سلام و ادب و احترام
به شما مخاطبان ارجمند
نخست اینکه عذرخواهیم
به‌خاطر این وقفۀ طولانی در
فعالیت کانال و قدردان  لطف
و اعتماد تک‌تک شما بزرگوارانیم
که حضور پرمهرتان را دریغ نکردید.

چنان که شما بهتر و بیشتر می‌دانید
ایران عزیزمان امروز درگیر مسائل
بسیاری است و علوم اجتماعی
وظیفه‌ای سرنوشت‌ساز بر
عهده دارد و باید به این
وظیفۀ مهم جامۀ
عمل بپوشاند.

ما به‌عنوان اصحاب
«علوم اجتماعی ایرانی»
موضوع و دغدغه‌ای مهم‌تر
و حیاتی‌تر از «مسئلۀ ایران»
نداریم. بر همین اساس، بر آن
شدیم که سریع و صریح به‌سراغ
این مسئلۀ بنیادین برویم و بکوشیم
با کمک و همراهی و حمایت شما گامی،
هرچند کوتاه، در مسیر فهم و صورت‌بندی
و تبیین و حل مسئلۀ ایران عزیزمان برداریم.


«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

تاریخ علت‌شناسی انحطاط و عقب‌ماندگی
ایرانیان و مسلمانان
✍ به‌قلم داریوش رحمانیان

زمانی ایرانیان مسلمان صاحب تمدن برتر
بودند؛ اما صفحات تاریخ چگونه ورق خورد
که دچار انحطاط شدند؟ داریوش رحمانیان
در آغاز شکل‌گیری مسیر پژوهش‌هایش
درگیر این مسئله شد.

علل انحطاط و عقب‌ماندگی ایرانیان مسلمانان
چیست؟ اندیشمندان معاصر چه پاسخی به
این پرسش سرنوشت‌ساز دادند؟ کتاب تاریخ
علت‌شناسی انحطاط و عقب‌ماندگی ایرانیان و
مسلمانان، پاسخی به این پرسش بنیادین است‌.

داریوش رحمانیان در هر فصل پس از نگاه کوتاهی به زندگی و زمینه‌های فکری هرکدام
از این اندیشمندان، به‌تفصیل اندیشه‌های
ایشان را بررسی می‌کند و می‌کوشد پاسخی
درخور و سامان‌مند برای این پرسش‌ بیاید.

او دغدغه‌مندان و پاسخ‌دهندگان به پرسش
علل انحطاط و عقب‌ماندگی ایرانیان
مسلمانان را در چهار دسته جای می‌دهد:
۱. متجددان مسلمان یا نمایندگان جریان تجددگرایی اسلامی یا نوگرایی دینی؛
۲. نواندیشان و روشنفکران تجددگرای
غیردینی و غرب‌گرا؛
۳. اندیشه‌گران ناسیونالیست و باستان‌گرا؛
۴. اندیشه‌گران مارکسیست یا متأثر از مارکسیسم.

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر محمدتقی کرمی
(استاد تمام دانشگاه علامه طباطبایی):

«زنان، راویان آگاه و کنشگر جامعۀ ایران امروز.»

مسئلۀ ایران، «زنان و جنگ»، شبکۀ ۴
تماشای نسخۀ کامل برنامه

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

معناکاوی «مسئلۀ ایران»

بحث از «مسئلۀ ایران» را می‌توان در دو
سطح مفهومی متمایز اما به‌هم‌پیوسته
صورت‌بندی کرد: نخست، ایران به‌مثابۀ
مسئله. در این معنا می‌توان پرسید: آیا
علوم اجتماعی در ایران تاکنون توانسته‌
است «ایران» را به‌مثابۀ مسئله‌، پروبلماتیزه
کند؟ آیا امکان نگریستن به پدیده‌ها و
ساختارها و تحولات از دیدگاه «سوژۀ ایرانی»
فراهم شده است؟

دوم، مسائل ایران به‌مثابۀ چالش‌های عینی.
در این سطح، توجه معطوف به مسائل
انضمامی و عینی جامعۀ ایران است و
پرسش‌هایی از این دست اهمیت می‌یابد:
ایران امروز با چه مسائل و چالش‌هایی
مواجه است؟ خاستگاه‌ها و علل این مسائل
کدام‌اند؟ از میان مسائل گوناگون، کدام‌یک
اولویت بیشتری دارند و چه معیارهایی
می‌تواند مبنای این اولویت‌بندی قرار گیرد؟
اندیشمندان و پژوهشگران گوناگون چه
راه‌حل‌هایی برای مسائل ایران پیشنهاد
داده‌اند و کدام‌یک از این راه‌حل‌ها کارآمد
بوده است؟ معیار سنجش اثربخشی و
کارآمدی در این زمینه چیست؟

