‌خوشنویسی ذات هنر ماست!

مرحوم حبیب‌الله صادقی

یک‌سال از درگذشت حبیب‌الله صادقی، نقاش ایرانی گذشت.
او در زمره کسانی است که گفتاری عملی و از سر مطالعه درباره تاریخ هنر ایران دارد و این به ما اجازه برقراری نوعی گفت‌وگو با ایشان را می‌دهد. گفت‌و‌گویی که کیفیتی از الان و اکنون داشته باشد و راهی را برای آینده هنر ایران زنده کند. این احتمالا یگانه راه یاد کردن و ذکر از گذشتگان است و تبعا خلاف رفتاری است که هنرمند را همچون گنجینه‌ای تاریخی در نظر می‌گیرد.
اینجا استاد صادقی از کیفیت هنری خوشنویسی و خط ما می‌گوید. او می‌گوید خوشنویسی فرم فکرکردن تجسمی ماست. چیزی که نسبتی نیز با واقعه کربلا دارد.
حبیب‌الله صادقی ۵ مرداد ۱۴۰۱ از دنیا رفت. فیلم بخش‌هایی است از گفت‌وگوی منتشر نشده وی در مستندی با موضوع زندگی و آثار استاد کیخسرو خروش، خوشنویس معاصر به کارگردانی بهادر خردمندکیا.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ظریف و جهان پساقطبی

محمدجواد ظریف

@simafekr_com

سخنرانی اخیر محمد جواد ظریف در خانه اندیشمندان علوم انسانی بیش از آنکه از حیث مکان برگزاری و اجتماع رسانه‌ای پیرامون آن، حرکتی نمادین برای قدرت‌نمایی یک جناح سیاسی باشد، آشکارکننده صریح نوعی گفتار هماهنگ با جریان جهانی‌شدن بود.
محمدجواد ظریف در این سخنرانی ما را دعوت کرد ادراک‌مان را از وضعیت بین‌المللی امروز اصلاح کنیم.
جهانی که ظریف می‌سازد جهانی بدون قطب است. در این جهان هیچ ابرقدرتی وجود ندارد و بالتبع دوست و دشمنی هم وجود نخواهد داشت. نزد او، خردترین کنشگران سابق حالا در کنار مقامات سیاسی جهان، سرنوشت خود را به دست می‌گیرند. گرچه آمریکا سیطره نظامی و اقتصادی بر اروپا دارد اما هیچ گاه در میدان حقوقی و هنجاری نمی‌تواند بر اروپا پیروز شود. در جهان ظریف گویا برای هر کنشگری فرصتی هست و تنها کافی است مزیت خود را بیابد و روی آن تمرکز کند.

اما آیا ارائه‌ی چنین تصویری از جهان واقعاً می‌تواند سلطه پهناور قدرت‌های بزرگ امروز را هم توضیح دهد؟ آیا می‌توان به راحتی گرتا تونبرگ، دختر سوئدی فعال محیط زیست را به عنوان مهره‌ای هم‌سنگ این قدرت‌ها معرفی کرد؟ تأکید مبالغه‌آمیز بر اثرگذاری بازیگران ضعیف صحنه جهانی، چه معنایی جز دعوت به فراموشی رؤیای ایران قوی دارد؟
تن ندادن به ایده نظم چندقطبی و تصویری پساقطبی ساختن از این جهان، آن هم در شرایطی که نظم تک‌قطبی به نقطه پایان خود نزدیک شده، چه معنایی می‌تواند داشته باشد؟
این ایده که اصلا و اساساً ضد سیاست است، بر خلاف ادعا و ظاهر تر و تمیزی که دارد، گویای درکی تخت و مسطح از جهان است که در نهایت معنایی جز جهان تک قطبی نخواهد داشت.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

باربی ضد باربی!

حسین معززی‌نیا

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

باربی ضد باربی!

