ئۆپەراسیۆنی ئەجەکس (Operation Ajax, 1953)
ئەم ئۆپەراسیۆنە یەکەم کودەتای نێونەتەوەیی بوو کە لەلایەن سی ئای ئەی (CIA)و MI6ی بەریتانیا ئەنجامدرا بۆ ڕووخاندنی محەممەد موسەدێق سەرۆک وەزیرانی ئێران، و گەڕاندنەوەی محمەدرەزا پەهلەوی** بۆ سەر تەختی پاشایەتی.
---
پێشەکی:
- محەممەد موسەدێق لە ساڵی 1951بوو بە سەرۆک وەزیرانی ئێران و نەوتی ئێرانی نەتەوەییکرد (وەستاندنی کۆنترۆڵی بەریتانیا لەسەر نەوت).
- کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز-ئێرانی (AIOC) خەریکی دەستکەوتنی نەوتی ئێران بوو، بەڵام موسەدێق ئەم کۆمپانیایەی نەتەوەییکرد.
- بەریتانیا و ئەمریکا ترسیان لەوە هەبوو کە ئێران بکەوێتە ژێر کاریگەری کۆمۆنیستەکان (سۆڤیەت).
ئامانجە سەرەکییەکانی ئۆپەراسیۆن:
1. سەرکوتکردنی دیموکراسیی ئێران و گەڕاندنەوەی پاشا محەممەدرەزا پەهلەوی (کە لە کاتی کودەتاکەدا لە ڕۆما بوو).
2. پاشەکەوتکردنی کۆنترۆڵی ڕژیمی پاشایەتی بۆ ڕێگریکردن لە سۆسیالیزم/کۆمۆنیزم
3. گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی نەوت بۆ دەستی ڕێکخراوە ڕۆژئاواییەکان.
ڕێگاکانی جێبەجێکردن:
✅ پڕۆپاگەندای میدیایی:
- ڕادیۆی CIA (ڕادیۆی ئازادی)بەردەوام هەواڵی نا زانستی بڵاودەکردەوە لەسەر موسەدێق.
- میدیاکانی ئێران لەلایەن CIA-ەوە کۆنترۆڵکرابوون بۆ نیشاندانی موسەدێق وەک "سەرکەوتوو نەبوو" و "خەباتگێڕی کۆمۆنیست".
✅ دەستتێوەردانی ڕاستەوخۆ:
- ژەنەڕاڵ زەھیدی(پشتگیریکراو لەلایەن CIA) هێزی چەکداری ڕێکخست بۆ شۆڕش.
- پارەدان بە هەندێک لە ئەفسەرە سەربازییەکان و کەسانی کاریگەر بۆ پشتگیری لە کودەتاکە.
✅ فڕۆکەخانەی تاران گیرا:
- لە ١٩ی ئاب ١٩٥٣، هێزە پشتگیریکراوەکان فڕۆکەخانەی تارانیان گرت و موسەدێقیان دەستگیرکرد
✅گەڕاندنەوەی پاشا:
- محمەدرەزا پەهلەوی گەڕایەوە ئێران و بوو بە فەرمانڕەوایەکی بەهێز (بە پشتگیری CIA).
---
ئەنجامەکان:
✔ سەرکەوتنی کودەتاکە:
- موسەدێق لە زیندان خرایە سەر و تا مردنی لە ماڵەوە زیندانیکرا.
- پاشا کۆنترۆڵی نەوتی ئێرانی دا بە کۆمپانیا ئەمریکاییەکان.
✖ کاریگەرییە درێژخایەنەکانی:
- ڕژیمی پەهلەوی بوو بە دیکتاتۆرییەکی بەهێز، کە بووە هۆی شۆڕشی ئیسلامی ١٩٧٩ .
- ئێرانییەکان ئەم کودەتایەیان وەک دەستتێوەردانی ئەمریکا بینی، کە بووە هۆی ڕق لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.
- ڕێگای خۆی کردەوە بۆ دەسەڵاتی خومەینی و کۆماری ئیسلامی.
پوختە:
ئۆپەراسیۆنی ئەجەکس یەکەم نموونەی دەستتێوەردانی نھێنی ئەمریکا بوو لە سیاسەتی ناوخۆی وڵاتێکی تر، کە کاریگەری **قورس و درێژخایەنی لەسەر ڕێچکەی سیاسی ئێران هەبوو. ئەم کودەتایە ئەمریکا و بەریتانیای لە چاو ئێرانییەکاندا بە "شەیتان" ناساند و بووە هۆی کێشەی پەیوەندی نێوان ئەمریکا و ئێران تا ئەمڕۆ
ئەم ئۆپەراسیۆنە یەکەم کودەتای نێونەتەوەیی بوو کە لەلایەن سی ئای ئەی (CIA)و MI6ی بەریتانیا ئەنجامدرا بۆ ڕووخاندنی محەممەد موسەدێق سەرۆک وەزیرانی ئێران، و گەڕاندنەوەی محمەدرەزا پەهلەوی** بۆ سەر تەختی پاشایەتی.
---
پێشەکی:
- محەممەد موسەدێق لە ساڵی 1951بوو بە سەرۆک وەزیرانی ئێران و نەوتی ئێرانی نەتەوەییکرد (وەستاندنی کۆنترۆڵی بەریتانیا لەسەر نەوت).
- کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز-ئێرانی (AIOC) خەریکی دەستکەوتنی نەوتی ئێران بوو، بەڵام موسەدێق ئەم کۆمپانیایەی نەتەوەییکرد.
- بەریتانیا و ئەمریکا ترسیان لەوە هەبوو کە ئێران بکەوێتە ژێر کاریگەری کۆمۆنیستەکان (سۆڤیەت).
ئامانجە سەرەکییەکانی ئۆپەراسیۆن:
1. سەرکوتکردنی دیموکراسیی ئێران و گەڕاندنەوەی پاشا محەممەدرەزا پەهلەوی (کە لە کاتی کودەتاکەدا لە ڕۆما بوو).
2. پاشەکەوتکردنی کۆنترۆڵی ڕژیمی پاشایەتی بۆ ڕێگریکردن لە سۆسیالیزم/کۆمۆنیزم
3. گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی نەوت بۆ دەستی ڕێکخراوە ڕۆژئاواییەکان.
ڕێگاکانی جێبەجێکردن:
✅ پڕۆپاگەندای میدیایی:
- ڕادیۆی CIA (ڕادیۆی ئازادی)بەردەوام هەواڵی نا زانستی بڵاودەکردەوە لەسەر موسەدێق.
- میدیاکانی ئێران لەلایەن CIA-ەوە کۆنترۆڵکرابوون بۆ نیشاندانی موسەدێق وەک "سەرکەوتوو نەبوو" و "خەباتگێڕی کۆمۆنیست".
✅ دەستتێوەردانی ڕاستەوخۆ:
- ژەنەڕاڵ زەھیدی(پشتگیریکراو لەلایەن CIA) هێزی چەکداری ڕێکخست بۆ شۆڕش.
- پارەدان بە هەندێک لە ئەفسەرە سەربازییەکان و کەسانی کاریگەر بۆ پشتگیری لە کودەتاکە.
✅ فڕۆکەخانەی تاران گیرا:
- لە ١٩ی ئاب ١٩٥٣، هێزە پشتگیریکراوەکان فڕۆکەخانەی تارانیان گرت و موسەدێقیان دەستگیرکرد
✅گەڕاندنەوەی پاشا:
- محمەدرەزا پەهلەوی گەڕایەوە ئێران و بوو بە فەرمانڕەوایەکی بەهێز (بە پشتگیری CIA).
---
ئەنجامەکان:
✔ سەرکەوتنی کودەتاکە:
- موسەدێق لە زیندان خرایە سەر و تا مردنی لە ماڵەوە زیندانیکرا.
- پاشا کۆنترۆڵی نەوتی ئێرانی دا بە کۆمپانیا ئەمریکاییەکان.
✖ کاریگەرییە درێژخایەنەکانی:
- ڕژیمی پەهلەوی بوو بە دیکتاتۆرییەکی بەهێز، کە بووە هۆی شۆڕشی ئیسلامی ١٩٧٩ .