بر این اساس، بیان «مسئلۀ ایران» مستلزم
تأملی دوسویه است: از یک‌ سو بازاندیشی
نظری دربارۀ امکان‌های مفهومی و
روش‌شناختی علوم اجتماعی برای
صورت‌بندی ایران به‌مثابۀ یک مسئله و از
سوی دیگر، تحلیل انتقادی و نظام‌مند
مسائل عینی ایران در عرصه‌های گوناگون.
ترکیب این دو سطح می‌تواند افق‌های تازه‌ای
برای شناخت علمی و راهبردی ایران معاصر
بگشاید. ما در این مسیر می‌کوشیم تا با
همفکری و همراهی، این پرسش‌ها را
گام‌به‌گام پیگیری کنیم و در مسیر شناخت
عمیق‌تر «مسئلۀ ایران» گام برداریم.

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر مهدی حسین‌زاده یزدی
(دانشیار دانشگاه تهران):

«مشارکت در انتخابات را نمی‌توان
به هر معنایی تفسیر کرد.»

مسئلۀ ایران، «انسجام اجتماعی»، شبکۀ ۴

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

علل انحطاط و عقب‌ماندگی ایران

«آخوندزاده در علت‌شناسی انحطاط و
عقب‌ماندگی ایران، پیش از هر چیز به
نقش سه عامل توجه داشت: ۱. خط و
الفبای ناقص؛ ۲. دین اسلام؛ ۳. عنصر عرب.

در آثار او مباحث مربوط به علل و عواملی،
همچون استبداد سیاسی و دینی، شیوع
خرافات و موهومات، فساد اخلاقی و فقر
علمی و فرهنگی، به‌عنوان علل و عوامل
مؤثر در انحطاط و عقب‌ماندگی در پیوند با
عوامل سه‌گانۀ مزبور طرح شده‌اند. به دیگر
سخن، آخوندزاده علل و عوامل انحطاط‌آفرین
را عمدتاً از تبعات نقص الفبا و چیرگی اسلام
و عرب می‌پنداشت.

اما با توجه به عربی‌بودن خط و الفبا و
همچنین با توجه به خاستگاه عربی دین
اسلام، او به‌طور کلی، گناه انحطاط و
عقب‌ماندگی ایران را به گردن عنصر عرب
می‌انداخت. هرچند عرب‌ستیزی آخوندزاده
بیش از آنکه مبنای احساسی و نژادی داشته
باشد، بر درک خاص او از تأثیر خط و الفبای
عربی و دین اسلام و عنصر روحانی وابسته
به آن و پاسدار آن در انحطاط و عقب‌ماندگی
ایران مبتنی بود؛ اما به هر روی، باید او را
پیشتاز و پایه‌گذار جریان عرب‌ستیزی و باستان‌گرایی در ایران معاصر به شمار آورد؛
جریانی که با توجه به ریشه‌ها و پیشینه‌های
کهن‌تر آن می‌توان آن را نوشعوبیگری نام نهاد.»

برشی از کتاب
تاریخ علت‌شناسی انحطاط و عقب‌ماندگی
ایرانیان و مسلمانان

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر علی‌رضا شجاعی‌زند
(دانشیار دانشگاه تربیت مدرس):

«دولت چهاردهم را نمی‌توان در چهارچوب
وفاق جریان‌های سیاسی توضیح داد.»

مسئلۀ ایران، «انسجام اجتماعی» شبکۀ۴
تماشای نسخۀ کامل برنامه

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر داوود منظور
(اقتصاددان):

«اقتصاد مردمی در کنار دلاری شدن اقتصاد قصه‌ای بیش نیست.»

مسئله ایران «مشارکت اجتماعی»، شبکۀ۴
تماشای نسخۀ کامل برنامه

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر موسی عنبری
(استاد تمام دانشگاه تهران):

«جنگ ۱۲ روزه، بیش از هر چیز فرهیختگی روز افزون مردم ایران را به تصویر کشید.»

