#рака
Дняпро — вобраз гэтае ракі займаў значнае мейсца ў нашае міталёгіі й фальклоры. Назва можа паходзіць ад стара-індыйскага боства водаў Дану.
У Беларусі шмат старажытных паданьняў пра гэтую раку, усе яны маюць выразныя касмалагічныя рысы, зьвязаныя са старажытнымі міталягічнымі сюжэтамі.
У паданьні пра паходжаньне беларусаў гаворка ідзе пра стварэньне Сусьвету і расьсяленьне беларусаў, якое было зьвязана з дамоваю: яны зоймуць тыя землі, якія за дзень аббягуць сабакі Белаполя — родапачынальніка беларусаў. Стаўры і Гаўры кінуліся ў розныя бакі, а па іх сьлядох пацяклі дзьве ракі — Дняпро й Дзьвіна.
Дняпро — вобраз гэтае ракі займаў значнае мейсца ў нашае міталёгіі й фальклоры. Назва можа паходзіць ад стара-індыйскага боства водаў Дану.
У Беларусі шмат старажытных паданьняў пра гэтую раку, усе яны маюць выразныя касмалагічныя рысы, зьвязаныя са старажытнымі міталягічнымі сюжэтамі.
У паданьні пра паходжаньне беларусаў гаворка ідзе пра стварэньне Сусьвету і расьсяленьне беларусаў, якое было зьвязана з дамоваю: яны зоймуць тыя землі, якія за дзень аббягуць сабакі Белаполя — родапачынальніка беларусаў. Стаўры і Гаўры кінуліся ў розныя бакі, а па іх сьлядох пацяклі дзьве ракі — Дняпро й Дзьвіна.
👍12❤4
#Гарадзішча Замэчак у Заслаўі X-XI ст. Месца, дзе жыла Рагнеда з сынам Ізяславам.
❤12👍5
#курган Курганны могільнік у Заслаўі.
Археалягічныя матар'ялы могільніка даюць магчымасьць атрымаць уяўленьні аб розных сацыяльных групах жыхароў Заслаўя на стадыі ягонага фармаваньня. Яны прадстаўленыя пахаваньнямі дружыньнікаў і вольных ратнікаў. Пахаваньні па складу інвэнтара і іншым прыметам дробяцца на пахаваньні прадстаўнікоў найвышэшай рангі (падпяразаны воін), малодшай дружыны, мескай дружыны. У адным кургане разам з падпяразаным дружыньнікам у якасьці праважатага быў пахаваны халоп (ратнік), які ваяваў разам са сваім гаспадаром.
Археалягічныя матар'ялы могільніка даюць магчымасьць атрымаць уяўленьні аб розных сацыяльных групах жыхароў Заслаўя на стадыі ягонага фармаваньня. Яны прадстаўленыя пахаваньнямі дружыньнікаў і вольных ратнікаў. Пахаваньні па складу інвэнтара і іншым прыметам дробяцца на пахаваньні прадстаўнікоў найвышэшай рангі (падпяразаны воін), малодшай дружыны, мескай дружыны. У адным кургане разам з падпяразаным дружыньнікам у якасьці праважатага быў пахаваны халоп (ратнік), які ваяваў разам са сваім гаспадаром.
👍14❤1
Forwarded from Байки дядюшки Огневита
В выпуске про Вилейку пересказывал разные этимологии гидронима Вилии-Вялли.
Среди прочих я упоминал версию Ежи Налепы, который связал название реки с балтским словом vėlė — душа. Если носители культуры штрихованной керамики действительно отправляли своих умерших на тот свет по водам Вялли, то эта этимология кажется весьма логичной.
Слово vėlė восходит к праиндоевропейскому корню *welh₃-, что буквально «смерть». Однако, меня больше в этом плане порадовала реконструкция корня для прабалтославянского: *welia-. Если эта этимология верна, то гидроним в белорусском сохранился практически без изменений со времен ПБС.
Среди прочих я упоминал версию Ежи Налепы, который связал название реки с балтским словом vėlė — душа. Если носители культуры штрихованной керамики действительно отправляли своих умерших на тот свет по водам Вялли, то эта этимология кажется весьма логичной.