- ئێرانییەکان ئەم کودەتایەیان وەک دەستتێوەردانی ئەمریکا بینی، کە بووە هۆی ڕق لە ویلایەتە یەکگرتووەکان.
- ڕێگای خۆی کردەوە بۆ دەسەڵاتی خومەینی و کۆماری ئیسلامی.
پوختە:
ئۆپەراسیۆنی ئەجەکس یەکەم نموونەی دەستتێوەردانی نھێنی ئەمریکا بوو لە سیاسەتی ناوخۆی وڵاتێکی تر، کە کاریگەری **قورس و درێژخایەنی لەسەر ڕێچکەی سیاسی ئێران هەبوو. ئەم کودەتایە ئەمریکا و بەریتانیای لە چاو ئێرانییەکاندا بە "شەیتان" ناساند و بووە هۆی کێشەی پەیوەندی نێوان ئەمریکا و ئێران تا ئەمڕۆ
❤3🔥2👏2
ئەمە یەکێکە لە هۆکارەکانی ئێران کە تا ئێستاش چاوی بە ئەمریکا و بەریتانیادا هەڵنایەت، تەبعەن سەرچاوەی هەموو کێشەکان و فیتنەی ئەم دنیایە هەر ئەو دوو وڵاتەن
👍4👏2
ژیاننامەی محەمەد موسەدێق (١٨٨٢–١٩٦٧) – سەرۆکوەزیرانی پێشووی ئێران
سەرەتای ژیان و خوێندن:
- لەدایکبوون:١٦ی حوزەیرانی ١٨٨٢ لە تاران، ئێران.
- خێزان:باوکی (میرزا هەدایەتڵا) و دایکی (شاژن مەلەک تاج) پەیوەندییان بە خانەدانێکی باڵادەست و دەوڵەتمەدارەوە هەبوو.
- خوێندن:
- خوێندنی سەرەتایی لە تاران.
- خوێندنی باڵا لە فەڕەنسا و سویسرا بڕوانامەی یاسا و زانستی سیاسی وەرگرت.
---
ژیانی سیاسی:
- سەرەتای کار:وەک والی (پارێزگار) لە چەند پارێزگارێکی ئێران کاری کرد.
- ئەندامێتی لە مەجلیس:لە ساڵی ١٩٢٣بوو بە وەزیری دارایی، بەڵام دواتر لە سیاسەت دوورکەوتەوە بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ ڕژیمی ڕەزا شا (پەهلەوی).
- ڕۆڵی لە جەنگی جیهانی دووەم:پێشنیاری بیانیاری (Neutrality)ی ئێرانی کرد، بەڵام هەر لەلایەن هێزەکانی ئینگلیز و سۆڤیەتەوە داگیرکرا ١٩٤١
---
سەرۆکوەزیری (١٩٥١–١٩٥٣):
- نەتەوەییکردنی نەوت: لە ١٩٥١، یاسای نەتەوەییکردنی پیشەسازی نەوتی ئێرانی ڕاگەیاند، کە کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز-ئێرانی (AIOC) ی لە کارهێنان داڕێشت.
- خەباتی دیموکراسی:گەمارۆی ئابووری و سیاسی لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا داڕێژرا بۆ ڕووخاندنی.
- کودەتای ١٩٥٣ (ئۆپەراسیۆنی ئەجەکس):
- لەلایەن CIA و MI6 ەوە ڕێکخرا.
- موسەدێق دەستگیرکرا و پاشا محەممەدرەزا پەهلەوی گەڕێنرایەوە سەر دەسەڵات.
---
دوای کودەتاکە:
- زیندانی و تەنھایی:زیندانی کراو ٣ ساڵ دواتر ماوەی زیندانییەکەی گۆڕدرا بۆ ماڵەوە زیندانیکردن لە تاران.
- مردن:لە ٥ی ئازاری ١٩٦٧ لە تاران کۆچی دوایی کرد.
میراس و کاریگەری:
✅ ناسراوە وەک باوکی دیموکراسیی ئێران.
✅ ئەو یەکەم سەرۆکوەزیرانی ئاسیایە کە نەوت نەتەوەییکرد.
کودەتای ١٩٥٣ ڕێگای خستە ڕووی دیکتاتۆری پەهلەوی و شۆڕشی ١٩٧٩.
سەرەتای ژیان و خوێندن:
- لەدایکبوون:١٦ی حوزەیرانی ١٨٨٢ لە تاران، ئێران.
- خێزان:باوکی (میرزا هەدایەتڵا) و دایکی (شاژن مەلەک تاج) پەیوەندییان بە خانەدانێکی باڵادەست و دەوڵەتمەدارەوە هەبوو.
- خوێندن:
- خوێندنی سەرەتایی لە تاران.
- خوێندنی باڵا لە فەڕەنسا و سویسرا بڕوانامەی یاسا و زانستی سیاسی وەرگرت.
---
ژیانی سیاسی:
- سەرەتای کار:وەک والی (پارێزگار) لە چەند پارێزگارێکی ئێران کاری کرد.
- ئەندامێتی لە مەجلیس:لە ساڵی ١٩٢٣بوو بە وەزیری دارایی، بەڵام دواتر لە سیاسەت دوورکەوتەوە بەهۆی ناکۆکی لەگەڵ ڕژیمی ڕەزا شا (پەهلەوی).
- ڕۆڵی لە جەنگی جیهانی دووەم:پێشنیاری بیانیاری (Neutrality)ی ئێرانی کرد، بەڵام هەر لەلایەن هێزەکانی ئینگلیز و سۆڤیەتەوە داگیرکرا ١٩٤١
---
سەرۆکوەزیری (١٩٥١–١٩٥٣):
- نەتەوەییکردنی نەوت: لە ١٩٥١، یاسای نەتەوەییکردنی پیشەسازی نەوتی ئێرانی ڕاگەیاند، کە کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز-ئێرانی (AIOC) ی لە کارهێنان داڕێشت.
- خەباتی دیموکراسی:گەمارۆی ئابووری و سیاسی لەلایەن ئەمریکا و بەریتانیا داڕێژرا بۆ ڕووخاندنی.
- کودەتای ١٩٥٣ (ئۆپەراسیۆنی ئەجەکس):
- لەلایەن CIA و MI6 ەوە ڕێکخرا.
- موسەدێق دەستگیرکرا و پاشا محەممەدرەزا پەهلەوی گەڕێنرایەوە سەر دەسەڵات.
---
دوای کودەتاکە:
- زیندانی و تەنھایی:زیندانی کراو ٣ ساڵ دواتر ماوەی زیندانییەکەی گۆڕدرا بۆ ماڵەوە زیندانیکردن لە تاران.
- مردن:لە ٥ی ئازاری ١٩٦٧ لە تاران کۆچی دوایی کرد.
میراس و کاریگەری:
✅ ناسراوە وەک باوکی دیموکراسیی ئێران.
✅ ئەو یەکەم سەرۆکوەزیرانی ئاسیایە کە نەوت نەتەوەییکرد.
کودەتای ١٩٥٣ ڕێگای خستە ڕووی دیکتاتۆری پەهلەوی و شۆڕشی ١٩٧٩.
👍4👏1
پڕۆتۆکۆڵی هانیباڵ (Hannibal Protocol)
بریتییە لە ڕێکارێکی ئەمنی و دیپلۆماسی کە لە ساڵانی دواییدا لەلایەن هەندێک وڵات و ڕێکخراوی نێونەتەوەیییەوە جێبەجێ کراوە. ئەم پڕۆتۆکۆڵە ناوی لە هانیباڵی سەردارێکی کارتاگی وەرگرتووە کە بە یەکێک لە زیرەکترین ستراتیژستەکانی مێژوو دادەنرێت.
