‌گيرد كه كارشان نشان مي‌دهد به شيوه‌هاي ديگر تحليل گفتمان مثل روش لاكلائو- موفه علاقه دارند. به همين خاطر حس مي‌كنم استفاده از فوكو در ايران تا حدود زيادي نمادين است كه به محقق اجازه مي‌دهد كارش مشروع جلوه داده شود.

پروژه فوكو
اما غير از اين شيوه استفاده از فوكو و استفاده‌اي كه توكلي طرقي صورت داده، كوشيدم با ورود به كار فوكو چيزي فراتر از باستان‌شناسي و تبارشناسي بيابم؛ امري كه در كل آثار فوكو مشترك است. فوكو در سه جا از آثارش سه سرنخ به ما مي‌دهد: اول هستي‌شناسي خودمان
(ontology of ourselves) يعني در راستاي پروژه روشنگري چيست كانت، بكوشيم نشان دهيم در جهان در حال تغيير كجا ايستاده‌ايم، دوم مساله‌سازي (problimatization) به اين معنا كه چيزها مدام و به صورت غيرخطي مساله مند (پروبلماتيزه) مي‌شوند كه با هستي‌شناسي خودمان نسبت جدي دارد و مساله سوم فوكو برساخته شدن سوژه است. فوكو در مقاله‌اي كه در انتهاي كتاب ميشل فوكو فراسوي ساختگرايي و هرمنوتيك (نوشته رابينو و دريفوس) نوشته شده خطاب به مخاطب انگليسي زبان (فارسي زبان) تاكيد مي‌كند كه مساله من قدرت نبوده است، بلكه اگر قدرت برايم مهم بوده به اين خاطر است كه جايي به اين رسيدم كه مساله قدرت با مساله شكل‌گيري سوژه گره مي‌خورد، سوژه به عنوان كسي كه مي‌شناسد اما نه به تعبير كانتي بلكه به عنوان يكي از اشيايي كه در جهان هست و با اشياي اين جهان نسبتي دارد و با پروبلماتيزه شدن اين نسبت‌ها، برساخته مي‌شود. هدف از ارايه اين سطح از فوكو اين نيست كه بگويم اين روش را اخذ كنيم و با آن به تحليل بپردازم بلكه آن است كه پروژه فوكو را نشان دهم.

از عصر سند تا عصر يادبود
اما بعد از ارايه پايان‌نامه به نتايج ديگري نيز
دست يافتم. متن اصلي فوكو يعني باستان‌شناسي دانش چنين آغاز مي‌شود كه فوكو تاكيد مي‌كند سال‌هاست مورخان ميان دو سطح رويدادهاي تاريخي يعني سطح سريع (مثل اتفا
ق‌هاي سياسي) و سطح كند (مثل تحولات جغرافيايي) تمايز مي‌گذارند و ميان اين دو سوي طيف سلسله مراتبي قايل مي‌شوند. فوكو در برابر مي‌گويد كه زمان در تاريخ‌نگاري ديگر مثل تاريخ‌نگاري قرن نوزدهمي يكپارچه نيست، بلكه لايه‌هاي متعدد با ريتم‌هاي متفاوت دارد. اشاره فوكو در اين جا به مكتب آنال و تمايزگذاري ايشان ميان ريتم‌هاي زمان است.
فوكو بر اين باور است كه با چنين مفروضي ديگر داده تاريخي را نمي‌توان سند تلقي كرد. عصر سند تمام شده و عصر يادبود آغاز شده است. هر چيزي كه از گذشته مانده يادبود است؛ يادبودهايي كه در لايه‌هاي مختلف زماني پخش شده‌اند و به ما كمك مي‌كنند تا ريتم‌هاي تاريخي را نشانه‌گذاري كنيم. او گويي تاريخ‌نگاري قرن بيستم فرانسه را نشان مي‌دهد، اما در نهايت كار خود را باستان‌شناسي مي‌نامد.
@SocialSciences1
مشكل تاريخ‌نگاري ايراني
مشكل در ايران اين است كه تاريخ‌نگاري آنال نداريم. به همين خاطر است كه فكر مي‌كنم در ايران به جاي اينكه بپرسيم آيا مي‌شود فوكو را در ايران كاربردي كرد به اين سوال بپردازيم كه اگر بخواهيم در ايران از فوكو استفاده كنيم، كجا به مشكل برمي‌خوريم؟
مهم‌ترين و عميق‌ترين مشكل آن است كه ما آن تاريخ‌نگاري را نداريم، سطحي‌ترين مشكل نيز داده‌هاي تاريخي است. مساله آن جاست كه دقيقا بدانيم براي چه موضوعي از فوكو مي‌خواهيم بهره بگيريم و در اين كاربست به مشكلات اين كاربرد آگاه شويم. بنابراين سوال نهايي اين است كه فوكو به نسبت چه تحقيقي و كجا مقاومت ايجاد مي‌كند؟ فوكو بيشتر كجاها ما را به مشكل مي‌اندازد؟ براي پاسخ به اين پرسش به جاي ابتدا از فوكو بايد از بستر تاريخ‌نگاري ايراني آغاز كرد، يعني بايد به اين بپردازيم كه تاريخ‌نگاري ما چيست و چه مسيرهايي را رفته است؟ با مشخص شدن پاسخ اين پرسش و آشكار شدن اين مسيرها مي‌توان نشان داد كه چگونه فوكو را تعديل كرد.