Слово vėlė восходит к праиндоевропейскому корню *welh₃-, что буквально «смерть». Однако, меня больше в этом плане порадовала реконструкция корня для прабалтославянского: *welia-. Если эта этимология верна, то гидроним в белорусском сохранился практически без изменений со времен ПБС.
👍12❤3
#гарадзішча зялезнага веку ў в. Асінагарадок, што на Пастаўшчыне. На ім таксама разьмясьцілася Пакроўская царква, помнік драўлянага дойлідзтва.
👍16❤2
Prošča | Прошча
Photo
#гара
Вяршыня гары - той локус, дзе людзі па дасягненьні імі вызначанай вехі ў жыцьцёвым цыкле перажываюць «парогавы» стан, прыраўнаваны да знаходжання паміж сьветамі. Так, паводле адной з бывальшчын, з Архангельска, прама з гуляння, з круга, то бок з карагода, падчас скокаў, была выкрадзена й вынесена на гару Камарніцу дзяўчына. І вось зара яна «згубілася», «сама ня ведае, дзе ходзіць», што адпавядае яе лімінальнаму стану ў перадшлюбны перыяд. Інакш кажучы, выкраданне гераіні менавіта з "круга" ("ігрышча"), г.зн. з рытуальнага летняга сьвяточнага дзявочага танца, служыць перадумовай яе пераходу з адной узроставай групы ў іншую - «у групу дзяўчат дарослых».
Ва ўмовах сакральнага хранатопа (поўнач на гары), у момант якога адбываецца «размыканне» светаў, людзі, паводле міфалагічных апавяданняў, могуць атрымаць «адтуль» знакі прадвызначэння або прадвесце лёсу, выяўленыя асаблівага роду фанасферай: «На Сыпучих горках. <...>. Охти, гармонь играет! Настрету». Апорныя насустрач гукі гармоніка прадвесьціць вясельле. Супрацьлеглая сэмантыка прыпісваецца плачу, які разносіцца на «гарушачцы», сумешчанай са скрыжаваньнем («крыжамі»), і сымбалізуе фатальную зьмену ў чалавечым жыцьці: «здавалася там, плакала». У падобным топасе адрозныя й іншыя гукі: па характары гэтых акустычных знакаў людзі, якія апынуліся ў зоне сакральнага локуса, даведваюцца аб наканаваньнях лёсу таго ці іншага суродзіча.
— Н. А. Крынічная. «Крестьянин и природная среда в свете мифологии».
Вяршыня гары - той локус, дзе людзі па дасягненьні імі вызначанай вехі ў жыцьцёвым цыкле перажываюць «парогавы» стан, прыраўнаваны да знаходжання паміж сьветамі. Так, паводле адной з бывальшчын, з Архангельска, прама з гуляння, з круга, то бок з карагода, падчас скокаў, была выкрадзена й вынесена на гару Камарніцу дзяўчына. І вось зара яна «згубілася», «сама ня ведае, дзе ходзіць», што адпавядае яе лімінальнаму стану ў перадшлюбны перыяд. Інакш кажучы, выкраданне гераіні менавіта з "круга" ("ігрышча"), г.зн. з рытуальнага летняга сьвяточнага дзявочага танца, служыць перадумовай яе пераходу з адной узроставай групы ў іншую - «у групу дзяўчат дарослых».
Ва ўмовах сакральнага хранатопа (поўнач на гары), у момант якога адбываецца «размыканне» светаў, людзі, паводле міфалагічных апавяданняў, могуць атрымаць «адтуль» знакі прадвызначэння або прадвесце лёсу, выяўленыя асаблівага роду фанасферай: «На Сыпучих горках. <...>. Охти, гармонь играет! Настрету». Апорныя насустрач гукі гармоніка прадвесьціць вясельле. Супрацьлеглая сэмантыка прыпісваецца плачу, які разносіцца на «гарушачцы», сумешчанай са скрыжаваньнем («крыжамі»), і сымбалізуе фатальную зьмену ў чалавечым жыцьці: «здавалася там, плакала». У падобным топасе адрозныя й іншыя гукі: па характары гэтых акустычных знакаў людзі, якія апынуліся ў зоне сакральнага локуса, даведваюцца аб наканаваньнях лёсу таго ці іншага суродзіча.
— Н. А. Крынічная. «Крестьянин и природная среда в свете мифологии».
👍11💯1