سازمان مجاهدین؛ از ایدئولوژی تا ترور

گفت‌وگوی سیمافکر با محمد رحمانی، پژوهشگر تاریخ معاصر

تیر ۱۴۰۲

فیلم کامل را در آپارات سیمافکر ببینید:
aparat.com/v/DY9Ru

چگونه سازمان مجاهدین از دشمن آمریکا، به مزدور آن تبدیل شد؟

محمد رحمانی
‌
سرنوشت سازمان مجاهدین از خرداد ۶۰ و پس از عزل بنی‌صدر، تا امضای صلح‌نامه با دولت بعث عراق و شکست در عملیات فروغ جاویدان تیره و تار شد.
پس از سرنگونی صدام در عراق، سازمان دیگر پشتیبانی برای خود نمی‌دید. هیچ گروه مبارز چپی نیز حالا باقی نمانده بود تا با تکیه بر آن بتواند بر سازمان‌دهی خود فائق بیاید. سازمان در نهایت تصمیم گرفت برای حفظ بقا، خود را به عامل و مزدور امریکایی‌ها تبدیل کند.
محمد رحمانی در گفت‌وگو با سیمافکر به این نکته اشاره می‌کند که چگونه سازمانی که در نطفه تشکیل خود علیه امپریالیسم اقدام می‌کرد و خود را دشمن آمریکا می‌دانست، حالا تبدیل به مهره سوخته‌ای برای بازی آن‌ها شده است.

فیلم کامل را در آپارات سیمافکر ببینید:
aparat.com/v/DY9Ru

نفرت!

«نفرت»، متیو کازاویتس، ۱۹۹۵، فرانسه

در میان تمام صحنه‌های فیلم نفرت، شاید هیچ کدام تا این اندازه تضاد و ناهمگونی و دردناکی رابطه پلیس و جوانان در فرانسه را به خوبی نمایش نداده باشد. هوبرت، جوان سیاه در پایان صحنه، پس از اینکه پلیس‌ها از هیچ توهین و تحقیری کم نگذاشته‌اند، در چشم پلیس ناظر و ظاهراً کار آموز می‌نگرد و پلیس از شرم سرش را پایین می‌اندازد.
نوجوانان، جوانان، مهاجران، سیاهان، سیاست‌های بازار آزاد و زیست فرهنگی اجتماعی پایین شهر، روشنفکران و هنری‌ها و در نهایت فرانسه در خیابان، فرانسه در مغز نسل جدید مهاجر و... جملگی در فیلم نفرت نمود دارند. جوانان برای گذران وقت ساعت‌ها بی‌هدف در شهر پرسه می‌زنند، پلیس‌ها دنبال جوان‌های بزه‌کار می‌گردند و وضعیت کماکان به شکل بن‌بست ادامه دارد، همه در این اوضاع گرفتارند، چیزی پیش نمی‌رود، چیزی تغییر نمی‌کند. این فرانسه‌ای را می‌سازد که دست آخر سوال‌اش سوالی اخلاقی است؛ آیا پلیس‌ها مقصرند؟ آیا کل سیستم مقصر است و اتفاقات تکان‌دهنده، مثل کشته شدن نوجوانی به نام نائل در هفته‌های پیش، حاصل خطاکار بودن کل سیستم است؟ فرانسه، امروز گرفتار در چنین پرسش‌هایی است.

