مسئلۀ ایران
1.06K subscribers
114 photos
24 videos
26 files
115 links
رسانۀ تخصصی مسئلۀ ایران
Download Telegram
گزارش علمی ٣
نشست «هایدگر و علوم‌اجتماعی»
سخنرانی دکتر احمد رجبی

در این بحث سعی می‌کنیم با تفسیر چند مفهوم بنیادین در اندیشه هایدگر، یعنی امکان به‌منزله گشودگی، تناهی و نفی سلطه به‌منزله نفی گریز از تناهی، به تفسیر یکپارچه و منسجمی از مواضع گوناگون هایدگر هم در هستی‌شناسی بنیادین و هم در اندیشهٔ متاخر او برسیم. شاید بتوان منشا تعارض و نزاع تفسیری در این خصوص را به تلقی‌های متفاوت هایدگر از مفهوم «خود» و رابطهٔ آن با فرد و جمع بازگرداند.
در نگاه نخست به نظر می‌رسد هایدگر تعارضی کامل در میان مواضعی کاملا فردگرایانه و کاملا جمع‌گرایانه و نیز مواضعی تصمیم‌گرایانه و تقدیرگرایانه در این خصوص دارد.

می‌توان تلقی‌های هایدگر از «خود» را به این ترتیب صورت‌بندی کرد:
۱. «خود» به‌منزله دازاین روزمره‌ای که «هربار از آنِ من» است.
۲. «خود» به‌منزله تفسیرشدگی پیشین جهان به‌واسطه سنت و نهادهای اجتماعی‌ای که به‌عنوان یک مرجع بدیهی و ناشناخته یعنی «هرکس» بر فرد ما تقدم دارد.


@philosophyofss

#هایدگر_و_علوم_اجتماعی
#رویداد
گزارش علمی ۴
نشست «هایدگر و علوم‌اجتماعی»
سخنرانی دکتر احمد رجبی

۳. «خود» به‌منزله خود اصیل که در مواجهه با عدم خویش در ترس از رو به مرگ بودن، و در گسست کامل از معناداری موجودات درون جهان و «هر کس» خود را عین مصممیت احراز می‌کند.
۴. «خود» به‌عنوان خود اصیل جمعی که هایدگر بدون هیچ تمهید و بحثی ناگهان آن را ملت می‌نامد.
۵. «خود» به‌منزله آنچه هایدگر آن را «خود هستی» و تقدیر تاریخ هستی می‌نامد.

بحث اصلی حاضر، تلاش برای تفسیری است که بتواند ذیل مفاهیم امکان، تناهی و نفی سلطه، این مواضع مختلف و متعارض را به معنای جامعی برساند که در درون خود، نحوه بنیانگذاری هستی‌شناختی امر اجتماعی را نشان دهد.

@philosophyofss

#هایدگر_و_علوم_اجتماعی
#رویداد
تمایز «روش» از «روش‌شناسی»

بین دو مفهوم مرتبط دیگر نیز باید تمایز قائل شد: «روش‌شناسی» و «روش». گرایش اغلب کتاب‌ها این است که این دو واژه را به‌جای هم به کار می‌برند یا اینکه یکی از آن‌ها را به کار می‌برند، در حالی که آن دیگری درست است؛ به‌ویژه واژه روش‌شناسی اغلب زمانی به کار می‌رود که به‌کارگیری واژه روش مناسب‌تر است.

به همین ترتیب، برخی واژه‌ها همچون روش علمی نیز در بسیاری موارد از سوی فیلسوفان زمانی که می‌خواهند به روش‌شناسی یا حتی شناخت‌شناسی اشاره کنند، به کار برده می شود. روش‌های تحقیق به تکنیک‌ها یا رویه‌های واقعی برای گردآوری و تحلیل داده‌ها گفته می‌شود. داده‌های مرتبط با برخی از پرسش‌ها که آیا فرضیه‌های تحقیق در علوم اجتماعی این روش‌ها شامل مصاحبه تکمیل پرسشنامه به‌وسیله اشخاص مشاهده رفتار و بررسی اسناد یا دیگر روش‌های ثبت فعالیت‌های انسانی می‌شود.

از طرف دیگر، روش‌شناسی تجزیه‌وتحلیل چگونگی انجام تحقیق است و روش‌شناسی درباره این بحث می‌کند که چگونه نظریه‌ها ایجاد می‌شوند و مورد آزمون قرار می گیرند. چه نوع منطقی به کار برده می‌شود. این نظریه‌ها از چه معیارهایی باید برخوردار باشند. نظریه‌ها شبیه چه چیزی هستند و چگونه دیدگاه‌های نظریه معین می‌توانند با مسائل تحقیقی معین ارتباط یابند.