نمونە ڕاستەقینەکانی جیهانی مۆدێرن:
ئیسرائیل
- پڕۆتۆکۆڵێکی هەیە بە ناوی هانیباڵ کە لەلایەن دوژمنەوە کەسێک یان سەربازی یان دیپلۆماتکارێکی ئیسرائیلی بە دیل بگرن کارا دەبێت
٢. ویلایەتە یەکگرتووەکان
- لە کاتی تیرۆر یان دەستگیرکردنی دیپلۆماتکاران،پلانی تایبەتیان هەیە بۆ تۆڵە کردنەوە
٣. ڕووسیا
- لە کاتی کوشتنی دیپلۆماتکارەکانی لە وڵاتانی دیکە، بە زۆری پلانی تۆڵەسەندنەوەی توند دادەنێت.
کاریگەرییە دیپلۆماسییەکان
- پاراستنی دیپلۆماتکاران: وڵاتەکان هەوڵ دەدەن دیپلۆماتکارەکانیان لە ژێر مەترسی پاراستن.
- توندکردنی سیاسەتی دەرەوە: وڵاتێک کە پڕۆتۆکۆڵی هانیباڵ جێبەجێ بکات، ئەوا وەک وڵاتێکی توند و یاسایی دەردەکەوێت.
- ڕێگری لە دیلگرتن: ئەگەر وڵاتێک بزانێت کە دیلگرتنی دیپلۆماتکارەکانی بەتێکڕایی نابێت، ئەوا کەمتر دەبنە ئامانج.
---
پێشینە مێژووییەکان:
- سەردەمی پێش مۆدێرن: وڵاتەکان بە زۆری تۆڵەیان دەسەندنەوە ئەگەر دیپلۆماتکارێکیان بکوژرێت (وەک کوشتنی دیپلۆماتکارە ڕۆمانییەکان لەلایەن فەڕەنساوە ).
- :جەنگی سارد
: وڵاتەکان زیاتر ڕێکارە گفتوگۆییەکان یان بەکاردەهێنن
---
:کورتە
پڕۆتۆکۆڵی هانیباڵ سیستەمێکی توندە بۆ پاراستنی دیپلۆماتکاران، کە لە ناوی فەرماندەی کارتاگی وەرگیراوە. ئەمڕۆ، وڵاتەکان وەک ئیسرائیل و ئەمریکا ئەم جۆرە پلانەیان هەیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کێشە ئەمنییەکان.
پڕۆتۆکۆڵەکە چۆن کاردەکات کە هەر وڵاتێک پەیڕەوی ئەم پڕۆتۆکۆڵە بکات سەرەتا کاتێک پەیڕەوەی ئەم پڕۆتۆکۆڵە دەکەیت واتە کاردانەوەی خێرا و توند جێبەجێ دەکەیت بەرامبەر دەسترێژیکردن بۆ سەر دیپلۆماتکاران و هاوڵاتیان و خاکی وڵاتەکەت نەک گفتگۆکردن و نەرمی نواندن پاشان
قۆناغی یەکەم: پێش گرتن بە ڕووداوەکان
زۆربەی دیپلۆماتکاران ئاسایشی تایبەت و هەواڵگری تایبەتیان هەیە بۆ زانینی پێشوەختەی هێرشکردنە سەریان و هەروەها هەموو دیپلۆماتکاران ڕاهێنانی خۆ دەرباز کردن و پەیوەندی کردن وەردەگرن لە کاتی دەستگیرکردنیان لە لایەن دوژمنەوە
قۆناغی دووەم: کاردانەوە
ئەگەر دیپلۆماتکارێک گیرا
هێزی تایبەت دەنێردرێت بۆ ڕزگارکردنی (وەک یەکەی "سایرێت ماتکاڵ"ی ئیسرائیل).
گفتوگۆی ناڕەسمی لەگەڵ دیلگرەکان (ئەگەر پێویست بکات).
ئەگەر کوژرا
تۆڵەسەندنەوەی خێرا (وەک کوشتنی کوژەرەکان یان بۆمبارانکردنی بنکەکانیان).
قۆناغی سێیەم تۆڵە (Retaliation)
سیاسەتی "چاو بە چاو
وەک لە ئیسرائیل، ئەگەر دیپلۆماتکارێک بکوژرێت، وڵاتەکە هێرش دەکاتە سەر ئامانجەکانی دوژمن.
نمونە ڕاستەقینەکان
ئیسرائیل
لە ١٩٨٢ کاتێک دیپلۆماتکارێکی ئیسرائیلی لە لەندەن گیرا، یەکەی تایبەتی سایەرێت ماتکاڵ ڕزگاریانکرد.
◦ - لە ٢٠١٠ ، لە دوبەی، حەماس ئەندامی موسادیی کوشت، ئیسرائیل تۆڵەی سەندەوە بە کوشتنی چەند ئەندامێکی حەماس.
◦
◦ ئەمریکا
◦ - لە **١٩٧٩**، کاتێک ئەمریکییەکان لە ئێران گیران، **ئۆپەراسیۆنی چەتەیی ئەنجامدرا بۆ ڕزگارکردنیان (بەڵام شکستی هێنا).
کاریگەرییە دیپلۆماسییەکان
◦ ✅ کەمکردنەوەی دیلگرتن (دوژمنان دەزانن کە تۆڵە دەسێنرێتەوە).
◦ ✅ پاراستنی دیپلۆماتکاران وڵاتەکان بەهۆی ئەم پڕۆتۆکۆڵەوە زیاتر پاراستنیان دەکەن).
◦ ⛔ بەرزکردنەوەی مەترسی شەڕ (توندکردنی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان).
جیاوازی لەگەڵ پڕۆتۆکۆڵە ئاسایییەکان
◦ -پڕۆتۆکۆڵە ئاسایییەکان گفتوگۆ + ڕێگری نەرم.
◦ -پڕۆتۆکۆڵی هانیباڵ توندوتیژی + تۆڵە ئەگەر پێویست بکات.
ئامادەکردنی: پڕۆتۆکۆڵ
بریتییە لە ڕێکارێکی ئەمنی و دیپلۆماسی کە لە ساڵانی دواییدا لەلایەن هەندێک وڵات و ڕێکخراوی نێونەتەوەیییەوە جێبەجێ کراوە. ئەم پڕۆتۆکۆڵە ناوی لە هانیباڵی سەردارێکی کارتاگی وەرگرتووە کە بە یەکێک لە زیرەکترین ستراتیژستەکانی مێژوو دادەنرێت.
نمونە ڕاستەقینەکانی جیهانی مۆدێرن:
ئیسرائیل
- پڕۆتۆکۆڵێکی هەیە بە ناوی هانیباڵ کە لەلایەن دوژمنەوە کەسێک یان سەربازی یان دیپلۆماتکارێکی ئیسرائیلی بە دیل بگرن کارا دەبێت
٢. ویلایەتە یەکگرتووەکان
- لە کاتی تیرۆر یان دەستگیرکردنی دیپلۆماتکاران،پلانی تایبەتیان هەیە بۆ تۆڵە کردنەوە
٣. ڕووسیا
- لە کاتی کوشتنی دیپلۆماتکارەکانی لە وڵاتانی دیکە، بە زۆری پلانی تۆڵەسەندنەوەی توند دادەنێت.
کاریگەرییە دیپلۆماسییەکان
- پاراستنی دیپلۆماتکاران: وڵاتەکان هەوڵ دەدەن دیپلۆماتکارەکانیان لە ژێر مەترسی پاراستن.
- توندکردنی سیاسەتی دەرەوە: وڵاتێک کە پڕۆتۆکۆڵی هانیباڵ جێبەجێ بکات، ئەوا وەک وڵاتێکی توند و یاسایی دەردەکەوێت.
- ڕێگری لە دیلگرتن: ئەگەر وڵاتێک بزانێت کە دیلگرتنی دیپلۆماتکارەکانی بەتێکڕایی نابێت، ئەوا کەمتر دەبنە ئامانج.
---
پێشینە مێژووییەکان:
- سەردەمی پێش مۆدێرن: وڵاتەکان بە زۆری تۆڵەیان دەسەندنەوە ئەگەر دیپلۆماتکارێکیان بکوژرێت (وەک کوشتنی دیپلۆماتکارە ڕۆمانییەکان لەلایەن فەڕەنساوە ).
