Python ([ˈpʌɪθ (ə)n] — payton, piton) — turli sohalar uchun yuqori darajadagi umumiy maqsadli dasturlash tili. Uning dizayn falsafasi muhim chekinishdan foydalangan holda kodning oʻqilishiga urgʻu beradi. Uning til konstruksiyalari va obyektga yoʻnaltirilgan yondashuvi dasturchilarga kichik va yirik loyihalar uchun aniq, mantiqiy kod yozishda yordam berishga qaratilgan. Shuningdek Python sunʼiy intellekt hamda maʼlumotlar muhandisiligi sohalarining tili hisoblanadi.

Python deyarli barcha platformalarda ishlay oladi, xususan Windows, Linux, Mac OS X, Palm OS, Mac OS va boshqalar shular jumlasidandir. Python Microsoft.NET platformasi uchun yozilgan realizatsiyasi ham mavjud boʻlib, uning nomi — IronPython dasturlash muhitidir.

Guido van Rossum 1980-yillarning oxirida ABC dasturlash tilining davomchisi sifatida Python ustida ishlay boshladi va birinchi marta 1991-yilda Python 0.9.0 versiyasini ommaga eʼlon qildi.

Python dasturlash tiliga boʻlgan talab yildan yilga oshib bormoqda. CodingDojo portalining tadqiqotlariga koʻra, 2020—2021-yillarda aynan Python tilida dasturlovchi mutaxassislarga eng koʻp talab boʻlgan.

Turli dasturlash tillarida ma'lumotni consolega chiqarish (Chop etish).

✅Turli sohalar uchun kerak bo'ladigan dasturlash tillari.

cmd hacks

color a & tree

Internet ❌

color a & curl parrot.live

Internet ✅

color 2 & curl ascii.live/forrest

Internet ✅

color 2 & curl ascii.live/rick

Internet ✅
Sinab ko'rib reaksiya bosish esdan chiqmasin😜

Pythonda komentariyalar:
Bitta qatorga komentariya yozish uchun qator boshiga # (hashtag) qo'yiladi.

# This is a comment

Agar komentariyalar bir qatordan ortiq bo'lsa, komentariya yozish uchun komment boshiga va oxiriga """ - 3 ta qo'shtirnoq yoki ''' - 3 ta birtirnoq qo'yiladi.

"""This
is
a 
comment"""

'''This
is
a
comment'''

❗️Ha aytgancha python dasturlash tilida birinchi bilish kerak bo'lgan narsamiz, chop etish print() methodi orqali amalga oshiriladi.

print("Hello World")

Pythonda o'zgaruvchilar:

1. str (string - matn) # x = "salom"
2. int (integer - butun son) # x = 4
3. float (float - haqiqiy son) # x = 4.0

O'zgaruvchilar type (turini) bilish uchun type() methodidan foydalaniladi.

x = "salom"
print(type(x))
string

Pythonda ma'lumot turlari.

Python dasturlash tilida quyidagi operatorlar mavjud:

1. Arifmetik operatorlar:
'+' qo'shish
'-' ayirish
'*' ko'paytirish
'/' bo'lish
'//' butun bo'lish
'%' qoldiqni olish
darajaga oshirish

a = 5
b = 2

sum_result = a + b
difference_result = a - b
product_result = a * b
division_result = a / b
floor_division_result = a // b
modulus_result = a % b
power_result = a  b

print("Sum:", sum_result)
print("Difference:", difference_result)
print("Product:", product_result)
print("Division:", division_result)
print("Floor Division:", floor_division_result)
print("Modulus:", modulus_result)
print("Power:", power_result)

2. Ta'riflash (Comparison) operatorlari:
'==' tengmi
'!=' teng emas
'<' kichik
'>' katta
'<=' kichik yoki teng
'>=' katta yoki teng

x = 10
y = 5

equal_result = x == y
not_equal_result = x != y
less_than_result = x < y
greater_than_result = x > y
less_than_or_equal_result = x <= y
greater_than_or_equal_result = x >= y

print("Equal:", equal_result)
print("Not Equal:", not_equal_result)
print("Less Than:", less_than_result)
print("Greater Than:", greater_than_result)
print("Less Than or Equal:", less_than_or_equal_result)
print("Greater Than or Equal:", greater_than_or_equal_result)

3. Mantikaviy (Logical) operatorlar:
'and' va
'or' yoki
'not' emas

p = True
q = False

and_result = p and q
or_result = p or q
not_result_p = not p
not_result_q = not q

print("AND:", and_result)
print("OR:", or_result)
print("NOT P:", not_result_p)
print("NOT Q:", not_result_q)

