🆘 بەرهەمهێنانی نەوتی سعوودیە بۆ نزمترین ڕێژە دابەزی لەماوەی 36 ساڵی ڕابردوو هۆکارەکەش هێرشی حوسیەکانە بۆ سەر بەرژەوەندیە ئابووریەکانی سعودیە.

ئانتۆنیۆ گرامشی لە نووسینەکانی زینداندا دەڵێت: ئەوەی کۆنە خەریکە دەمرێت. ئەوەش کە نوێیە، هێشتا ناتوانێت لەدایک بێت.

یەک هەفتە پێش ڕاگەیاندنەکان باسیان لەوە کرد کە «چین لەڕێگەی مانگی دەستکردەکانیەوە زانیاری بە ئێران داوە و لە ئاکامدا چوار سەربازی ئەمریکی کوژراون». ئەمڕۆ ڕاگەیاندنەکان بۆ یەکەمجار لە مێژوودا باس لە «تێکشکاندنی یەکێک لە گرنگترین مانگە دەستکردەکانی چین Yaogan50-20» دەکەن. ئەم تێکشکاندە بەگومان باس لێدەکرێت و دەوترێت ڕەنگە دەستی ئەمریکای تێدا بێت بۆ تۆڵەسەندنەوەی سەربازەکانی. Jonathan McDowell کە کارناسێکی مانگە دەستکردەکانە، بەڕوونی باسی جۆری تێکشکاندنەکە کردووە و وتوویە کە ئەمجۆرە تێکشکاندنە زۆر «سەیرە» و ئارگیۆمێنتی خۆی لەسەر جۆری تێکشکاندنەکە و پارچەکانی ئەم مانگە دەستکردوە بە «نامۆ» پێناسە دەکات، بەڵام ناڵێت دەستی دەوڵەتێکی لەپشتە.

چین هێشتا بێدەنگە و کاردانەوەیەکی ئەوتۆی نەبووە. چین وڵاتێکە کە لانیکەم لە ئێستادا نایەوێت هیچ شەڕێک بکات، چونکە دەزانێت تێچووەکەی زۆرە، بۆیە ئەم دۆخەی ئێستای پێ باشترە. بەڵام وادیارە ئەمریکا وازی لێناهێنێت.

ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٧وە خاڵی لەسەر دێڕی جیهانی تاک جەمسەری دانا و لە پێناسەی ستراتیژی گەورەی خۆیدا بەڕوونی دەڵێت «جیهان دابەشی سێ جەمسەر (ئەمریکا، چین و ڕووسیا) بووە». ساڵی ٢٠٢٢ دەستی ڕووسیا چووە شەڕێکدا کە ماڵوێرانی نەبێت، هیچی بۆ ڕووسیا نەبووە و سەربازەکانی ڤلادمیر پۆتین لە زەلکاوی ئۆکراینا چەقیون.
ئێستا بە فرتوفێڵ و داودانان، دەیانەوێت دەستی چین بکێشنە ناو شەڕی ئێران و بڵێن « لە ناوچەی خۆڵەمێشی وەرە دەر».

ئەگەر قسەکەی گرامشی وەک بنەما وەرگرم، دەتوانین بڵێن «نەزمی کۆنی سیستمی نێودەوڵەتی خەریکە دوا هەناسەی خۆی دەدات و خەریکە دەمرێت، بۆیە نەزمە نوێیەکەش هێشتا ناتوانێت لەدایک نەبووە».

