13-dars Гласный у. У унлиси
Ўзбек тилидаги у товуши рус тилидаги у товушига қараганда қисқароқ талаффуз этилади. Юмшоқ ундошлардан кейин у товуши ёзувда ю ҳарфи воситаси билан ифода этилади.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Ўзбек тилидаги у товуши рус тилидаги у товушига қараганда қисқароқ талаффуз этилади. Юмшоқ ундошлардан кейин у товуши ёзувда ю ҳарфи воситаси билан ифода этилади.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
14-dars Гласный и. И унлиси
Ўзбек тилидаги и товуши рус тилидаги и товушига нисбатан қисқароқ талаффуз этилади (акустик хусусиятлари жиҳатидан рус тилидаги и ва ы товушлари орасидаги бир товушни билдиради).
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Ўзбек тилидаги и товуши рус тилидаги и товушига нисбатан қисқароқ талаффуз этилади (акустик хусусиятлари жиҳатидан рус тилидаги и ва ы товушлари орасидаги бир товушни билдиради).
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
15-dars Гласный ы. Ы унлиси.
Унли ы товуши талаффуз қилинганда тилнинг орқа қисми юқорига кўтарилиб, орқага тортилади. Ўзбек тилида қ, ғ билан бирга келган и унлиси (масалан: қирқ, қиз,ғижим, ғишт каби сўзларда) русча ы га яқин бир товушни билдиради. ы унлиси сўз бошида ишлатилмайди.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Унли ы товуши талаффуз қилинганда тилнинг орқа қисми юқорига кўтарилиб, орқага тортилади. Ўзбек тилида қ, ғ билан бирга келган и унлиси (масалан: қирқ, қиз,ғижим, ғишт каби сўзларда) русча ы га яқин бир товушни билдиради. ы унлиси сўз бошида ишлатилмайди.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
16-dars Употребление е,ё,ю,я. Е,ё,ю,я ҳарфларининг ишлатилиши
Рус тилида е,ё,ю,я ҳарфлари икки вазифада ишлатилади:
1) сўз бошида, қаттиқлик ва юмшоқлик белгиларидан сўнг ёки сўз ўртасида, унли товушлардан кейин, й-лашган товуш бўлиб, я–й билан а,е- й, э,ё - и билан о,ю – й билан у товушларини ўз ичига олган, лекин ажратилмай айтиладиган бир товушни билдиради: я-йа, яма – йама, моя – мойа, обьявление – обйавление, Илья – Ильйа, пояс – пойас, линия – линийа; е – йэ, ем – йэм, моей – мойэй, читает – читайэт; ё – йо, ёлка – йолка, моё – мойо, ружьё – ружйо, поёт – пойёт; ю – йу, юг – йуг, мою – мойу, знаю – знайу.
2) ундош товушлардан сўнг келиб, ўзидан олдин келган ундош товушнинг юмшоқ эканини кўрсатади, ва а, э, о, у, яъни асосий товуш (фонема) тарзида талаффуз этилади: я: ряд – рьад, мясо – мьасо, пять – пьать, песня – песньа; е: лето- льэто, ветер – вьэтер; ё: села – сьола, зовёт – зовьот, вёз – вьоз; ю: люди – льуди, ключ – кльуч, сюда – сьуда.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Рус тилида е,ё,ю,я ҳарфлари икки вазифада ишлатилади:
1) сўз бошида, қаттиқлик ва юмшоқлик белгиларидан сўнг ёки сўз ўртасида, унли товушлардан кейин, й-лашган товуш бўлиб, я–й билан а,е- й, э,ё - и билан о,ю – й билан у товушларини ўз ичига олган, лекин ажратилмай айтиладиган бир товушни билдиради: я-йа, яма – йама, моя – мойа, обьявление – обйавление, Илья – Ильйа, пояс – пойас, линия – линийа; е – йэ, ем – йэм, моей – мойэй, читает – читайэт; ё – йо, ёлка – йолка, моё – мойо, ружьё – ружйо, поёт – пойёт; ю – йу, юг – йуг, мою – мойу, знаю – знайу.
