در هیچ یک از بحث‌هایی که اخیرا درباره مناقشه بازار آزاد و دیگر گرایش‌ها در اقتصاد ایران در گرفته است، سیاست مستقل جایی ندارد. هیچ یک از این طرفین نمی‌گویند: کشورها ابتدا از حیث سیاسی مستقل‌اند و سپس می‌توانند اقتصاد داشته باشند.
میلتون فریدمن، پدر سرمایه‌داری در نیمۀ دوم قرن بیستم که همواره یک طرف دفاع از بازار آزاد بوده، اینجا در پرسش و پاسخ پرچالش با عده‌ای از جوانان منتقد آمریکایی، وقتی با سؤالات تند و تیز آنان مواجه می‌شود؛ با آرامش و طمأنینۀ خاصی که عمدتا از استعمار آمریکایی‌ سراغ داریم،
از آنها می‌خواهد به جای آنکه وقت خود را صرف مجادله بر سر عملکرد دولت‌ها و کمپانی‌های سرمایه‌داری در این یا آن مورد کنند، دربارۀ منطق کلی حاکم بر رفتار نظام‌های سرمایه‌داری خصوصی صحبت کنند.
همینجا او به شکل شیک و تئوریک(!) استعمار انگلستان بر هند و یا دیگر صورت‌های استعمار را هم توجیه می‌کند. هند کشوری که استقلال خود را به دست آورده از نظر فریدمن صرفا بدبخت‌تر شده است.
سال‌هایی که اوج حضور فریدمن در اقتصاد جهان است، او با مشورت‌هایش در کشورهای مختلف با ایده دکترین شوک معروف بود. شیوه‌ای که با ایجاد شوک و وحشت اقتصادی و سپس حل بحران‌ها توسط یک نهاد لیبرالی جهت جلب رضایت مردم و کسب قدرت در حوادثی مثل «کودتای یلسن در روسیه پس از فروپاشی جماهیر شوروی»، «حمله انگلستان به جزایر فالکلند در دوره تاچر»، «حملات یازده سپتامبر» و «جنگ عراق» به شکل مستقیم حاضر بود.
فریدمن به طور واضح مثل همسلکان ایرانی خود، انسان و سیاست را و این که اراده‌ای وجود دارد را نفی می‌کند.

پریشادخت شعر آدمیزادان

فروغ فرخ‌زاد؛ شعر زن و زندگی

بیست‌ودومین قسمت از «سپید و سیاه» به زودی در سیمافکر...

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

پریشادخت شعر آدمیزادان
فروغ فرخزاد: شعر زن و زندگی


فروغ فرخزاد با تجربه‌های خاصی که در شعر و زندگی داشت، به تدریج با گذشت سال‌ها بدل به تصویر نمادین زن مدرنِ معاصر ایرانی شده است. هم شعر فروغ و هم شکل زندگی او و حتی مرگ نابهنگامش، استعداد این تصویر نمادین را دارند.

فروغ در جوانی همسر و فرزندش را رها کرد، سفرهای زیادی رفت و همه آن دوران را با کارها و تجربه‌های متعدد پر کرد. دست آخر دو چیز از او بیش از همه آن تجربه‌ها بدل به میراثی ماندگار شد.

اول شعر او، که حرکت و تجربه زنانه را به وضوح در خود نشان می‌داد و همین هم آن را خاص کرد. دیگری، چیزی که کمتر درباره فروغ می‌دانیم و حرفش در میان نیست؛ فروغ سخت دلتنگ خانواده، همسر و فرزند خود بود. همانها که زمانی آنها را با هدف تجربه و فتح جهان ترک گفته بود. این دلتنگی هرگز پاسخی نیافت. اما فروغ را به نحوی با خود واقعی‌اش روبرو کرد. در این دلتنگی فروغ چیزی را از خود کشف کرد که هرگز گمان آن نمی‌رفت.

«پریشادخت شعر آدمیزادان» عبارتی است که در سوگنامه مهدی اخوان ثالث برای فروغ فرخزاد آمده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

چه چیز جای دانشگاه را گرفت؟

سارا شریعتی

پس از سال‌ها شکل‌گیری علوم انسانی و اجتماعی در دانشگاه‌های ایران، هنوز اتهام بی‌‌پیوندی آن‌ها با متن مردم و جامعه از چهره آن‌ها زدوده نشده است.
سارا شریعتی در این سخنرانی که در ارزیابی ۸ دهه فعالیت علوم اجتماعی در ایران ایراد شده است، این اتهام را موجه اعلام می‌کند.
شریعتی این بی‌توجهی به موقعیت‌های بیرونی از جانب علوم اجتماعی، که را ناشی از تخصص‌گرایی و محصورشدن دانش اجتماعی در دانشگاه می‌داند.
او می‌گوید اگر علوم انسانی می‌خواهد در متن حیات اجتماعی ما حاضر باشد، باید موقعیت‌های واقعی جامعه را به رسمیت بشناسد.
به رسمیت‌شناختن و گشوده‌بودن به چنین موقعیت‌هایی است که از نظر او مانع عوام‌گرایی و خالی‌شدن دانش اجتماعی از محتوای خود می‌شود.


💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

آن‌ها از آدم می‌ترسند!

امام خمینی - جلسات درس ولایت فقیه- ۱۳۸۹ ه.ق

«ولایت فقیه» نزد امام خمینی، بیش از آنکه در مجالس و خطابه‌های سیاسی طرح شود، در درس‌های فقهی که امام در نجف تدریس می‌کرد، نیرو پیدا کرد.
واکنش‌ها در برابر درس امام، در همان ابتدا مشخص می‌کرد این طرح درس، نمی‌تواند متحجرین یا بعضی طلاب را که خواهان پیگیری معمول ابواب فقهی بودند قانع کند. برای همین جمعیت درس رفته رفته کمتر شد و ساواک هم به خطر آن پی برد.
سخنانی که اینجا از امام خمینی می‌شنوید، مربوط به صوت اولین جلسات طرح «ولایت فقیه» در ذی‌القعده ۱۳۸۹ قمری است.

لحن و سخنان امام خمینی اینجا در پی طرح نظامات اجتماعی در اسلام و امور کلان حکومت اسلامی است.
اما چیزی که آشکارا و به نحو رادیکالی در بیان امام وجود دارد، طرح سیاست است.
اینکه در نهایت امام خمینی به عنوان یک فقیه، راه برون رفت از خاک مذلت برای مسلمین را «ولایت فقیه» اعلام می‌کند.
مذلتی که حتی با تقید ما به ظواهر اسلام هم قابل رفع نیست؛ چون «دشمنان ما از آدم می‌ترسند و کاری به نماز و ذکر و دعای ما ندارند».

@simafekr_com

🔘 سیمافکر را در اینستاگرام دنبال کنید:

http://instagram.com/simafekr_com

خرداد خونین

مروری بر وقایع ۱۵ خرداد ۴۲

سحر ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ امام خمینی در منزل‌اش در قم توسط ساواک دستگیر شد. دستگیری امام در ادامه حوادث چند ماه‌ گذشته، از اعتراضات و سخنرانی‌های امام علیه انقلاب سفید و لایحه انجمن‌های ایالتی ولایتی تا کشتار فیضیه و تند شدن اعتراضات و سخنرانی‌ها نسبت به آن، صورت گرفت. با انتشار وسیع و سریع خبر دستگیری امام بلافاصله بازار تهران تعطیل شد.
مردم همان روز در قم و تهران و دیگر شهرها به خیابان‌ها ریختند. دانشجویان تهران با تعطیل کردن کلاس‌ها به‌تظاهرات پرداختند، مردم نیز به‌تدریج در میدان‌های اصلی و اطراف بازار و خیابان‌های نزدیک به میدان ارک تجمع کردند و با شعار «یا مرگ یا خمینی» به تظاهرات پرداختند و قیام ۱۵ خرداد شکل گرفت.

فیلم بخشی است از مستند «مهدی عراقی را بکش» به کارگردانی عبدالرضا نعمت‌اللهی.

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

سرنوشت اسلام سیاسی در ایران

گفت‌وگوی یوسف امیری و محمدباقر امتی

مواجهه‌ی مسلمانان با غرب جدید، تاریخ زیست اجتماعی مسلمانان را به قبل و بعد از خود تقسیم کرد. اسلام سیاسی در همین ایام متولد شد؛ اما جذابیت‌های پیشرفت اروپا در کنار تعارضاتی که زندگی مدرن اروپایی با زیست مسلمانانه دارد، همواره اسلامگرایی را با چالش‌های اساسی روبرو کرده است. از آن جایی که اسلام سیاسی تنها در ایران به پیروزی رسید، این چالش‌ها در ایران به نحوی متفاوت و عمیق‌تر تجربه شده است.

یوسف امیری و محمدباقر امتی، پژوهشگران اجتماعی در این قسمت از «وقت سیاست» تلاش می‌کنند تا ابتدا سرگذشت اسلام سیاسی را خصوصاً در ایران بررسی کنند و با صورت‌بندی بحران‌های پیش‌روی آن، نقطه‌ی رهایی از بحران‌ها را بیابند.
امتی و امیری چند سال است که به طور مستمر روی پرونده‌های مختلف اسلامگرایی، در نشریه‌ی رباط فعالیت پژوهشی کرده‌اند.

