مسئلۀ ایران
1.06K subscribers
114 photos
24 videos
26 files
115 links
رسانۀ تخصصی مسئلۀ ایران
Download Telegram
انجمن جامعه‌شناسی ایران (گروه فلسفهٔ علوم اجتماعی) با همکاری انجمن علمی گروه علوم‌اجتماعی اسلامی برگزار می‌کند:

فلسفهٔ سیاسی، فلسفهٔ دینی: تعارض یا توافق؟

با سخنرانی
دکتر حمید پارسانیا
دکتر بیژن عبدالکریمی
دکتر احمد بخارایی

دوشنبه، ۸مهر۱۳۹۸
ساعت ١٥ تا ١٧

دانشکدهٔ علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران
سالن اجتماعات انجمن جامعه‌شناسی ایران

@utsaiss

#فلسفه_سیاسی
#فلسفه_دینی
#حمید_پارسانیا
#بیژن_عبدالکریمی
#احمد_بخارایی
#رویداد
حال و روز فلسفۀ علوم اجتماعی در ایران (۱)

فلسفۀ علوم اجتماعی در ایران در چه حالی به سر می‌برد؟
برای پاسخ‌دادن به این پرسش راه‌ها و شاخص‌های گوناگونی وجود دارد. بررسی تعداد کتاب‌های تألیفی و ترجمه‌ای به زبان فارسی، تعداد کرسی‌های دانشگاهی در گروه‌های رشته‌های گوناگون علوم اجتماعی در دانشگاه‌های کشور، تعداد پایان‌نامه‌های کارشناسی‌ارشد و دکتری در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی کشور، تعداد مقاله‌های علمی‌ چاپ‌شده در مجله‌های علمی‌پژوهشی و نیز تعداد و کیفیت نشست‌ها و کنفرانس‌های ملی و بین‌المللی با این موضوع در طول یک سال و حتی گروه‌ها و کانال و صفحه‌های تخصصی و نیمه‌تخصصی در فضای مجازی، همگی می‌توانند نمایی هرچند کلی از وضعیت فلسفه علوم اجتماعی در ایران ترسیم کنند.

متأسفانه، کل کتاب‌های فلسفۀ علوم اجتماعی در ایران به‌زحمت از تعداد انگشتان دو دست تجاوز می‌کنند که تعداد کتاب‌های تألیفی شاید دوسه اثر هم بیشتر نباشند. تازه، همین عنوان‌های محدود با تیراژهای معدود، سال‌ها در کتابفروشی‌ها می‌مانند تا به چاپ مجدد برسند.

سال‌ها پیش زمانی که برای خرید یکی از همین کتاب‌های فلسفۀ علوم اجتماعی کمیاب با هزار ذوق و علاقه به فروشگاهی رفتم که سه‌چهار نسخه از آن را داشت و من هر سه نسخه را برای خودم و دوستانم خریدم، فروشنده از من پرسید موضوع این کتاب چیست که سال‌هاست چهارپنج نسخه از آن در اینجا مانده است و تو امروز سه نسخه از آن را خریدی.

نکتۀ عجیب و تأمل‌برانگیز حوزه فلسفۀ علوم اجتماعی در ایران، تعداد بسیار اندک کتاب‌های تألیفی است. چطور پس از گذشت‌ دهه‌های متمادی از ورود و حضور علوم اجتماعی در ایران و تربیت هزاران استاد و دانشجو و پژوهشگر در این عرصه، فقط دوسه اثر تألیفی در این حوزۀ سرنوشت‌ساز و بنیادین و جهت‌بخش تألیف شده است؟

چطور هیچ مطالبه‌ای از استادان و اندیشمندان علوم اجتماعی برای تألیف کتاب‌هایی در این گستره وجود ندارد؟ گویا در جامعۀ علمی ما احساس نیاز چندانی به این حوزه و پاسخ‌هایی که به مسائل و پرسش‌های گوناگون می‌دهد، وجود ندارد و همین چند عنوان ترجمه‌شده که اکثراً هم ‌دوسه دهه از تألیف آن‌ها می‌گذرد، کافی به نظر می‌رسد.