برشی از کتاب
پارادایم‌های تحقیق در علوم انسانی
اثر نورمن بلیکی

#روش
#روش_شناسی
#فلسفه_علوم_اجتماعی
#نورمن_بلیکی
#برش_کتاب

@philosophyofss
انجمن علمی و گروه علوم‌اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران برگزار می‌کنند:

سلسله نشست‌های
«فلسفه و علوم‌‌اجتماعی»

«هگل و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مصطفی زالی

تالار دکتر شریعتی
دانشکدهٔ علوم‌اجتماعی
دانشگاه تهران

سه شنبه، ۱۵بهمن۱۳۹۸
۱۵:۳۰ تا ۱۷

حضور برای عموم آزاد است.

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#هگل
#رویداد

@utsaiss
@philosophyofss
انتقال به کانال جدید
انجمن علمی و گروه علوم‌اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران برگزار می‌کنند: سلسله نشست‌های «فلسفه و علوم‌‌اجتماعی» «هگل و علوم‌اجتماعی» با سخنرانی دکتر مصطفی زالی تالار دکتر شریعتی دانشکدهٔ علوم‌اجتماعی دانشگاه تهران سه شنبه، ۱۵بهمن۱۳۹۸ ۱۵:۳۰ تا ۱۷ حضور برای…
درآمدی بر نشست
«هگل و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مصطفی زالی

تحقق آزادی در جهان اجتماعی
مقدمه‌ای بر نظریهٔ اجتماعی هگل

در ادبیات پژوهشی معاصر سه مسئله پیرامون فلسفهٔ اجتماعی هگل وجود دارد:
۱. آیا متافیزیک نظام‌مند (فلسفهٔ نظری) هگل برای تفسیر فلسفهٔ اجتماعی او ضروری است؟
۲. نسبت میان بازشناسی نهادهای اجتماعی و عاملیت عقلانی چیست؟
۳. پیوند میان نهادهای اجتماعی و هنجارهایی که هگل از آن‌ها با عنوان حیات اخلاقی یاد می‌کند با آزادی عملی چگونه است؟

مسئلهٔ اول، یعنی نسبت میان متافیزیک و فلسفهٔ‌ عملی هگل، عمیقاً مناقشه‌برانگیز بوده و پرداختن مستقل به آن مجالی دیگر می‌طلبد، گرچه در شرح دو مسئلهٔ دیگر اشاره‌ای کوتاه به آن صورت می‌اندازیم.

مسألهٔ‌ دوم و سوم را در پیوند باهم قرار می‌دهیم و دریافت هگل از آن دو را شرح می‌دهیم؛ سپس برای رفع پاره‌ای از ابهامات از آن دو، آن‌ها را در نسبت با مسئلهٔ اول و پاره‌ای مفاهیم فلسفهٔ نظری هگل قرار می‌دهیم.

#هگل_و_علوم_اجتماعی
#فلسفه_علوم_اجتماعی
#رویداد

@philosophyofss
درآمدی بر نشست
«هگل و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مصطفی زالی

تحقق آزادی در جهان اجتماعی
مقدمه‌ای بر نظریه اجتماعی هگل (۲)

مسئلهٔ‌ بازشناسی به این دلیل محوریت می‌یابد که هگل مدعی است عاملیت انسان (آزادی) ناظر به خودتعین‌بخشیِ منتزع از دیگران نیست؛ بلکه مستلزم گونه‌ای درگیری با دیگران و به‌رسمیت‌شناخته‌شدن از سوی ایشان است، به گونه‌ای که اشخاص جز از طریق به‌رسمیت‌شناخته‌شدن از جانب دیگری آزاد نیستند. به تعبیر هگل، «من تنها در صورتی حقیقتاً آزاد هستم که دیگری نیز آزاد باشد و من را به عنوان موجودی آزاد به رسمیت بشناسد.»

در بیان مسئلهٔ سوم باید میان دو معنای آزادی تمایز قائل شد: آزادی به‌معنای نفی بیگانگی (آزادی نظرورزانه) و آزادی به‌معنای آزادی اجتماعی. بنابراین، در قلب پاسخ هگل به هر دو مسئله، مفهوم آزادی قرار می‌گیرد و باید نشان دهیم چگونه از یک سو هگل آزادی را در نسبت با بازشناسی قرار داده و از سوی دیگر، نهادهای اجتماعی مدرن (خانواده، جامعه مدنی و دولت) را شرط تحقق آزادی می‌داند.

نظریه آزادی هگل شامل نسبتی متأملانه با خویشتن و نیز با دیگری است: به گونه‌ای که از یک سو انسان باید هنجارهای حاکم بر جامعه را به‌عنوان ارزش‌هایی عقلانی تصدیق کند و از سوی دیگر، در نسبتی خاص با کلیت جامعه‌ خود قرار بگیرد. در چنین موقعیتی، تمامی قوانین و نهادها چیزی جز تحقق آزادی نبوده و هر فرد در این نهادها فعلیت آزادی خویش را می‌یابد و از قوانینی تبعیت می‌کند که با ارادهٔ او مساوق بوده و نسبت به آن بیگانه نیست.


#هگل_و_علوم_اجتماعی
#فلسفه_علوم_اجتماعی
#رویداد

@philosophyofss
هم اکنون، آغاز نشست
«هگل و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مصطفی زالی

تالار دکتر شریعتی
دانشکدهٔ علوم‌اجتماعی
دانشگاه تهران

سه شنبه، ۱۵بهمن۱۳۹۸
۱۵:۳۰ تا ۱۷

حضور برای عموم آزاد است.