مسئله ایران، «مشارکت اجتماعی»، شبکۀ ۴
تماشای نسخۀ کامل برنامه


«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر عباسعلی کدخدایی
(استاد تمام دانشگاه تهران):

«اجرای رفراندوم اصل ۵۹ قانون اساسی هیچ مانعی ندارد»

مسئله ایران، «مشارکت مردمی»، شبکۀ ۴
تماشای نسخه کامل برنامه


«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

🔸️برنامه مسئلهٔ ایران | فصل استعمار
🔺️مهمان: قاسم پورحسن
🔺️میزبان و سردبیر: مهدی‌ حسین‌زاده یزدی

موضوع: مطالعات پسااستعماری
🕚پخش: ۱۳ مهر | ساعت ۲۳
🕓تکرار: ۱۴ مهر | ساعت ۸

🆔️ @problem_iran

🔸️برنامه مسئلهٔ ایران | فصل استعمار
🔺️مهمان: محمد فنایی اشکوری
🔺️مجری و سردبیر: مهدی‌ حسین‌زاده یزدی

موضوع: استعمار ذهنی
🕚پخش: ۱۴ مهر | ساعت ۲۳
🕓تکرار: ۱۵ مهر | ساعت ۸


🆔️@problem_iran

🔸️برنامه مسئلهٔ ایران | فصل استعمار
🔺️مهمان: حسن سبحانی
🔺️میزبان و سردبیر: مهدی‌ حسین‌زاده یزدی

موضوع: استعمار و توسعه نیافتگی
🕚پخش: ۱۵ مهر | ساعت ۲۳
🕓تکرار: ۱۶ مهر | ساعت ۸

مسئلهٔ ایران

گفتگوی بسیار ارزشمند و آگاهی‌بخش با موضوع استعمار ذهنی

🔺برخلاف استعمار کلاسیک که با سلطه نظامی و اشغال سرزمینی همراه است. استعمار ذهنی بر فرایند سلطه بر آگاهی، ارزش‌ها، هویت و شیوه تفکر جوامع اشاره دارد. در این نوع استعمار کشورها می‌کوشند که با ابزارهایی مثل آموزش، رسانه، زبان، دین و حتی نظام‌های فکری اذهان افراد را در راستای جلب منافع استعماری بازسازی و بازآرایی کنند..

🟨🔗 مشاهده این برنامه از وبسایت تلوبیون

📺 برنامه مسئلهٔ ایران | فصل استعمار

💠 مهمان: دکتر محمد فنائی اشکوری
عضو هیئت‌علمی و استاد تمام فلسفه مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی ره

🔸میزبان و سردبیر: مهدی‌ حسین‌زاده یزدی

◽️تهیه شده در گروه فرهنگ و اندیشه شبکه ۴ سیما

مسئلهٔ ایران

دانشکدۀ علوم اجتماعی دانشگاه تهران با
همکاری نهاد مقام معظم رهبری در
دانشگاه تهران برگزار می‌کند:

همایش علمی و تخصصی
❇️ پایداری ایران و مقاومت ایرانیان
در جنگ تحمیلی ۱۲روزه

🔹سخنران افتتاحیه
👤 دکتر غلامرضا غفاری
👤 دکتر احمد نادری
🔺 ساعت ۹ تا ۱۰

1️⃣ زمینه‌ها و پیامدهای مقاومت
ایران و ایرانیان
🔹 تحلیل پیامدهای سیاسی‌اجتماعی
جنگ تحمیلی ۱۲روزه
👤 دکتر مهدی حسین‌زاده یزدی

🔸مقاومت روزمره و تاب‌آوری فرهنگی:
بازخوانی جامعۀ ایران در شرایط استثنایی
👤 دکتر سیدمهدی اعتمادی‌فرد

👤 دبیر پنل: دکتر سیدهادی ساجدی
🔺 ساعت ۱۰ تا ۱۲

2️⃣ جایگاه روایت ایرانی مقاومت
در ترسیم آیندۀ ایران و جهان اسلام

🔹 ضرورت پرداختن به موضوع مردم
با محوریت مدیریت مردمی جنگ
👤 دکتر معز خادم‌حسینی

🔸 بررسی ظرفیت‌های ایران تمدنی
در ایجاد الگوی نرم بازدارندگی
👤 دکتر روح‌الله اسلامی

👤 دبیر پنل: دکتر سیدمحسن ملاباشی
🔺 ساعت ۱۳ تا ۱۵

🗓️ یکشنبه ۲۰مهر۱۴۰۴
📍دانشکدۀ علوم اجتماعی، تالار گفت‌وگو

🔹شرکت حضوری در این سمینار مشمول
امتیاز بند ۵ مادۀ ۱ آیین‌نامۀ ارتقای
اعضای هیئت‌علمی می‌شود.

🆔 @FacultyofSocialSciences

مسئلهٔ ایران

دکتر علی‌رضا شجاعی‌زند
(دانشیار دانشگاه تربیت مدرس):

«ایران یک جامعهٔ باز، پویا، فعال، زنده و متکثر است.»

