"This too shall pass" 
"ይህም ያልፋል"

Financial Anxiety—part 2

💥 እንደዚ አይነት የኢኮኖሚ ቀውሶች የተለያዩ የስሜት መታወኮችን አስከትለዋል :- ሰዎች በህይወታቸው ተስፋና ትርጉም ለማግኘት የተቸገሩበት፣ የረዳት አልባነት ስሜት እና እንደ anxiety, depression, suicide እና substance abuse ያሉ የስነ ልቦና ቀውሶች በከፍተኛ ደረጃ እንዲመዘገቡ ያደረጉ ክስተቶች ናቸው።  አንዳንድ ጥናቶችም የተለያዩ ዘለቄታዊ ጠባሳዎችን አንስተዋል — ለምሳሌ  በዚ ወቅት የተወለዱ ሰዎች በበኋላ ህይወታቸው የሚያሳዩት አንዳንድ አሉታዊ የስነ ልቦና ችግሮችን ጭምር። በተጨማሪ የማህበራዊ እሴቶች መናጋት እና አለመረጋጋቶችን አስከትሏል። 

💥 ከዚ ቀውስ ጋር በተያያዘ የተለያዩ ተቋማትና ባለሙያዎች የማህበረሰብ ተኮር ድጋፎች እና የምክክር አገልግሎቶች መስጠት ሰዎች ቀውሱን እንዲቋቋሙና የስነ ልቦና ጤናቸውን እንዲከታተሉ አስተዋጾ አድርጓል።

የሰው ልጅ በብዙ ፈታኝ ሁኔታ ውስጥ አልፏል እያለፈም ነው:-  ግን

💥 "ይህም ያልፋል" — ቡድሃ ከልክ ያለፈ ደስታም ከልክ ያለፈ ሃዘንም እንዳያጠቃው ከአንድ አማካሪው የተማረው ንግግር እንደሆነ ይነገራል። 
 
አዎ ያም አልፏል ይህም ያልፋል

Physiological psychology

Question

1. One of the following describes "amotivation" :

A. High levels of energy and enthusiasm
B. Intrinsic motivation to achieve personal goals
C. Lack of interest or desire to engage in activities
D. Strong sense of purpose and drive to succeed

የ Ryan and Deci  Self-determination theory ከስኬትና እርካታ አንጻር

የሰው ልጅ 3 መሰረታዊ ስነ ልቦናዊ ፍላጎቶች አሉት። እነዚህም autonomy, competence, and relatedness ናቸው።

💥 competence -ብቃት  ችሎታችንን ተሰጦአችንን የማውጣት እና የመጠቀም ፍላጎት ነው።

💥 Autonomy –  ምርጫችንን በህይወታችንና ድርጊታችን  የማሳረፍ ፍላጎት ነው። እንዲሁም integrity ሲኖር።

💥 relatedness – ከሌሎች ጋር connected መሆን sense of belongingness የማግኘት ፍላጎት ነው።

በ Self-determination theory መሰረት እነዚ 3ቱ ለ motivation አስፈላጊ ናቸው።

እንዲሁም ለአንድ ነገር የውስጥ መነሳሳት (intrinsic motivation) በአብዛኛው እርካታን ይፈጥራል። 

🌟 እርካታ: የማይታይ የግል ውስጣዊ የሆነ ሰላምን ሙሉነትን ስናገኝ ነው።  ድርጊት ከውስጥ እሴት ጋር ሲገናኝ የምናደረገው ነገር ለራሳችን ትርጉም ሲሰጠን እርካታን እናጣጥማለን።  

🌟 ስኬት: የሚታዩ በሌሎችም ሊለኩ የሚችሉ ያገኘናቸው ነገሮች ናቸው። ለምሳሌ አድናቆት፣ ዝና፣ ግብን መምታት፣ መሸለም፣ promotion ማግኘት ወይም ማህበራዊ standardን አሟልቶ መገኘት ሊሆን ይችላል።

⚡️ ስኬት (success)  ከ competence ጋር እንዲሁም ~ እርካታ (satisfaction) ደሞ ከ autonomy እና relatedness ጋር ይገናኛል።

ሁለቱም በህይወት ውስጥ ጤናማ በሆነ መልኩ ሲኖሩ ለተሻለ growth እና well-being አስተዎጾ ያደርጋሉ ።

SDT በስራ ቦታ በዚ መልክ ይገለጻል👇

⚡️ Autonomy: አንድ ተቋም፣ ዲፓርትመንት ወይም ሰራተኛ
independence እንዲኖረውና ጤናማ ካልሆኑ ጣልቃ ገብነቶች ነጻ መሆን አለበት።

