میرزاکوچک و راه دشوار مشروطه‌خواهی

سریال «کوچک جنگلی» - بهروز افخمی- ۱۳۶۶

اشتیاق اولیه رهبران مشروطه‌خواه پس از مدتی به رغم اتحادشان علیه تمایزهای فاحش طبقاتی و اختلافات، به یأس بدل شد.
سلطنه روزافزون خارجی علاوه بر امتیازات تجاری و سیاسی، حالا دست روی خاک ایران گذاشته بود. استبداد داخلی هم بنای همراهی با آن گذاشته بود.
میرزا کوچک‌خان جنگلی، که از آزادی‌خواهان و مبارزانی بود که به مشروطه پیوسته بود، بعدتر می‌خواست هدف نهضت را از مشروطه‌خواهی ضد اجنبی به جمهوری‌خواهی سوسیالیستی سوق دهد.
او وقتی با اشغال قوای بیگانه روس روبرو شد، «جنبش جنگل» را بسیج کرد و با وجود تلاش قوای دولتی برای دستگیری او، جنبش همچنان به بقای خود با اتکای به نیروی مردمی ادامه داد و جریان مقابله با روس‌ها به همراه آنها به جنگل کوچ کرد.
ویدئویی که می‌بینید، لحظاتی از سریال «کوچک جنگلی» و دیالوگ‌های ماندگار آن است.
لحظاتی که میرزا در تقبیح کشته‌شدن یکی از خاثنان توسط نیروهای جنبش، موضع قیام خود را اعلام می‌کند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌سایه، حافظ و رسم پرده‌پوشی

یوسفعلی میرشکاک

به مناسبت سالروز درگذشت هوشنگ ابتهاج

هرچه سایه در طول فعالیتش نسبت به مسئله شعر، هنر و تعمیق فرهنگی این دو همت می‌گذاشت، نسبت به سیاست روزمره و مسائل جاری سیاسی ایران بی‌اعتنایی می‌کرد. این البته یک استثناء داشت و آن دوره انقلاب بود. دوره‌ای که او در آن به اتفاق محمدرضا لطفی و گروه چاووش همزمان با واکنش سیاسی صریحی که داشتند، یکی از نقاط عطف تاریخ موسیقی ایران را رقم زدند. غیر از این دوره، هوشنگ ابتهاج (سایه) عمدتا از کنار سیاست و هم‌مسلکانِ اهل سیاست به آرامی گذشت.
یوسف میرشکاک، رفتار سیاسی شاعر را در قبال ماجراهای حزب توده، به همنشینی او با حافظ ارجاع می‌دهد و آن را داستانی ریشه‌دار می‌داند. این توصیف تماشایی است.

فیلم بخشی است از گفت‌وگوی اختصاصی سیمافکر با استاد یوسفعلی میرشکاک.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

سعی سایه

هوشنگ ابتهاج - کنسرت کلن (۱۳۷۵)

امیر هوشنگ ابتهاج، از آخرین نسل شاعران و میراث‌داران سنت ادبی و فرهنگی ایران، ۱۹ مرداد سال گذشته از دنیا رفت.
سایه از ابتدای فعالیتش همواره مرکز تلاشی برای هم‌گام‌کردن شعر و موسیقی با آهنگ مردم بود.
همین تلاش که او در نحوی فعالیت سیاسی دنبال می‌کرد، در حساسیت او نسبت به وضع هنری ما و ایجاد فرصتی برای فعالیت هنری و سیاسی میان حلقه‌ پیرامون خود از جمله محمدرضا لطفی، محمدرضا شجریان، شهرام ناظری و حسین علیزاده نمود داشت.