مسئلۀ ایران، «انسجام اجتماعی» شبکۀ۴

تماشای نسخۀ کامل برنامه

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر عباسعلی کدخدایی
(استاد تمام دانشگاه تهران) پاسخ می‌دهد:

«چه کسانی در ایران به کار حزبی و تشکیلاتی باور داشتند؟»

مسئلۀ ایران، «مشارکت مردمی»، شبکۀ ۴

تماشای نسخۀ کامل برنامه


«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

تأملی دربارۀ ایران
به‌قلم سیدجواد میری

سیدجواد میری در این کتاب به سراغ این
پرسش بنیادین رفته است که ایرانی‌بودن
چیست و چگونه در پیوند با ملیت و زبان
معنا می‌یابد. او نشان می‌دهد هویت ایرانی
نه موضوعی ساده، بلکه برساخته‌ای چندلایه
است که تاریخ، فرهنگ و زبان در شکل‌گیری
آن نقش داشته‌اند. در اینجا زبان فارسی
به‌عنوان رکن اصلی هویت ملی برجسته
می‌شود؛ اما در کنار آن، دیگر زبان‌های این سرزمین نیز بخشی جدایی‌ناپذیری از تجربۀ
ایرانی‌اند. همین نکته است که بحث را از
سطح نظری فراتر می‌برد و به عرصۀ سیاست‌گذاری فرهنگی پیوند می‌زند؛ زیرا
نگاه ما به ایرانیت و ملیت، مسیر سیاست‌های
زبانی و فرهنگی را تعیین می‌کند. از این دیدگاه،
کتاب تأملی دربارۀ ایران نه‌تنها کوششی برای بازشناسی هویت، بلکه تلاشی برای اندیشیدن دوباره به آینده‌ای است که بر مبنای پذیرش تکثر می‌تواند به انسجام و همبستگی ملی بینجامد.

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

دکتر فرشاد مومنی
(استاد تمام دانشگاه علامه طباطبایی):

«حاکمیت سرمایه ربوی در بازار رسمی پول در ایران بین ۷۵ تا ۲۲۵ برابر کشورهای پیشرفته سرمایه‌داری است»

مسئله ایران، «مشارکت مردمی»، شبکۀ ۴

تماشای نسخه کامل برنامه


«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

ایران به‌مثابۀ مسئلۀ علوم اجتماعی

«هرگاه در حوزۀ جامعه‌شناسی از ایران سخن
گفته می‌شود، نخست باید این پرسش را
مطرح کنیم که آیا مفهوم ایران تاکنون به‌عنوان
موضوع و مسئله‌ای جامعه‌شناختی در فهم
جامعه‌شناسانه اندیشه‌ورزان حوزۀ جامعه‌شناسی در نظر گرفته شده است؟

برخی معتقدند مفهوم ایران از روزهای آغازین
دوران ناصری به عنوان یک مسئله به حوزۀ
فکری ایرانیان و در دل گفتمان نوین علوم
اجتماعی وارد شد و ثمرات این مسئله‌سازی
و پروبلماتیزه‌کردن ایران، نتایج درخشانی،
مانند انقلاب مشروطه، مدرنیزاسیون پهلوی،
تمدن‌سازی پهلوی دوم، انقلاب اسلامی و
تکوین هلال شیعی در جهان معاصر بوده است.

در مقابل، برخی دیگر معتقدند علوم‌ اجتماعی
در ایران نتوانسته است مفهوم ایران را به‌مثابۀ
یک مسئله، پروبلماتیزه کند و این ناتوانی،
خود موجب شده است مفهوم ایرانیت از
مقام و موضع سوبژۀ ایرانی در جامعه‌شناسی
ایرانی مطرح نشود. بررسی این مهم که کدام
رویکرد صحیح و جامع‌تر است، مسئلۀ
پژوهشی جداگانه‌ای است.»

برشی از کتاب تأملی دربارۀ ایران
اثر سیدجواد میری

«مسئلۀ ایران» در پیام‌رسان‌های
تلگرام، اینستاگرام، بله و ایتا.

🔸️برنامه مسئلهٔ ایران | فصل استعمار
🔺️مهمان: محمدجواد توکلی
🔺️میزبان و سردبیر: مهدی‌ حسین‌زاده یزدی

موضوع: استعمار و اقتصاد
🕚پخش: ۲۶ مهر | ساعت ۲۳
🕓تکرار: ۲۷ مهر | ساعت ۸

مسئلهٔ ایران