سیدمحسن ملاباشی

@philosophyofss

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#جستار
حال و روز فلسفۀ علوم اجتماعی در ایران (۲)

کرسی‌های دانشگاه هم وضع چندان بهتری از تعداد عناوین کتاب‌های فلسفۀ علوم اجتماعی و تیراژ آن‌ها ندارند. با اطلاعاتی که من دارم، به‌جز چند دانشگاه در کشور، درس فلسفۀ علوم اجتماعی در رشته‌های مختلف علوم اجتماعی تدریس نمی‌شود یا اگر ارائه شود، استقبال چندانی از آن نمی‌شود. البته این استقبال سرد بسیاری از استادان و دانشجویان علوم اجتماعی کشور از این موضوع، علل و عوامل گوناگونی دارد که در اینجا به آن نمی‌پردازیم.

از تعداد پایان‌نامه‌ها و مقاله‌های علمی‌پژوهشی با موضوع فلسفۀ علوم اجتماعی اطلاع دقیق و روشنی در دست نیست؛ اما بر اساس جست‌وجوهایی که با موضوعات و سرفصل‌های گوناگون فلسفۀ علوم اجتماعی در تارنماهای آرشیو پایان‌نامه‌ها و مقاله‌های فارسی انجام دادم، درمجموع، به نظر می‌رسد، اوضاع این قسمت از دو بخش قبلی بهتر است؛ هرچند مخاطب باید برای یافتن پژوهش‌هایی جدی و درخور، سطح انتظار خود را کاهش دهد.

عجیب اینکه با وجود حجم زیاد انواع نشست‌های علمی در دانشگاه‌ها و پژوهش‌ها و مراکز علمی کشور در هر سال، تعداد نشست‌ها و مناظره‌ها و همایش‌ها و سمپوزیوم‌های تخصصی با موضوع فلسفۀ علوم اجتماعی چندان زیاد نیست.

در فضای مجازی هم نمی‌توان حضور پررنگ این حوزه را مشاهده کرد و در صورت وجود برخی گروه‌ها و کانال‌ها تولید محتوای دندان‌گیری نمی‌توان سراغ گرفت که مخاطب علاقه‌مند را راضی یا دست‌کم، درگیر موضوع و مسئله‌ای تازه‌ای کند یا با اندیشمند و کتاب جدیدی آشنا سازد.

سیدمحسن ملاباشی

@philosophyofss

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#جستار
شکل‌گیری پارادایم‌های گوناگون در علوم اجتماعی

در دفاع از اینکه علمِ رفتار انسانی و زندگی اجتماعی امکان‌پذیر نیست، استدلال‌های بسیاری ارائه شده است. بسیاری از این استدلال‌ها ناشی از این دیدگاه است که هر یکنواختی اجتماعی، همانند نتیجۀ فرایندهایی نیست که سبب ایجاد قاعده در پدیده‌های فیزیکی و زیست‌شناختی می‌شوند.

به نظر می‌رسد رفتار انسانی و زندگی اجتماعی، نتیجۀ کنش‌ها و تصمیم‌های انسانی هستند؛ از این رو، تغییرپذیرند. ادعا این است که نه‌تنها برای زندگی اجتماعی، قوانین کلی وجود ندارد، بلکه حتی اگر وجود هم داشت، پیچیدگی و ناکافی‌بودن شیوه‌های آزمایشی یا ریاضی برای تحقیق، کشف آن‌ها را ناممکن می‌سازد. حتی اگر چنین قوانینی وجود داشتند و قابل‌کشف بودند، پیش‌بینی‌های مبتنی‌بر آن‌ها به‌دلیل ظرفیت موجود انسانی برای درنظرگیری تمامی اطلاعات در کنش‌هایش، نقش بر آب خواهند شد.