آنچه از «سایه» به یادگار ماند همین تلاشی بود که نه‌تنها شورانگیزی، بلکه تغزل هم داشت.
غم‌آلود بودن غزل‌های سایه وضع رنج‌دیده مردم را در خروش آنها حفظ می‌کرد.
قطعه‌ای که می‌بینید مربوط به کنسرت مشترک ابتهاج، محمدرضا لطفی و محمد قوی‌حلم است که سال ۱۳۷۵ در شهر کلن آلمان برگزار شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استعمار بی‌پایان یک قاره

حدود سه هفته‌ قبل دولت نیجر توسط گروهی از نظامیان سرنگون شد. این تغییر رژیم، «کودتای ضداستعماری» نام گرفت؛ پرسش اینجاست مگر سال‌ها پیش عمر استعمار به پایان نرسیده بود؟ نظامی‌های نیجر و مالی و بورکینافاسو علیه کدام استعمار کودتا کرده‌اند؟
اسماعیل لطفی در این جا ماجرای استعمار آفریقا توسط فرانسه را توضیح می‌دهد. تاریخچه این استعمار نشان می‌دهد با وجود پایان حملات وحشیانه‌ی استعمارگران و حضور کمرنگ آن‌ها در صحنه نمایش سیاسی، بازوهای اقتصادی استعمار، کارآمدتر از گذشته به کار خود ادامه می‌دهند.
حالا نیجر که معادن بزرگ اورانیوم را در اختیار دارد و سال‌ها سوخت نیروگاه‌های هسته‌ای فرانسوی را با کمترین هزینه تأمین می‌کرده، دست به قطع روابط با فرانسه زده است؛ اما هنوز معلوم نیست این خواست ضداستعماری تا چه حد پا بر جا خواهد بود‌. پرچم فرانسه در این کشور به آتش کشیده می‌شود اما پرچم‌ روسیه است که در خیابان‌های نیجر دیده می‌شود.
کشورهایی مثل نیجر چگونه می‌توانند مسأله‌ی خود را از آن خود کنند و برای آزادی و استقلال نیازی به قدرت‌های دیگر نداشته باشند؟

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌پول فرانسه چگونه آفریقا را استعمار کرد؟

جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا

امروزه قدرت‌های بزرگ برای استعمار نیازی به اشغال نظامی ندارند. منابع سرزمین‌های غنی با هزینه کمتری می‌توانند در اختیار استعمارگر قرار بگیرند.
جورجا ملونی، نخست وزیر فعلی ایتالیا در ادامه حملات مستمری که به مکرون دارد، اینجا نشان می‌دهد که چگونه کشور فرانسه با قرار دادن یک واحد پولی به نام فرانک CFA، در کشورهای آفریقایی منابع این سرزمین‌ها را با کمترین هزینه از آن خود می‌کند.
ملونی متعلق به جریان دست راستی ایتالیا است و نزاع او با مکرون اصالتاً ربطی به رویکرد ضداستعماری او ندارد. این سخن‌های او نیز در مقام حل و فصل مسأله‌ی مهاجرین غیراروپایی است؛ اما گاهی حرارت همین منازعات فرعی، محمل آشکار کردن رسوایی‌های بزرگ می‌شود.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

خیالات بن سلمان از کجا آب می‌خورد؟

بردیا عطاران

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

خیالات بن سلمان از کجا آب می‌خورد؟

بردیا عطاران

عربستان سعودی با رهبری محمد بن سلمان به دنبال امور نشدنی است. البته خصلت طبیعی آرزو داشتن، همین دست گذاشتن بر امر ناممکن است و از این حیث نباید سعودی‌ها را قضاوت کرد. آن چیزی که رؤیای بن سلمان را پوک می‌کند، بیگانگی است. حاکمان عربستان روزگاری خود را خادم الحرمین الشریفین معرفی می‌کردند اما حالا می‌بینیم که حتی در نامگذاری شهر خطی «ذا لاین» هم نمی‌توان اثری از ریشه های گذشته‌ی عربی یافت.
عطاران در این ویدئو این خیال‌پردازی‌ها را ناشی از هوشمندی بن سلمان می‌داند که روند رو به رشد طبقه متوسط نوظهور عربستان را به خوبی دید؛ طبقه متوسطی که شهرهای اروپایی و آمریکایی را دیده است و به کمتر از آن یا حتی مثل آن هم راضی نمی‌شود.
شاید بتوان ماجرا را این طور فهمید که خود بن سلمان هم چیزی جز همین طبقه متوسط نیست. بن سلمان می‌خواهد خاورمیانه را از فرش به عرش برساند اما در نهایت چیزی جز کاریکاتوری اغراق‌شده از اروپا نصیب‌ش نخواهد شد؛ چرا که طرح او قصه‌ای برای انسان خاورمیانه‌ای ندارد. ایده‌های او اگر هم اجرایی باشد تنها می‌تواند خود را در همان نظم آنگلوساکسون جایابی کند. رقبای عربستان یعنی ترکیه و ایران در ساختن رؤیایی خاورمیانه‌ای به مراتب واقعی‌تر عمل کرده‌اند.