- :جەنگی سارد
: وڵاتەکان زیاتر ڕێکارە گفتوگۆییەکان یان بەکاردەهێنن
---
:کورتە
پڕۆتۆکۆڵی هانیباڵ سیستەمێکی توندە بۆ پاراستنی دیپلۆماتکاران، کە لە ناوی فەرماندەی کارتاگی وەرگیراوە. ئەمڕۆ، وڵاتەکان وەک ئیسرائیل و ئەمریکا ئەم جۆرە پلانەیان هەیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کێشە ئەمنییەکان.
پڕۆتۆکۆڵەکە چۆن کاردەکات کە هەر وڵاتێک پەیڕەوی ئەم پڕۆتۆکۆڵە بکات سەرەتا کاتێک پەیڕەوەی ئەم پڕۆتۆکۆڵە دەکەیت واتە کاردانەوەی خێرا و توند جێبەجێ دەکەیت بەرامبەر دەسترێژیکردن بۆ سەر دیپلۆماتکاران و هاوڵاتیان و خاکی وڵاتەکەت نەک گفتگۆکردن و نەرمی نواندن پاشان
قۆناغی یەکەم: پێش گرتن بە ڕووداوەکان
زۆربەی دیپلۆماتکاران ئاسایشی تایبەت و هەواڵگری تایبەتیان هەیە بۆ زانینی پێشوەختەی هێرشکردنە سەریان و هەروەها هەموو دیپلۆماتکاران ڕاهێنانی خۆ دەرباز کردن و پەیوەندی کردن وەردەگرن لە کاتی دەستگیرکردنیان لە لایەن دوژمنەوە
قۆناغی دووەم: کاردانەوە
ئەگەر دیپلۆماتکارێک گیرا
هێزی تایبەت دەنێردرێت بۆ ڕزگارکردنی (وەک یەکەی "سایرێت ماتکاڵ"ی ئیسرائیل).
گفتوگۆی ناڕەسمی لەگەڵ دیلگرەکان (ئەگەر پێویست بکات).
ئەگەر کوژرا
تۆڵەسەندنەوەی خێرا (وەک کوشتنی کوژەرەکان یان بۆمبارانکردنی بنکەکانیان).
قۆناغی سێیەم تۆڵە (Retaliation)
سیاسەتی "چاو بە چاو
وەک لە ئیسرائیل، ئەگەر دیپلۆماتکارێک بکوژرێت، وڵاتەکە هێرش دەکاتە سەر ئامانجەکانی دوژمن.
نمونە ڕاستەقینەکان
ئیسرائیل
لە ١٩٨٢ کاتێک دیپلۆماتکارێکی ئیسرائیلی لە لەندەن گیرا، یەکەی تایبەتی سایەرێت ماتکاڵ ڕزگاریانکرد.
◦ - لە ٢٠١٠ ، لە دوبەی، حەماس ئەندامی موسادیی کوشت، ئیسرائیل تۆڵەی سەندەوە بە کوشتنی چەند ئەندامێکی حەماس.
◦
◦ ئەمریکا
◦ - لە **١٩٧٩**، کاتێک ئەمریکییەکان لە ئێران گیران، **ئۆپەراسیۆنی چەتەیی ئەنجامدرا بۆ ڕزگارکردنیان (بەڵام شکستی هێنا).
کاریگەرییە دیپلۆماسییەکان
◦ ✅ کەمکردنەوەی دیلگرتن (دوژمنان دەزانن کە تۆڵە دەسێنرێتەوە).
◦ ✅ پاراستنی دیپلۆماتکاران وڵاتەکان بەهۆی ئەم پڕۆتۆکۆڵەوە زیاتر پاراستنیان دەکەن).
◦ ⛔ بەرزکردنەوەی مەترسی شەڕ (توندکردنی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان).
جیاوازی لەگەڵ پڕۆتۆکۆڵە ئاسایییەکان
◦ -پڕۆتۆکۆڵە ئاسایییەکان گفتوگۆ + ڕێگری نەرم.
◦ -پڕۆتۆکۆڵی هانیباڵ توندوتیژی + تۆڵە ئەگەر پێویست بکات.
ئامادەکردنی: پڕۆتۆکۆڵ
👏3👍2❤1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
هیچ پێویست بە تەحلیل و بەرنامەو نازانم ئەو شتانە ناکات ، لە کاک بافل ڕاشکاوتر نییە لەناو ساحەی سیاسی هەرێمی کوردستاندا !
👍2👏1😢1💯1
ڕۆژنامەی بەناوبانگی The Wall Street Journal درۆنی شاهیدی ئێرانی ئەو درۆنە دڵ خوازەیە هەموو وڵاتێک خوازیاری ئەوەیە بەدەستی بهێنێت!
درۆنی شاهێدی ئێرانی سەرکەوتوترین جۆری درۆنە و چەند فێرژنێکی جیاوازی هەیە و ڕۆڵێکی کاریگەری بینیوە لە جەنگی ئۆکرانیا و ڕوسیادا بە درۆنێکی ورد و هەرزان ناسراوە و شانازی سیستمی درۆنی ئێرانە
درۆنی شاهێدی ئێرانی سەرکەوتوترین جۆری درۆنە و چەند فێرژنێکی جیاوازی هەیە و ڕۆڵێکی کاریگەری بینیوە لە جەنگی ئۆکرانیا و ڕوسیادا بە درۆنێکی ورد و هەرزان ناسراوە و شانازی سیستمی درۆنی ئێرانە
🔥3👍2👏2❤1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
پەیامنێر: متمانەت بە نەتەنیاهۆ هەیە؟
ترەمپ : متمانەم بە کەس نییە ! لە دونیای سیاسەت متمانە بە کەس ناکەم
کرۆکی تێگەیشتن لە دنیای سیاسەت بەرژەوەندی خۆت یان بەرژەوەندی هاوبەشە نەک متمانەی کوێرانە و عاتیفە !
ترەمپ : متمانەم بە کەس نییە ! لە دونیای سیاسەت متمانە بە کەس ناکەم
کرۆکی تێگەیشتن لە دنیای سیاسەت بەرژەوەندی خۆت یان بەرژەوەندی هاوبەشە نەک متمانەی کوێرانە و عاتیفە !
🔥5🥰3👍1
عێراقی نوێ !
پڕۆسەی سیاسیی لە عیراقدا به هەرێمی
کوردستانیشەوە بەدەستنەبوونی کەسانی شەڕافەتمەندەوە دەناڵێنێت، هەر ئەوەشە سەرەڕای ئەو هەموو دزیی و تاڵانیی و تیرۆر و تۆقاندنەی هێزی میلیشیاییەکان ئەنجامی دەدەن، چاوەڕێی ئەوە نەکرێت، پڕۆسەکە شکست بێنێت و بکەوێت، چونکە لە ئاساسدا، پڕۆسەکە خۆی شکستخواردوو و کەوتووە. ڕێک وەک ئەوەیە، کە حەزرەتی مەسیح دەفەرمێت، ئەو خەڵکانەی کە دانیشتوون. هەرگیز ناکەون.!
* عیراق بەدبەخترین و تاریکترین قۆناغ لە مێژوودا بەخۆیەوە دەبینێت، بووەتە ئەو کێڵگەیەی کە جۆرج ئۆروێل لە ڕۆمانەکەیدا"مەزرای ئاژەڵان"باسی دەکات، کێڵگەکە لەلایەن بەرازەکانەوە بەڕێوەدەبرێت و لە هەموو ڕووێکەوە کۆنترۆڵکراوە، لەکاتی بوونی هەر ناڕەزایەتییەکیشدا، بەرازەکان، صەگە دڕندەکانیان بەردەدەنە گیانی ئاژەڵانیتر. بۆیە هیوا هەڵچنین بە دروستبوونی گۆڕانکاریی بەتایبەت لە ڕێگەی هەڵبژاردنەوە، بەر ئەنجامی نەفامی و خۆشخەیاڵی و تێنەگەیشتنە لە دونیای سیاسەت و حوکمڕانیی.