‌آنارشیسم سیاست‌گریز

امانوئل مکرون- ۱ جولای ۲۰۲۳

‌آنارشیسم سیاست‌گریز

امانوئل مکرون- ۱ جولای ۲۰۲۳

آنچه در این ویدئو می‌بینیم سخنان پنج روز پیش امانوئل مکرون رئیس‌جمهور فرانسه است. واکنش مکرون در برابر معترضان به رغم لحن مقتدرانه‌اش، از توصیف سیاسی چنین وضعیتی عاجز است. او شورش‌ها را به گروه‌های خشنی نسبت‌ می‌دهد که عمدتاً به وسیله شبکه‌های اجتماعی رهبری جوانان را بر عهده گرفته‌اند و در عوض توصیه‌ای به والدین آنها دارد که نسبت به جوانان خود مسئولیت داشته باشند! مکرون انگار می‌خواهد آنچه سیاست و اقتصاد امروز فرانسه را مختل کرده را با توصیه‌ای تربیتی-اخلاقی حل و فصل کند.
اعتراضات هفته‌های گذشته در فرانسه در پی کشته‌شدن نوجوان الجزایری منجر به شورش و تخریب گسترده و بی‌سابقه در خیابان‌های این کشور شد. برخلاف اعتراضات سیاسی اجتماعی که فرانسه در مه 1968 تجربه کرد، این بار شورش‌ها رنگ و بوی روشنکفری و سنت‌مندانه‌ای ندارد، بلکه بیشتر ماهیتی آنارشیستی به خود گرفته است.
فرانسه به عنوان مهد انقلاب‌ها و تحولات اجتماعی چند سده اخیر اروپا، همواره به واسطه حضور سنت روشنفکری خود، هرگونه اقتدارگرایی را در خود پس زده است. بنابراین با اینکه فرانسه کشوری لیبرال است، اما فرایند آن همواره به شکل ناکام طی شده است. در مقایسه با کشوری چون انگلستان که همیشه به آرامی لیبرالیسم را در خود محقق کرده، در فرانسه سیطره اقتدارگریزی همواره سدی در برابر تحقق لیبرالیسم بوده است.
همین تفاوت نیز در روند ادغام مهاجران توسط این دو کشور نمود دارد. انگلستان مهارت بالایی در هضم مهاجران داشته و فرانسه اغلب با وجود فضا دادن به مهاجران، در هضم آن ناکام مانده است. حالا وضعیتی که فرانسه با آن مواجهه است، رویارویی با نوعی آنارشیسم است که در لایه اجتماعی از روشنفکری و در سطح دولتی از سیاست گریزی تغذیه می‌کند.
آنارشیسم امروز که هم در رسانه‌ها و هم در کلام مکرون ریشه‌های اخلاقی، فرهنگی و طبقاتی دارد، حاصلی جز ضعف سیاست ملی نخواهد داشت.
این وضعیت آیا همان چیزی نیست که ما در ایران در سال گذشته تجربه کردیم؟ آنارشیسمی که جز تخریب و آشوب چیزی نمی‌خواست و دولتی که مسئولیت سیاست را نمی‌پذیرفت.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#سپیدوسیاه

جنگ و صلح

داستان ملت و قهرمان

به زودی در سیمافکر...

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

جنگ و صلح
داستان ملت و قهرمان

تولستوی در جنگ و صلح یک بار تاریخ را از نو نوشته است. و در این تاریخ گفتن، مهمترین چیز، ورای همه حرف‌ها درباره انسان و زندگی آن است که انسان چقدر قادر است با واقعیت مواجه شود؟
تمام توفیق تولستوی در جنگ و صلح شدتی است که به روایت بی ملاحظه این تجربه می‌بخشد.

آندره بالکونسکی که یکی از چند شخصیت محوری رمان است، در ابتدا به سان دیگر اشراف روس، جوری ناپلئون را روایت می‌کند که انگار از دور مسحور عظمت نام او شده، اما واقعیت حمله ناپلئون به روسیه، به آندره این فرصت را می‌دهد که ناپلئون را بشناسد و بلکه مهمتر خودش را و جهان را بشناسد. تصور ابتدایی آندره از انسان و جنگ لزوما به معنای ساده‌لوحی یا فریب خوردن نیست، او ادعایی منطقی دارد. اما آنچه او بعداً از جنگ و تجربه سختی‌ها یاد می‌گیرد نمی‌تواند به
آسانی تا پیش از آن مورد قبول باشد.
حرکت آندره از ساده دیدن امور به پختگی بعد از آن، چیزی است که فقط و فقط باید در انسان و در هر کس به نحو خاص تجربه شود.


💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

کانون، پس از انقلاب اسلامی

بخشی از مستند «کانون»، خاطره خدایی

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

درگذشت احمدرضا احمدی، شاعر و نویسنده بار دیگر نام کانون پرورش فکری را بر سر زبان انداخت. احمدی پیش از انقلاب از مدیران کانون بود. در دوره او مجموعه بی‌نظیر آثار صوتی ادبی کانون منتشر شد. کانون پرورش فکری کودک و نوجوان به عنوان زیر مجموعه بنیاد فرح دیبا و با مدیریت دوست صمیمی او پیش از انقلاب به راه افتاد، اما پس از انقلاب با اینکه بدل به کانون چهره‌های هنری فرهنگی غیر انقلابی شده بود، حیات‌ش ادامه یافت.
این قطعه فیلم از مستند «کانون» به کارگردانی خاطره خدایی نشان می‌دهد این اتفاق به یمن وجود یک مدیر فرهنگی انقلابی به نام علیرضا زرین رخ داده است.
علیرضا زرین از سال ۱۳۶۰ تا ۷۰ مدیر کانون بود. مهمترین اتفاق دوران او ادامه یا حتی شروع همکاری فیلمسازان و اهالی هنر قبل از انقلاب با کانون است. تقوایی، کیارستمی، بیضایی، زرین کلک، غریب‌پور از جمله چهره‌های مهمی بودند که در دوران زرین با کانون همکاری کردند.
جدای از کار مهم علیرضا زرین در دهه ۶۰ و بررسی کار او، آنچه درباره این دوره عمدتا گفته می‌شود متمرکز بر محدودیت‌ها و دخالت‌هاست، آنچه گفته نمی‌شود این است که در سال‌های دهه ۶۰ که ایران درگیر جنگی همه‌جانبه بود، کانون در مقام استعدادی فرهنگی اجتماعی کار خود را ادامه داد و این با تشخیص و استقامت یک مدیر فرهنگی انقلابی ممکن شد. آن درک و شعور و استعدادی که در هویت و تبار او بود باعث می‌شد او به تعبیر کیارستمی «گوش دهد.» این استعدادی است که روشنفکران و اهل هنر غیر انقلابی مطلقا به آن بی‌اعتنایند و انقلابی‌ها و مسلمان‌های نیز اغلب آن را نادیده می‌گیرند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#گفتگوی_اختصاصی

ایران و خلق نظم اقتصادی جدید

گفت‌وگوی سیمافکر با حمیدرضا فرتوک‌زاده - تیر ۱۴۰۲

🎥 فیلم کامل این گفت‌وگو:
aparat.com/v/Dghy9

ایران و خلق نظم اقتصادی جدید

گفت‌وگو با حمیدرضا فرتوک‌زاده

اقتصاد ایران امروز‌ وضع نابه‌سامانی دارد. اقتصاددانان و اهالی سیاست هرکدام از منظری ماجرا را روایت می‌کنند. هرکس مشکل را در جایی می‌بیند و راه‌حلی برای عبور از آن می‌دهد.
اما در غالب این روایت‌ها یک چیز غایب است: روایت ایران در پهنه ژئوپلتیک آن. شخصیت امروز ایران در این موقعیت جغرافیایی تکوین پیدا کرده است.
در سده اخیر، موقعیت ژئوپولتیک ایران همواره در طرح سیاسی قدرت‌های بزرگ تعریف شده است‌.این وضع همواره مانع از طرح روایتی قدرتمند و درون‌زا از موقعیت ایران شده است.
دکتر حمیدرضا فرتوک‌زاده در گفت‌وگو با سیمافکر می‌گوید: بدون درک موقعیت ژئوپولتیک ایران، نمی‌توان درک درستی از وضعیت اقتصاد و سیاست در ایران امروز داشت.
جمهوری اسلامی در این کشاکش یا باید در همین نظم موجود موقعیت خود را فهم کند و به اداره کشور با فروش منابع طبیعی ادامه دهد‌ یاناگزیر بر اساس موقعیت ژئوپولتیک خود، جغرافیای تازه‌ای در این منطقه شکل دهد. نظمی که در آن ایران فروشنده مواد خام و واردکننده مواد صنعتی خواهد بود.
جنگ اوکراین و قطع رابطه روسیه و منطقه قفقاز با اروپا موقعیتی برای ساخت این جفرافیا فراهم ساخته است.
برای این منظور فرتوک‌زاده در این گفت‌وگو «طرح ایلاف» را به عنوان فرصتی برای احیای ژئوپلتیک درون‌زای ایران مطرح می‌کند.