حسین معززی‌نیا

درست بعد گذشت یکسال از اکران فیلم «همه‌چیز، همه‌جا، به یک باره»، اثری شلوغ و پر از مضامین امروزی که در نهایت توانست تقریباً همه جوایز اسکار سال گذشته را نصیب خود کند، حالا فیلمی هالیوودی به نام «باربی» روی پرده‌های سینمای آمریکاست.
باربی با گذشت چند روز از اکرانش توانست چیزی بالغ بر ۵۰۰ میلیون دلار فروش داشته باشد و طیف‌‌های مختلف اجتماعی را برای تماشا به سینما بکشاند.
فیلم درباره تجربه بحران هویت یک باربی است که در سفر به دنیای واقعی، یک دنیای مردسالار را تجربه می‌کند که در آن جایی برای زنان نیست. فیلم با انگاره‌های فمینیستی، به نحو مضمون‌زده‌ای به «مردسالاری» حمله می‌کند و دنیایی را تصویر می‌کند که زنان یا باید در دنیای خیالی و فانتزی خود که در آن همه چیز برایشان ممکن است باشند، یا آنکه با نحوی خودآگاهی به شرایط خودشان، با نقص‌های خود کنار بیایند.
آنچه اینجا می‌بینید، بخشی از نقد حسین معززی‌نیا درباره این فیلم است.
معززی‌نیا به درستی اشاره می‌کند که چگونه چنین فیلمی که اساساً محصولی هالیوودی با همه ابعاد و لوازم آن است، نهایتاً به کلیشه‌هایی حمله می‌کند که خود زاییده دنیایی است که هالیوود ساخته است.
فیلمی که بیش از آنکه رنگ‌وبوی سینما داشته باشد، سوارشدن بر موج جریانی است که در آن همه چیز قصدهایی مسموم را پی گرفته است.

فیلم کامل نقد حسین معززی‌نیا را می‌توانید در کانال یوتیوب او تماشا کنید.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

فمینیسم فریبنده‌ی «باربی»

مت‌والش

@simafekr_com

فمینیسم فریبنده‌ی «باربی»

مت‌والش

پس از آنکه فیلم «باربی» که داستان یک باربی کلیشه‌ای است، علی‌رغم پیش‌بینی‌ها موفقیت نسبتاً خوبی را در گیشه‌ها ثبت کرد، واکنش‌های بسیاری را در بر داشت.
بعضی از چهره‌های دست راستی در آمریکا ، مانند تد کروز و ایلان ماسک نیز فیلم را پروپاگاندای جریان چپ معرفی کردند.
در مقابل اما گروه‌های دست چپی مصرّ بودند فیلم صرفاً درباره یک عروسک باربی است و آزاردیدن مخاطبان برایشان بی‌معنی است.
در این میان، مت والش، سازنده مستند «زن چیست؟»، باربی را شدیدترین پروپاگاندای فمینیستی علیه مردان معرفی کرد.
او در این بخش از ویدئویی که درباره «باربی» منتشر کرده است، می‌گوید چگونه فیلم به واقع مضامین فمینیستی و مردسالارانه را در یک فریب از پیش، به مخاطب خود حقنه می‌کند.
مت والش اینجا ادعای رادیکالی را مطرح می‌کند، اینکه موقعیت فمینیسم از آن جهت که از اساس دروغ و غیر انسانی است، ناچار است خود را با نحوی فریب در فیلم حاضر کند.
بنابراین مخاطبان کودک و غیرکودکی که با علاقه صرف به پدیده باربی و کلیشه‌های آن در این فیلم حاضر شده‌اند را ناچار با صحنه‌های منزجرکننده‌ای روبرو می‌کند.
فیلم بیش از آنکه یک فیلم با یک داستان حداقلی باشد، خطابه‌ای برای فمینیسم است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

بدون ادبیات، جهانی نداریم

سیدعلی میرفتاح

سخنان سیدعلی میرفتاح، نویسنده و پژوهشگر ادبیات فارسی، اینجا درباره تصویری است که ادبیات فارسی از گذشته، اکنون و آینده ما می‌سازد.
انقطاع ما از ادبیات کلاسیک فارسی و بی‌نسبتی با عالم گذشته‌مان، آنگونه که او در اینجا می‌گوید، سبب شده تا ما لحن مواجه‌مان با سیاست را نیز گم کنیم.
عتاب میرفتاح به روشنفکران ایرانی که همواره تصویری تلخ و ناامیدانه از ایران بدست می‌دهند نیز از همین روست.

