خیالات بن سلمان از کجا آب می‌خورد؟

بردیا عطاران

عربستان سعودی با رهبری محمد بن سلمان به دنبال امور نشدنی است. البته خصلت طبیعی آرزو داشتن، همین دست گذاشتن بر امر ناممکن است و از این حیث نباید سعودی‌ها را قضاوت کرد. آن چیزی که رؤیای بن سلمان را پوک می‌کند، بیگانگی است. حاکمان عربستان روزگاری خود را خادم الحرمین الشریفین معرفی می‌کردند اما حالا می‌بینیم که حتی در نامگذاری شهر خطی «ذا لاین» هم نمی‌توان اثری از ریشه های گذشته‌ی عربی یافت.
عطاران در این ویدئو این خیال‌پردازی‌ها را ناشی از هوشمندی بن سلمان می‌داند که روند رو به رشد طبقه متوسط نوظهور عربستان را به خوبی دید؛ طبقه متوسطی که شهرهای اروپایی و آمریکایی را دیده است و به کمتر از آن یا حتی مثل آن هم راضی نمی‌شود.
شاید بتوان ماجرا را این طور فهمید که خود بن سلمان هم چیزی جز همین طبقه متوسط نیست. بن سلمان می‌خواهد خاورمیانه را از فرش به عرش برساند اما در نهایت چیزی جز کاریکاتوری اغراق‌شده از اروپا نصیب‌ش نخواهد شد؛ چرا که طرح او قصه‌ای برای انسان خاورمیانه‌ای ندارد. ایده‌های او اگر هم اجرایی باشد تنها می‌تواند خود را در همان نظم آنگلوساکسون جایابی کند. رقبای عربستان یعنی ترکیه و ایران در ساختن رؤیایی خاورمیانه‌ای به مراتب واقعی‌تر عمل کرده‌اند.

این نشست، به همت سامانه تبادل رصد اندیشکده‌ها و در مردادماه ۱۴۰۲ برگزار شده است.
t.me/rasadkhone_in

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌
«خاورمیانه دیکتاتور می‌خواهد»

استیون کینزر

منفعت آمریکا و انگلیس در خاورمیانه دهه‌ها است که با نفت گره خورده است. دولت مصدق یکی از سنگ‌های بزرگی بود که جلوی پای شرکت نفت ایران و انگلیس قرار گرفت. کودتای ۲۸ مرداد برای تأمین همین منافع رقم خورد. گویا استقلال‌طلبی و جمهوریت در کشورهای خاورمیانه همیشه با مقابله‌ی غرب روبرو می‌شود. غرب نفت دیکتاتورهای خاورمیانه را راحت‌تر می‌تواند از آن خود کند.
این ویدئو بخشی از مستند «کودتای ۵۳»، ساخته تقی امیرانی است که در آن استیون کینزر، نویسنده آمریکایی در این باره می‌گوید که اگر مصدق در کودتای ۲۸ مرداد سرنگون نشده بود، آمریکا نمی‌توانست سلطه خود را در خاورمیانه و بدون رهبرانی دیکتاتور ادامه دهد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

موقعیت فرمانده

موقعیت مهدی، هادی حجازی‌فر

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

این ویدئو که بخشی است از فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»، شاید نمونه‌ای‌ترین صحنه آن نباشد. بخش‌هایی دیگری می‌توانستند درخشان‌بودن موقعیت مهدی را نشان دهند؛ مثل صحنه‌ خواستگاری ابتدای فیلم، یا بحث میان مهدی و خواهرش پس از شهادت حمید، گفت‌وگوها و صحنه های دونفره مهدی باکری و همسرش یا نمای بلند آخرین تلاش حمید برای تماس با منزل. این صحنه‌ها احتمالا حس طبیعی و عمیق عاطفی فیلم را بهتر بیان می‌کردند.

اما صحنه گفت‌وگوی فرماندهان جنگ از جهتی دیگر مهمترین صحنه موقعیت مهدی است؛ چرا که آشکار می‌کند چنین فیلمی چگونه ممکن شده است. این صحنه با حضور ضمنی سردار شهید س‌ل‌یما‌نی بدون پرداخت بیش از حد و به نحو غیراغراق شده، مهدی باکری را در موقعیتی نشان می‌دهد که همان جملاتی به زبان می‌آورد که همواره در کلام سردار، از بهترین ویژگی فرماندهان جنگ ایران بازگو می‌شد. اینکه فرمانده کسی است که می‌گوید: بیا، نه اینکه برو. در قاب فیلم کسی کنار حاج احمد کاظمی و مهدی باکری قرار گرفته که شهادت‌ش در این دوران ما را به زمان و زمانه جنگ مقدس ما نزدیک کرد.