پڕۆسەی سیاسیی لە عیراقدا به هەرێمی
کوردستانیشەوە بەدەستنەبوونی کەسانی شەڕافەتمەندەوە دەناڵێنێت، هەر ئەوەشە سەرەڕای ئەو هەموو دزیی و تاڵانیی و تیرۆر و تۆقاندنەی هێزی میلیشیاییەکان ئەنجامی دەدەن، چاوەڕێی ئەوە نەکرێت، پڕۆسەکە شکست بێنێت و بکەوێت، چونکە لە ئاساسدا، پڕۆسەکە خۆی شکستخواردوو و کەوتووە. ڕێک وەک ئەوەیە، کە حەزرەتی مەسیح دەفەرمێت، ئەو خەڵکانەی کە دانیشتوون. هەرگیز ناکەون.!
* عیراق بەدبەخترین و تاریکترین قۆناغ لە مێژوودا بەخۆیەوە دەبینێت، بووەتە ئەو کێڵگەیەی کە جۆرج ئۆروێل لە ڕۆمانەکەیدا"مەزرای ئاژەڵان"باسی دەکات، کێڵگەکە لەلایەن بەرازەکانەوە بەڕێوەدەبرێت و لە هەموو ڕووێکەوە کۆنترۆڵکراوە، لەکاتی بوونی هەر ناڕەزایەتییەکیشدا، بەرازەکان، صەگە دڕندەکانیان بەردەدەنە گیانی ئاژەڵانیتر. بۆیە هیوا هەڵچنین بە دروستبوونی گۆڕانکاریی بەتایبەت لە ڕێگەی هەڵبژاردنەوە، بەر ئەنجامی نەفامی و خۆشخەیاڵی و تێنەگەیشتنە لە دونیای سیاسەت و حوکمڕانیی.
👏4❤3👍1
بابەتێکی پێکەنیناوی!
لە دوێنێوە ناڕازایەتی و خۆپیشاندان ڕووی لە فەڕەنسا کردووە بە هۆی گرانی خزمەتگوزاری و کەمی موچە و گرانی شتومەک ،خەڵک ڕژاونەتە سەر شەقام و شت دەشکێنن و تاڵانی دەکەن هەرچەندە من لەگەڵ تێکدان و سوتاندن و تاڵانی نیم بەڵام لە فەراغی ئەمنی و تێکچونی ئاسایش و خەڵکیش بابەتی گرانی و بارگرانی بێت ، دزی و تاڵانی شتێکی چاوەڕوان کراوە، بەڵام ئەسڵی بابەتەکە ئەمەیە ، دێمە کۆمێنتەکان چی دەبینم ! خەڵک کە موچەی خوراوە و موچەی دوا دەکەوێت و هەزار باج و سەرانەی زیادی لێوەردەگیرێت پێدەکەنێت و دەڵێت هەمووی مسوڵمان و نازانم سەر ڕەشە ئەمە دەکات ! نا برام ڕاستە ئەوەی دزی و تاڵانی دەکات بەشێکی سەر ڕەش و پەنابەرە بەڵام ئەوان سەد قاتی تۆ زیندوون ، ئەو موچەی کەمە قبوڵی ناکات تۆ موچەت دەخورێت پێئەکەنیت و سەرت کزە ، ئەو خزمەتگوزاری فولە و داوای باشتر کردن و هەرزانکردنی دەکات ، تۆ کارەبات نرخی لە ئەمریکا زیاترە و موچەکەت بەم دۆلارە تازەیە ٢٨٠$ دۆلارێکە ئەویش دوومانگ جارێک و ساڵی ١٠ موچە وەردەگریت! بۆ پێشەوە میلەتی جڕت و چەقەنە و گاڵتە و گەپ
لە دوێنێوە ناڕازایەتی و خۆپیشاندان ڕووی لە فەڕەنسا کردووە بە هۆی گرانی خزمەتگوزاری و کەمی موچە و گرانی شتومەک ،خەڵک ڕژاونەتە سەر شەقام و شت دەشکێنن و تاڵانی دەکەن هەرچەندە من لەگەڵ تێکدان و سوتاندن و تاڵانی نیم بەڵام لە فەراغی ئەمنی و تێکچونی ئاسایش و خەڵکیش بابەتی گرانی و بارگرانی بێت ، دزی و تاڵانی شتێکی چاوەڕوان کراوە، بەڵام ئەسڵی بابەتەکە ئەمەیە ، دێمە کۆمێنتەکان چی دەبینم ! خەڵک کە موچەی خوراوە و موچەی دوا دەکەوێت و هەزار باج و سەرانەی زیادی لێوەردەگیرێت پێدەکەنێت و دەڵێت هەمووی مسوڵمان و نازانم سەر ڕەشە ئەمە دەکات ! نا برام ڕاستە ئەوەی دزی و تاڵانی دەکات بەشێکی سەر ڕەش و پەنابەرە بەڵام ئەوان سەد قاتی تۆ زیندوون ، ئەو موچەی کەمە قبوڵی ناکات تۆ موچەت دەخورێت پێئەکەنیت و سەرت کزە ، ئەو خزمەتگوزاری فولە و داوای باشتر کردن و هەرزانکردنی دەکات ، تۆ کارەبات نرخی لە ئەمریکا زیاترە و موچەکەت بەم دۆلارە تازەیە ٢٨٠$ دۆلارێکە ئەویش دوومانگ جارێک و ساڵی ١٠ موچە وەردەگریت! بۆ پێشەوە میلەتی جڕت و چەقەنە و گاڵتە و گەپ
👏6❤2👍2🔥1
💠بەژمارە
درێژترین ماوەی وتاری سەرکردەکان لە نەتەوە یەکگرتووەکان.
معمر قەزافی سەرۆکی پێشوی لیبیا 269 خولەک ساڵی 2009
فیدڵ کاسترۆ سەرۆکی پێشووی کوبا 269 خولەک ساڵی 1960
نیکیتا خروچۆڤ سەرۆکی پێشوی سۆڤیەت 140 خولەک ساڵی 1960
سیکۆ تۆری سەرۆکی پێشوی گینیا 144 خولەک ساڵی 1960
سوکارنۆ سەرۆکی پێشوی ئیندۆنیزیا 121 خولەک ساڵی 1960
269 خولەک واتە چوار کاتژمێر و ٢٩ خولەک قسە کردن بێ پچڕان 🙂
لای خۆشمان 10 خولەک زیاتر قسەبکا تێکەڵیەکا.
درێژترین ماوەی وتاری سەرکردەکان لە نەتەوە یەکگرتووەکان.
معمر قەزافی سەرۆکی پێشوی لیبیا 269 خولەک ساڵی 2009
فیدڵ کاسترۆ سەرۆکی پێشووی کوبا 269 خولەک ساڵی 1960
نیکیتا خروچۆڤ سەرۆکی پێشوی سۆڤیەت 140 خولەک ساڵی 1960
سیکۆ تۆری سەرۆکی پێشوی گینیا 144 خولەک ساڵی 1960
سوکارنۆ سەرۆکی پێشوی ئیندۆنیزیا 121 خولەک ساڵی 1960
269 خولەک واتە چوار کاتژمێر و ٢٩ خولەک قسە کردن بێ پچڕان 🙂
لای خۆشمان 10 خولەک زیاتر قسەبکا تێکەڵیەکا.
👍5❤2👏2
* ئەگەر کەسێک دزیی لە خەڵک بکات. ڕۆژێک دزێکیتر هێرشی بکاتە سەر و دزیی لەو دزە بکات. مەعقولە ئێمە دژی دزی یەکەم پشتگیری دزی دووەم بکەین و بڵێین چی بچێنی ئەوە دەدوریەوە.؟ بێگومان نەخێر
* یان لۆژیک و مەنتیقە هاوخەمی دزی یەکەم بین و بڵێین دزیی لێکراوە و نەفرەت لە دزی دووەم بکەین.؟ بێگومان نەخێر.
* کەواتە دەبێت چی بکەین.؟
ڕێگای ڕاست و دروست ئەوەیە، هەردوو دزەکە بە نەفرەت بکەین و هاوسۆز و هاوخەمی خەڵک بین، چونکە قوربانی سەرەکییە و هەردوو دز، له بنەڕەتدا دزییان لە خەڵک کردووە.