🎥فیلم کامل این قسمت از «وقت سیاست» را در آپارات سیمافکر ببینید:

aparat.com/v/fSX1L

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

ولایت فقیه چگونه ضرورت تاریخی پیدا کرد؟

یوسف امیری و محمدباقر امتی

اسلام‌گرایی فقط در ایران به پیروزی رسید. انقلاب اسلامی با نظریه ولایت فقیه رقم خورد و در بالاترین سطح مردم‌سالاری بر ایران، حاکم شد. از همان ابتدای تأسیس جمهوری اسلامی بیم آن می‌رفت که ولایت فقیه با اقتدارگرایی دینی پیوند بخورد و همچنان این پرسش پیش‌روی نظریه مردم‌سالاری دینی وجود دارد. اما پرسش مهم‌تر این است که اساساً در جغرافیای ایران، ضرورت تاریخی تحقق ایده ولایت فقیه چه بود؟

یوسف امیری در این جا توضیح می‌دهد که چگونه ولایت مطلقه فقیه تنها نمونه‌ای بود که توانست مبنایی مشروع برای جمهوریت در ایران بسازد.
محمدباقر امتی نظریه ولایت فقیه را مهم‌ترین ابزاری می‌داند که می‌تواند تعارضات میان زندگی روزمره و شریعت را رفع کند.

🎥فیلم کامل این قسمت از «وقت سیاست» را در آپارات سیمافکر ببینید:
aparat.com/v/fSX1L

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

⭕️ فیلم‌های کامل سیمافکر در کانال آپارات ما ( اینجا ) بارگذاری می‌شوند.

▪️ما را در آپارات دنبال کنید.

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

🔻برای ارتباط با سردبیر و طرح پیشنهادات و انتقادات، با این آیدی در ارتباط باشید:

@MoAlihosseini
‌

ریشه‌های ضعف جامعه مدنی در ایران

یوسف امیری و محمدباقر امتی

با تشکیل جمهوری اسلامی در ایران، بسیاری از وظایفی که پیش از این توسط اعضای جامعه انجام می‌شد به دولت واگذار شد. این وضعیت، به جامعه ایران شکلی خاص بخشید و سرنوشت سیاست را به گونه‌ای دیگر رقم زد.
یوسف امیری در این جا می‌گوید که ما هنوز نتوانسته‌ایم دولت کامل را به لحاظ ذهنی در ایران مستقر کنیم و قبل از فکر کردن به جامعه مدنی باید برای این عدم استقرار دولت چاره‌ای بجوییم. او تنها یک نیروی اجتماعی را قوام‌بخش ارزش‌های مدرنی همچون تمامیت ارضی در ایران می‌داند و آن هم گروه‌های اسلامی است.
محمدباقر امتی می‌گوید که علت اصلی‌ وجود یک حکومت ضعیف در ایران اتفاقاْ وجود جامعه مدنی ضعیف و غیرمولد است. او می‌گوید تنها راه توسعه سیاسی ایران این است که با تنظیم مناسبات جامعه و حکومت، توانایایی خلق هر دو را افزایش دهیم. با جامعه مدنی ضعیف، دولتی ضعیف خواهیم داشت و با دولتی ضعیف جامعه‌ی مدنی ضعیف شکل می‌گیرد.

🎥فیلم کامل این قسمت از «وقت سیاست»:
aparat.com/v/fSX1L

حجاب انتخاب امت خمینی بوده است

سیدعلی کشفی

از سال گذشته به این سو، ماجراها بر سر مسئله حجاب در جمهوری اسلامی بالا گرفته‌اند، اما جملگی با آنکه ادعایی سیاسی را حمل می‌کنند، کمتر به ماهیت سیاسی حجاب و به خصوص چادر اشاره دارند.
سیدعلی کشفی اینجا در گفت‌وگو با محمدتقی کرمی، سیاسی‌بودن مسئله حجاب را در تمایز با «عفاف» طرح می‌کند.
تمایزی که در مقوله عفاف با حجاب آشکار می‌شود دقیقاً در نقطه‌ای است که با چنین درکی، مسئله از سیاسی‌بودن خود تهی شده و اینکه چگونه مسئله حجاب می‌تواند روند سازنده‌ای برای سیاست جمهوری اسلامی باشد را مخدوش می‌سازد. سید علی کشفی، پژوهشگر جامعه‌شناسی و سازمان‌های مردمی مدعی است؛ هرچه جامعه ایران بیشتر سیاست‌زدایی شده است، کم‌حجابی و بی‌حجابی نیز شدت یافته.

