Значэньне стравы куцьці ў балцкай традыцыі.
З артыкула Велюса

Лясун

Гулка грымелі ў бары тапары,
гул не сціхаў ад зары да зары.
Падалі з енкам пакутным сасонкі,
стан выгінаючы тонкі і гонкі.
Дзесьці ў гушчары на днішчы лагчыны ў жаху няўсцішным дрыжэлі асіны, смягнуў маліннік на лядах, і cox
шэры, карчамі развораны мох...

Плакаў чарот, па бары, над балотам, грагаў крумкач-гарладзёр пералётам, шэрыя совы начы не чакалі,
вухкалі скрозь, што ім бор высякалі.
А у гушчары, прысеўшы на пнішча, плакаў сутоннямі дзед-лесунішча. Плакаў стары, абціраючы вочы,
слёзы буйныя сплывалі равочкам
з твару ў кары й лішаёх сіваватых, ззялі расою на вусах калматых.

Плакаў лясун, што лясы высякалі,
роў, ажно рэха гуло па-над галяй
бору, віхурай валоссі сівыя
ўзняўшы, за хвоі чапляў баравыя...

— Н. Арсеньнева
#паэзія

Семантыка закапаных скарбаў

Чытаючы народныя паданні пра розныя месцы сакральнай геаграфіі можна пачуць сюжэт аб закапаных скарбах. Адразу ўзнікае думка, што гэта чыстыя казкі і суявер’і, ня маючыя пад сабою абаснавання. Але, насамрэч, яны маюць глыбейшыя карані.

Магчыма, такія горы могуць сведчыць аб рэальных месцах захавання скарбаў, бо ў многіх паданнях расказваецца аб тым, як падчас вайны мясцовыя жыхары (уладальнік замка, памешчык, гаспадар, бежанцы) закопвалі свае грошы і каштоўнасці ў гарах, і адсюль тыя атрымалі сваю назву.

Згадванне срэбра, якое часта сустракаецца ў назвах «Скарбавых гор», можа ўказваць на тагасвет. "Тагасвет" ў народных песнях нярэдка адлюстроўваецца як сярэбраная гара, у якой знаходзіцца памерлы.

Шмат якія з «Скарбавых гор» — гэта месцы старажытных магільнікаў. Традыцыя класці разам з нябожчыкам у магілу грошы, якія спатрэбяцца яму на тым свеце — мог сфарміраваць уяўленне аб багаццях, схаваных у нетрах зямлі. Не будзе памылковый здагадка, што згаданыя ў паданнях вартавыя грошаў (сабака, змяя, кабыла і іншыя) - гэта персанажы, у вобразе якіх мёртвыя з'яўляюцца жывым. Мігаценне грашовых іскрынак таксама мае паралелі ў кульце памерлых - яно асацыюецца з запаленымі свечкамі на могілках, а ахвяра, якую варта аддаць захавальнікам грошай, можа быць водгукам старажытнай традыцыі прыносіць ахвяры нябожчыкам.

Сакральныя цэнтры, якія пераўтвараліся ў воласці/станы.

Вельмі яскравым прыкладам такой гісторыі з'яўляецца "Каменьскі стан" у Падмаскоўі, які згадваецца ў XVI ст. Які названы, відавочна, па лекаваму каменю каля р. Кімерша, бо ў гэтым стане няма і не было тапонімаў з у якіх была аснова "камень". Больш за тое сам камень размяшчаецца прама па сярэдзіне гэтай акругі на перакрыжаванні ракі Кімершы і двух яе прытокаў.

Таксама можна прыгадаць і Барцянскую воласць на Воранаўшчыне — старадаўні анклаў прускіх перасяленцаў. Назоў борці быў спецыялізаваным тэрмінам на азначэнне пэўнай карпарацыі будаўнікоў і пільнавальнікаў мастоў. З. Санько адзначыў, што гэта сведчыць аб сакральным значанні гэтага рэгіёну, бо:
1) будоўля мастоў у індаеўрапейскіх традыцыях уваходзіла ў кола абавязкаў пэўных святарскіх карпарацыяў (параўн. лац. pontifex ‘той, хто будуе мост’);
2) тэрмін барцякі ўжо быў супастаўлены з назовам адной са святарскіх карпарацыяў:
ст.-бел. буртник, літ. bùrtininkas ‘чараўнік’ пры bùrtas ‘жэрабя’.

О Бог, Айцец і Творца ўсяго існага, які старэйшы за сонца, старэйшы за неба, большы, чым час і вечнасць і ўвесь бесперапынны ток прыроды не можа быць названы ніякім заканадаўцам, не можа быць вымаўлены нічым голасам, не можа быць убачаны нічым вокам. Але мы, не ў сілах спасцігнуць яго сутнасць, карыстаемся гукамі і імёнамі і карцінамі з золата, слановай косці і срэбра, вобразамі раслін і рэк, горных вяршыняў і віхроў, імкнучыся да ведання аб ім і па слабасці нашай называючы ўсё, што ёсць прыгожага ў гэтым свеце, ягонай натурай. <...> Няхай усе ведаюць, што ёсць боскае; няхай ведаюць, і гэта ўсё. Калі грэкі трымцяць пры напамінку аб богу з дапамогай Фідзіева мастацтва, егіпцяне ўшаноўваючы звяроў, іншыя рэкі, а трэція - агонь. Толькі няхай яны ведаюць, няхай любяць, няхай памятаюць.

— Максім Цірскі, платонік. ІІ ст.