Python numbers (sonlar)0️⃣1️⃣2️⃣3️⃣:
Pythonda uchta raqamli tur mavjud:
1. int
2. float
3. complex

x = 1    # int
y = 2.8  # float
z = 1j   # complex

Pythonda strings (satrlar)🔤:
1. O'zgaruvchiga bitta satrni yuklash:

a = "Hello"
print(a)

Result (natija): Hello
2. O'zgaruvchiga ko'p qatorli satrni yuklash:

a = """Lorem ipsum dolor sit amet,
consectetur adipiscing elit,
sed do eiusmod tempor incididunt
ut labore et dolore magna aliqua."""
print(a)

Result (natija): qanday yozilgan bo'lsa shunday holda chiqadi, nuqta, vergul, probeligacha.
Xuddi commentga o'xshab 👆

Pythonda strings (satrlar)🔤:
1. String ichidagi harfni pozitsiyasiga qarab olish:

a = "string_ichidagi_so'z"
print(a[position_number]

Misol:

a = "Hello World!"
print(a[1])

Result (natija): e harfi chiqadi.
❗️Eslatma: dasturlash tillarida sanoq 0 dan boshlanadi.
Yuqoridagi misolda:
H e l l o W o r l d
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
Probel (bo'sh joy ham hisoblanadi) print(a[5]) deganimizda bo'sh joyni ya'ni hech nimani chiqarmas edi.
2. len() funksiyasi yordamida string uzunligini aniqlash mumkin (bunda probel (bo'sh joy) ni ham hisobga oladi):

a = "Hello, World!"
print(len(a))

Result(natija): 13 chiqadi.

Python - Slicing String (satrlarni kesish)🔤:
1. 2-pozitsiyadan 5-pozitsiyagacha belgilarni kesish:

b = "Hello, World!"
print(b[2:5])

result(natija): llo qismi chiqadi.
❗️Kesib olish uchun [first_num:second_num] 2 ta son berilganda, first_num (birinchisi) ni hisobga olmaydi , ya'ni [2:5] da 2 dan emas 3 dan boshlab olib ketadi, 3 chi, 4 chi ba 5 chidagi belgilarni oldi.
2. Boshidan 5-pozitsiyagacha belgilarni kesish:

b = "Hello, World!"
print(b[:5])

result(natija): Hello , qismi chiqadi. first_num (birinchisi) berilmasa default 0 ni oladi.
3. 2-chi pozitsiyadan oxirgacha kesish:

b = "Hello, World!"
print(b[2:])

result(natija): llo World , chiqadi. second_num (ikkinchi son) berilmasa oxirgacha oladi.
4. Stringda sanoqni teskari olish:

b = "Hello, World!"
print(b[-5:-2])

result(natija): orl , chiqadi.
Chunki:
H e l l o W o r l d
-11 -10 -9 -8 -7 -6 -5 -4 -3 -2 -1
Xuddi boyagidek 👆
❗️Eslatma: bunda e'tibor berish first_num (birinchi son) -5 ga teng, shuning uchun -5 dan emas -4 dan boshlab olib ketadi.
(Manfiy tartiblash telefonda xunuk chiqib qoldi, kompyuterdan kirsayiz norm turadi)

Pythonda satrlarga qo'shimcha (so'z yoki son) qo'shish🔤:
1. format() metodi orqali:

age = 36
txt = "My name is John, and I am {}"
print(txt.format(age))

result(natija): My name is John, and I am 36 . chiqadi
❗️format() metodi text ning ichidan {} qavsni topib, shuning o'rniga, o'ziga berilgan qiymatni ya'ni age qo'yib qo'yadi.
1️⃣Bu usuldan ko'proq o'zgaruvchilar uchun foydalanish ham mumkin

quantity = 3
itemno = 567
price = 49.95
myorder = "I want {} pieces of item {} for {} dollars."
print(myorder.format(quantity, itemno, price))

result(natija): I want quantity pieces of item itemno for price dollars . chiqadi
❗️ Bu yerda ham format() metodi {} qavslarni birin ketin qidirib topib, o'ziga berilgan qiymatlarni birin ketin qo'yayapti.
2️⃣format() metodagi elementlar tartibini o'zimiz belgilasak ham bo'ladi.

quantity = 3
itemno = 567
price = 49.95
myorder = "I want to pay {2} dollars for {0} pieces of item {1}."
print(myorder.format(quantity, itemno, price)) 

result(natija): I want to pay 49.95 dollars for 3 pieces of item 567 . chiqadi.