این نشست، به همت سامانه تبادل رصد اندیشکده‌ها و در مردادماه ۱۴۰۲ برگزار شده است.
t.me/rasadkhone_in

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌
«خاورمیانه دیکتاتور می‌خواهد»

استیون کینزر

منفعت آمریکا و انگلیس در خاورمیانه دهه‌ها است که با نفت گره خورده است. دولت مصدق یکی از سنگ‌های بزرگی بود که جلوی پای شرکت نفت ایران و انگلیس قرار گرفت. کودتای ۲۸ مرداد برای تأمین همین منافع رقم خورد. گویا استقلال‌طلبی و جمهوریت در کشورهای خاورمیانه همیشه با مقابله‌ی غرب روبرو می‌شود. غرب نفت دیکتاتورهای خاورمیانه را راحت‌تر می‌تواند از آن خود کند.
این ویدئو بخشی از مستند «کودتای ۵۳»، ساخته تقی امیرانی است که در آن استیون کینزر، نویسنده آمریکایی در این باره می‌گوید که اگر مصدق در کودتای ۲۸ مرداد سرنگون نشده بود، آمریکا نمی‌توانست سلطه خود را در خاورمیانه و بدون رهبرانی دیکتاتور ادامه دهد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

موقعیت فرمانده

موقعیت مهدی، هادی حجازی‌فر

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

این ویدئو که بخشی است از فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»، شاید نمونه‌ای‌ترین صحنه آن نباشد. بخش‌هایی دیگری می‌توانستند درخشان‌بودن موقعیت مهدی را نشان دهند؛ مثل صحنه‌ خواستگاری ابتدای فیلم، یا بحث میان مهدی و خواهرش پس از شهادت حمید، گفت‌وگوها و صحنه های دونفره مهدی باکری و همسرش یا نمای بلند آخرین تلاش حمید برای تماس با منزل. این صحنه‌ها احتمالا حس طبیعی و عمیق عاطفی فیلم را بهتر بیان می‌کردند.

اما صحنه گفت‌وگوی فرماندهان جنگ از جهتی دیگر مهمترین صحنه موقعیت مهدی است؛ چرا که آشکار می‌کند چنین فیلمی چگونه ممکن شده است. این صحنه با حضور ضمنی سردار شهید س‌ل‌یما‌نی بدون پرداخت بیش از حد و به نحو غیراغراق شده، مهدی باکری را در موقعیتی نشان می‌دهد که همان جملاتی به زبان می‌آورد که همواره در کلام سردار، از بهترین ویژگی فرماندهان جنگ ایران بازگو می‌شد. اینکه فرمانده کسی است که می‌گوید: بیا، نه اینکه برو. در قاب فیلم کسی کنار حاج احمد کاظمی و مهدی باکری قرار گرفته که شهادت‌ش در این دوران ما را به زمان و زمانه جنگ مقدس ما نزدیک کرد.

