Прыкладнае месцазнаходжаньне яцьвяскага капішча ў Берасьці
Пра яго яшчэ ўзгадваў Шпілеўскі:
“Я паехаў у Кобрыньскае прадмесьце – паглядзець на археалягічную рэдкасьць, пра якую гэтулькі начуты ў Менску й Варшаве. Гэтая рэдкасьць – вялізны курган на правым беразе Мухаўца, акружаны шматлікімі капцамі і напоўнены дзіўнай формы камянямі. Згодна з народным паданьнем, курган – рэштка старажытнага паганска-літоўскага, або яцьвяскага капішча (…), а вакол гэтага кургана быў вялікі густы лес і раскіданыя нейкія нібыта абцясаныя камяні з выразанымі фігуркамі, запырсканыя крывёй. (…) Я не знайшоў камянёў, іх цяпер няма. Кажуць, усе яны ляжаць унутры кургана”.
#капішча
Пра яго яшчэ ўзгадваў Шпілеўскі:
“Я паехаў у Кобрыньскае прадмесьце – паглядзець на археалягічную рэдкасьць, пра якую гэтулькі начуты ў Менску й Варшаве. Гэтая рэдкасьць – вялізны курган на правым беразе Мухаўца, акружаны шматлікімі капцамі і напоўнены дзіўнай формы камянямі. Згодна з народным паданьнем, курган – рэштка старажытнага паганска-літоўскага, або яцьвяскага капішча (…), а вакол гэтага кургана быў вялікі густы лес і раскіданыя нейкія нібыта абцясаныя камяні з выразанымі фігуркамі, запырсканыя крывёй. (…) Я не знайшоў камянёў, іх цяпер няма. Кажуць, усе яны ляжаць унутры кургана”.
#капішча
👍10
Prošča | Прошча
Photo
Каля Палачанаў, на Маладэчаншчыне, ё мясцовая сьвятыня - паклонны каменны крыж. Крыж і цяпер вельмі шануюць і прыбіраюць фартушкамі, стужкамі, а на самым версе ляжыць невялічкі вяночак з штучных кветак. Сёньня пра крыж можна пачуць такое паданьне:
Гэта было даўным-даўно... Аканому панскай сядзібы прысьніўся незвычайны сон. Быццам прыходзіць да яго каменны крыж, а рос ён непадалёк - на яхімоўскім балоце, і кажа: «Перавязі мяне на крыжавыя дарогі». Нараніцу пайшоў аканом да пана ды расказаў яму пра свой сон. Пан здзівіўся, але даў коней і калёсы, каб перавезці той камень на крыжавыя дарогі. Калі ўсё было зроблена і камень лёг на скрыжаваньні, пачаў ён прыцягваць да сябе людзей з усіх бакоў. Жанчыны йшлі з вакольных вёсак, каб скласці ахвяраванні: грошы, яйкі, лён ці проста акрайчык хлеба.
Ажно даведаўся пра незвычайны камень ксёндз з вёскі Аборак і наказаў, каб перавезьлі гэты камень да касьцёла. Паехалі мужчыны на конях, хацелі зрушыць камень зь мейсца, але не туды мое! Тады ксёндз наказаў запрэгчы валоў і перацягнуць камень-крыж. Толькі й валы не памаглі. А дзіва-камень так і застаўся на тым самым мейсцы, дзе яго паклалі. Неўзабаве вырасьлі тамака дзьве харошыя ліпы (параўн. з легендарнай часткай Хронікі Быхаўца, дзе па сьмерці князёў на мейсцы іх пахаваньня людзі ставілі «балвана» і калі ён згніваў, то потым вырасталі ліпы)
#крыж
Гэта было даўным-даўно... Аканому панскай сядзібы прысьніўся незвычайны сон. Быццам прыходзіць да яго каменны крыж, а рос ён непадалёк - на яхімоўскім балоце, і кажа: «Перавязі мяне на крыжавыя дарогі». Нараніцу пайшоў аканом да пана ды расказаў яму пра свой сон. Пан здзівіўся, але даў коней і калёсы, каб перавезці той камень на крыжавыя дарогі. Калі ўсё было зроблена і камень лёг на скрыжаваньні, пачаў ён прыцягваць да сябе людзей з усіх бакоў. Жанчыны йшлі з вакольных вёсак, каб скласці ахвяраванні: грошы, яйкі, лён ці проста акрайчык хлеба.