2) ундош товушлардан сўнг келиб, ўзидан олдин келган ундош товушнинг юмшоқ эканини кўрсатади, ва а, э, о, у, яъни асосий товуш (фонема) тарзида талаффуз этилади: я: ряд – рьад, мясо – мьасо, пять – пьать, песня – песньа; е: лето- льэто, ветер – вьэтер; ё: села – сьола, зовёт – зовьот, вёз – вьоз; ю: люди – льуди, ключ – кльуч, сюда – сьуда.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
👍1
17 - dars Согласные звуки. Ундош товушлар.
Рус тилида ундош товушларни ёзувда ифода этиш учун қуйидаги 20-та ҳарф ишлатилади: б, в, г, д, ж, з, к, л, м, н, п, р, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Рус тилида ундош товушларни ёзувда ифода этиш учун қуйидаги 20-та ҳарф ишлатилади: б, в, г, д, ж, з, к, л, м, н, п, р, с, т, ф, х, ц, ч, ш, щ.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
18 - dars Твердые и мягкие согласные звуки. Қаттиқ ва юмшоқ ундош товушлар
Рус тилида б, в, г, д, з, к, л, м, н, п, р, с,т, ф, х ундошлари гоҳ қаттиқ, гоҳ юмшоқ бўла олади, ж, ш, щ ундошлари доим қаттиқ, ч,ш ундошлари эса доим юмшоқ бўлади. ундош товушларнинг юмшоқ эшитилиши ёзувда турлича кўрсатилади:
1) сўз охирида ундош товушнинг юмшоқ айтилиши юмшатиш белгиси ь билан кўрсатилади, масалан: угол – бурчак, уголь – кўмир. Угол сўзида л қаттиқ (ўзбек тилидаги қўл, қол сўзларидаги л каби), уголь сўзида эса л юмшоқдир (ўзбек тилидаги кел, эл, тулки сўзларидаги л каби);
2) Қаттиқ ундош товушлардан илгари келган товушларнинг юмшоқлиги ҳам ь билан кўрсатилади, масалан: только, больной;
3) а, у, о, э унли товушлардан илгари келган ундош товушларнинг юмшоқлиги я,ю,ё,е ҳарфлари билан ифодаланади, масалан: воз – юк (арава); вёз – олиб бораётган эди; воз сўзида в қаттиқ, вёз сўзида эса в юмшоқдир;
4) и унлиси олдида келган ундошлар доимо юмшоқ, масалан: сито (элак), бил (урди);
5) ы унли товушидан олдин келган ундошлар доимо қаттиқ талаффуз этилади, масалан сыто (тўқ), был (бўлди).
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Рус тилида б, в, г, д, з, к, л, м, н, п, р, с,т, ф, х ундошлари гоҳ қаттиқ, гоҳ юмшоқ бўла олади, ж, ш, щ ундошлари доим қаттиқ, ч,ш ундошлари эса доим юмшоқ бўлади. ундош товушларнинг юмшоқ эшитилиши ёзувда турлича кўрсатилади:
1) сўз охирида ундош товушнинг юмшоқ айтилиши юмшатиш белгиси ь билан кўрсатилади, масалан: угол – бурчак, уголь – кўмир. Угол сўзида л қаттиқ (ўзбек тилидаги қўл, қол сўзларидаги л каби), уголь сўзида эса л юмшоқдир (ўзбек тилидаги кел, эл, тулки сўзларидаги л каби);
2) Қаттиқ ундош товушлардан илгари келган товушларнинг юмшоқлиги ҳам ь билан кўрсатилади, масалан: только, больной;
3) а, у, о, э унли товушлардан илгари келган ундош товушларнинг юмшоқлиги я,ю,ё,е ҳарфлари билан ифодаланади, масалан: воз – юк (арава); вёз – олиб бораётган эди; воз сўзида в қаттиқ, вёз сўзида эса в юмшоқдир;
4) и унлиси олдида келган ундошлар доимо юмшоқ, масалан: сито (элак), бил (урди);
5) ы унли товушидан олдин келган ундошлар доимо қаттиқ талаффуз этилади, масалан сыто (тўқ), был (бўлди).