⚡️ Relatedness: በሰራተኞች መካከል ተገቢ የስራ ግኑኝነት እና ከ harrasment ነጻ የሆነ positive የስራ environment ግድ ነው።

⚡️ Competence: እውቀትን ሙያን እና ችሎታን ለማዳበር የተመቻቸ የስራ ሁኔታ።

💥 እነዚ ነገሮች የሰራተኞችን የስነ ልቦና ጤናን ለመጠበቅ እንዲሁም productivity እንዲጨምር ከፍተኛ ሚና አላቸው።

Health Psychology

@tigi7shi

The Baader-Meinhof phenomenon or frequency illusion ምንድነው?

💥 ስናስበው የነበረ ወይም በቅርቡ የተማርነው ወይም የሰማነው ነገር አከባቢያችን ላይ  ከበፊቱ በተለየ ሲበዛ ወይም ያንን ነገር ሁሉም ቦታ notice ስናደርገው ነው።

💥 ለምሳሌ አንድ ከተማ ውስጥ ባለቤት አልባ ውሾች በየመንገዱ እንዳሉ ብነግራቹ እና ከዛ በኋላ እዚም እዛም በምትሄዱበት ሁሉ ውሻ ብታዩ ይሄ
ቤደር ማይንሆፍ ፌኖሜና ነው።

💥 በዚ ጊዜ  ያንን ነገር  notice የምናደርግበት frequency ይጨምራል። እንዲሁም ያ ነገር ከዚ በፊት በዚ ያህል frequency ያልነበረ ይመስለናል።

💥 ሆኖም ግን ያ ነገር ትኩረታችን ውስጥ ስላልነበረ እንጂ frequency ጨምሮ ወይም ለውጥ ኖሮ አይደለም።

የ cognitive bias አይነት ነው

ዝምታ በ ምክክር ወይም therapy ጊዜ

silence in therapy

💥 ዝምታ ስሜትን ሃሳብን ለመሰብሰብ እና ለማንጸባረቅ  የሚጠቅም space(ቦታ) ነው።

💥 ዝምታ በንግግር መሞላት ያለበት ባዶ ቦታ ሳይሆን ሰዎች በራሳቸው ፍጥነትና መንገድ ስሜታቸውን ሃሳባቸውን ያለ ጥድፊያና ጫና ለመሳል የሚጠቀሙበት ሸራ/ ወረቀት አይነት ነው።

💥 በዚ ጊዜ therapists(ባለሙያዎች) ምቹ እና  ከ judgment ነጻ የሆነ ሁኔታ መፍጠር አለባቸው።

💥 በዝምታ ጊዜ ባለሙያዎች ትዕግስትን ድጋፋንና መረዳትን እንዲሁም አብረዋቸው እንዳሉ ማሳየት አለባቸው።

💥እናም ባለሙያዎች በንግግር የተገለጹትን ብቻ ሳይሆን በንግግር ያልተገለጹ መልእክቶችንም በሚገባ  ማዳመጥ አለባቸው ማለት ነው።

💥 ዝምታ therapist እና client ተባብረው የሚሳተፉበት ለፈወስና ለዕድገት የሚጠቅም ሂደት ነው።

Question

1. Which of the following factors can contribute to the development of addiction?

A. Genetic factor
B. Environmental factor
C. Psychological factor
D. All of the above

2. Which of the following best represents the continuum of health behaviors?

A. The medical model
B. The holistic model
C. The psychosocial model
D. The biopsychosocial model

answer

1. D All of the above —
Addiction can be influenced by a combination of genetic predisposition, environmental factors, and psychological factors.

2. D
In health psychology, the concept of a continuum acknowledges that behaviors, beliefs, and health-related states exist on a spectrum ranging from poor health to optimal health.

being healthy or unhealthy is not a strict binary and fixed distinction, but rather it exists on a continuum.

The biopsychosocial model underscores that health and illness also fall along a continuum, influenced by biological, psychological, and social factors.

Deindividuation

💥 በ group ውስጥ በመሆን የግል ማንነት ወይም ግለሰባዊነት ሲጠፋ ሲደበቅ ነው። ይህም ሰዎች ብቻቸውን ቢሆኑ የማያደርጉትን ነገር እንዲያደርጉ ያስችላቸዋል።

ለምሳሌ፦ የህዝብ ተቃውሞ ላይ ሁሉም ሰው አንድ አይነት ማስክ እና ልብስ ለብሶ ተቃውሞውን ይገልጻል ወይም ንብረት ሊያወድም ይችላል። በዚ ውስጥ አንድ ሰው በግል ተጠያቂ ከመሆን ነጻ ይሆናል።

💥 you feel anonymous 👹 👺 you engage

Question

1. Which of the following describes the primary focus of clinical psychology?

  A. Investigating the behavior of animals
  B. Providing therapy and treatment for mental health disorders
  C. Researching cognitive processes
  D. Exploring social interactions

Confirmation bias ምንድነው?