این‌ ویدئو، بخشی از برنامه زاویه شبکه چهار سیما در خردادماه است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

چرا قانون‌خواهی مشروطه به هرج‌ و مرج رسید؟

محمدعلی همایون کاتوزیان

• به مناسبت سالروز صدور فرمان مشروطیت

بشر قانون را به قصد نظم و استقرار ابداع کرده است، اما سرنوشت قانون‌خواهی در ایران خیلی زود به بی‌ثباتی و بی‌دولتی منجر شد.
محمدعلی همایون کاتوزیان گرچه تمام تاریخ گذشته‌ی ایران را با شابلون دوره‌های مکرر استبداد و هرج و مرج می‌نگرد، اینجا توضیح می‌دهد که هرج و مرج برای اولین بار پس از تضعیف دولت مرکزی به قصد ایجاد قانون رخ داد.
گویا قبل از صرف تشکیل مجلس ملی و تصویب قانون اساسی و مشروط کردن اراده‌ی شاه و... بنیادی فراتر از خود قانون ضرورت می‌یابد.
گرچه ماهیت این بنیاد به روشنی مشخص نیست، اما شاید بتوان آن را در نقطه‌ی تولد جمهوری اسلامی جستجو کرد. نیروهای ایرانی با انقلاب اسلامی، وحدتی بی‌سابقه را تجربه کردند؛ وحدتی غیر از وحدت استبدادی رضاخانی که هرگونه هرج و مرج را به نفع استقرار نظمی نوین تا سال‌ها منحل می‌کند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

میرزاکوچک و راه دشوار مشروطه‌خواهی

سریال «کوچک جنگلی» - بهروز افخمی- ۱۳۶۶

اشتیاق اولیه رهبران مشروطه‌خواه پس از مدتی به رغم اتحادشان علیه تمایزهای فاحش طبقاتی و اختلافات، به یأس بدل شد.
سلطنه روزافزون خارجی علاوه بر امتیازات تجاری و سیاسی، حالا دست روی خاک ایران گذاشته بود. استبداد داخلی هم بنای همراهی با آن گذاشته بود.
میرزا کوچک‌خان جنگلی، که از آزادی‌خواهان و مبارزانی بود که به مشروطه پیوسته بود، بعدتر می‌خواست هدف نهضت را از مشروطه‌خواهی ضد اجنبی به جمهوری‌خواهی سوسیالیستی سوق دهد.
او وقتی با اشغال قوای بیگانه روس روبرو شد، «جنبش جنگل» را بسیج کرد و با وجود تلاش قوای دولتی برای دستگیری او، جنبش همچنان به بقای خود با اتکای به نیروی مردمی ادامه داد و جریان مقابله با روس‌ها به همراه آنها به جنگل کوچ کرد.
ویدئویی که می‌بینید، لحظاتی از سریال «کوچک جنگلی» و دیالوگ‌های ماندگار آن است.
لحظاتی که میرزا در تقبیح کشته‌شدن یکی از خاثنان توسط نیروهای جنبش، موضع قیام خود را اعلام می‌کند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌سایه، حافظ و رسم پرده‌پوشی