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
19-dars Долгие согласные звуки. Чўзиқ ундош товушлар
Ёзувда қатор келган бир хил икки ундош одатда чўзиброқ айтилади, масалан: касса, ванна, тонна каби Бир хил бўлмаган икки ундошнинг бирикуви натижасида ҳам баъзан чўзиқ ундош пайдо бўлиши мумкин, масалан: Ёзилади: Талаффуз этилади: разжать ражжать сшить шшить отцеплять оццеплять каби.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Ёзувда қатор келган бир хил икки ундош одатда чўзиброқ айтилади, масалан: касса, ванна, тонна каби Бир хил бўлмаган икки ундошнинг бирикуви натижасида ҳам баъзан чўзиқ ундош пайдо бўлиши мумкин, масалан: Ёзилади: Талаффуз этилади: разжать ражжать сшить шшить отцеплять оццеплять каби.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
20-dars Выпадение согласных. Ундош товушларнинг тушиб қолиши.
Баъзи бир товуш бирикмаларини талаффуз этганда айрим ундошларнинг тушиб қолиши мумкин, масалан: здн, стн товуш бирикмаларида д ва т ундошлари талаффуз этилмайди: Ёзилади: Талаффуз этилади: праздник празник устный усный Айрим сўзларда қаторасига келган икки ундошдан бирининг тушиб қолиши мумкин: Ёзилади: Талаффуз этилади: солнце сонце сердце серце счастливый счасливый здравствуй здраствуй каби.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
Баъзи бир товуш бирикмаларини талаффуз этганда айрим ундошларнинг тушиб қолиши мумкин, масалан: здн, стн товуш бирикмаларида д ва т ундошлари талаффуз этилмайди: Ёзилади: Талаффуз этилади: праздник празник устный усный Айрим сўзларда қаторасига келган икки ундошдан бирининг тушиб қолиши мумкин: Ёзилади: Талаффуз этилади: солнце сонце сердце серце счастливый счасливый здравствуй здраствуй каби.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
21-dars Правописание гласных после ж,ч,ш,щ, и ц. Ж,ч,ш,щ, ва ц. товушларидан кейин келган унлиларнинг ёзилиши.
1) ж,ч,ш,щ товушларидан кейин ы, ю, я ўрнига и, у, а ёзилади. Чет тиллардан ўтган баъзи бир сўзларда эса ы, ю, я сақланади, масалан: жюри, брошюра, парашют каби;
2) қуйидаги ҳолларда ц товушидан кейин ы ёзилади: а) сўз охирида, масалан птицы, огурцы, Синицын; б) қуйидаги сўзларнинг ўртасида цыган, цыкать, цыплёнок каби; в) қолган сўзларда ц дан кейин и ёзилади: цинга, цифра, цирк, циркуль, лекция;
3) ц товушидан кейин урғу остида о эшитилса, о ёзилади: лицо, танцор, овцой, цокать. Урғу тушмаганда е ёзилади: улицей , полотенце;
4) ж,ч,ш,щ товушларидан кейин урғу остида о эшитилса, гоҳ о, гоҳ ё (е) ёзилади: шов, шёлк каби;
5) ц товуши қаттиқ бўлгани учун ц дан кейин атоқли отларда ю ва я ҳарфлари ёзилмайди. Улар чет тиллардан ўтган баъзи бир сўзлардагина ёзилиши мумкин, масалан: Цюрих.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
1) ж,ч,ш,щ товушларидан кейин ы, ю, я ўрнига и, у, а ёзилади. Чет тиллардан ўтган баъзи бир сўзларда эса ы, ю, я сақланади, масалан: жюри, брошюра, парашют каби;