ምንም እንኳን የምናየው መረጃ ወይም እውነታ ሌላ ቢሆንም
አንድን ነገር ቀድመን በያዝነው ዕምነት ወይም አመለካከት መሰረት ስንረዳ ወይም ስንተረጉም ነው።

💥 already የያዝነውን አስተያየት የሚያጸድቅልንን መረጃ ብቻ ነው የምንፈልገው። እናም አዲስ ወይም updated የሆነ ነገር ሊያመልጠን ይችላል።

💥 confirmation bias ለተዛባ
መረጃ አፈላለግ ፣ ትርጉምና እዲሁም የተዛባ መረጃ ብቻ እንድናስታውስ ይዳርገናል።

ለምሳሌ ስለአንድ የጤና ሁኔታው እየተጨነቀ ያለ ሰው የጠረጠረውን ህመም የሚያረጋግጥለትን symptoms ላይ ብቻ እየመረጠ ያተኩራል፣ google ያደርጋል፣ መረጃ ይሰበስባል ።

💥 እንዲሁም እንደ horoscope አይነት ትንበያ እና ትንታኔዎች ለተለያየ አይነት አተረጓገም የተመቹ ናቸው።
እናም አንድ ሰው የዛሬ ውሎውን ትንበያ ሲያየው ቀድሞ በሚጠብቀው መንገድ እንዲተረጉመው እና ለ confirmation bias ተጋላጭ እንዲሆን ሊያደርገው ይችላል።

Dunning-Kruger effect

💥 አንድን ስራ ወይም እውቀትን በተመለከተ ዝቅተኛ ችሎታ ያላቸው ሰዎች በደንብ እንደሚችሉ ሲያስቡ
በሌላ በኩል
ችሎታ ያላቸው ሰዎች ደሞ እንደማይችሉ ሲያስቡ ደኒንግ ክሩገር effect ይባላል።

💥 ይህም ሰዎች optimal ወይም ትክክለኛ ሊባል የሚችል አቅማቸውን ወይም እውቀታቸውን ባለማወቃቸው ተገቢ ያልሆነ ውሳኔ እንዲወስኑ ያደርጋቸዋል።

እንዲሁም:-

💥 ጀማሪዎች አንድን ነገር በደንብ እንደሚያውቁ እንደሚችሉ ያስባሉ በጣም ከፍተኛ confidence(የራስ መተማመን) አላቸው። እዚ ሁኔታ ላይ ካቆሙ እራሳቸውን በዛ ነገር እንደ አዋቂ expert ይቆጥራሉ። የዕውቀቱ ከፍታ ላይ ነን ብለው ያስባሉና ignorance ም አላቸው።  ነገር ግን

💥 መማራቸውን ከቀጠሉ challenge ይደረጋሉ፣ ብዙ የማያውቁት ነገር እንዳለ እያወቁ ሲሄዱ የነበራቸው ከፍተኛ confidence እየቀነሰ ይሄዳል።  እዚም ጋር ካቆሙ እራሳቸውን ምንም እንደማያውቁ ይቆጥራሉ። ነገር ግን

💥 አሁንም መማራቸው ተስፋ ሳይቆርጡ ከቀጠሉ ወደ ጥሩ confidence, competence ና እውቀት ይደርሳሉ።

don't be ignorant, don't give up, face it.

ሶቅራጥስ እንዳለው
"The more I know, the more I realize I know nothing." ነው

Mass hallucinations

💥 ብዙ የተሰበሰቡ ሰዎች በአንድ ጊዜ ትክክለኛ ያልሆነ እምነት እና ግንዛቤ ሲጋሩ ነው።

💥 በእውነታ የሌለ ነገርን እንዳለ መገንዘብ እና ያንን እውነታ የሌለውን ነገር መጋራት share ማድረግ ነው።

💥 ከዚህም ጋር ተያይዞ በግሩፕ ተጽእኖ እና ጫና ውስጥ መውደቅ እንዲሁም የስሜት መጋባትም (emotional contagion) ይከሰታል።