گسست: فوكو در برابر هگل
موضوعي كه من به آن پرداخته‌ام، ‌گسست است. در ايران متاثر از خوانش امريكايي، فوكو را فيلسوف گسست مي‌خوانند.
فوكو خودش به اين تعبير مي‌خندد و مي‌گويد كه نمي‌دانم چرا من را چنين مي‌خوانند اما به نحوي ديگر آن را مي‌پذيرد، يعني گسست يكي از برنده‌ترين ابزارهاي كار او است. در نظم گفتار (با ترجمه باقر پرهام) فوكو چهار دستورالعمل روشي معرفي مي‌كند كه گسست يكي از آنهاست، يعني بكوشيم تاريخ را گسسته ببينيم، نه اينكه فوكو بر اين باور باشد كه تاريخ گسسته است. دليل اين انتخاب آن است كه تاريخ نگار غربي و مشخصا تاريخ‌نگاري اروپايي متكي بر مفهوم تداوم (continuity) است كه به خصوص بعد از هگل مي‌كوشد دو مفهوم اساسي تداوم و تغيير را به اين شكل توضيح دهد: نخست اينكه چيزها چگونه تداوم پيدا كردند و ديگر اينكه چگونه تغيير پيدا كردند. اين دو مفهوم در تاريخ‌نگاري ما اهميتي نداشته‌اند؛ درحالي كه مي‌توان ادعا كرد اين دو مفهوم بنياد تاريخ‌نگاري مدرن هستند و به همين خاطر فوكو سراغ گسست مي‌رود، زيرا مي‌خواهد روبه‌روي هگل بايستد. او برخي از عناصر اصلي هگل چون سوژه و غايت و... را نقد مي‌كند.
در بحث روش‌شناسي نيز مي‌كوشد تداوم هگلي‌ها را كنار بگذارد بنابراين او به جاي continuity از discontinuity بهره مي‌گيرد كه ما آن را گسست ترجمه مي‌كنيم و با اين ترجمه ظرفيت مفهومي آن را تقليل مي‌دهيم. او از مفهوم rupture نيز بهره مي‌گيرد كه دقيقا يعني گسست. مثلا در كتاب كلمه‌ها و چيزها فوكو به گسست (rupture) ميان اپيستمه‌ها اشاره مي‌كند؛ در حالي كه discontinuity را بهتر است به عدم تداوم يا انقطاع ترجمه كرد. فوكو مثل ماركس از جابه‌جايي دو فرماسيون سخن نمي‌گويد، بلكه بر عكس مي‌خواهد بگويد ما دچار توهم تداوم و
بر هم انباشت شدن چيزها هستيم؛ در حالي كه امكان ندارد چيزها بر هم سوار شوند جز اينكه ميان آنها مفصل باشد. از نظر فوكو براي هر تداومي نياز به مفصل است.
@SocialSciences1
فرضيه سكون: بنياد خيالي تاريخ‌نگاري ايراني
به تاريخ‌نگاري خودمان بازگرديم. آ. ك. سي. لمبتون هگلي در كتاب مهم تداوم و تغيير در تاريخ ايران عصر ميانه مي‌كوشد عوامل تداوم و گسست در تاريخ ميانه را نشان دهد. او به اين نتيجه مي‌رسد كه در تاريخ ما دو گروه اهل قلم و اهل شمشير يا نظاميان وجود داشته‌اند كه دسته نخست باعث تداوم و دسته دوم باعث تغيير بودند. توجه به كتاب لمبتون عمدتا از حيث داده شناختي صورت گرفت و به مباحث روشي او توجه نشد زيرا ما يك بنياد خيالي در تاريخ‌نگاري‌مان داريم كه يكي از امور اصلي آن فرضيه سكون است. يعني هيچ اتفاقي در هيچ دوره‌اي از تاريخ ايران نمي‌افتد. مثلا ما در
تاريخ‌مان مفهوم استبداد را به راحتي به تمام تاريخ تسري مي‌دهيم و فكت‌هاي متعددي را از جاهاي مختلف كنار هم مي‌گذاريم. مساله تداوم به معناي هگلي آن نيست، بلكه مساله اين بوده كه ايران چه بوده است و كل تاريخ ايران پيش از مشروطه را بر اين اساس سنتي و ب
عد از آن را مدرن مي‌خوانند. اين نوعي سكون روش‌شناختي است، يعني رخداد به معناي امري كه تداوم را ممكن مي‌كند يا چيزي را بر چيز ديگر سوار مي‌كند، وجود ندارد. در چنين فضايي وارد كردن فوكو هيچ دردي را درمان نمي‌كند.

