#гарадзішча ў Гальшанах — пакуль што найбольш велічнае гарадзішча, на якім я быў. Над зямлёй замкавыя валы стромка ўзвышаюцца прыкладна на 15 м. Калі падняцца на верх, то адкрываюцца прыгожыя краявіды, якія, нажаль, дрэнна перадае камэра. Хаця ваколіцы й засланяюць дрэвы, але усё роўна гэта выглядае даволі маляўніча.
Пра гарадзішча існуе паданне: «За вёскай ля гарадзішча селянін араў сваю палоску. Стаміўшыся, ён прылёг адпачыць і прысніў надта харошую жанчыну, якая клікала яго за сабою. Ён схамянуўся і памкнуў у кустоўе на гары, дзе схавалася тая незнаёмая. Рассунуў ён галлё, аж глядзіць касцёл. Зайшоў туды і каля вялікага куфра з скарбамі бачыць тую жанчыну. А красуня кажа: «Набяры сабе багацця, колькі можаш за раз забраць. Але толькі на зваротнай дарозе, глядзі, неазірайся». Ён набраў усяго як рукамі абняць і стаў спускацца з гары. Але няўдала ступіў, зачапіўся за куст ды ненарок азірнуўся. І адразу за дзвярыма ў касцёле пачуў яе голас: «Пагубіў ты мяне!». А ўзятыя багацці ўмомант сталіся каменьчыкамі.»

Коркаўскія могільнікі

Курганныя могільнікі за 500 м на паўднёвы захад ад вёскі Коркі ў мясцовым лесе. Тутэйшая назва курганоў – Горкі.

30 насыпаў, якія цягнуцца паласой з паўночнага захаду на паўднёвы ўсход. Многія насыпы, на жаль, пашкоджаныя. Некаторыя прыклады могільнікаў у коркаўскім лесе можаце пабачыць на нашых фотаздымках.

#Крыж у в. Любань.
Увогуле, на постсавецкай прасторы большасць такіх старажытных крыжоў размешчаны ў Беларусі і на ўсходні-крывіцкіх тэрыторыях (у Цьвярскай, Наўгародскай, Пскоўскай і іншых абласцях).
Той хвакт, што побач знаходзіцца м. Крывічы, і на Вялейшчыне праходзя мяжа этнаграфічнай Літвы, то я мяркую гэта быў полацкі прымежны знак, які, па-першае акрэсьліваў межы, а па-другое замацоўваў на землях балтаў-паганцаў рэлігію Полацкага князя.
Як мяркуеце, ці да месца тут гэтая шыльда?

Сьвяты валун з ямкамі зь вёскі Дварэц (каля Іжы).
Граніт шэры буйназярністы. Даўжыня — 3,1 м, шырыня — 2,1 м, вышыня 1,5 м. Валун сцягнуты да дарогі з суседняга поля і пры гэтым перакулены паверхняй уніз. Бачна толькі частка яе, на якой адзначаны 13 ямак дыяметрам 4-7 см і глыбінёй 1,5-4 см. Адшуканы В. Вінакуравым у 1997 годзе.

#камень

Рака Вузлянка — вельмі прыгожая і чыстая лясная рака. Этнограф Пакроўскі запісаў цікавае зьвесткі пра яе:

«На адлегласці 6 вёрстаў ад Куранца на паўночны-захад у лесе маёнтка Любань, над ракою Узлою, налічваецца больш за 100 пахавальных курганоў. На рацэ, у тым месцы, дзе сканчаюцца курганы, ёсць мост, які дагэтуль завецца Вітольдавым»

Акрамя курганоў, дарэчы, у Любані ёсць яшчэ і стары каменны крыж.
Вітаўтавы масты пачалі зьяўляцца нядоўга пасьля сьмерці Вітаўта (напр. каля Маладэчанскага Маркава, Цны каля Менску і г.д.). Вобраз маста зьвязаны ня толькі з вайсковай справай, але і з тагасьветам (можна ўспомніць знакаміты Калінаў мост). Назіраецца пэўная сувязь маста са светам памерлых: на Вялейшчыне і на Дзісненшчыне ў даўніну надмагільлі ставілі толькі над мужчынскімі пахаваньнямі, а ў памяць жанчын замест помніка рабілі кладкі праз ручай ці балаціны, на якіх выразалі дату сьмерці і серп, а калі нябожчыца была маленькай дзяўчынкай – то боцікі.