Stress/ ውጥረት:-
Based on Transactional model of stress

💥 stress ልንቆጣጠረውና ልንቀንሰው ነገር ግን ልናጠፋው የማንችለው ህይወታችን ውስጥ የሚኖር ክስተት ነው።

  ለምሳሌ:- ጠዋት ከቤታችን ስንወጣ ረዥም የታክሲ ሰልፍ ወይም የትራፊክ መጨናነቅ፣ ለተማሪ ፈተና፣ ለሰራተኛ የአንድን ፕሮጀክትን deadline ሳያሳልፉ ለማጠናቀቅ ያለ ጫና፣ የጤና ሁኔታ፣ አለመግባባት እና ግጭት፣ የተለያዩ የግል እና ማህበራዊ ሃላፊነቶች በተለያየ ደረጃ ውጥረት አላቸው።

💥  እነዚ የሚገጥሙን ነገሮች እንደ ግንዛቤያችን እና ጫናቸው stressor እንላቸዋለን።

ታዲያ ውጥረት/stress ምንድነው?

እንደ stressor በተገነዘብነው ነገር እና እንደ resource በተገነዘብነው ነገር መሃል አለመመጣጠን ሲኖር ነው።

ለምሳሌ:- አንድ ተማሪ ነገ ፈተና ይኖረዋል። እናም 3 chapters ከ 300 ያህል ገጾች ጋር መሸፈን ይኖርበታል። እንዲሁም ለነገ ፈተና 10 ሰዓት ቀርቷል። 

💥 ለነገ ፈተና cover ማድረግ ያለበት portion (stressor) > ካለው10 ሰዓት (resource) ጋር ካልተመጣጠነ ውጥረት experience ያደርጋል።

💥 ከቀን hassels ጀምሮ ከባድ ልንላቸው የምንችል በጣም ብዙ stressors አሉ። እንዲሁም በጣም ብዙ ለምሳሌ:-  መረጃ፣ ጊዜ፣ ገንዘብ፣ ችሎታ፣ ድጋፍ የመሳሰሉ የresource አይነቶች ይኖራሉ።

💥 እዚ ጋር ግን appraisal ወይም ምዘናችን ሚና አለው።

⚡️  2 ሰዎች ለገጠማቸው ለአንድ ተመሳሳይ ክስተት በራሳቸው ግንዛቤ /ምዘና(appraisal) መሰረት የተለያየ የ stress response ይኖራቸዋል።

ይቀጥላል

ዚጋርኒክ effect

💥 ሃሳባቹ ባልጨረሳችሁት በተንጠለጠለ ስራ፣ ጉዳይ ወይም ሃሳብ በተደጋጋሚ ሲጠመድ፣ ድንገት ትዝ ሲላቹ፣ ለሊት ተነስታቹ ስትጨነቁ, tension እና discomfort ሲሰማቹ አስተውላቹ ታውቃላችሁ?  ይሄ Zeigarnik Effect ይባላል።

💥 ይህም የሚሆነው በተፈጥሮ አአምሮአችን closure ስለሚፈልግ ያልተጠናቀቁ ስራዎችንና ሃሳቦችን እንድናጠናቅቅ ብቅ እያደረገ ያስታውሰናል።

💥  እንዲሁም ዚጋርኒክ effect ሚሞሪያችን የሚሰራበትን complex መንገድ ያሳያል።  ልክ task waiting list እንዳለው ያክል የጨረስናቸውን ከlist እያጠፋ ያልጨረስናቸውን አቆይቶ alarm ያደርገናል።

💥 የዚ effect,  intensityም አንዳንዴ👉 ትራንስፖርት ላይ 10 ብር ለመክፈል 200 ብር ለረዳቱ ብትሰጡት መልስ እስኪመልስላቹ ምን ታስባለቹሁ 😁

💥 እናም ስራችንን በማጠናቀቃችን አይምሮአችንም little surge of dopamine በመሸለም ያበረታታናል then we feel alleviated and good.

⚡️ Just start

Resolutions

ጊዚያዊ በሆኑ ሁኔታዎች ለምሳሌ አዲስ አመት፣ በአላት ወይም special day የመሳሰሉት ጊዜ የሚደረጉ የለውጥ ውሳኔዎች (resolutions) ምንም ጥቅም እንደሌላቸው ማሳነስ ተገቢ ነው ብለን እናምናለን ብዬ አላስብም።

💥 መልካም ለውጥን ለማምጣት ልዩ የሆነ ቀንን መጠበቅ ባይኖርብንም የእንደነዚ ጊዜ resolutions,    mentally እራሳችንን ካለፈው ስህተትና ውድቀት እንድንለይ እንደ symbol ያገለግሉናል (sense of detachment ይፈጥራል) እናም "fresh start opportunity" ይሰጠናል።