یوسفعلی میرشکاک

به مناسبت سالروز درگذشت هوشنگ ابتهاج

هرچه سایه در طول فعالیتش نسبت به مسئله شعر، هنر و تعمیق فرهنگی این دو همت می‌گذاشت، نسبت به سیاست روزمره و مسائل جاری سیاسی ایران بی‌اعتنایی می‌کرد. این البته یک استثناء داشت و آن دوره انقلاب بود. دوره‌ای که او در آن به اتفاق محمدرضا لطفی و گروه چاووش همزمان با واکنش سیاسی صریحی که داشتند، یکی از نقاط عطف تاریخ موسیقی ایران را رقم زدند. غیر از این دوره، هوشنگ ابتهاج (سایه) عمدتا از کنار سیاست و هم‌مسلکانِ اهل سیاست به آرامی گذشت.
یوسف میرشکاک، رفتار سیاسی شاعر را در قبال ماجراهای حزب توده، به همنشینی او با حافظ ارجاع می‌دهد و آن را داستانی ریشه‌دار می‌داند. این توصیف تماشایی است.

فیلم بخشی است از گفت‌وگوی اختصاصی سیمافکر با استاد یوسفعلی میرشکاک.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

سعی سایه

هوشنگ ابتهاج - کنسرت کلن (۱۳۷۵)

امیر هوشنگ ابتهاج، از آخرین نسل شاعران و میراث‌داران سنت ادبی و فرهنگی ایران، ۱۹ مرداد سال گذشته از دنیا رفت.
سایه از ابتدای فعالیتش همواره مرکز تلاشی برای هم‌گام‌کردن شعر و موسیقی با آهنگ مردم بود.
همین تلاش که او در نحوی فعالیت سیاسی دنبال می‌کرد، در حساسیت او نسبت به وضع هنری ما و ایجاد فرصتی برای فعالیت هنری و سیاسی میان حلقه‌ پیرامون خود از جمله محمدرضا لطفی، محمدرضا شجریان، شهرام ناظری و حسین علیزاده نمود داشت.

آنچه از «سایه» به یادگار ماند همین تلاشی بود که نه‌تنها شورانگیزی، بلکه تغزل هم داشت.
غم‌آلود بودن غزل‌های سایه وضع رنج‌دیده مردم را در خروش آنها حفظ می‌کرد.
قطعه‌ای که می‌بینید مربوط به کنسرت مشترک ابتهاج، محمدرضا لطفی و محمد قوی‌حلم است که سال ۱۳۷۵ در شهر کلن آلمان برگزار شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

استعمار بی‌پایان یک قاره

حدود سه هفته‌ قبل دولت نیجر توسط گروهی از نظامیان سرنگون شد. این تغییر رژیم، «کودتای ضداستعماری» نام گرفت؛ پرسش اینجاست مگر سال‌ها پیش عمر استعمار به پایان نرسیده بود؟ نظامی‌های نیجر و مالی و بورکینافاسو علیه کدام استعمار کودتا کرده‌اند؟
اسماعیل لطفی در این جا ماجرای استعمار آفریقا توسط فرانسه را توضیح می‌دهد. تاریخچه این استعمار نشان می‌دهد با وجود پایان حملات وحشیانه‌ی استعمارگران و حضور کمرنگ آن‌ها در صحنه نمایش سیاسی، بازوهای اقتصادی استعمار، کارآمدتر از گذشته به کار خود ادامه می‌دهند.
حالا نیجر که معادن بزرگ اورانیوم را در اختیار دارد و سال‌ها سوخت نیروگاه‌های هسته‌ای فرانسوی را با کمترین هزینه تأمین می‌کرده، دست به قطع روابط با فرانسه زده است؛ اما هنوز معلوم نیست این خواست ضداستعماری تا چه حد پا بر جا خواهد بود‌. پرچم فرانسه در این کشور به آتش کشیده می‌شود اما پرچم‌ روسیه است که در خیابان‌های نیجر دیده می‌شود.
کشورهایی مثل نیجر چگونه می‌توانند مسأله‌ی خود را از آن خود کنند و برای آزادی و استقلال نیازی به قدرت‌های دیگر نداشته باشند؟

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌پول فرانسه چگونه آفریقا را استعمار کرد؟

جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا

امروزه قدرت‌های بزرگ برای استعمار نیازی به اشغال نظامی ندارند. منابع سرزمین‌های غنی با هزینه کمتری می‌توانند در اختیار استعمارگر قرار بگیرند.
جورجا ملونی، نخست وزیر فعلی ایتالیا در ادامه حملات مستمری که به مکرون دارد، اینجا نشان می‌دهد که چگونه کشور فرانسه با قرار دادن یک واحد پولی به نام فرانک CFA، در کشورهای آفریقایی منابع این سرزمین‌ها را با کمترین هزینه از آن خود می‌کند.
ملونی متعلق به جریان دست راستی ایتالیا است و نزاع او با مکرون اصالتاً ربطی به رویکرد ضداستعماری او ندارد. این سخن‌های او نیز در مقام حل و فصل مسأله‌ی مهاجرین غیراروپایی است؛ اما گاهی حرارت همین منازعات فرعی، محمل آشکار کردن رسوایی‌های بزرگ می‌شود.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

خیالات بن سلمان از کجا آب می‌خورد؟

بردیا عطاران

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

خیالات بن سلمان از کجا آب می‌خورد؟

بردیا عطاران

عربستان سعودی با رهبری محمد بن سلمان به دنبال امور نشدنی است. البته خصلت طبیعی آرزو داشتن، همین دست گذاشتن بر امر ناممکن است و از این حیث نباید سعودی‌ها را قضاوت کرد. آن چیزی که رؤیای بن سلمان را پوک می‌کند، بیگانگی است. حاکمان عربستان روزگاری خود را خادم الحرمین الشریفین معرفی می‌کردند اما حالا می‌بینیم که حتی در نامگذاری شهر خطی «ذا لاین» هم نمی‌توان اثری از ریشه های گذشته‌ی عربی یافت.
عطاران در این ویدئو این خیال‌پردازی‌ها را ناشی از هوشمندی بن سلمان می‌داند که روند رو به رشد طبقه متوسط نوظهور عربستان را به خوبی دید؛ طبقه متوسطی که شهرهای اروپایی و آمریکایی را دیده است و به کمتر از آن یا حتی مثل آن هم راضی نمی‌شود.
شاید بتوان ماجرا را این طور فهمید که خود بن سلمان هم چیزی جز همین طبقه متوسط نیست. بن سلمان می‌خواهد خاورمیانه را از فرش به عرش برساند اما در نهایت چیزی جز کاریکاتوری اغراق‌شده از اروپا نصیب‌ش نخواهد شد؛ چرا که طرح او قصه‌ای برای انسان خاورمیانه‌ای ندارد. ایده‌های او اگر هم اجرایی باشد تنها می‌تواند خود را در همان نظم آنگلوساکسون جایابی کند. رقبای عربستان یعنی ترکیه و ایران در ساختن رؤیایی خاورمیانه‌ای به مراتب واقعی‌تر عمل کرده‌اند.

این نشست، به همت سامانه تبادل رصد اندیشکده‌ها و در مردادماه ۱۴۰۲ برگزار شده است.
t.me/rasadkhone_in

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌
«خاورمیانه دیکتاتور می‌خواهد»

استیون کینزر

منفعت آمریکا و انگلیس در خاورمیانه دهه‌ها است که با نفت گره خورده است. دولت مصدق یکی از سنگ‌های بزرگی بود که جلوی پای شرکت نفت ایران و انگلیس قرار گرفت. کودتای ۲۸ مرداد برای تأمین همین منافع رقم خورد. گویا استقلال‌طلبی و جمهوریت در کشورهای خاورمیانه همیشه با مقابله‌ی غرب روبرو می‌شود. غرب نفت دیکتاتورهای خاورمیانه را راحت‌تر می‌تواند از آن خود کند.
این ویدئو بخشی از مستند «کودتای ۵۳»، ساخته تقی امیرانی است که در آن استیون کینزر، نویسنده آمریکایی در این باره می‌گوید که اگر مصدق در کودتای ۲۸ مرداد سرنگون نشده بود، آمریکا نمی‌توانست سلطه خود را در خاورمیانه و بدون رهبرانی دیکتاتور ادامه دهد.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