پخش سریال عاشورا از نسخه سینمایی موقعیت مهدی، جمعه گذشته در شبکه یک سیما آغاز شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

بی‌وطن

لیلی گلستان

ابراهیم گلستان از جمله روشنفکرانی بود که در میان هم‌نسلان خود و دیگران، منتقدانی سرسخت و ستایشگرانی پر شور داشت. شخصیتی که در تاریخ روشنفکری، نقشی فراتر از یک نویسنده و فیلمساز ایفا کرد.
همین بود که در دهه‌های ۳۰ و ۴۰، فعالیت‌های هنری و سیاسی‌اش، او را در تماس با کسانی مثل محمد مصدق، آل احمد و صادق هدایت قرار داد.
گلستان که جذب حزب توده شده بود، در سال ۲۶ از حزب توده جدا شد و بعدتر به قول خودش نه در ایام انقلاب ۵۷، بلکه سال‌های دهه ۵۰، جامعه‌ای که به اشتباه سیاسی و سیاست‌زده شده بود را برای همیشه رها کرد و در پنجاه سال آخر عمرش از هر فعالیت هنری و سیاسی دست برداشت.
این موضع که معمولا از روشنفکر ایرانی سراغ داریم همان چیزی است که دخترش، لیلی گلستان، اینجا صراحتا به آن اشاره می‌کند.
اینکه چگونه گلستان و روشنفکرانی مثل او، درست در لحظه‌ای که به وطن خود پشت می‌کنند، تمام آنچه بدست آوردنی بود را هم از دست می‌دهند.

این ویدئو بخشی از مصاحبه روزنامه اعتماد با لیلی گلستان در شهریور ۱۴۰۱ است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

رویای استارتاپ
گفت‌وگوی سیمافکر با احسان تکلو - شهریور ۱۴۰۲

⭕️فیلم کامل این گفتگو را می‌توانید در آپارات سیمافکر ببینید:


aparat.com/v/RFQkB

تکیه‌ی اقتصاد و صنعت بر فناوری و دانش، راهی به سوی پیشرفت می‌گشاید. اما همواره پیوند میان صنعت و فناوری پیوندی مطلقاً سیاسی است. فناوری نفت شیل آمریکا در نزاع میان چین و آمریکا و تصمیم آمریکا در خصوص خاورمیانه خلق می‌شود. این یعنی بدون خلق سیاست نمی‌توان به دانش و فناوری رسید و با آن اقتصاد را به پیش برد.
از سالیان گذشته ایده اقتصاد دانش‌بنیان در ایران، به عنوان طرحی برای پیشرفت کشور مطرح شد؛ اما دیری نپایید که گفتار «استارتاپ» به عنوان مسیری که چنین اقتصادی را ممکن می‌کند پی گرفته شد.
ایده‌های استارتاپی عمدتاً گونه‌هایی نوآوری در خدمات‌اند که بر اقتصاد دیجیتال تکیه دارند. همینجاست مسیر نوآوری از اختراع و خلق فناوری جدا می‌شود؛ بدین سبب استارتاپ نه تنها دانش‌بنیان نیست که سیاسی هم نیست.

گفتگوی سیمافکر با احسان تکلو درباره‌ی سرگذشت استارتاپ در ایران است. او از همین خلط معنایی شکل گرفته بین «استارتاپ» و «دانش‌بنیان» در ایران شروع می‌کند.
تکلو در این گفت‌وگو نمایشی‌بودن گفتار استارتاپ را مقارن نمایشی‌بودن سیاست در ایران می‌داند و اشاره می‌کند چگونه سیاست‌مداران ما در سیاست‌های استارتاپی، این پدیده را به طور کلی خصلتی غیرسیاسی بخشیده‌اند.

فیلم کامل این گفتگو را می‌توانید در آپارات سیمافکر ببینید

aparat.com/v/RFQkB

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استارتاپ سیاست‌مدار ما را فریب داد

احسان تکلو

از زمانی که زدودن اتکای اقتصاد ایران به نفت طرح شد، روایتی که می‌توانست با تکیه بر چهره متفاوت اقتصاد استارتاپ، نوعی از اقتصاد را که غالباً جنبه‌های دانش‌بنیان و ملی دارد را تحت‌الشعاع خود قرار دهد، شکل گرفت.
آنچه بیش از چند و چون درباره خود پدیده استارتاپ اهمیت دارد، در واقع نحوه مواجهه سیاست‌مدار ما با آن است.
احسان تکلو در اینجا اشاره می‌کند که این مواجهه، فریب روایت ساده‌انگارانه‌ای را خورد که می‌خواست جریان استارتاپ در دنیا را بدون توجه به خصلت سیاسی‌اش ببیند.
همین شد که استارتاپ در کشور ما در طول این سالیان به عنوان الگویی خنثی و بدیهی برای اداره طرح شد و گویی توافقی پیشین برای چنین چیزی میان جریان سیاست‌گذاری درباره آن وجود داشت.