💥 እንዲሁም እነዚን ሁኔታዎች ተጠቅመን ጎሎችን ማስቀመጣችን አላማ፣ አቅጣጫና መነሳሳት ይፈጥርልናል።

💥 ደሞም ብዙ ማህበረሰብና ባህሎች ውስጥ እንዲ አይነት የ resolution ልምዶች በመኖሩ ሌሎችም እራሳቸውን እያዩ ለእድገት እና መሻሻል እየሰሩ መሆኑን ማየታችን ያበረታታናል፣ በተጨማሪ በዙሪያችን ካሉ ሰዎችም social support እንድናገኝ እድል ይሰጠናል።

 💥 በተጨማሪም ሰዎች በሳወቅነው ውሳኔ መሰረት መሻሻላችንን እና ለውጣችንን እንደሚጠብቁ ማወቃችን ሃላፊነት እንድንወስድና የበለጠ ተነሳሽነት, ጽናት እንዲኖረን ያደርጋል።

⚡️ Transformation እውነተኛ በሆኑ expectations  ማመን እንዲሁም ፈተና ቢኖርም እንኳን ለውጡን ከጊዜ ወደጊዜ maximize እያደረግን ለማስቀጠል committed በመሆን ማኮብኮብን ይጠይቀናል

"Trust the magic of new beginnings"

coping

ስለ sress ካለፉት የቀጠለ

💥 2 አይነት common የሆኑ የ stress coping mechanisms አሉ።

1. Problem-Focused Coping

ይህ የcoping መንገድ ውጥረቱ ላይ ወይም የገጠመን challenge ላይ ትኩረት ያደረገ ነው።

💥 ለምሳሌ ከፊት ለፊቱ ፈተና ያለበት ተማሪ ዝም ብሎ ስለፈተናው ከመጨነቅ ይልቅ በማቀድ፣ material በማቀናጀት schedual አውጥቶ በማጥናት እና ከጓደኛና ከአስተማሪዎች ጋር በመተጋገዝ ጥናቱ ላይ ሲበረታ Problem-Focused Coping ነው

💥በዚህም ያለንን resource ችግሩን ለመጋፈጥ እንጠቀምበታለን።

2. Emotion-Focused Coping

ይህ coping መንገድ ስሜታችን ላይ ትኩረት ያደረገ ነው። ቀጥታ ከችግሩ  ይልቅ ስሜታችንን regulate ማድረግ ላይ ስናተኩር ነው።

💥ለምሳሌ አንድ ተማሪ practical solution ከሆነው ጥናት ይልቅ ጭንቀቱን ለመቀነስ ስለፈተናው ላለማሰብ ጭንቀቱን የሚያባርርበት distancing መንገዶች ሲጠቀም

ወይም አንድ ሰው stressful የሆነ breakup  ቢገጥመው የተለያዪ ተግባራት ውስጥ በመሳተፍ (like hobbies) ሙዚቃ በማዳመጥ፣ ሰዎች እንዲረዱት ወይም ማጽናናትን በመቀበል፣ ለሁኔታው positive ትርጉም በመስጠት በመሳሰሉ ስሜቱን ለማረጋጋት ሲሞክር Emotion-Focused Coping ነው። ይህም ሲሜቱን process እንዲያደርግና ቀስ በቀስ እንዲድን ያደርገዋል።

💥 ሁኔታው ከቁጥጥራችን በላይ እንደሆነ ስንገነዘብ ወደ  emotion-focused coping እናዘነብላለን። control ማድረግ እንደምንችል ስናስብ problem focused-coping የመተግበር ዝንባሌ አለን።

💥 ሁለቱንም ቢሆን ጤናማ በሆነ መንገድ መጠቀም አስፈላጊ ነው።
⋕stress

Flow— the optimal experience ምንድነው?

Flow ሙሉ በሙሉ በምናደርገው ነገር ላይ ትኩረት ማድረግ ነው።

💥 በዚ ጊዜ ሙሉ በሙሉ እየሰራን ባለው ስራ ወይም activity ውስጥ እንዋጣለን፣ ብርታት፣ መመሰጥና ትኩረት ይሰማናል። 

💥 በዚ ሁኔታ ውስጥ ስንሆን ሰዓታት የሰከንዶች ያህል ይሆኑብናል፣ ትኩረታችንን የሚረብሹ ነገሮች fade ያደርጋሉ። እናም ጥልቅ የሆነ እርካታ ደስታና የስኬት መንፈስ ይሰማናል።

💥Flow ፈጠራን ችሎታን አቅምን ለማውጣት ምቹ zone ነው።

💥 ግልጽ የሆነ ግብ፣ ችሎታን እና challengeን ማመጣጠን፣ አሁን ላይ መገኘት(here and now)፣ feeling in control, የመሳሰሉ flow ን እንድናገኝ ይረዱናል።

ለምሳሌ ጸሃፊዎች ሙዚቀኞች የ flow ን ጥቅም ከሚያጣጥሙት ውስጥ ናቸው።

💥 የዚህ ሃሳብ ባለቤት Mihaly Csikszentmihalyi  "Find your flow and let the magic happen."  ይላል