Ажно даведаўся пра незвычайны камень ксёндз з вёскі Аборак і наказаў, каб перавезьлі гэты камень да касьцёла. Паехалі мужчыны на конях, хацелі зрушыць камень зь мейсца, але не туды мое! Тады ксёндз наказаў запрэгчы валоў і перацягнуць камень-крыж. Толькі й валы не памаглі. А дзіва-камень так і застаўся на тым самым мейсцы, дзе яго паклалі. Неўзабаве вырасьлі тамака дзьве харошыя ліпы (параўн. з легендарнай часткай Хронікі Быхаўца, дзе па сьмерці князёў на мейсцы іх пахаваньня людзі ставілі «балвана» і калі ён згніваў, то потым вырасталі ліпы)
#крыж
👍7❤3🙏1
Сьвятая рака Вяльля(Вяйля)
Этымалягічна назву ракі зьвязваюць з інда-эўрапейскім коранем *vel-/ *vil-, з сэмантыкай сьвету памерлых, але адначасова й сэмантыкай плоднасьці.
Каля ракі знаходзяцца шмат сакральных камянёў і крынічак, а таксама вельмі шмат паданьняў пра саму раку, большасьць якіх зьвязана з вобразам чарцей. Менавіта ім прыпісваюць паходжаньне камянёў, нават і на дне ракі, і пагоркаў на яе берагах. Такое пакланеньне можна зьвязваць з богам Вялесам, які акрамя іншых «галін» апякунства, быў і валадаром царства памерлых, і надаўцам плоднасьці.
Пэўна можна сказаць, што нават тыя паданьні аб Вяйлі, які дайшлі да нас, сведчаць аб яе вялікай міталягічнай ролі ў старажытнасьці. Нават яшчэ напачатку нашага стагодзьдзя жыла памяць аб тым, што раней раку называлі «сьвятой Вялікай ракой».
(На фота Вяйля Вялейскага, Астравецкага й Маладэчанскага раёнаў)
#рака
Этымалягічна назву ракі зьвязваюць з інда-эўрапейскім коранем *vel-/ *vil-, з сэмантыкай сьвету памерлых, але адначасова й сэмантыкай плоднасьці.
Каля ракі знаходзяцца шмат сакральных камянёў і крынічак, а таксама вельмі шмат паданьняў пра саму раку, большасьць якіх зьвязана з вобразам чарцей. Менавіта ім прыпісваюць паходжаньне камянёў, нават і на дне ракі, і пагоркаў на яе берагах. Такое пакланеньне можна зьвязваць з богам Вялесам, які акрамя іншых «галін» апякунства, быў і валадаром царства памерлых, і надаўцам плоднасьці.
Пэўна можна сказаць, што нават тыя паданьні аб Вяйлі, які дайшлі да нас, сведчаць аб яе вялікай міталягічнай ролі ў старажытнасьці. Нават яшчэ напачатку нашага стагодзьдзя жыла памяць аб тым, што раней раку называлі «сьвятой Вялікай ракой».
(На фота Вяйля Вялейскага, Астравецкага й Маладэчанскага раёнаў)
#рака
❤🔥8✍3❤1👍1👀1
Юцкоўскія крыніцы, Койданаўшчына
Помнік прыроды рэспубліканскага значэньня "Юцкоўскія крыніцы" - вельмі прыгожы ледніковы каньён, мейсца масавага паломніцтва за чыстай і гаючай вадой. Дарэчы, у адным з твораў Каруся Каганца згадваюцца і юцкаўскія крыніцы "Сьцюдзянец". "Сьцюдзянец — гаючая вада" — адна з назваў гэтага месца. Каля Юцкаў недзе стаяў і дом Каганца, але, здаецца, ад дому нічога не засталося.
Таксама йснуе лягенда, па якой адна княгіня ад самотнасьці вырашыла бросіцца ў студню, папярэдне загадаўшы кінуць у яго ўсе свае багацці, і ўсё ў акрузе правалілася з утварэньнем яра.
#крыніца
Помнік прыроды рэспубліканскага значэньня "Юцкоўскія крыніцы" - вельмі прыгожы ледніковы каньён, мейсца масавага паломніцтва за чыстай і гаючай вадой. Дарэчы, у адным з твораў Каруся Каганца згадваюцца і юцкаўскія крыніцы "Сьцюдзянец". "Сьцюдзянец — гаючая вада" — адна з назваў гэтага месца. Каля Юцкаў недзе стаяў і дом Каганца, але, здаецца, ад дому нічога не засталося.