امتناع مبتني بر خيال
در پايان ضمن اداي احترام مايلم به بحث آقاي
سيد جواد طباطبايي درباره شرايط امتناع اشاره ‌كنم. ايشان در دو جا (در يك سخنراني و در ابن‌خلدون) با اشاره به فوكو مي‌گويد كه اگر فوكو درباره شرايط امكان حرف مي‌زند، تاريخ ما، تاريخ امتناع است و به همين خاطر من از شرايط امتناع حرف مي‌زنم. طباطبايي از انحطاط حرف مي‌زند و مي‌گويد كه تاريخ ما از قرن چهارم به تدريج مسير زوال را پيموده است تا به مكتب تبريز مي‌رسد كه اين مكتب تلاشي ناكام را تا مشروطه به ثمر مي‌رساند.
نظريه انحطاط يا نظريه امتناع دكتر طباطبايي، تنها در حالتي مي‌تواند بيان شود كه به تعبير باختين جمله‌اي كه بيان نمي‌شود، فرضيه سكون است، يعني تنها در خيالي كه فرضيه سكون در آن حضور دارد سيدجواد طباطبايي مي‌تواند به اين شكل نظريه انحطاط خودش را بسط دهد زيرا وقتي تاريخي داريم كه هيچ جا درباره تداوم آن بحث نشده، بحث امتناع تنها در خيال مطرح مي‌شود. اين در حالي است كه براي بررسي تداوم آثار زيادي از تواريخ، دفترهاي حساب مالياتي، مكتب‌هاي فكري، ذيل نويسي، حاشيه نويسي و ژانر داشته‌ايم؛ در حالي كه ما هر سايت انباشتي را به لحظه سكون بدل مي‌كنيم. در نتيجه ما در تاريخ‌مان به تعبير آرامش دوستدار درخشش‌هايي تيره داشته‌ايم كه به علت عدم تداوم از بين رفته‌اند، يعني ما اين روند تحول يا تداوم را بازشناسي نكرده‌ايم و به همين خاطر خيلي سريع همه اتفاق‌هاي مهم را به قرون سوم و چهارم نسبت داديم و زوال را نتيجه گرفتيم.
@SocialSciences1
#فوكو كجا شكست مي‌خورد؟
علت اشاره به دكتر سيد جواد طباطبايي اين بود كه نشان دهم چطور فوكو مي‌تواند به درد ما بخورد. ما بايد جديت انقلابي مساله گسست فوكو را كنار بگذاريم زيرا به خصوص در تاريخ ما كه كسي روي تداوم كار نكرده، به همه‌چيز نسبت گسست مي‌دهند و نقض غرض رخ مي‌دهد. اما مي‌توان از روند فوكو در خوانش سيد جواد طباطبايي استفاده كرد و گفت كه حتي اگر شما از انحطاط سخن مي‌گوييد، آيا مي‌توانيد دقيقا لحظه‌هاي گسست را نشان دهيد؟ اينجاست كه فوكو شايد بتواند به ما كمك كند. اما هدف من نشان دادن روش به كارگيري فوكو نبود، به نظر من كار بهتر آن است كه فوكو را پيش رو بگذاريم و مفهوم‌هاي اصلي كه در تاريخ‌نگاري‌مان مطرح است را نيز در ميان بگذاريم و ببينيم كه فوكو چگونه نمي‌تواند با اين مفاهيم كار كند و كجا شكست مي‌خورد؟ آنجاست كه مي‌توانيم چرخنده‌هايي جاسازي كنيم كه بتواند فوكو را به تاريخ‌نگاري ما وصل كند.