این نشست به همت مرکز بررسی مسائل فرهنگی «هاتف» در اردیبهشت ۱۴۰۲ برگزار شده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

سپید و سیاه ۲۳

سرودخوان خطه نام و ننگ

نادر ابراهیمی و جست‌وجوی ایران

به زودی...

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

#سپیدوسیاه

سرودخوان خطه نام و ننگ
نادر ابراهیمی و جست‌وجوی ایران

نادر ابراهیمی در ادبیات معاصر ایران وضعی خاص دارد. نویسنده‌ای زبر دست در قصه‌نویسی که از دوره‌ای به بعد اغلب مغضوب روشنفکران و دوستان دوره جوانی بوده و گاه از سوی برخی انقلابی‌ها نیز برخوردهای سخت دیده است.
آنچه ابراهیمی را بدل به چهره‌ای منحصر به فرد می‌سازد دیداری است که بی ملاحظه با واقعیت تازه و نابهنگام انقلاب اسلامی ایران دارد. این واقعیت ساده و عادی، چنانکه برخی انقلابی‌های قصه‌نویسی گمان می‌کنند نیست. عجیب و ساختگی و دروغین چنانکه برخی روشنفکران نیز خطاب‌اش می‌کنند، نیست. فهمیدن و دریافتن آن ایرانی که با انقلاب و دفاع مقدس اتفاق افتاد، کاری دور از دسترس است و به سادگی محقق نمی‌شود. نادر ابراهیمی در آستانه حس و درک چنین ایرانی ایستاده است.

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

برای دوست‌داشتن ایران

نادر ابراهیمی

توصیف پر حس نادر ابراهیمی از ایران چیزی نبود که به راحتی از راهی که او طی کرده جدا باشد.
آنچه ابراهیمی در اینجا می‌گوید در این جمله خلاصه شده که «برای دوست‌داشتن وطن، باید وطن را شناخت».
کارهای نادر ابراهیمی چه در قامت نویسندگی، چه در قامت فیلم‌سازی و راه‌بری تشکیلات سیاسی که در شعر زیبای «ما برای آنکه ایران...» به یاد داریم، همه گواه ادعای اوست.
اینکه مگر می‌شود آدمی، از تجربه «ایران» دست خالی برگردد؟

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

برجام یعنی خلع سلاح ابدی ایران

ابومحمد عسگرخانی

وقتی در تیر ۱۳۹۴، برجام به امضاء رسید، نشاطی به جامعۀ ایران تزریق شد، چرا که امید می‌رفت با برجام، به گشایش اقتصادی و موفقیت در روابط بین‌المللی دست پیدا کنیم. اما از همان آغاز، افرادی بودند که با تکیه بر مفاد توافق‌نامه، آن را در نهایت مخالف با گشایش اقتصادی و در افقی گسترده‌تر، امنیت ملی می‌دیدند.
تقریباً سه سال بعد و در اردیبهشت ۱۳۹۷، آمریکا از برجام خارج شد و سلسله‌ای از تحریم‌های بی‌سابقه و تورم عنان‌گسیخته بر سر مردمان کشور ما آوار شد. در طی چند سال گذشته نیز گویا برجام اهمیت خودش را برای مردم ایران از دست داده است.
مرحوم ابومحمد عسگرخانی یکی از افرادی است که از همان ابتدا، با برجام مخالف بود و از هر فرصتی برای روشنگری دربارۀ خطرات برخی مفاد آن برای آیندۀ ایران، استفاده می‌کرد. اینجا عسگرخانی تنها یکسال پس از برجام به پیش‌بینی‌هایی دربارۀ آن دست می‌زند که در آن روزها، برای برخی افراد، عجیب به نظر می‌رسید؛ اما امروزه خیلی از آن‌ها محقق شده‌اند.
عسگرخانی در اینجا به صراحت می‌گوید: «برجام یعنی خلع سلاح ابدی ایران».

@simafekr_com

شریعتی؛ آن سان که بود

داریوش ارجمند

آنچه علی شریعتی را یکی از الهام‌بخش‌ترین افراد سال‌های دهه ۴۰ و ۵۰ در ایران و برای جوانان قرار داد، بدواً چیزی نبود که بتوان در میان بحث‌ها و تحلیل‌ها درباره آثار و عقاید او جست‌وجو کرد.
کاریزمای شریعتی برای آن نسل، تصویری یگانه از اشتیاق برای زندگی و درک آن می‌ساخت.
بی‌وجه نیست که چنین شخصیتی از طیف‌های مختلف فکری و سیاسی محل هجمه‌ها و تهمت‌ها قرار می‌گرفت و بنا به اذعان خود شریعتی گواهی بر درستی راه و انتخاب او بود.
داریوش ارجمند، بازیگر ایرانی، که از شاگردان او در دانشگاه فردوسی مشهد بوده است، در این دقایق از شخصیت منحصر بفرد شریعتی می‌گوید.