این استدلال‌ها مانع از این نشد تا اثبات‌گرایان و عقل‌گرایان نقاد یا تفسیرگرایان در پی یافتن پاسخی برای این پرسش باشند: آیا علوم طبیعی و اجتماعی باید روش مشترکی داشته باشند؟ به هر حال، این رهیافت‌ها برحسب اینکه آیا استدلال‌های منفی‌گرایان را می‌پذیرند و در این صورت، چگونه با آن کنار می‌آیند، از تفاوت چشمگیری برخوردارند. این نظریه‌ها در طیف وسیعی جای می‌گیرند که دامنه‌اش از «بلی» متعصبانه تا «خیر» قطعی را در بر می‌گیرد.

برشی از کتاب
پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی
نوشتۀ نورمن بلیکی

@philosophyofss

#منفی_گرایی
#اثبات‌_گرایی
#تفسیر_گرایی
#نورمن_بلیکی
#برش_کتاب
روش‌شناسی علوم اجتماعی در نظریۀ انتقادی هابرماس

نظریۀ انتقادی هابرماس از این دیدگاه دفاع می‌کند که چون موضوعات علوم طبیعی و علوم اجتماعی از بنیاد متفاوت‌اند، اصل «وحدت روش» باید رد شود. هابرماس همگام با رهیافت تفسیرگرایی و نظریۀ ساخت‌یابی، ماهیت ازپیش‌تفسیرشدۀ واقعیت اجتماعی و الزامات روش‌شناسانۀ آن را می‌پذیرد. علوم طبیعی تنها می‌توانند از مشاهده استفاده کنند؛ اما علوم ‌اجتماعی می‌توانند از ارتباطات استفاده کنند.

با وجود این، هابرماس امکان مشاهدۀ عینی در علوم طبیعی را رد می‌کند و معتقد است پیش‌فرض‌های نهفته در ساختارهای نظری و اندیشۀ فهم عرفی، به‌جای تولید دانش، به‌طور مستقیم از واقعیت، آنچه را که به‌عنوان واقعیت درنظر گرفته می‌شود، تعیین می نمایند؛ علایق شناختاری می‌تواند بر آنچه تحت عنوان دانش به‌ وجود می‌آید، تأثیر بگذارد.

از نظر هابرماس تحقیق علمی بر اساس علایق متفاوت در سه دسته طبقه‌بندی می‌شود:
۱. علوم‌ تجربی‌تحلیلی که علاقه‌مند کنترل بر طبیعت و روابط اجتماعی هستند؛
۲. علوم تاریخی‌هرمنوتیکی که مبتنی بر علایق عملی فهم ارتباطی هستند؛
۳. نظریۀ انتقادی که دارای علایق رهایی‌بخش برای استقلال انسان است.

برشی از کتاب
پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی
نوشتۀ نورمن بلیکی

@philosophyofss

#هابرماس
#فلسفه_علوم_اجتماعی
#وحدت_روش
#تفسیرگرایی
#علوم_طبیعی
#برش_کتاب
سلسله نشست‌های فلسفه و علوم‌اجتماعی


دیلتای و علوم‌اجتماعی
دکتر مالک شجاعی جشوقانی

گادامر و علوم‌اجتماعی
دکتر مهدی معین‌زاده

مارکس و علوم اجتماعی
دکتر محمدتقی چاوشی

هایدگر و علوم‌اجتماعی
دکتر احمد رجبی

هگل و علوم‌اجتماعی
دکتر مصطفی ‌زالی

ویتگنشتاین و علوم‌اجتماعی
دکتر مهدی حسین‌زاده یزدی

مک اینتایر و علوم اجتماعی
دکتر محسن صبوریان

@utsaiss
@philosophyofss
انجمن علمی و گروه علوم‌اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران برگزار می‌کنند:

سلسله نشست‌های «فلسفه و علوم‌‌اجتماعی»

نشست اول، «دیلتای و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مالک شجاعی جشوقانی
(عضو هیئت‌علمی پژوهشگاه علوم‌انسانی و مطالعات فرهنگی)

تالار دکتر شریعتی دانشکدهٔ علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران
سه شنبه، ۱۴آبان۱۳۹۸
ساعت ۱۵ تا ۱۷

حضور برای عموم آزاد است.

@utsaiss
@philosophyofss
@logos_academia