Таксама йснуе лягенда, па якой адна княгіня ад самотнасьці вырашыла бросіцца ў студню, папярэдне загадаўшы кінуць у яго ўсе свае багацці, і ўсё ў акрузе правалілася з утварэньнем яра.
#крыніца
👍9❤2
Forwarded from Naračanščyna | Нарачанскі край
Стары каменны крыж за рэшткамі царквы ў Маставіках, які з'яўляўся раней надмагіллем.
👍7🙏2
Захарашкінскі валун, Астравеччына
Геалагічны помнік прыроды мяйсцовага значэньня. Ледніковы валун; ружовы граніт, сярэднезярністы зь цёмнага колеру мінераламі. Сфармаваны ў азёрскім ледніковым перыядзе 18-20 тыс. гадоў таму.
#камень
Геалагічны помнік прыроды мяйсцовага значэньня. Ледніковы валун; ружовы граніт, сярэднезярністы зь цёмнага колеру мінераламі. Сфармаваны ў азёрскім ледніковым перыядзе 18-20 тыс. гадоў таму.
#камень
👍11❤1
Не менш за 26 каменных крыжоў вышынёй ад 30 см да 2 м, каля в. Бабцы, Докышцкага раёну
54.762183,28.120372
***
У лесе, у зялёнай імжы
Затоеныя вякамі
Каменныя стынуць крыжы
З адсечанымі рукамі.
Калі багоў даўніны
Расьцілі –
Адцялі рукі,
І сталі крыжамі яны,
Сакральныя помнікі-рухі.
Тут часу зацішна яшчэ.
Зьбіраюцца здані з адхонаў.
І камень сьцюдзёна пячэ
Сузор’е паганскіх пісьмёнаў.
Рыгор Барадулін, 2011 г.
#крыж
54.762183,28.120372
***
У лесе, у зялёнай імжы
Затоеныя вякамі
Каменныя стынуць крыжы
З адсечанымі рукамі.
Калі багоў даўніны
Расьцілі –
Адцялі рукі,
І сталі крыжамі яны,
Сакральныя помнікі-рухі.
Тут часу зацішна яшчэ.
Зьбіраюцца здані з адхонаў.
І камень сьцюдзёна пячэ
Сузор’е паганскіх пісьмёнаў.
Рыгор Барадулін, 2011 г.
#крыж
❤9🙏3
#мапы #камень
(мапа зроблена на васнове мапы А. Зайцава)
На гэтае мапе паказаны культавыя валуны з паўсферычнымі паглыбеньнямі, якія рабіў старажытны чалавек. Такія камяні вельмі распаўсюджаныя па ўсёй Эўропе, але найбольшая канцэнтрацыя іх сярод балтыцкіх плямёнах, у тым ліку на Беларусі. У нас найбольш камянёў зафіксавалі на Вялейшчыне.
Як мяркуюць дасьледчыкі, прыкладнае датаваньне ямак - зялезны век. З 26 камянёў - толькі 6 маюць лягенду, з іх 2 лягенды прама датычацца да ямак, гэта сьведчыць аб тым, што культ вельмі даўні й зара яго ўжо слаба памятаюць.
Версіі аб прызначэньні ямак розныя, напрыклад, некаторыя мяркуюць, што яны зьвязаныя з назіраньнямі за космасам, але магчыма гэта была аграрная магія, бо камяні разьмяшчаюцца на пладародных мейсцах: каля рэк, азёр і палеаазёр. Таксама трэба адзначыць, што левы бераг Вяльлі, пяшчаны й не прыгодны для сельскай гаспадаркі, а на правам, з пладароднай глебай, як раз і размясьціліся камяні.
Потым буду асобна выкладваць камяні з мапы.
(мапа зроблена на васнове мапы А. Зайцава)
На гэтае мапе паказаны культавыя валуны з паўсферычнымі паглыбеньнямі, якія рабіў старажытны чалавек. Такія камяні вельмі распаўсюджаныя па ўсёй Эўропе, але найбольшая канцэнтрацыя іх сярод балтыцкіх плямёнах, у тым ліку на Беларусі. У нас найбольш камянёў зафіксавалі на Вялейшчыне.