⭕️ فیلم کامل گفت‌وگوی سیمافکر با احسان تکلو:

aparat.com/v/RFQkB

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استارتاپ ما را از اقتصاد نفتی نجات نمی‌دهد

دهه‌هاست کشورهایی مثل ایران در جستجوی راهی برای کاهش وابستگی اقتصادشان به نفت هستند. استفاده از علم و فناوری یکی از گزینه‌های اساسی پیش رو است.
سورنا ستاری به عنوان کسی که ۸ سال در معاونت علمی ریاست جمهوری متکفل این موضوع بوده، در این موشن‌گرافی از همین در وارد می‌شود.
ستاری اینجا توضیح می‌دهد اقتصاد نفتی ما چگونه می‌تواند به اقتصاد مبتنی بر خلاقیت بیانجامد. او راه چاره را اتکای اقتصاد بر علم و دانش معرفی می‌کند.

ستاری می‌گوید آن فرهنگ نفتی که سال‌هاست شرکت‌های ما را متکی بر منابع مالی قرار داده است، در واقع با نوعی محیط کسب و کار از بین خواهد رفت. و باید اکوسیستم‌های کارآفرینی در کشور به راه بیفتند.
همین سیاست که سال‌ها بر فعالیت نخبگان و سیاست‌مداران ما سایه افکند، موجی را به راه انداخت تا استارتاپ‌هایی با نوآوری کاربردی، به عنوان اقتصادهایی دانش‌بنیان مشغول فعالیت شوند. اما این استارتاپ‌ها به رغم ادعای متولیان، تأثیری بر بزرگشدن اقتصاد کشور نداشتند. گویا استارتاپ با دانش‌بنیان در ذهن سیاستمداران ایرانی با هم خلط شده است.

استارتاپ‌های آی‌تی محور علاج اقتصاد ما نبود

احسان تکلو

وقتی استارتاپ به عنوان یک الگوی سهل‌الوصول اقتصادی در نظر گرفته شد، در واقع در ابعاد وسیعی به توسعه استارتاپ‌های آی تی محور انجامید.
مهم‌ترین وجه چنین شکلی از استارتاپ‌ها درواقع، ایجاد انحصار توسط آن‌هاست. به عنوان مثال توسعه اسنپ و دیجی‌کالا به عنوان دو ابرشرکت آی‌تی محور، در ایران توانست به شکست رقبای دیگر بیانجامد.
احسان تکلو در اینجا در واقع به وجه مهم‌تر این ماجرا اشاره می‌کند.
اینکه سیاست‌مداران ما به واسطه آنکه نتوانستند آبشخورها و نتایج چنین الگوهایی را تشخیص بدهند، ارزش‌آفرینی نیروی انسانی را فدای انحصار فناوری اطلاعات کرد.
بنابراین توسعه چنین استارتاپ‌هایی بدون ایحاد قواعد رقابتی، به اشتغال‌زایی و بزرگ‌شدن اقتصاد ایران کمکی نکرد.

⭕️ فیلم کامل گفت‌وگوی سیمافکر با احسان تکلو:

aparat.com/v/RFQkB

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استارتاپ‌شو

ناصر غانم‌زاده از محققان و مدیران نسل اولی استارتاپ‌ها در ایران است که خود در ترویج و تبلیغ استارتاپ در ایران، سهم بسزایی داشته است.
آنچه اینجا می‌بینید، نقد رادیکالی است که او به فضا و جهت‌گیری استارتاپی کشور وارد می‌کند.
شاید مهم‌ترین چیزی که مورد اشاره اوست، آن است که چگونه استارتاپ به راحتی از چیزی که انتظار می‌رفت فاصله گرفت و آنچه باقی ماند نمایشی پوچ برای کسب منفعت و حمایت دولت بود.