🗞روزنامه اعتماد، 27 اردیبهشت 1395

👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
@SocialSciences1
#مرگ_جامعه يا #جامعه_شناسي

صالح زماني پژوهشگر دانشگاه بروكسل

◀️هر صبح كه بيدار مي‌شويم، به ياد بياوريم چقدر ارزشمند است كه مي‌توانيم نفس بكشيم، فكر كنيم، لذت ببريم و عشق بورزيم... اينها نوشته‌هايي نصب شده بر پل عابرپياده است كه دقيقا زير همان نرده‌ها، فردي خود را حلق‌آويز كرد. در كمتر از دوهفته نزديك به ١٠ خودكشي در پايتخت گزارش شده است. اگر اين را بگذاريم كنار ده‌ها مساله اجتماعي ديگر كه در دو دهه اخير در ايران شدت گرفته است، به سادگي درمي‌يابيم كه حال جامعه ما خوب نيست. اما در اين نوشتار كوتاه هدف اين نيست كه روايتي ديگر از آشوب‌هاي دروني اين جامعه ارايه شود و با الفاظي پرطمطراق‌تر از الفاظ قبل، جامعه را به زير تيغ ببرد و با خلق چندين علامت سوال بزرگ صرفا مساله اجتماعي را پيچيده‌تر كند. در اينجا هدف اين است هشدار دهيم كه بخشي از حال نامساعد جامعه ناشي از حال خراب جامعه‌شناسي در ايران است. جامعه‌شناسي بيش از يك دهه است كه به طور سيستماتيك در حال زنده به گور شدن است و جامعه‌شناسان بيش از همه در اين جنايت سهيم هستند بنابراين هشدار اين نوشتار به جامعه‌شناسان است كه در برابر چشمان‌شان جامعه‌شناسي را به استهزا گرفته‌اند. اگر بخواهيم دقيق‌تر و خارج از چارچوب متعارفي كه خود جامعه‌شناسان به آن علاقه دارند به يك دسته‌بندي از جامعه‌شناسان ايراني قايل باشيم بايد بگوييم كه آنها دو دسته‌اند: يا به جامعه‌شناسي اعتقاد دارند يا ندارند. دسته دوم، يعني آنهايي كه به جامعه‌شناسي اعتقاد ندارند در ايران بيشترند. اين دسته جامعه‌شناسان كساني هستندكه به سندروم جامعه‌نشناسي دچار شده‌اند. به همين دليل معمولا جامعه‌شناسي را با تاريخ، اقتصاد، ادبيات، هنر، داستان، سينما و هر آنچه زمانه و دل‌شان طلب مي‌كند اشتباه مي‌گيرند. برخي‌شان درگير روزمرّگي‌هاي پروژه محور و تفرج‌هاي به اصطلاح جامعه‌شناسانه هستند و هدفي جز كسب نام و نان ندارند. برخي‌شان مصاحبه مي‌كنند، حرف‌هاي زيبا مي‌زنند و همچون شاهدان بازاري در راديو و تلويزيون سرگردانند و از اين سخنراني به آن سخنراني در حركت هستند. فقط مي‌خواهند
