Burza. Zdzisław Jasiński (1863-1932).

#s_krąg_kultura

Балтыйская брошка з крывакрыжам эпохі вікінгаў

Гэтая брошка — дакладная копія арыгінальнай знаходкі. Перш за ўсё, ён незвычайны тым, што відавочна зьяўляецца творам эпохі вікінгаў, акрамя таго, датуецца IX ст. то бок супадае з прыходам у Літву швэдзкіх вікінгаў.

Скандынавы, акрамя гандлю й набегаў, заўсёды імкнуліся весьці за сабою плямёны, у землі якіх яны йшлі «шукаць славы». Прыклад таму - гісторыя Русі, Пранцыі, Англіі ды многіх іншых дзяржаў, якія зьявіліся дзякуючы імкненьню паўночных воінаў да прыгод і новых земляў.

Ёсьць меркаваньне, што змеяносная свастыка родам з Прыбалтыкі. Таму можна меркаваць, што заказчык гэтай брошкі быў адным са шматлікіх шукальнікаў славы і хацеў уліцца ў мяйсцовае грамадзтва, выбіраючы ўпрыгожваньне ў адпаведнасьці з модай і звычаямі плямёнаў, якія жылі на тэрыторыі Літвы.

Зараз выяву гэтай брошкі можна ўбачыць на сьцязе літоўскай «Рамувы».

Сакральнае значэнне абмываньня і сімвалізм вады ў беларускай традыцыі.

Крыўскія ўяўленьні ў асноўным супадаюць з агульначалавечымі. Вада — гэта першая субстанцыя, якая існавала да стварэньня зямлі, тое ад чаго усё паходзіць. Гэтае ўяўленне выражана ў касмагічных мітах: «калісь яшчэ сьвет толькі зачынаўся дык нічога нідзе не было, паўсюль стаяла мёртвая вада, а пасярод яе тырчэў нібы камень, нібы што...», таксама можна прывесьці біблійнае выказваньне «А зямля была‌ бяз хормы а пустая, і цемнь была над бяздоньням; і Дух Божы лунаў над відам водаў.»
Вада ёстць Першапрычына, сховішча ўсіх магчымасьцяў існаваньня;  яны папярэднічаюць усялякай хорме ды складаюць аснову ўсякага стварэньня.  Адным з сімвалічных вобразаў Стварэньня зьяўляецца Востраў, які «ўзьнікае» раптоўна пасярод хваляў.  І навярнуўшы, апусканьне сімвалізуе вяртаньне да дахорменнага, у аднастайны свет прадіснаваньня, Хаос.  Усплываньне паўтарае касмаганічны акт праявы хормы. Менавіта таму сімвалізм Вод мяркуе ў роўнай ступені як сьмерць, так і адраджэньне.
У тутэйшай традыцыі нованароджаных дзяцей абмываюць у вадзе, каб чалавек вырас здаровы й шчасьлівы, у тару з вадою часьцяком кідаюць розныя рэчы (камяні (каб былі дужымі й стабільнымі) і т.п.). Па завяршэньні гэтага абрада ваду зьліваюць у месца, дзе ня ходзя аніякі чалавек і жывёла.
Яшчэ трэба адзначыць, што, згодна з павер'ямі, калі пакупацца ў вадаёмах пасьля навальніцы — будзеш здаровы на ўвесь год. Гэта адсылае да вышэйпрыведзенага тутэйшага касмаганічнага міту, вось ягоны працяг: «...адзін раз Пярун як разыграўся — дык давай гуляць стрэламі ў гэты камень, ад яго стрэлаў выскачыла тры яскаркі: белая, жоўтая і чырвоная, упалі тыя яскаркі ў ваду, нібы хмары, але па некаторым часе усё высьветлілася — дык і адзначылася: дзе вада, дзе зямля.»
На Купальле — купаньне ў вадзе таксама мае сьвятое значэньне, як і ранішняя раса, Купальле  часта адзначалі на беразе возера ці ракі.
Сімвалізм Вод мяркуе ў роўнай ступені як сьмерць, так і адраджэньне. Апусканьне ў Воды азначае вяртаньне ў вобласьць бясхорменнага, якім варта стварэньне новага жыцця або «новага чалавека».