این ویدئو دقایقی از مستند ۴ قسمتی «جستجوگر» به کارگردانی محمدمهدی ابراهیمی نصر، درباره شخصیت علی شریعتی است.

💡هر فیلم آغاز یک گفت‌وگوست
@simafekr_com

#سپید_وسیاه

🎬 کویر تا کویر
علی شریعتی به روایت کتاب کویر

وقتی در اواخر دهه ۴۰ کتاب کویر در بازارها منتشر شد، به رغم انرژی زیاد شریعتی روی آن، چندان مورد استقبال قرار نگرفت. عده‌ای فکر می‌کردند این کتاب به مسائل زیادی در جامعه بی‌اعتنا بوده و در واقع بیشتر از یک دل‌نوشته شخصی نیست.
اما کویر شریعتی چیزی بیش از این بود؛ کویر جایی بود که دربردارنده نیروی تنهایی و برزخی بود که شریعتی در انسان شهود کرده بود. ۲۹ خرداد روز درگذشت علی شریعتی یکی از چهره‌های موثر اجتماعی دهه ۵۰ ایران است. متفکر و نویسنده‌ای که چهره‌های مهم این برهه خودشان را در حلقه‌ای دور یا نزدیک او پیدا می‌کردند.

💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com

‌
مدرسه جای اندیشیدن به بنیادهای سیاست است

میثم سفیدخوش

میثم سفیدخوش، استاد فلسفه، سال‌هاست درباره «ایده دانشگاه» سخن می‌گوید.
معنای مدرسه و دانشگاه، آنگونه که سفیدخوش در معنای لاتین خود یعنی «اسکولا» مراد می‌کند، در نسبت با «فراغت» معنا پیدا می‌کند. فراغتی که ما از امور روزمره پیدا می‌کنیم تا درباره چیزها به نحو اساسی سخن بگوییم.
اندیشیدن درباره سیاست نیز از این قاعده مستثنا نیست.
سفیدخوش از چنین منظری می‌گوید: «در مدرسه‌ای که فعالانش، کنشگران سیاست روز باشند، تفکر بنیادین درباره سیاست شکل نمی‌گیرد». او بدین ترتیب نتیجه می‌گیرد که کنش سیاسی از تأمل درباره بنیادهای سیاست، دو امر مجزا از هم است.
ایشان در ادامه سنت فلسفه اسلامی بعد از فارابی را به بی‌توجهی به امور انسانی و سیاست متهم می‌کند.
چیزی که قضاوت درباره چنین تعبیری را دشوار می‌سازد، نه بی‌توجهی فیلسوفان اسلامی به سیاست، بلکه این نکته است که توجه به طرح سیاست در سنت فلسفی ما بعد از فارابی نمی‌توانست چنین طرحی داشته باشد.

این سخنرانی سال ۱۳۹۶ و در دوره آموزشی عهد برگزار شده است.

#ماجرا

ماجرای سازمان مجاهدین خلق
انتقام از مردم، سرنوشت ایدئولوژی

داستان سازمان مجاهدین خلق یا همان منافقین، داستان گروهی ایدئولوژیک است که با وجود چندین سال مبارزه علیه رژیم شاه، با پیروزی انقلاب، خیلی زود به روی مردم انقلابی اسلحه کشیدند! و حتی با صدام که جنگی خونین علیه ایران به راه انداخته بود، متحد شد.
انقلاب ایران به طریقی غیر از «تعریف»‌های مجاهدین از انقلاب به پیروزی رسید و بر خلاف تصور آنها رهبری یک عالِم دینی در آن نقش اساسی داشت. مجاهدین که به هر قیمتی، سودای رهبری و تغییر جهت انقلاب را داشتند، نمی‌توانستند واقعیتی جز آنچه خود از پیش تصور می‌کردند را ببینند. این «راه» که همان راه ایدئولوژی است، سرانجام سرنوشتی جز انتقام از مردم پیدا نکرد.

ماجرای سازمان مجاهدین، چهارمین قسمت مجموعه مستندهای کوتاه ماجراست.



💡هر فیلم آغاز یک گفتگوست...
@simafekr_com