ديده و شنيده شوند. اينان اهل سكوت، تفكر و تامل نيستند و از فقدان برنامه پژوهشي رنج مي‌برند. برخي‌هاي‌شان هم به تاريخ رجعت كرده‌اند تا مساله امروز را بفهمند اما هم آنجا سكني گزيده‌اند و ديگر به حال بازنگشته‌اند. اينها همگي جامعه‌نشناس هستند و به آنها اميدي براي نجات جامعه‌شناسي نيست. دسته ديگر يعني آنهايي كه به جامعه‌شناسي اعتقاد دارند البته تعداد كمتري هستند. برنامه پژوهشي آنها اين است كه جامعه‌شناسي را به جامعه ايراني وصله كنند. اينها با زيست اجتماعي ايرانيان آشنا هستند و مساله ايرانيان را به خوبي مي‌شناسند اما عافيت‌طلب و محافظه‌كارند و به همين دليل سهم مهمي در زنده به گور كردن جامعه‌شناسي دارند چرا كه با وجود فهم مساله، در بيان آن سكوت مي‌كنند. خود را از جامعه دور كرده‌اند و به گوشه‌اي خزيده‌اند و پرده‌نشيني اختيار كرده‌اند. دولت را بيگانه‌اي مي‌پندارند كه قابل اعتماد نيست و جامعه را هم از دست رفته مي‌انگارند. معمولا دلسرد و نااميدند و نمي‌دانند كه همكاران اروپايي و امريكايي‌شان تا چه اندازه به دولت‌هاي‌شان مشاوره و هشدارهاي جامعه‌شناسانه مي‌دهند. اين دسته تنها كساني هستند كه مي‌توانند جامعه‌شناسي ايران را از حاشيه‌نشيني نجات دهند. اگر قرار باشد كسي علت خودكشي‌هاي اخير پايتخت را بداند، آن افراد تنها جامعه‌شناسان دسته اول هستند كه متاسفانه سكوت كرده‌اند. ارزشمندي اين دسته از جامعه‌‌شناسان اين است كه اعتقاد دارند جامعه‌شناسي در قرن بيستم و در بسياري از كشورها، مسائل مهمي را حل كرده است؛ در حالي كه امروز خودش در ايران به مساله اجتماعي تبديل شده است. بر اين منطق تنها مي‌توان گفت كه مرگ جامعه‌شناسي در ايران در گرو كم‌كاري جامعه‌شناسان دسته اول است. جامعه‌شناسي با بخشنامه، فشار و اعمال قدرت نمي‌ميرد بلكه با سكوت و محافظه‌كاري مي‌ميرد. اين دسته بايد دولت و برنامه‌ريزان را متقاعد كنند كه جامعه در حال فروپاشي است و همبستگي اجتماعي در اغمايي رو به مرگ به سر مي‌برد. آنها بايد جامعه‌شناسي را از طناب ‌دار پايين بياورند و نشان دهند كه اندكي اعتقاد به علوم اجتماعي مي‌تواند راهگشاي مسائل ما باشد.

👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1

🗞روزنامه اعتماد، دوشنبه 27 اردیبهشت 1395
http://www.etemadnewspaper.ir/Default.aspx?NPN_Id=432&PageNO=7
‌ @SocialSciences1

این کلمه ی " وطن "، یک روز از بین می رود.
آن وقت، مردم به پشت سرشان، به ما نگاه می کنند
که خودمان را توی مرزها حبس کرده بودیم
و سرِ چند خط روی نقشه، همدیگر را می کشتیم. بعد میگویند:
" این ها عجب احمق هایی بوده اند."

📚 #جنگ_آخر_زمان
#ماریو_بارگاس_یوسا

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
https://telegram.me/joinchat/B8dgVjzw2lSWh3ZSpj1VhQ
‌@SocialSciences1
#قدرت وضعیت استراتژیکی پیچیده:
#میشل_فوکو

قدرت مولد معرفت و دانش است و آن چه ما به عنوان درست و نادرست می شناسیم یعنی مفهوم حقیقت و خطا،دقیقاً در حوزه ی سیاسی شکل می گیرد.از دیدگاه فوکو، قدرت چیزی است که در مالکیت دولت، طبقه حاکمه و یا شخص حاکم نیست، بر عکس قدرت یک استراتژی است:قدرت نه یک نهاد و نه یک ساختار بلکه"وضعیت استراتژیکی پیچیده" و "کثرت روابط میان نیروها"، است.هر جا قدرت هست، مقاومت هم هست و قدرت در واقع برای بقراری خود نیازمند وجود شمار کثیری از نقاط مقاومت است. به عبارت دیگر شبکه روابط قدرت در عین حال همواره با مجموعه ای از اشکال مقاومت است. بر طبق تحلیل فوکو"قدرت" تنها بر روی افراد آزاد و اعمال آن ها اعمال می شود و آنان را برمی انگیزد تا از میان گزینه های مختلف دست به انتخاب بزنند. از همین رو شرط وجود قدرت، رابطه مستمر آن با مبارزه، مقاومت و آزادی است. اما هر جا نافرمانی و مقاومت به پایان برسد،رابطه قدرت هم پایان می یابد.
(تلخیص از رابینو و دریفوس(فوکو)،28:1379-25)

👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
@SocialSciences1
#انواع_روش_های_کیفی
#روش_تاریخی:

وقتی ما درباره ی پژوهش می اندیشیم اغلب آزمایشگاه یا کلاسی را در نظر میگیریم که در آن دو یا چند گروه تدبیرهای گوناگون یا روش های یادگیری متناوبی را دریافت می دارند و بعد تعیین می گردد که آیا تدبیر یا یادگیری مورد نظر بر پیامد تاثیر داشته است یا نه و گفته می شود این پژوهش در پیش بینی روابط علت و معلولی بهترین روش است. در حالی که آزمایش و طرح های آزمایشی جایگاه مهم و تعیین کننده ای در علم دارند، اما گاهی ما بهترین شناخت را می توانیم از نگاه به گذشته به دست می آوریم و #پژوهش_تاریخی تلاش می کند این کار را انجام دهد.
#پژوهش_تاریخی در حوزه اکتشافی یک #پژوهش_کیفی و در حوزه قیاسی یک پژوهش توصیفی است که در آن با بررسی پدیده ها و رخدادهایی که در گذشته رخ داده اند تلاش می شود آینده پیش بینی شود و در راستای آن تعدیل ها یا تنظیم هایی در زمینه ی برنامه ها، تصمیم ها و به طور کلی امور انجام گیرد. بنابراین #پژوهشی_تاریخی می تواند الگوهایی را که در گذشته رخ داده اند یا تغییرهایی را که طی زمان متحمل شده اند و حتا مساله های پیش آمده و راه حل های در نظر گرفته شده جهت حل آن ها و موفقیت و عدم موفقیت آنها و نیز علت های احتمالی را شناسایی نماید و بر آن اساس دست به پیش بینی بزند، چرا که اغلب می توانیم بگوییم آنچه امروزه انجام می گیرد، ریشه در گذشته دارد و از این رو مطالعه، درک و نقد گذشته را می تواند در ترسیم خط سیر یا نقشه ی راه آینده، بسیار مهم باشد.

📘کتاب: #کیفی_پژوهی
👤نویسنده: #خلیل_میرزایی
📚انتشارات: #فوژان
📇چاپ اول: #فروردین_1395
@KhalilMirzaei
👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
🔵گزارشی از اولین مجمع اتحادیه انجمن‌های علمی دانشجویی علوم اجتماعی کشور
🔹دعوا بر سر ...؟!!

👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
@SocialSciences1
🔵گزارشی از اولین مجمع اتحادیه انجمن‌های علمی دانشجویی علوم اجتماعی کشور (۱)؛
🔹دعوا بر سر ...؟!!

جامعه شناسان اتحادیه‌ی سراسری دانشجویان می‌تواند به رشد علوم اجتماعی در کشور کمک کند. اما این اتحادیه سرتاسری از كجا آمده است؟ دانشجویانی كه در انجمن صنفی دانشجویان كار می‌كنند دو سال است كه به دنبال یك انجمن سراسری هستند كه نه تنها با تشكیل این اتحادیه سراسری موافقت نكردند، بلكه انواع اتهامات را هم به این دانشجویان پیگیر وارد كردند. چگونه این اتحادیه در چهار ماه توانست پا بگیرد؟