پخش سریال عاشورا از نسخه سینمایی موقعیت مهدی، جمعه گذشته در شبکه یک سیما آغاز شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

بی‌وطن

لیلی گلستان

ابراهیم گلستان از جمله روشنفکرانی بود که در میان هم‌نسلان خود و دیگران، منتقدانی سرسخت و ستایشگرانی پر شور داشت. شخصیتی که در تاریخ روشنفکری، نقشی فراتر از یک نویسنده و فیلمساز ایفا کرد.
همین بود که در دهه‌های ۳۰ و ۴۰، فعالیت‌های هنری و سیاسی‌اش، او را در تماس با کسانی مثل محمد مصدق، آل احمد و صادق هدایت قرار داد.
گلستان که جذب حزب توده شده بود، در سال ۲۶ از حزب توده جدا شد و بعدتر به قول خودش نه در ایام انقلاب ۵۷، بلکه سال‌های دهه ۵۰، جامعه‌ای که به اشتباه سیاسی و سیاست‌زده شده بود را برای همیشه رها کرد و در پنجاه سال آخر عمرش از هر فعالیت هنری و سیاسی دست برداشت.
این موضع که معمولا از روشنفکر ایرانی سراغ داریم همان چیزی است که دخترش، لیلی گلستان، اینجا صراحتا به آن اشاره می‌کند.
اینکه چگونه گلستان و روشنفکرانی مثل او، درست در لحظه‌ای که به وطن خود پشت می‌کنند، تمام آنچه بدست آوردنی بود را هم از دست می‌دهند.

این ویدئو بخشی از مصاحبه روزنامه اعتماد با لیلی گلستان در شهریور ۱۴۰۱ است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

رویای استارتاپ
گفت‌وگوی سیمافکر با احسان تکلو - شهریور ۱۴۰۲

⭕️فیلم کامل این گفتگو را می‌توانید در آپارات سیمافکر ببینید:


aparat.com/v/RFQkB

تکیه‌ی اقتصاد و صنعت بر فناوری و دانش، راهی به سوی پیشرفت می‌گشاید. اما همواره پیوند میان صنعت و فناوری پیوندی مطلقاً سیاسی است. فناوری نفت شیل آمریکا در نزاع میان چین و آمریکا و تصمیم آمریکا در خصوص خاورمیانه خلق می‌شود. این یعنی بدون خلق سیاست نمی‌توان به دانش و فناوری رسید و با آن اقتصاد را به پیش برد.
از سالیان گذشته ایده اقتصاد دانش‌بنیان در ایران، به عنوان طرحی برای پیشرفت کشور مطرح شد؛ اما دیری نپایید که گفتار «استارتاپ» به عنوان مسیری که چنین اقتصادی را ممکن می‌کند پی گرفته شد.
ایده‌های استارتاپی عمدتاً گونه‌هایی نوآوری در خدمات‌اند که بر اقتصاد دیجیتال تکیه دارند. همینجاست مسیر نوآوری از اختراع و خلق فناوری جدا می‌شود؛ بدین سبب استارتاپ نه تنها دانش‌بنیان نیست که سیاسی هم نیست.

گفتگوی سیمافکر با احسان تکلو درباره‌ی سرگذشت استارتاپ در ایران است. او از همین خلط معنایی شکل گرفته بین «استارتاپ» و «دانش‌بنیان» در ایران شروع می‌کند.
تکلو در این گفت‌وگو نمایشی‌بودن گفتار استارتاپ را مقارن نمایشی‌بودن سیاست در ایران می‌داند و اشاره می‌کند چگونه سیاست‌مداران ما در سیاست‌های استارتاپی، این پدیده را به طور کلی خصلتی غیرسیاسی بخشیده‌اند.