* لە بانگەشەی ڕابردووی هەڵبژاردندا، دەیان پاتاڵ و ئینسانی چروکم لە هاوڕێیەتی دەرکرد. چونکە لە پێناو بەرژەوەندی خۆیان، دژی دزێک و پشتیوانی دزەکەیتربوون و، ئەمەشیان بە هەڵوێست و ئازایەتیی بە خەڵک دەفرۆشت.!
* یان لۆژیک و مەنتیقە هاوخەمی دزی یەکەم بین و بڵێین دزیی لێکراوە و نەفرەت لە دزی دووەم بکەین.؟ بێگومان نەخێر.
* کەواتە دەبێت چی بکەین.؟
ڕێگای ڕاست و دروست ئەوەیە، هەردوو دزەکە بە نەفرەت بکەین و هاوسۆز و هاوخەمی خەڵک بین، چونکە قوربانی سەرەکییە و هەردوو دز، له بنەڕەتدا دزییان لە خەڵک کردووە.
* لە بانگەشەی ڕابردووی هەڵبژاردندا، دەیان پاتاڵ و ئینسانی چروکم لە هاوڕێیەتی دەرکرد. چونکە لە پێناو بەرژەوەندی خۆیان، دژی دزێک و پشتیوانی دزەکەیتربوون و، ئەمەشیان بە هەڵوێست و ئازایەتیی بە خەڵک دەفرۆشت.!
🔥4👍2❤1👏1
لاڤرۆڤ چ پەیامێکی بۆ تاران هەڵگرتبوو؟
یەکەم:- ڕووسیا وڵاتێک نییە تا کۆتا سات، وەک هاوپەیمان پشتی پێ ببەسترێت، بەڵکو لە چوارەکی کۆتاییدا دەستبەرداری هاوپەیمانەکانی دەبێت. ئەم کارەی لەگەڵ سەرۆکی یوگۆسلاڤیا، سەرۆکی ئۆکرانیا، کە زێلینسکی ڕوخاندی، سەددام حسین، قەزافی و سەرۆکی ڤێنیزوێلا و بەشار ئەسەد کرد .. ئێستاش تورەی ڕژێمی ئێرانە. باشترین شتێکیش، کە ڕووسیا پێشکەشی هاوپەیمانەکانی بکات یارمەتییەکی بەسوود و بەرژەوەندیخوازانەیە، ئەویش: ١- ئایا پارەتان هەیە بۆتانی بگوازینەوە بۆ ڕووسیا؟ ٢- ئایا کەسانی ئازیزتان هەیە بۆتانی بگوازینەوە بۆ ڕووسیا؟ بەپێی ڕەزامەندی لەسەر خاڵی (١)، بە دڵنیاییەوە (٢)ی لەگەڵدا دەبێت یان بەپێچەوانەوە! دووەم:- لە ڕاستیدا سەردانەکەی لاڤرۆڤ بۆ تاران لەمکاتە تەنگ و هەستیارەدا، سەردانەکەی پریماکۆڤ-مان بۆ بەغدا بەبیر دێنێتەوە پێش وێرانکردنی عێراق و دەستپێکردنی ڕوخاندنی ڕژێمەکەی سەددام حسین. أ:- کاتێک سەرۆکی پێشووتری سۆڤیەت دیارییە (٣) ملیار دۆلارییەکەی وەرگرت (بەپێی ئەو شایەتحاڵی و ڕاپۆرتانەی بڵاوکراونەتەوە) و بەشداریکرد لە پەسەندکردنی بڕیاری ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێودەوڵەتی، کە ڕێگەی بە بەکارهێنانی هێزدا بۆ دەرکردنی هێزەکانی عێراق لە کوەیت، بە مەبەستی بەدەستهێنانی قەرز و دەستکەوتی دارایی لە ویلایەتەیەکگرتووەکان و ڕۆژئاوا. ب:- دواتر سەرۆکی ئێستا پۆتین فرۆشتنی عێراقی تەواو کرد، کاتێک لەڕێگەی نێردراوەکەیەوە (یڤگێنی پریماکۆڤ) یان سەرۆکوەزیرانەکەی داوای لە سەددام حسین کرد، کە دەست لە دەسەڵات هەڵبگرێت بۆ ئەوەی وڵات لە جەنگ بپارێزێت، بەڵام سەددام سەرپێچی کرد، بەڵام هەمان داواکاری لەلایەن بەشار ئەسەدەوە قبوڵکرا و بەرەو موسکۆ فڕی. ج:- نازانین ئێستا لاڤرۆڤ لە تاران چیی دەبیستێت:- ئایا ئێران ڕێگاکەی سەددام حسین دەگرێتەبەر؟ یان ڕێگاکەی بەشار ئەسەد؟ سێیەم:- ئەرکەکەی لاڤرۆڤ بۆ تاران ڕێک هەمان ئەرکی پریماکۆڤ بوو بۆ بەغدا. لاڤرۆڤ چوو بۆ تاران بۆ گەیاندنی ئاگادارییەکی توندی سەرۆک ترامپ لەگەڵ ئامۆژگارییەکی سەرۆک پۆتین، کە (دەبێت ئێران ژەهرەکە بخواتەوە) ئەگینا ئێرانیش نامێنێت! چوارەم:- جەنگەکە بە ڕێژەیەکی بەرز دیاریکراوە، یاخود پێش هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیل لە (۲۷)ی ئەم مانگەدا (ئۆکتۆبەر)، یان ڕاستەوخۆ دوای ئەوە .. لە هەردوو بارەکەدا پێش هەڵبژاردنە بەراییەکانی کۆنگرێسە لە (٣)ی نۆڤەمبەری داهاتوو! پێنجەم:- ئەوەی وای لە ترامپ کرد ئاڕاستەی بگۆڕێت بەرەو پشتیوانیکردنی نەتانیاهۆ و جیهان تووشی سەرسوڕمان بکات بریتی بوو لە: ١- هەستکردنی ترامپ بەوەی لە هەڵبژاردنە بەراییەکان لە سێی نۆڤەمبەر دەدۆڕێت. ٢- دۆڕاندنەکەشی واتە خنکاندنی و دادگاییکردنی و لابردنی لە دەسەڵات (بە زمانی خۆی گوتی). ٣- بۆیە بۆ ترامپ هیچ نەماوەتەوە جگە لە ڕێککەوتنێکی بەپەلە لەگەڵ (لۆبییەکانی سەهیۆنی و جوولەکە لە ئەمریکا) و لە پێشەنگیاندا ڕێکخراوی ئەیپاک (AIPAC) و گرووپی ملیاردێر مریام ئەدێلسۆن، کە گەورەترین بەخشەری پارتی پارێزگارانە و خاوەنی ڕۆژنامەی "ئیسرائیل هیۆم"ە (Israel Hayom)، کە لە ئیسرائیل دەردەچێت و لە جیهاندا دابەشدەکرێت! ٤- ملیاردێر مریام ئەدێلسۆن بە ڕاهێنەری سەرەکی و دابینکەری دارایی هەڵمەتەکەی ترامپ و گەیاندنی بە دەسەڵات دادەنرێت، بەڵام کاتێک ترامپ لە پشتیوانیکردنی نەتانیاهۆ دوورکەوتەوە و ڕژێمی ئێرانی نەڕوخاند (کە بەڵێنی پێدابوو بیڕوخێنێت)، پێش چەند مانگێک لەگەڵیدا بەشەڕ هات و دارایی لێ بڕی و ڕەخنەی لێگرت و گوتی: پیاوێکی وەفادار نییە و دەمەقاڵێیەکی توند لە نێوانیاندا ڕوویدا.. ٥- لەکۆتاییدا کاتێک ترامپ هەستی کرد لە هەڵبژاردنە بەراییەکاندا دەدۆڕێت و ئەمەش واتە دادگاییکردنی و دەستلەکارکێشانەوەی..... گەڕایەوە بۆ لای بە پارانەوە، چونەکە پێویستی بە (پشتیوانی ئەو و پشتیوانی لۆبی جوولەکە و پشتیوانی دارایی) بوو، ئەو و ئەوانیش مەرجەکانی خۆیان لەسەر ترامپ دانا کە بریتی بوون لە: ١- پشتیوانیکردنی نەتانیاهۆ لە هەڵبژاردنەکاندا بەشێوەیەکی ئاشکرا و کرداریی. ٢- بەڵێندان بە ڕوخاندنی ڕژێمی ئێران لەمجارەدا! ترامپ بە هەردوو مەرجەکە ڕازی بوو.