2) қуйидаги ҳолларда ц товушидан кейин ы ёзилади: а) сўз охирида, масалан птицы, огурцы, Синицын; б) қуйидаги сўзларнинг ўртасида цыган, цыкать, цыплёнок каби; в) қолган сўзларда ц дан кейин и ёзилади: цинга, цифра, цирк, циркуль, лекция;
3) ц товушидан кейин урғу остида о эшитилса, о ёзилади: лицо, танцор, овцой, цокать. Урғу тушмаганда е ёзилади: улицей , полотенце;
4) ж,ч,ш,щ товушларидан кейин урғу остида о эшитилса, гоҳ о, гоҳ ё (е) ёзилади: шов, шёлк каби;
5) ц товуши қаттиқ бўлгани учун ц дан кейин атоқли отларда ю ва я ҳарфлари ёзилмайди. Улар чет тиллардан ўтган баъзи бир сўзлардагина ёзилиши мумкин, масалан: Цюрих.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
👍1
22 - dars Мягкий и твёрдый знаки. Юмшатиш (ь) ва айириш (ъ) белгилари Талаффуз вақтида ундош товуш билан унли товушни қўшиб юбормаслик учун ёзувда ъ ва ь белгилари қўлланади ва улар бу вақтда айириш белгилари деб аталади: объявление, съезд, шью, пью каби. Ъ белгиси е,ё,ю,я ҳарфлари олдидан ёзилади: подъезд, подъём, предъюбилейный, двухъярусный. Ь белгиси ҳам юмшатиш, ҳам айириш вазифасини бажаради; солиштиринг: конь, бью. Ь белгиси е,ё, и,ю,я ҳарфларидан олдин келганда айириш вазифасини бажаради: на скамье, ружьё, муравьи, шью, семья. Айириш ъ белгиси олд қўшимчалардан кейин ва қўшма сўзларнинг биринчи қисмидан кейин ёзилади., бошқа холларда эса унинг ўрнига айириш ь белгиси қўлланилади: объехал, разъезд, в статье, статьёй, статью, статьи. Айириш ъ ва ь белгилари чет тиллардан ўтган баъзи бир сўзларда ҳам қўлланилади: адъютант, объект, субъект, барьер. олдида ёзилади: батальон, павильон, почтальон. МОРФОЛОГИЯ Предмет и задачи морфологии. Морфологиянинг предмет ва вазифаси. Морфология грамматиканинг бир қисми бўлиб, унинг ўрганиш объекти сўздир. Морфология сўзларнинг ўзгариш қоидаларини, сўзларнинг тусланиш ва турланишини текширади. Шу билан бирга морфология сўзларнинг тузилишини ва сўз ясаш қоидаларини ҳам ўрганади. Морфология сўзларнинг маълум белгилар асосида турли гуруҳларга – сўз туркумларига бўлинишини ҳам текширади.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
23 - dars Состав слова. Сўзнинг таркиби. Родственные слова. Қариндош сўзлар. Умумий қисми бир хил ўзакдан иборат бўлган сўзлар қариндош сўзлар дейилади. Масалан: охота, охотник, охотиться каби. Келтирилган сўзларнинг умумий қисми охот бўлиб, шу асосий қисмдан урчиб чиққан ҳар бир сўзнинг ўз маъноси бор.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
24 - dars Корень слова. Сўзнинг ўзаги. Барча қариндош сўзларнинг умумий қисми ўзак деб аталади, ўзак қисмларга бўлинмайди,масалан: вод-а, вод-ный, под-вод-ный; бу сўзларнинг ўзаги – вод. Ўзак сўзнинг асосий лексик маъносини англатади.
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺
#Grammatika
🇷🇺 @RUSTILI 🇷🇺