🎥فیلم کامل:
aparat.com/v/Dghy9

راهی جز ساختن اقتصاد خودمان نداریم

حمیدرضا فرتوک‌زاده

ویژگی‌های ژئواکونومیک ایران، به عنوان کشوری که هزاران سال در چهارراه تجاری غرب و شرق بوده است، در جدال میان کشورهای بزرگ به محاق رفت.
تلاش این کشورها برای از بین بردن این مزیت‌ها، سبب شد تا روابط تجاری میان ایران و همسایگانش تضیف و در نهایت مهر خام‌فروشی و واردات کالا را بر پیشانی ایران زده شود.
این طرح که همواره ایران را در حاشیه نظم‌ اقتصادی مستقر تعریف می‌کرد، اقتصاد ما را هر روز بیش از گذشته آسیب‌پذیر کرد.
در گفت‌وگویی که با دکتر فرتوک‌زاده داشتیم، او ضمن اشاره به این مسئله، اینجا می‌گوید: با وجود چنین طرحی برای ایران، حتی اگر ایران با شرکای جدیدی مثل چین و روسیه نیز وارد تعامل اقتصادی شود، مادامی که نظم اقتصادی خود را با توجه به مزیت‌های خودش احیا نکند، محکوم به ادامه‌دادن مسیر قبلی، یعنی خام‌فروشی و واردات خواهد بود.

🎥فیلم کامل:
aparat.com/v/Dghy9

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

مزیت‌های اقتصادی ما هنوز احیا نشده‌اند

حمیدرضا فرتوک‌زاده

بازی بزرگ میان بریتانیا و روسیه در منطقه، در طول سال‌های قرن نوزدهم علاوه بر کشورهای واقع در آسیای مرکزی، تأثیر زیادی نیز برای «ایران» داشت.
تدابیر ژئواکونومی که برای مهار ایران اندیشیده شد، ایران را ذیل بازی دو امپراطوری تعریف می‌کرد و عملاً ظرفیت‌های اقتصادی و سیاسی آن را مضحمل می‌ساخت.
دکتر فرتوک‌زاده اینجا سعی در توضیح این نکته دارد که چگونه قابلیت‌هایی که ایران در سال‌های دور به سبب «راه ابریشم» بدست آورده بود را می‌توان احیا کرد.
فرتوک‌زاده می‌گوید: جمهوری اسلامی ایران توانسته به فهمی نسبی از معادلات قدرت در منطقه دست پیدا کند، اما هنوز این فهم را به عناصر مزیت اقتصادی تبدیل نکرده است.
مسیری که در دفع فتنه داعش و آزادی بوکمال به عنوان فرصت ژئواکونومی ایران به سمت مدیترانه طی شد، اما بخش بزرگی از دستاوردهای آن به دست آنگلوساکسون‌ها بازپس گرفته شد.

🎥فیلم کامل:
aparat.com/v/Dghy9

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

باز این چه شورش است...

گروه سرود آباده

در سال‌های جنگ ایران و عراق، اجرای «سرود» در زمره قالب‌های مهم کار فرهنگی درآمد. از شاخص‌ترین گروه‌های سرود ایران که اجراهای موفقی داشتند، گروه سرود آباده بود. کارهای این گروه به لطف حضور مربی موسیقی‌شناس خود یعنی آقای احمد توکلی معمولا از حیث موسیقی نیز برجسته بودند.
از ماندگارترین کارهای این بچه‌های آباده نوحه «باز این چه شورش است» با اجرای محمدحسین توکل، یکی از دو تک‌خوان گروه‌ است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

حجاب ابزار سیاست یا مولد سیاست؟

محمدتقی کرمی و سیدعلی کشفی

این ویدئو بخشی از گفت‌وگوی محمدتقی کرمی و سیدعلی کشفی است که در آن به سیاست حجاب در ایران می‌پردازند.
محمدتقی کرمی، اینجا با اشاره‌ای که به تاریخچه حجاب در ایران دارد، آن را ابزاری برای کشمکش و اعمال قدرت دو قطب سیاسی پس از مشروطه برمی‌شمارد و می‌گوید: با آنکه حجاب هم مانند دیگر مقولات پس از انقلاب، دگرگون شد، اما لحظه سیاسی‌شدن حجاب صرفاً به انقلاب اسلامی باز نمی‌گردد.
کرمی می‌گوید آنچه از حجاب معنازدایی کرد لحاظ‌نکردن منظومه‌ای بود که حجاب در آن نقش ایفا می‌کرد.
سیدعلی کشفی اما مسئله را فارغ از معنازدایی یا ابزاری‌شدن آن، در سیاستی می‌بیند که انقلاب اسلامی با آن توانست همه مناقشات بی‌انتها را تعلیق کرده و از اصولی‌بودن سیاست حجاب در موقعیت امروز ایران، به عنوان امکان حضور زن دفاع کند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

#سپیدوسیاه

هاشم‌شمر

مردی که تعزیه شد

به زودی...