این ویدئو، بخشی از مستند «لاتارینو» به کارگردانی مجید رستگار، کاری از «سفیر فیلم» است که به تازگی منتشر شده.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

اربعین، تجربه قدسی در جهان سکولار

حسین کچویان

نظریه‌های جامعه‌شناسی آنجا که از قرارداد به عنوان مهمترین عامل پیوند یاد می‌کنند، همواره جایی در جامعه برای «ارزش» در نظر می‌گیرند. اگر ارزشی اولیه به عنوان یک تعهد وجود نداشته باشد، از اساس امکان تشکیل یک جامعه مخدوش است. دکتر کچویان در این سخنرانی می‌گوید برخی جامعه شناسان کلاسیک چون دورکیم و وبر، به این رهیافت رسیده بودند اما آن را پی نگرفتند.
آنچه اینجا در نظر انداختن به اجتماع بزرگ اربعین، که همچون آیینی با عظمت هرساله اتفاق می‌افتد، برای دکتر کچویان نحوی بازگشت به ذات خود ارزش و برساختن یک نوع جامعه با آن است.

آنچه می‌بینید، بخش‌هایی از سخنرانی حسین کچویان در همایش «ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی اربعین»، در تاریخ ۲۰آبان۹۴ است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

اربعین، از عراق ملتی مسئول ساخت

اصغر طاهرزاده

اصغر طاهرزاده، اینجا از تجربه شخصی خود در مواجهه با میزبانی مردم عراق در راهپیمایی هرساله اربعین می‌گوید.
او می‌گوید ملتی که راه معنابخشی خود را یافت کند، در واقع راه توفیق خود را پیدا کرده است.
برای همین رسالت مردم عراق به عنوان «خادم» زوار امام حسین(ع)، حسی است که آن‌ها از مسئولیت تاریخی خود دارند و این چیزی ورای منطق عقلی و نظری است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ایلاف؛ احیای زندگی و اقتصاد ایرانی

در نظم اقتصادی آنگلوساکسون کشورهایی مثل ایران باید نفت‌فروش بمانند و کالای مصرفی وارد کنند. این نه تنها اقتصاد بلکه زندگی انسان‌ ایرانی را نیز ویران می‌کند.

حمیدرضا فرتوک‌زاده برای برون‌رفت از این شکل اقتصادی طرح ایلاف را پیشنهاد می‌دهد. در نظم اقتصادی ایلاف کشورهای منطقه می‌توانند با یکدیگر تجارت کنند و نیازهای خود را بر طرف کنند. در نظم آنگلوساکسون ما باید نفت بفروشیم تا به دلار دسترسی پیدا کنیم و با آن دلار بتوانیم از آن سوی دنیا خوراک دام و طیور بخریم و چرخ تولید غذای خود را بچرخانیم. در نظم ایلاف مشکل بازار کارخانه‌های تولید تجهیزات صنعتی ما برطرف خواهد شد. کالاهای صنعتی ایران به کشورهای منطقه مثل روسیه و قزاقستان و...، صادر می‌شود و در مقابل گندم و ذرت و... از همین کشورها وارد می‌شود.

چالش تکوین چنین نظمی، کمبود سوژه‌ی تاجری است که بتواند این چنین دل به دریا بزند و بدون یارانه دولتی تجهیزات صنعتی صادر کند و غذا وارد کند؛ چالشی که فرتوک‌زاده در این ویدئو به آن اشاره می‌کند.


💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

حق توهین؟

امانوئل مکر‌ون- ۲۰۲۰

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

حق توهین؟

امانوئل مکر‌ون- ۲۰۲۰

در چند ماه اخیر فرانسه قوانین تازه‌ای را برای ورود افراد با پوشش اسلامی به محیط‌های آموزشی به اجرا درآورد. از دیگر سو، شارلی ابدو، مجله‌ای که به کاریکاتورهای اهانت‌آمیزش به مقدسات دینی مشهور شده است، چند سال پیش در آستانه تعطیلی بود؛ اما شرکت نوآوری گوگل یک میلیون نسخه از آن را خرید. چندین شرکت فراملی دیگر هم میلیون‌ها یورو به این مجله کمک کرده‌اند و مجله را از ورشکستگی نجات دادند.
وقتی این‌ها را در کنار حرف‌های به ظاهر بی‌طرفانه‌ی امانوئل مکرون، رئیس جمهور فرانسه قرار بدهیم، واقعیت پنهان جریان‌هایی که دم از جهانی‌شدن می‌زنند، آشکار می‌شود؛ جهانی «پر از صلح و بی‌طرفی». جهانی که غرب بر آن سیطره هژمونیک دارد، اما پوسته بیرونی آن در ظاهر حرف از صلح، بی‌طرفی و آزادی عقیده می‌زند. تفوق هژمونیکی غربی در عمل همان وضعیت فریبکارانه‌ی «صلح» است که به هیچ مقاومتی اجازه تنفس نمی‌دهد.
جمهوری فرانسه، مهد لیبرالیسم، حاضر نیست حجاب دختران را حتی به عنوان یک انتخاب شخصی در مدارس تحمل کند؛ اما مکرون حق توهین به مقدسات اسلام را برای «شهروندان» فرانسوی محفوظ می‌داند.
اینجا در عمل اهانت به اسلام ابزار خنثی‌سازی مقاومت علیه این جهان است؛ گرچه در گفتار با عنوان جلوگیری از رادیکالیسم اسلامی و مبارزه با تروریسم توجیه می‌شود.