فرهنگ امروز/ معصومه آقاجانپور: اولین مجمع اتحادیه انجمن‌های علمی دانشجویی علوم اجتماعی کشور با هدف دفاع از علوم اجتماعی و بسط گفتارهای علوم اجتماعی مستقل روز چهارشنبه ۲۲ اردیبهشت در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد. در ابتدای این مراسم آرمان ذاكری دانشجوی دكترای علوم اجتماعی و از اعضای هیئت مؤسس اتحادیه محمدامین قانعی‌راد و اعتمادی‌فر سخنانی را جهت مقدمه و خوشامدگویی بیان داشتند؛ اما در میانه‌ی سخنان اعتمادی‌فر بود که صدای اعتراض برخی از دانشجویان معترض فضای جلسه را تغییر داد. بعد از اعتمادی‌فر قرار بود فراستخواه پشت تریبون قرار گیرد و به‌عنوان اولین مدعو سخنان خود را بیان کند، اما تریبون از آن یکی از دانشجویان معترض شد. اما این اعتراض‌ها بعد از سخنرانی ده دقیقه‌ای این دانشجوی معترض به پایان نرسید و بعد از سخنرانی مقصود فراستخواه و سیامك زندرضوی دانشجوی دیگری پشت تریبون قرار گرفت و بیانیه‌ای اعتراضی قرائت کرد. این اعتراض‌ها موضوع سخنرانی برخی از مدعوین را با تغییراتی همراه کرد. البته فراستخواه بدون اشاره به این اعتراض‌ها متن سخنرانی خود را که از پیش تهیه کرده بود ارائه داد. سپس زند رضوی با اشاره‌ی کوتاه به فضای پیش آمده و برخوردی نرم با این ماجرا، به اصل سخنرانی خود پرداخت اما با قرار گرفتن اباذری بعد از اعتراض دانشجوی دوم موضوع حول این اعتراض‌ها گذشت. اباذری انتقاد شدید از دانشجویان معترض را موضوع محوری سخنان خود قرار داد و سپس نقدهایی به سخنان دکتر فراستخواه بیان کرد. سخنان اباذری موجب شد ابراهیم توفیق هم مجبور شود جهت دیگری به سخنان خود دهد، او به جای بیان موضوع اصلی خود به نقد سخنان اباذری پرداخت. توفیق هوشمندانه «اتوپیا و سیاست» مقاله‌ی‌ مفصل اباذری را که در سال ١٣٨٧ در مجله آیین منتشر شده بود هدف قرار داد...

★منبع و ادامه گزارش در لینک زیر
http://farhangemrooz.com/news/44084

👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
✳️نشست تخصصی تاریخ (ایران) هگل یا فوکو

دکتر محمدمهدی اردبیلی و آرش حیدری

⏮چهارشنبه 29 اردیبهشت 1395، ساعت 16
⏮دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبایی

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
🌐کشف جوان‌ترین #جنین مومیایی‌شده در یک تابوت کوچک #مصر_باستان

🌐این جنین که مربوط به 2500 سال پیش و دوران مصر باستان می‌شود

★منبع: آنا


👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
♦️برنامه پرگار:

بحث #نظامیان و #دمکراسی

را با حضور علی حاجی قاسمی جامعه شناس، یاسمین میظر تحلیل‌گر سیاسی و امیر طاهری روزنامه‌نگار بشنوید.

منبع: BBCpersian

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
‼️آماری که قابل تامل است...

❌ #خیانت، دومین عامل #طلاق

🗞روزنامه آفتاب یزد، سه شنبه 28 اردیبهشت 1395

http://aftabeyazd.ir/?newsid=36760


👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
#خودکشی دختر دانش‌آموز 12 ساله به خاطر ترس از #تنبیه پدرش

«وسایلم را بین دوستانم تقسیم کنید...اگر خودم را می‌کشم به خاطر شما نیست به خاطر خودم است»

منبع:آنا

👥کانال علوم اجتماعی👥
@SocialSciences1
🔴 #سید_جواد_میری در گفتگو با آفتاب یزد:

⭕️ #سید_جواد_طباطبایی برآیند سوژه سرخورده ایرانی است


👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
@SocialSciences1
🔴 #سید_جواد_میری در گفتگو با آفتاب یزد:

⭕️ #سید_جواد_طباطبایی برآیند سوژه سرخورده ایرانی است

آقای دکتر میری شما در کتاب تحولات قفقاز آورده‌اید که چه بپذیریم، چه نپذیریم ایران فرهنگی در جهان اسلام خیلی تاثیر گذاشته است. برای ورود به بحث می‌خواهم بپرسم دقیقا ایران فرهنگی مد نظر شما دارای چه ویژگی‌ها و مولفه‌هایی است؟