لە سیاسەتی نێودەوڵەتیدا، کاتێک باس لە بەریەککەوتنی دوو جەمسەر دەکرێت، ناوچەیەک لە نێوانیاندا دەمێنێتەوە کە پێی دەوترێت Buffer Zone. لەم ناوچەیەدا دەوڵەتی بچووک بوونی هەیە، کە شارەزایانی سیاسەت پێیان وایە گەورەترین هەڵەی ئەم دەوڵەتە بچووکانە، ئەوەیە کە خۆیان سەد لە سەد بەلای یەکێک لەو جەمسەرانەدا بشکێننەوە و بچنە بەرەیەک یاری بکەن کە جەمسەرێک بە دوژمنی خۆیان بزانن. کاتێک دەوڵەت/هێزی بچووک ئەم بڕیارە دەدات، یەکسەر یەکێک لە جەمسەرەکان هەوڵی قووتدانی دەدات و چیتر Buffer Zone مانای نامێنێت و دەبێتە بەشێک لە جوگرافیای دوژمن بۆ جەمسەرەکە.
بۆیە هێزی بچووک قەت نابێت لە بەریەککەوتنی دوو جەمسەردا هەڵەی خوێندنەوەی هەبێت؛ یەک هەڵەی بچووک، بەواتای کۆتایی هاتنیە. هێزی بچووک دەبێت هاوپەیمانی هەر دوو جەمسەرەکە بێت و بەرژەوەندی بۆ هەردووکیان دروست بکات، چونکە نە هێزی بەرنگاریی هەیە، نە هێزی هێرش، بۆیە دەبێت زۆر لەسەرخۆ بێت و خۆی نەکاتە گۆشتی دەمی تۆپ، ئەگینا ئەوەی کە هەیەتی لەدەستی دەدات.
ئەم هەڵەیە هەمووکات لە لایەن حیزبەکانی باشوورەوە دووبارە دەبێتەوە و هەمووکات لە یاری نێوان پارتی و یەکێتیدا نوقم دەبن.
بۆ ئەوەی بڕیاری سیاسی دروست بدەی، دەبێت کتێب و وتارە و تیۆریە بەنرخە سیاسیەکان لەبەر بکەی، نەک دروشم و بانگەشەی پۆپۆلیستی!

سەرمایەداری یان ماركسیەت؟
فەلسەفەی پێشکەووتنی چین

”دەبێ سیستەمی سەرمایەداری(كاپیتاڵیزم) بخوێندرێتەوە، بەڵام نابێت (ماركسیەت) بەلاوە بنرێت، چونكە تائێستاش بنەمایەكی سەرەكییە بۆ ژیان و بەرێوەبردنی وڵات”.

شی جین بینگ
سەرۆكی كۆماری گەلی چین

ئەمڕۆ پێشمەرگەکانی دەڤەری یەک و دوو لە ڕێوڕەسمێکی مێژووییدا یەکیان گرتەوە و بووە هەنگاوێکی گرنگ لە قۆناخێکی گرنگی مێژوویی کوردستان و ناوچەکە.
من باوەڕم وایە کورد زۆر بە وریایی و چاوکراوەییەوە لەم گۆڕانکاریانەی ناوچەکەدا هەنگاوی هەڵناوە؛ یەکگرتنی هێزەکانی پێشمەرگە دەکرا زۆر لەمەوپێش ڕوویدابا، بەڵام ڕێگر و بەربەستی زۆر هەبوون، یەکێک لەو بەربەستە سەرەکیانە، بوونی بەهێزی ئێران لە عێراق و ناوچەکە بوو، بۆیە ئێستا کە ئێران لاواز بووە، کورد بەبێ ترس و دڵەڕاوکە دەست بۆ دۆسیە هەستیار و ئاسایشیەکانی خۆی دەبات و لە ڕفەکان دایدەگرێت و پێداچوونەوەی پێدەکات. ئەمە هەنگاوێکی سەرەتاییە و زۆر گۆڕانکاری دیکەی گەورە ڕوودەدەن؛ هەرچی ئێران زیاتر لاواز بێت، کورد هەنگاوێک زیاتر دەچێتە پێشەوە.
مەنتقێکی سیاسەتی نێودەوڵەتی هەیە کە باس لە کەڵکوەرگرتن لە دەرفەتەکان لەکاتی تێکچوونی باڵانسی هێزدا دەکات: (Opportunity Exploitation) لە کاتێکدا ڕوودەدات، کە (Balance of Power) تێکدەچێت و یاریکەرێک هەست دەکات دوژمنەکەی لاواز بووە، بۆیە ئەو یاریکەرە هەوڵی سەرەکی خۆی دەدات دەرفەتەکە بقۆزێتەوە بۆ زیادکردنی «هێزی ڕێژەیی» خۆی و باشترکردنی «پێگەی ستراتیژی» خۆی.
یەکگرتنی هێزی پێشمەرگە، لە هەر ئاستێکدا بێت، شایەنی دەستخۆشیەو پێویستی مێژوویی کوردە.