فیلم بخشی است از گفت‌وگوی مکرون با الجزیره در سال ۲۰۲۰.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#سپیدوسیاه

پیام‌بر
مصطفی عقاد و داستان الرساله

به زودی...

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#سپیدوسیاه

مصطفی عقاد و داستان الرساله


قسمت بیست و ششم سپید و سیاه را تماشا کنید.
@simafekr_com

سپید و سیاه - ۲۶
مصطفی عقاد و داستان الرساله

مصطفی عقاد فیلمسازی استثنایی است. گویا برای انجام یک ماموریت غیر ممکن از درون تولید فیلم‌های سری بی آمریکایی به «خانه» برمی‌گردد و فیلمی را می‌سازد که همیشه آرزویش را داشته. ساخته شدن فیلم «الرساله» در سال ۱۹۷۶ با این کیفیت فقط از عقاد بر می‌آمده است.
می‌دانیم که الرساله در برهه تولید و بعد از آن، از سوی عربستان تحریم شد، اما عقاد در برابر مشکل آفرینی‌های عربستان مقاومت کرد. شاید به آسانی نتوانیم بفهمیم که او چرا در تولید فیلم اینهمه مقاومت به خرج داد، اما هر دلیل که داشته باشد، خود فیلم مهمترین راه برای راه یافتن به آن است.
فیلم الرساله داستانی عادی و بدون تظاهر دارد. در هیچ جای فیلم حرکت، اتفاق یا امری عجیب که توجه ما را به حضور متظاهرانه کارگردان جلب کند، نمی‌بینیم. در عوض انگار همه چیز درست و سر جای خودش است و فیلم با اعتقاد ساخته شده است. مهمترین سندی که وجود باور پشت فیلم را ثابت می‌کند، قوت فیلم در ارائه جزیئات درست و به موقع و به اندازه است. همین فیلم را ماندگار و اثرگذار کرده است. بهترین راه برای یافتن راز ممکن شدن فیلمی چون الرساله تماشای اثری است که بدون روی و ریا نیتش را بیان می‌کند.
حمزه در سکانس نخستین ورودش به فیلم رو به ابوجهل می‌گوید:
راست و دروغ چه معنایی دارد، وقتی تو حتی نمی‌گذاری محمد (ص) حرف‌ش را بگوید؟!

قسمت بیست و ششم سپید و سیاه را تماشا کنید.
@simafekr_com

فیلم‌ساز و دین‌اش

مصطفی عقاد

مصطفی عقاد در جهان سینما با سری فیلم‌های هالووین، و به خصوص با دو فیلم محمد رسول الله (۱۹۷۶) و عمرمختار (۱۹۸۱) شناخته شده است؛ فیلم‌هایی که نه‌تنها بین مسلمانان بلکه در تمام دنیا به لحاظ سینمایی حرفی برای گفتن دارند؛ مصطفی عقاد بر خلاف تمام روشنفکرانی که در فیلم‌های خود به دنبال سانسور هر شکلی از دینداری هستند، غنای سینمایی فیلم‌هایش را عقیده و مسئولیتی می‌داند که بر اساس آن فیلم می‌سازد نه صرفا ارضای روحیه حرفه‌ای فیلمسازی‌اش. وقتی عقاد به دعوت شهید آوینی به تهران آمد و در مصاحبه‌ای که در همان دعوت با نادر طالب‌زاده و مسعود فراستی در اوایل سال هفتاد داشت، درباره چرایی ساخت فیلم الرساله و آینده‌ای که برای خود در نظر گرفته می‌گوید: چیزی که مرا آزار می دهد این است که مسلمانان با هم اتحاد ندارند؛ انگار این قضیه برای عقاد حاضر است که امروز بیشتر از همیشه تمام مسلمانان باید در هر لباسی؛ این مسئولیت مسلمانی خود را به انجام برسانند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

🔘 سیمافکر را در اینستاگرام دنبال کنید:

http://instagram.com/simafekr_com