موقعیت فرمانده

موقعیت مهدی، هادی حجازی‌فر

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

این ویدئو که بخشی است از فیلم سینمایی «موقعیت مهدی»، شاید نمونه‌ای‌ترین صحنه آن نباشد. بخش‌هایی دیگری می‌توانستند درخشان‌بودن موقعیت مهدی را نشان دهند؛ مثل صحنه‌ خواستگاری ابتدای فیلم، یا بحث میان مهدی و خواهرش پس از شهادت حمید، گفت‌وگوها و صحنه های دونفره مهدی باکری و همسرش یا نمای بلند آخرین تلاش حمید برای تماس با منزل. این صحنه‌ها احتمالا حس طبیعی و عمیق عاطفی فیلم را بهتر بیان می‌کردند.

اما صحنه گفت‌وگوی فرماندهان جنگ از جهتی دیگر مهمترین صحنه موقعیت مهدی است؛ چرا که آشکار می‌کند چنین فیلمی چگونه ممکن شده است. این صحنه با حضور ضمنی سردار شهید س‌ل‌یما‌نی بدون پرداخت بیش از حد و به نحو غیراغراق شده، مهدی باکری را در موقعیتی نشان می‌دهد که همان جملاتی به زبان می‌آورد که همواره در کلام سردار، از بهترین ویژگی فرماندهان جنگ ایران بازگو می‌شد. اینکه فرمانده کسی است که می‌گوید: بیا، نه اینکه برو. در قاب فیلم کسی کنار حاج احمد کاظمی و مهدی باکری قرار گرفته که شهادت‌ش در این دوران ما را به زمان و زمانه جنگ مقدس ما نزدیک کرد.

پخش سریال عاشورا از نسخه سینمایی موقعیت مهدی، جمعه گذشته در شبکه یک سیما آغاز شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

بی‌وطن

لیلی گلستان

ابراهیم گلستان از جمله روشنفکرانی بود که در میان هم‌نسلان خود و دیگران، منتقدانی سرسخت و ستایشگرانی پر شور داشت. شخصیتی که در تاریخ روشنفکری، نقشی فراتر از یک نویسنده و فیلمساز ایفا کرد.
همین بود که در دهه‌های ۳۰ و ۴۰، فعالیت‌های هنری و سیاسی‌اش، او را در تماس با کسانی مثل محمد مصدق، آل احمد و صادق هدایت قرار داد.
گلستان که جذب حزب توده شده بود، در سال ۲۶ از حزب توده جدا شد و بعدتر به قول خودش نه در ایام انقلاب ۵۷، بلکه سال‌های دهه ۵۰، جامعه‌ای که به اشتباه سیاسی و سیاست‌زده شده بود را برای همیشه رها کرد و در پنجاه سال آخر عمرش از هر فعالیت هنری و سیاسی دست برداشت.
این موضع که معمولا از روشنفکر ایرانی سراغ داریم همان چیزی است که دخترش، لیلی گلستان، اینجا صراحتا به آن اشاره می‌کند.
اینکه چگونه گلستان و روشنفکرانی مثل او، درست در لحظه‌ای که به وطن خود پشت می‌کنند، تمام آنچه بدست آوردنی بود را هم از دست می‌دهند.

این ویدئو بخشی از مصاحبه روزنامه اعتماد با لیلی گلستان در شهریور ۱۴۰۱ است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

رویای استارتاپ
گفت‌وگوی سیمافکر با احسان تکلو - شهریور ۱۴۰۲

⭕️فیلم کامل این گفتگو را می‌توانید در آپارات سیمافکر ببینید:


aparat.com/v/RFQkB