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

سپید و سیاه ۲۵
هاشم شمر
مردی که تعزیه شد

تعزیه یگانه فرم نمایشی جهان اسلام است که ریشه‌های ایرانی دارد. همچون بسیاری فرم‌های ایرانی و اسلامی که ریشه‌های ایرانی بودن ما را می‌نمایانند، ما امروز دست‌مان به تعزیه و شناخت آن نمی‌رسد. فهمیدن و درک کردن فرم نمایشی که از روستایی به روستای دیگر قابل روایت و تا این اندازه پرحزئیات است به تنهایی چندین عمر می‌طلبد. به میزانی که دست‌مان از درک و دریافت این فرم‌ها کوتاه است، عمق ناپیدای ایرانی بودن‌مان را نیز درک نمی‌کنیم.
سپید و سیاه هاشم فیاض، مردی که او را به نام پدر تعزیه ایران می‌شناسند، تلاشی کوچک برای پیدا کردن راهی سرزنده به تاریخ بزرگ تعزیه است.


بیست و پنجمین سپید و سیاه را تماشا کنید.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

فرارسیدن تاسوعا و عاشورای حسینی تسلیت باد.

زمان هر سال در محرم تجدید می‌شود

مجموعه مستند روایت فتح - سید مرتضی آوینی

«خداوند خمیره وجود مومن را با خاک کربلا و خون شهدایش سرشته است و تا شب و روز باقی است، این پیوند تاریخی که مومنین را به عاشورا پیوند می‌دهد، در عمق فطرت‌ها باقی خواهد ماند و هر آن کس را که شنوای ندای باطن خویش است به صحرای کربلا خواهد کشاند و انسان اگر انسان باشد و به وجدان خویش رجوع کند، صدای هل من ناصر سیدالشهدا را از باطن خویش خواهد شنید.
این پیمان که پیمان ازلی است، هر آن در عمق باطن مومن تجدید می‌گردد و اگر انسان سر از تبعیت شرایط بپیچد و به خود و وابستگی‌هایش پشت کند، به این عهد نخستین رجوع خواهد کرد و آنگاه گذشته و آینده به هم پیوند می‌خورند و انسان به آغاز و انجام تاریخ شهادت خواهد داد.
زمان هر سال در محرم تجدید می شود و حیات انسان هر بار در سیدالشهداء».

آنچه می‌بینید و می‌خوانید، بخش‌هایی از دو قسمت مجموعه روایت فتح با عنوان «تجدید پیمان» و «با من سخن بگو دوکوهه»، ساخته سیدمرتضی آوینی است.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌خوشنویسی ذات هنر ماست!

مرحوم حبیب‌الله صادقی

یک‌سال از درگذشت حبیب‌الله صادقی، نقاش ایرانی گذشت.
او در زمره کسانی است که گفتاری عملی و از سر مطالعه درباره تاریخ هنر ایران دارد و این به ما اجازه برقراری نوعی گفت‌وگو با ایشان را می‌دهد. گفت‌و‌گویی که کیفیتی از الان و اکنون داشته باشد و راهی را برای آینده هنر ایران زنده کند. این احتمالا یگانه راه یاد کردن و ذکر از گذشتگان است و تبعا خلاف رفتاری است که هنرمند را همچون گنجینه‌ای تاریخی در نظر می‌گیرد.
اینجا استاد صادقی از کیفیت هنری خوشنویسی و خط ما می‌گوید. او می‌گوید خوشنویسی فرم فکرکردن تجسمی ماست. چیزی که نسبتی نیز با واقعه کربلا دارد.
حبیب‌الله صادقی ۵ مرداد ۱۴۰۱ از دنیا رفت. فیلم بخش‌هایی است از گفت‌وگوی منتشر نشده وی در مستندی با موضوع زندگی و آثار استاد کیخسرو خروش، خوشنویس معاصر به کارگردانی بهادر خردمندکیا.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

ظریف و جهان پساقطبی

محمدجواد ظریف

@simafekr_com