💥 mass hallucination በሃይማኖታዊ ስብሰባዎች በፖለቲካ እንቅስቃሴዎች ወይም ሰዎች በብዛት ተሰብስበው ባሉበት ማንኛውም ሁኔታ ሊከሰት ይችላል።

💥 በዚ ጊዜ ሰዎች collective illusion ውስጥ ስለሚገቡና ያንን ነገር እንደ real
ተቀብለውት ስላሉ ሌሎች ላይ ያዩትን ወይም አድርጉ የተባሉትን ነገር ያለ ጥያቄ፣ ቅድመ ሁኔታ እና ጫና በፈቃዳቸው ሊያደርጉ ይችላሉ።

💥 ይሄ ማለት ሁሉም ሰው hallucinate አድርጓል ወይም የተባለው ነገር ለሁሉም ሰው ተከስቷል ማለት አደለም።

ነገር ግን የተጋራ/ share የተደረገ experience ምን ያህል powerful እንደሆነና አንዳንዴም አእምሮአችን እውነታን በ collective ሁኔታ ሊረዳ እንደሚችልና ልንሳሳት እንደምንችል ያሳየናል።

Narcissistic Personality Disorder (NPD)
ይህ የስብእና መዛባት:-

👉 የተጋነነ የአስፈላጊነት ስሜት:- ራስን እጅግ ልዩ፣ ጠቃሚና አስፈላጊ አድርጎ ማየት

👉 ከልክ ያለፈ ራስወዳድነት (ሁሉም ለኔ ነው የሚገባኝ፣ እኔ ብቻ ነኝ የምችለው)

👉 ስኬት፣ ውበት፣ ስልጣን፣ አውቀት፣ ችሎታ የመሳሰሉትን አግንነው ማሳየትና እነሱ ብቻ የተሻሉ መሆናቸውን ማሳየት ።

👉 የበዛ ዝናን አድናቆትን መፈለግ።

👉 በግኑኝነቶች ለሌላው ሰው ስሜት ቦታ አለመስጠት (lack of empathy and they manipulate others).

በአጭሩ narcissism በራስ ፍቅር መውደቅ ነው:- አለም በእነሱ ዙሪያ እንድትሽከረከር ሁሉም ለነሱ እንዲሰራ ይፈልጋሉ።

💥 ይሄ ጤናማ ከሆነ self-confidence ወይም occasional self-centeredness የተለየ ነው።

Note:  ሁሉም የ personality disorder አይነቶች; Narcissistic Personality Disorder ጨምሮ የባለሙያ assessment ይጠይቃሉ። በ trait ደረጃ  በተለያየ መጠን በጣም ብዙ ሰው ላይ ሊታይ ይችላል። ነገር ግን የተወሰኑ percentage ያላቸው ብቻ የስብእና መዛባቱን persistent በሆነ መልኩ ያሳያሉ። 

በስራ ቦታቹ በኑሮዋቹ ወይም በተለያየ ግኑኝነቶች ውስጥ Narcissist የሆኑ ሰዎች  abuse አድርገዋቹ አቤቱታ ስታደርጉ አቤቱታቹ ተንቆ፣ ችላ ተብሎ ወይም እናንተ እንደዋሻቹ ተቆጥሮ ያውቃል?

😥 በሚያሳዝን ሁኔታ ይሄ እውነት ነው ሰዎች የደረሰብንን ጥቃት dissmiss ሊያደርጉ ወይም ሊጠራጠሩ ይችላሉ።

ምክንያቱም:-

💥 narcissists ሰዎችን manipulate በማድረግና ፍጹም የተለየ imageን በማሳየት የተካኑ ናቸው። ውልቅ ጥልቅ የሚያደርጉት ጭምብል አላቸውና እንዴት  በጣም መልካም፣ ማራኪ ና ምክንያታዊ የሆነ ሰው ጥቃት ያደርሳል? ለማመን ይከብዳል።

💥 Narcissists የሚያጠቁትን ሰው በመቆጣጠርና አግልሎ በመያዝ የተካኑ ናቸው። ተጠቂዎች እርዳታ ማግኘት እንዳይችሉ አግልለው ይይዟቸዋል። እንዲሁም ተጠቂዎች በቂ መረጃ መሰብሰብም መያዝም አይችሉም።

💥 በተጨማሪ እንደ ማህበረሰብ ጥቃት ምን እንደሆነ መገንዘብና እንዴት እርዳታና ድጋፍ ለተጎጂው እንደሚሰጥ ትምህርትና ግንዛቤ ማስጨበጥ ላይ ያለ ክፍተትም አስተዋጾ አለው።

"Think Again"

Sport Psychology