Як мяркуюць дасьледчыкі, прыкладнае датаваньне ямак - зялезны век. З 26 камянёў - толькі 6 маюць лягенду, з іх 2 лягенды прама датычацца да ямак, гэта сьведчыць аб тым, што культ вельмі даўні й зара яго ўжо слаба памятаюць.
Версіі аб прызначэньні ямак розныя, напрыклад, некаторыя мяркуюць, што яны зьвязаныя з назіраньнямі за космасам, але магчыма гэта была аграрная магія, бо камяні разьмяшчаюцца на пладародных мейсцах: каля рэк, азёр і палеаазёр. Таксама трэба адзначыць, што левы бераг Вяльлі, пяшчаны й не прыгодны для сельскай гаспадаркі, а на правам, з пладароднай глебай, як раз і размясьціліся камяні.
Потым буду асобна выкладваць камяні з мапы.
⚡8👍3✍1
Камень Стэфана Баторыя.
Паводле народнага паданьня, кароль Стэфан Баторы выпадкова знайшоў валун у выглядзе крыжа, падчас свайго вайсковага паходу на Полацак.
Ён вырашыў, што гэта добры знак, і Бог на баку літвінаў.
Памаліўшыся, кароль рушыў далей у паход і вызваліў Полацак.
Гісторыкі ж кажуць, што пад час полацкага паходу 1563 году Стэфан Баторы спыніўся пад Докшыцамі, каб трохі адпачыць.
Каралеўскія слугі вырубілі на тым месцы памятны знак, у выглядзе крыжа, са знойдзенага побач валуна.
На ім выбіта выява чалавека з каронай, у адной руцэ ён трымае меч, у другой шчыт. Пад ім выбіт надпіс - RSB (Rex Stephanus Batory) і кругі, якія азначаюць прыналежнасць да вышэйшага саслоўя.
Зараз валун-крыж знаходзiцца ў Менскім "Музее валуноў" ў м-не Уручча. Ён мае вышыню больш за паўтара метра, шырыню - каля метра і таўшчыню - 35-40 сантыметраў
#крыж
#камень
Паводле народнага паданьня, кароль Стэфан Баторы выпадкова знайшоў валун у выглядзе крыжа, падчас свайго вайсковага паходу на Полацак.
Ён вырашыў, што гэта добры знак, і Бог на баку літвінаў.
Памаліўшыся, кароль рушыў далей у паход і вызваліў Полацак.
Гісторыкі ж кажуць, што пад час полацкага паходу 1563 году Стэфан Баторы спыніўся пад Докшыцамі, каб трохі адпачыць.
Каралеўскія слугі вырубілі на тым месцы памятны знак, у выглядзе крыжа, са знойдзенага побач валуна.
На ім выбіта выява чалавека з каронай, у адной руцэ ён трымае меч, у другой шчыт. Пад ім выбіт надпіс - RSB (Rex Stephanus Batory) і кругі, якія азначаюць прыналежнасць да вышэйшага саслоўя.
Зараз валун-крыж знаходзiцца ў Менскім "Музее валуноў" ў м-не Уручча. Ён мае вышыню больш за паўтара метра, шырыню - каля метра і таўшчыню - 35-40 сантыметраў
#крыж
#камень
👍9❤1
«Першыя гарадзішчы ўзяліся будаваць 3500 гадоў таму. Яны - найбольш характэрная спадчына старабалцкай культуры. Сёньня іх налічваецца да 3000, а ў Літве іх менш-больш 1000. Такая велізарная сетка гарадзішчаў паказвае адзінства балцкай цывілізацыі. Балцкае грамадства складалася не з бязладна раскіданых паселішчаў, а з арганізаваных... ..Прызначэньне гарадзішчаў было ня толькі ваенным ці абарончым. Яшчэ й сёння можна адчуць іх эстэтычнае й рэлігійнае прызначэньне. Гарадзішчы як сьвятыя месцы зрабіліся мейсцамі рэлігійных абрадаў у супольнасьцях. У народзе яшчэ нядаўна былі жывыя паданні пра сьвяты Агонь, які гарэў на гарадзішчах і якому складалі ахвяры. Людзі, згодна з паданнямі, ішлі на гарадзішчы ўзяць святога Агня, каб аднесці дадому. Можна казаць, што гарадзішчы існуюць як сьвятыя месцы старой веры.»
–Ё. Трынкунас, з кнігі «Шлях Старалітоўскай рэлігіі»
–Ё. Трынкунас, з кнігі «Шлях Старалітоўскай рэлігіі»
👍8❤1⚡1