فیلم کامل این گفتگو را می‌توانید در آپارات سیمافکر ببینید

aparat.com/v/RFQkB

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استارتاپ سیاست‌مدار ما را فریب داد

احسان تکلو

از زمانی که زدودن اتکای اقتصاد ایران به نفت طرح شد، روایتی که می‌توانست با تکیه بر چهره متفاوت اقتصاد استارتاپ، نوعی از اقتصاد را که غالباً جنبه‌های دانش‌بنیان و ملی دارد را تحت‌الشعاع خود قرار دهد، شکل گرفت.
آنچه بیش از چند و چون درباره خود پدیده استارتاپ اهمیت دارد، در واقع نحوه مواجهه سیاست‌مدار ما با آن است.
احسان تکلو در اینجا اشاره می‌کند که این مواجهه، فریب روایت ساده‌انگارانه‌ای را خورد که می‌خواست جریان استارتاپ در دنیا را بدون توجه به خصلت سیاسی‌اش ببیند.
همین شد که استارتاپ در کشور ما در طول این سالیان به عنوان الگویی خنثی و بدیهی برای اداره طرح شد و گویی توافقی پیشین برای چنین چیزی میان جریان سیاست‌گذاری درباره آن وجود داشت.

⭕️ فیلم کامل گفت‌وگوی سیمافکر با احسان تکلو:

aparat.com/v/RFQkB

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استارتاپ ما را از اقتصاد نفتی نجات نمی‌دهد

دهه‌هاست کشورهایی مثل ایران در جستجوی راهی برای کاهش وابستگی اقتصادشان به نفت هستند. استفاده از علم و فناوری یکی از گزینه‌های اساسی پیش رو است.
سورنا ستاری به عنوان کسی که ۸ سال در معاونت علمی ریاست جمهوری متکفل این موضوع بوده، در این موشن‌گرافی از همین در وارد می‌شود.
ستاری اینجا توضیح می‌دهد اقتصاد نفتی ما چگونه می‌تواند به اقتصاد مبتنی بر خلاقیت بیانجامد. او راه چاره را اتکای اقتصاد بر علم و دانش معرفی می‌کند.

ستاری می‌گوید آن فرهنگ نفتی که سال‌هاست شرکت‌های ما را متکی بر منابع مالی قرار داده است، در واقع با نوعی محیط کسب و کار از بین خواهد رفت. و باید اکوسیستم‌های کارآفرینی در کشور به راه بیفتند.
همین سیاست که سال‌ها بر فعالیت نخبگان و سیاست‌مداران ما سایه افکند، موجی را به راه انداخت تا استارتاپ‌هایی با نوآوری کاربردی، به عنوان اقتصادهایی دانش‌بنیان مشغول فعالیت شوند. اما این استارتاپ‌ها به رغم ادعای متولیان، تأثیری بر بزرگشدن اقتصاد کشور نداشتند. گویا استارتاپ با دانش‌بنیان در ذهن سیاستمداران ایرانی با هم خلط شده است.

استارتاپ‌های آی‌تی محور علاج اقتصاد ما نبود

احسان تکلو

وقتی استارتاپ به عنوان یک الگوی سهل‌الوصول اقتصادی در نظر گرفته شد، در واقع در ابعاد وسیعی به توسعه استارتاپ‌های آی تی محور انجامید.
مهم‌ترین وجه چنین شکلی از استارتاپ‌ها درواقع، ایجاد انحصار توسط آن‌هاست. به عنوان مثال توسعه اسنپ و دیجی‌کالا به عنوان دو ابرشرکت آی‌تی محور، در ایران توانست به شکست رقبای دیگر بیانجامد.
احسان تکلو در اینجا در واقع به وجه مهم‌تر این ماجرا اشاره می‌کند.
اینکه سیاست‌مداران ما به واسطه آنکه نتوانستند آبشخورها و نتایج چنین الگوهایی را تشخیص بدهند، ارزش‌آفرینی نیروی انسانی را فدای انحصار فناوری اطلاعات کرد.
بنابراین توسعه چنین استارتاپ‌هایی بدون ایحاد قواعد رقابتی، به اشتغال‌زایی و بزرگ‌شدن اقتصاد ایران کمکی نکرد.