◀️ما وقتی از ایران فرهنگی بحث می‌کنیم، یک بحث قومی، نژادی یا ناسیونالیستی یا حتی یک بحث سیاسی نیست. چون وقتی نام ایران فرهنگی می‌آید برخی‌ها فکر می‌کنند که این یک نگاه امپریالیستی است که منطبق بر یک نژاد، قومیت یا یک ایدئولوژی خاصی است که در منطقه در برابر ایدئولوژی‌های نوظهوری مانند پان‌ترکیسم، پان‌عربیسم و حتی پان‌اسلامیسم قد علم کرده است و می‌خواهد یک گفتمان یا یک پادگفتمان را در برابر این‌ها ایجاد کند. بحث من اساسا از ایران فرهنگی با این بحث‌های ایدئولوژیک یا امپریالیستی یا حتی شوونیستی رابطه‌ای ندارد. من دنبال ایجاد یک گفتمان سیاسی موازی یا ایدئولوژیک در کنار گفتمان‌های موجود نیستم. این‌ها بخش سلبی بحث من است. اما روی ایجابی بحث من این است که اگر در فلات ایران که برخی‌ها از آن با عنوان غرب آسیا و برخی هم با عنوان اوراسیای بزرگ یاد می‌کنند که حدود 20 ـ 25 کشور را شامل می‌شود نگاهی بیندازیم در این درازنای پنج هزار ساله تاریخی ارتباطات بسیاری شکل گرفته است و مولفه‌های فرهنگی، نژادی، دینی و حتی ژنتیکی درهم‌آمیخته است. این مولفه‌ها به قدری بوده است که یکسری ارتباطات در حوزه ادبیات، جغرافیا، سیاست، تاریخ و حتی هویت تاریخی در این منطقه شکل گرفته است ولی این بدان معنا نیست که این هویت، یک هویت یک‌شکل، یکدست، بدون تنوع، بدون تکثر و یکپارچه است.

👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
★منبع و گزارش کامل گفتگو در لینک زیر
http://aftabeyazd.ir/?newsid=36855
🔊صدای اقتصاد آرمان


🔴🔴آمار #خودکشی در جهان و ایران


👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1
Forwarded from صداي اقتصاد آرمان
Audio
@radio_eghtesad
@SocialSciences1
🔹 #بلومر_مانیس_ملتزر_رز_اسنو
🔹 #اصول_بنیادی_کنش_متقابل_نمادین

◀️انسان ها بر خلاف جانوران پست تر از استعداد تفکر بهره مندند.
◀️قابلیت تفکر از طریق #کنش_متقابل اجتماعی شکل می گیرد.
◀️انسان ها در #کنش_متقابل اجتماعی معانی و نمادهایی را یاد می گیرند که به آنها امکان می دهند تا قابلیت مشخصا انسانی شان برای تفکر را به کار گیرند.
◀️معانی و نمادها این امکان را به انسان ها می دهد که در کنش و #کنش_متقابل مشخصا انسانی شرکت نمایند.
◀️انسان ها این توانایی را دارند که معانی و نمادهایی را که در کنش ها و #کنش_هایی_متقابل شان به کار می برند، بر پایه ی تفسیرشان از موقعیت موجود اصلاح کنند و یا تغییر دهند.
◀️انسان ها تا حدی به آن خاطر می توانند این اصلاحات و تغییرات را اعمال کنند که توانایی #کنش_متقابل با خودشان را دارند،کنش متقابلی که امکان می دهد تا مسیرهای احتمالی کنش را بیازمایند، مزایا و معایب نسبی شان را بسنجند و سپس یکی را برگزینند.
◀️الگوهای درهم تنیده ی کنش و #کنش_متقابل، گروها و جوامع را به وجود می آورند.

📓کتاب: #نظریه_جامعه_شناسی_مدرن
👥نویسنده: #جورج_ریتزر_داگلاس_جی_گودمن
👥مترجمان: #خلیل_میرزایی_عباس_لطفی_زاده
📚انتشارات: #جامعه_شناسان

@KhalilMirzaei
👥کانال علوم اجتماعی👥
⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️⬇️
@SocialSciences1