مەرجی یەکەمی ڕاگەیاند، کە پشتیوانی نەتانیاهۆ دەکات بۆ ئەوەی بباتەوە و هیچ سەرکردەیەک نییە ڕابەرایەتی ئیسرائیل بکات لەم کاتەدا جگە لە نەتانیاهۆ، ترامپ بەمشێوەیە گوتی.
ترامپ و لۆبییە جوولەکەکان چوون و ڕکابەرە ئەوروپییەکانی پۆتینیان خستە ناو پشێوییەوە، کە لە فەرەنساوە دەستیپێکرد و دەوڵەتە ئەوروپییەکانی تری، وەک ئیتالیا و وڵاتانی تری گرتەوە، تاوەکو ئەوروپا لە قەیرانەکاندا نوقمبێت (لە سەروویانەوە ئەمنی و ئابووریی و گۆڕینی حکومەتەکان) و ڕووسیا لە پەستان و هەڕەشە ڕزگاری بێت!
یەکەم:- ڕووسیا وڵاتێک نییە تا کۆتا سات، وەک هاوپەیمان پشتی پێ ببەسترێت، بەڵکو لە چوارەکی کۆتاییدا دەستبەرداری هاوپەیمانەکانی دەبێت. ئەم کارەی لەگەڵ سەرۆکی یوگۆسلاڤیا، سەرۆکی ئۆکرانیا، کە زێلینسکی ڕوخاندی، سەددام حسین، قەزافی و سەرۆکی ڤێنیزوێلا و بەشار ئەسەد کرد .. ئێستاش تورەی ڕژێمی ئێرانە. باشترین شتێکیش، کە ڕووسیا پێشکەشی هاوپەیمانەکانی بکات یارمەتییەکی بەسوود و بەرژەوەندیخوازانەیە، ئەویش: ١- ئایا پارەتان هەیە بۆتانی بگوازینەوە بۆ ڕووسیا؟ ٢- ئایا کەسانی ئازیزتان هەیە بۆتانی بگوازینەوە بۆ ڕووسیا؟ بەپێی ڕەزامەندی لەسەر خاڵی (١)، بە دڵنیاییەوە (٢)ی لەگەڵدا دەبێت یان بەپێچەوانەوە! دووەم:- لە ڕاستیدا سەردانەکەی لاڤرۆڤ بۆ تاران لەمکاتە تەنگ و هەستیارەدا، سەردانەکەی پریماکۆڤ-مان بۆ بەغدا بەبیر دێنێتەوە پێش وێرانکردنی عێراق و دەستپێکردنی ڕوخاندنی ڕژێمەکەی سەددام حسین. أ:- کاتێک سەرۆکی پێشووتری سۆڤیەت دیارییە (٣) ملیار دۆلارییەکەی وەرگرت (بەپێی ئەو شایەتحاڵی و ڕاپۆرتانەی بڵاوکراونەتەوە) و بەشداریکرد لە پەسەندکردنی بڕیاری ئه‌نجومه‌نی ئاسایشی نێودەوڵەتی، کە ڕێگەی بە بەکارهێنانی هێزدا بۆ دەرکردنی هێزەکانی عێراق لە کوەیت، بە مەبەستی بەدەستهێنانی قەرز و دەستکەوتی دارایی لە ویلایەتەیەکگرتووەکان و ڕۆژئاوا. ب:- دواتر سەرۆکی ئێستا پۆتین فرۆشتنی عێراقی تەواو کرد، کاتێک لەڕێگەی نێردراوەکەیەوە (یڤگێنی پریماکۆڤ) یان سەرۆکوەزیرانەکەی داوای لە سەددام حسین کرد، کە دەست لە دەسەڵات هەڵبگرێت بۆ ئەوەی وڵات لە جەنگ بپارێزێت، بەڵام سەددام سەرپێچی کرد، بەڵام هەمان داواکاری لەلایەن بەشار ئەسەدەوە قبوڵکرا و بەرەو موسکۆ فڕی. ج:- نازانین ئێستا لاڤرۆڤ لە تاران چیی دەبیستێت:- ئایا ئێران ڕێگاکەی سەددام حسین دەگرێتەبەر؟ یان ڕێگاکەی بەشار ئەسەد؟ سێیەم:- ئەرکەکەی لاڤرۆڤ بۆ تاران ڕێک هەمان ئەرکی پریماکۆڤ بوو بۆ بەغدا. لاڤرۆڤ چوو بۆ تاران بۆ گەیاندنی ئاگادارییەکی توندی سەرۆک ترامپ لەگەڵ ئامۆژگارییەکی سەرۆک پۆتین، کە (دەبێت ئێران ژەهرەکە بخواتەوە) ئەگینا ئێرانیش نامێنێت! چوارەم:- جەنگەکە بە ڕێژەیەکی بەرز دیاریکراوە، یاخود پێش هەڵبژاردنەکانی ئیسرائیل لە (۲۷)ی ئەم مانگەدا (ئۆکتۆبەر)، یان ڕاستەوخۆ دوای ئەوە .. لە هەردوو بارەکەدا پێش هەڵبژاردنە بەراییەکانی کۆنگرێسە لە (٣)ی نۆڤەمبەری داهاتوو! پێنجەم:- ئەوەی وای لە ترامپ کرد ئاڕاستەی بگۆڕێت بەرەو پشتیوانیکردنی نەتانیاهۆ و جیهان تووشی سەرسوڕمان بکات بریتی بوو لە: ١- هەستکردنی ترامپ بەوەی لە هەڵبژاردنە بەراییەکان لە سێی نۆڤەمبەر دەدۆڕێت. ٢- دۆڕاندنەکەشی واتە خنکاندنی و دادگاییکردنی و لابردنی لە دەسەڵات (بە زمانی خۆی گوتی). ٣- بۆیە بۆ ترامپ هیچ نەماوەتەوە جگە لە ڕێککەوتنێکی بەپەلە لەگەڵ (لۆبییەکانی سەهیۆنی و جوولەکە لە ئەمریکا) و لە پێشەنگیاندا ڕێکخراوی ئەیپاک (AIPAC) و گرووپی ملیاردێر مریام ئەدێلسۆن، کە گەورەترین بەخشەری پارتی پارێزگارانە و خاوەنی ڕۆژنامەی "ئیسرائیل هیۆم"ە (Israel Hayom)، کە لە ئیسرائیل دەردەچێت و لە جیهاندا دابەشدەکرێت! ٤- ملیاردێر مریام ئەدێلسۆن بە ڕاهێنەری سەرەکی و دابینکەری دارایی هەڵمەتەکەی ترامپ و گەیاندنی بە دەسەڵات دادەنرێت، بەڵام کاتێک ترامپ لە پشتیوانیکردنی نەتانیاهۆ دوورکەوتەوە و ڕژێمی ئێرانی نەڕوخاند (کە بەڵێنی پێدابوو بیڕوخێنێت)، پێش چەند مانگێک لەگەڵیدا بەشەڕ هات و دارایی لێ بڕی و ڕەخنەی لێگرت و گوتی: پیاوێکی وەفادار نییە و دەمەقاڵێیەکی توند لە نێوانیاندا ڕوویدا.. ٥- لەکۆتاییدا کاتێک ترامپ هەستی کرد لە هەڵبژاردنە بەراییەکاندا دەدۆڕێت و ئەمەش واتە دادگاییکردنی و دەستلەکارکێشانەوەی..... گەڕایەوە بۆ لای بە پارانەوە، چونەکە پێویستی بە (پشتیوانی ئەو و پشتیوانی لۆبی جوولەکە و پشتیوانی دارایی) بوو، ئەو و ئەوانیش مەرجەکانی خۆیان لەسەر ترامپ دانا کە بریتی بوون لە: ١- پشتیوانیکردنی نەتانیاهۆ لە هەڵبژاردنەکاندا بەشێوەیەکی ئاشکرا و کرداریی. ٢- بەڵێندان بە ڕوخاندنی ڕژێمی ئێران لەمجارەدا! ترامپ بە هەردوو مەرجەکە ڕازی بوو.