⭕️ فیلم کامل گفت‌وگوی سیمافکر با احسان تکلو:

aparat.com/v/RFQkB

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استارتاپ‌شو

ناصر غانم‌زاده از محققان و مدیران نسل اولی استارتاپ‌ها در ایران است که خود در ترویج و تبلیغ استارتاپ در ایران، سهم بسزایی داشته است.
آنچه اینجا می‌بینید، نقد رادیکالی است که او به فضا و جهت‌گیری استارتاپی کشور وارد می‌کند.
شاید مهم‌ترین چیزی که مورد اشاره اوست، آن است که چگونه استارتاپ به راحتی از چیزی که انتظار می‌رفت فاصله گرفت و آنچه باقی ماند نمایشی پوچ برای کسب منفعت و حمایت دولت بود.

این ویدئو، بخشی از مستند «لاتارینو» به کارگردانی مجید رستگار، کاری از «سفیر فیلم» است که به تازگی منتشر شده.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

اربعین، تجربه قدسی در جهان سکولار

حسین کچویان

نظریه‌های جامعه‌شناسی آنجا که از قرارداد به عنوان مهمترین عامل پیوند یاد می‌کنند، همواره جایی در جامعه برای «ارزش» در نظر می‌گیرند. اگر ارزشی اولیه به عنوان یک تعهد وجود نداشته باشد، از اساس امکان تشکیل یک جامعه مخدوش است. دکتر کچویان در این سخنرانی می‌گوید برخی جامعه شناسان کلاسیک چون دورکیم و وبر، به این رهیافت رسیده بودند اما آن را پی نگرفتند.
آنچه اینجا در نظر انداختن به اجتماع بزرگ اربعین، که همچون آیینی با عظمت هرساله اتفاق می‌افتد، برای دکتر کچویان نحوی بازگشت به ذات خود ارزش و برساختن یک نوع جامعه با آن است.

آنچه می‌بینید، بخش‌هایی از سخنرانی حسین کچویان در همایش «ظرفیت‌های فرهنگی و تمدنی اربعین»، در تاریخ ۲۰آبان۹۴ است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

اربعین، از عراق ملتی مسئول ساخت

اصغر طاهرزاده

اصغر طاهرزاده، اینجا از تجربه شخصی خود در مواجهه با میزبانی مردم عراق در راهپیمایی هرساله اربعین می‌گوید.
او می‌گوید ملتی که راه معنابخشی خود را یافت کند، در واقع راه توفیق خود را پیدا کرده است.
برای همین رسالت مردم عراق به عنوان «خادم» زوار امام حسین(ع)، حسی است که آن‌ها از مسئولیت تاریخی خود دارند و این چیزی ورای منطق عقلی و نظری است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ایلاف؛ احیای زندگی و اقتصاد ایرانی

در نظم اقتصادی آنگلوساکسون کشورهایی مثل ایران باید نفت‌فروش بمانند و کالای مصرفی وارد کنند. این نه تنها اقتصاد بلکه زندگی انسان‌ ایرانی را نیز ویران می‌کند.

حمیدرضا فرتوک‌زاده برای برون‌رفت از این شکل اقتصادی طرح ایلاف را پیشنهاد می‌دهد. در نظم اقتصادی ایلاف کشورهای منطقه می‌توانند با یکدیگر تجارت کنند و نیازهای خود را بر طرف کنند. در نظم آنگلوساکسون ما باید نفت بفروشیم تا به دلار دسترسی پیدا کنیم و با آن دلار بتوانیم از آن سوی دنیا خوراک دام و طیور بخریم و چرخ تولید غذای خود را بچرخانیم. در نظم ایلاف مشکل بازار کارخانه‌های تولید تجهیزات صنعتی ما برطرف خواهد شد. کالاهای صنعتی ایران به کشورهای منطقه مثل روسیه و قزاقستان و...، صادر می‌شود و در مقابل گندم و ذرت و... از همین کشورها وارد می‌شود.

چالش تکوین چنین نظمی، کمبود سوژه‌ی تاجری است که بتواند این چنین دل به دریا بزند و بدون یارانه دولتی تجهیزات صنعتی صادر کند و غذا وارد کند؛ چالشی که فرتوک‌زاده در این ویدئو به آن اشاره می‌کند.


💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

حق توهین؟

امانوئل مکر‌ون- ۲۰۲۰

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com