مەرجی یەکەمی ڕاگەیاند، کە پشتیوانی نەتانیاهۆ دەکات بۆ ئەوەی بباتەوە و هیچ سەرکردەیەک نییە ڕابەرایەتی ئیسرائیل بکات لەم کاتەدا جگە لە نەتانیاهۆ، ترامپ بەمشێوەیە گوتی.
ترامپ و لۆبییە جوولەکەکان چوون و ڕکابەرە ئەوروپییەکانی پۆتینیان خستە ناو پشێوییەوە، کە لە فەرەنساوە دەستیپێکرد و دەوڵەتە ئەوروپییەکانی تری، وەک ئیتالیا و وڵاتانی تری گرتەوە، تاوەکو ئەوروپا لە قەیرانەکاندا نوقمبێت (لە سەروویانەوە ئەمنی و ئابووریی و گۆڕینی حکومەتەکان) و ڕووسیا لە پەستان و هەڕەشە ڕزگاری بێت!
❤2🔥2👏1
مەرجی دووەم:- ترامپ بە ئاگاداری لۆبییە سەهیۆنییەکان چووە ناو ڕێککەوتنێک لەگەڵ پۆتین، تاوەکو لاڤرۆڤ دوا ئاگاداری بگەیەنێتە ئێران بۆ ڕاگەیاندنی خۆدەستبەرداربوون (تەسلیمبوون)، دواتر دوورکەوتنەوەی ڕووسیا لە ئێران، لە بەرامبەردا (پۆتین ئەو زەوییانەی ئۆکرانیا بەدەستدەهێنێت، کە دەستی بەسەردا گرتوون، لەگەڵ هەڵگرتنی سزاکان لەسەر نەوت و قوفڵکردنەوە و کردنی هێڵەکانی (نۆرد ستریم ١) و (نۆرد ستریم ۲)ی ڕووسی بەرەو ئەڵمانیا و ئەوروپا و ڕوخاندنی سەرۆکی ئۆکرانیا زێلینسکی و هاتنی ڕژێمێکی نوێ بە چاودێری ئەمریکا، کە لەگەڵ ڕووسیادا سازش بکات. ٦- ناوچەکە بەرەو بوومەلەرزەیەکی زۆر گەورە دەچێت و ئەم بوومەلەرزەیە پاشکۆ و لێکەوتەی لایەنی دەبێت، کە دەوڵەتان و ڕژێمەکان دەهەژێنێت و هەندێک حکومەت دەڕوخێنێت، ئەم بوومەلەرزەیەش دەستپێکێک دەبێت بۆ دووبارە داڕشتنەوەی ناوچەکە و لەدایکبوونی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستی نوێ! ٧- پرسیارەکە لێرەدا دەمێنێتەوە: ئامادەکارییەکانی عێراق چیین بۆ ئەوەی لەم بوومەلەرزەیە و لێکەوتەکانی ڕزگاری بێت
❤3🔥2👏1
💠بۆ مێژوو💠
ئایا ١٠ ساڵی داهاتوو، ناچار دەبین هەمان ووتەی ژەنەراڵی سەربازی نێجیریا دووبارە بڵێینەوە؟
دیپلۆماتکاری پێشووی ئەمریکا، چاس فریمان دەگێڕێتەوە، لەکاتی نانی بەیانی لەسەربازگەی دۆدانی ئەفریقیا، ژەنەراڵی سەربازی ئەوکاتی نێجیریا ئیبراهیم بابانگیدا بە دیپلۆماتکارەکەی ئەمریکا دەڵێت؛ “نێجیریا دەبووە یەکێک لە ووڵاتە بەهێزەکانی ناوچەکە، بەڵام یەک کێشەی هەیە!” ئەویش دەپرسێت کێشەکە چییە؟ لەوەڵامدا دەڵێت؛ “ئەگەر نێجیرییەکان دانیشتوان نەدەبوون”.
ژەنەڕاڵە نێجیرییەکە دەویست ناراستەخۆ ئەوە بڵێ کە سەرجەم نەهامەتی و دواکەوتوویی ووڵاتەکەی هەڵەی میللەتەکە خۆیەتی!
بیست ساڵ زیاتریش دەبێ جیهان هێندەی ئەمڕۆ ئامادەسازی سەربازی ناکات و خۆیان ڕێک ناخەنەوە ئێمەی کورد نەبێ! لەژاپۆنەوە بۆ ئەڵمانیا و فینلاند، هەموویان خەریکی ئامادەکاری سەربازی و ئاسیشیین.
بەڵام لەئێستادا ناوماڵی کورد لێکترازان و گرژی زیاتر!
لەو سەردەمەی ئێستاشدا، هیچ کاتێک هێندەی ئێستا، زلهێزێکی جیهانی وەک ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لەخەمی بەهێزکردنی کورد نەبووینە، لەیەکگرتنەوەی هێزی پێشمەرگەوە بۆ میدیای ئازاد و پشتیوانی دارایی و لۆجستیکی.
ئایا ١٠ ساڵی داهاتوو، ئێمەش ناچار دەبین هەمان ووتەی تاڵی ئیبراهیم بابانگیدا دووبارە بڵێینەوە؟ ئەمجارە بۆ نێجیرییەکان نا بەڵکو بۆ کورد بۆ خۆمان؟؟
ئایا ١٠ ساڵی داهاتوو، ناچار دەبین هەمان ووتەی ژەنەراڵی سەربازی نێجیریا دووبارە بڵێینەوە؟
دیپلۆماتکاری پێشووی ئەمریکا، چاس فریمان دەگێڕێتەوە، لەکاتی نانی بەیانی لەسەربازگەی دۆدانی ئەفریقیا، ژەنەراڵی سەربازی ئەوکاتی نێجیریا ئیبراهیم بابانگیدا بە دیپلۆماتکارەکەی ئەمریکا دەڵێت؛ “نێجیریا دەبووە یەکێک لە ووڵاتە بەهێزەکانی ناوچەکە، بەڵام یەک کێشەی هەیە!” ئەویش دەپرسێت کێشەکە چییە؟ لەوەڵامدا دەڵێت؛ “ئەگەر نێجیرییەکان دانیشتوان نەدەبوون”.
ژەنەڕاڵە نێجیرییەکە دەویست ناراستەخۆ ئەوە بڵێ کە سەرجەم نەهامەتی و دواکەوتوویی ووڵاتەکەی هەڵەی میللەتەکە خۆیەتی!
بیست ساڵ زیاتریش دەبێ جیهان هێندەی ئەمڕۆ ئامادەسازی سەربازی ناکات و خۆیان ڕێک ناخەنەوە ئێمەی کورد نەبێ! لەژاپۆنەوە بۆ ئەڵمانیا و فینلاند، هەموویان خەریکی ئامادەکاری سەربازی و ئاسیشیین.
بەڵام لەئێستادا ناوماڵی کورد لێکترازان و گرژی زیاتر!
لەو سەردەمەی ئێستاشدا، هیچ کاتێک هێندەی ئێستا، زلهێزێکی جیهانی وەک ئەمریکا و هاوپەیمانەکانی لەخەمی بەهێزکردنی کورد نەبووینە، لەیەکگرتنەوەی هێزی پێشمەرگەوە بۆ میدیای ئازاد و پشتیوانی دارایی و لۆجستیکی.
ئایا ١٠ ساڵی داهاتوو، ئێمەش ناچار دەبین هەمان ووتەی تاڵی ئیبراهیم بابانگیدا دووبارە بڵێینەوە؟ ئەمجارە بۆ نێجیرییەکان نا بەڵکو بۆ کورد بۆ خۆمان؟؟
❤4👏2👍1