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#هگل
#رویداد

@utsaiss
@philosophyofss
گزارش تصویری نشست
«هگل و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مصطفی زالی

تالار دکتر شریعتی
دانشکدهٔ علوم‌اجتماعی
دانشگاه تهران

سه شنبه، ۱۵بهمن۱۳۹۸

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#هگل
#رویداد

@utsaiss
@philosophyofss
انجمن علمی و گروه علوم اجتماعی اسلامی با همکاری موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران برگزار می کند:

حلقه مطالعاتی بدایه الحکمه
مدرس: حجت الاسلام محمدحسن صادقی

زمان: سه شنبه ها، ساعت: ١٣ تا ١٥
مکان: کلاس ٢.٩، دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران

در پایان دوره، موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی گواهی شرکت در دوره به شرکت کنندگان اعطا می نماید.

@utsaiss
@InstituteSocialResearch
گزارش علمی نشست
«هگل و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مصطفی زالی (۱)

نظریهٔ اجتماعی هگل با محوریت کتاب عناصر فلسفهٔ حق هگل مطرح می‌شود.
نظریهٔ اجتماعی هگل به‌طور خاص با محوریت آزادی به‌عنوان هنجار اجتماعی جامعهٔ مدرن روایت می‌شود.
محور روایت، هنجاری به نام آزادی است و باید میان هگل و اندیشهٔ جامعه‌شناسانه مرزگذاری کرد.

سؤال اجمالی که تلاش شده به آن پاسخ داده شود، این است: چرا حیات اجتماعی شرط تحقق آزادی است؟
ذیل چنین پرسشی پاره‌ای از عناصر محوری کتاب عناصر فلسفهٔ حق را می توان روایت کرد.

دو مفهوم کلیدی برای فهم نظریهٔ اجتماعی هگل عبارت اند از: مفهوم بازشناسی و مفهوم حیات اخلاقی.

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#هگل
#رویداد

@utsaiss
@philosophyofss
گزارش علمی نشست
«هگل و علوم اجتماعی»
با سخنرانی دکتر زالی (۲)

کتاب عناصر فلسفهٔ حق هگل مشتمل بر سه بخش است: حق انتزاعی و اخلاق و حیات اخلاقی. منظور از حیات اخلاقی نحوهٔ چینش نهادهای اجتماعی است. بحث حیات اجتماعی در سه مرحله پیش می‌رود: خانواده و جامعه مدنی و دولت.

مقصود از جامعهٔ مدنی بازار آزادی است که آدام اسمیت توضیح داده و در جامعهٔ مدنی افراد تنها غایات خودشان را دنبال می‌کنند و غایت جمعی در جامعهٔ مدنی تحقق ندارد. همین غایت فردی در نظام جمعی شکل می‌گیرد. در وضعیت جامعه مدنی انسان‌ها نادانسته برای تعیین خیر جمعی مشارکت می‌کنند، گرچه قصد تحقق خیر مشرک را ندارند.

ادعای اصلی هگل این است: لازمهٔ تحقق اصول انتزاعی اخلاق، تحقق آن‌ها در دل جامعه‌ای است که این اصول را در قالب نهادهای اجتماعی و سیاسی متعین می‌سازد.

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#هگل
#رویداد

@utsaiss
@philosophyofss
گزارش علمی نشست
«هگل و علوم اجتماعی»
با سخنرانی دکتر زالی (۳)

اخلاق عقلانی در بستری اجتماعی محقق می‌شود، نظم اجتماعی و نهادهای اجتماعی با چه شرطی نهاد اجتماعی عقلانی تلقی می‌شوند؟ به عبارت دیگر، یک هنجار اجتماعی چگونه معقول می‌شود؟ از نظر هگل پاسخ به این پرسش، یک کلمه است: آزادی.

شرط معقول‌شدن هنجار اجتماعی و شرط پذیرش دولت عقلانی آن است که دولت بستر تحقق آزادی باشد. بنابراین، اجزای سه‌گانهٔ حیات اخلاقی، یعنی جامعه مدنی، خانواده و دولت نقش مهمی در تحقق آزادی ایفا می‌کنند.

در توضیح نظریهٔ اجتماعی هگل باید روشن شود سه نهاد فوق تا چه حد و چگونه به تحقق آزادی کمک می‌کنند.

هگل بین سه معنای آزادی تمایز قائل می‌شود:
آزادی شخصی (آزادی گزافی) و آزادی سوژهٔ اخلاقی (آزادی هنجاری خرد انسان) و آزادی اجتماعی که آزادی اجتماعی مهم‌ترین و کامل‌ترین معنای آزادی است و از دل زندگی در جامعه‌ای محقق می‌شود که نهادهای آن آرایش خاصی دارند و انسان‌ها هم از حیث سابجکتیو نظر خاصی به این نهادها دارند.

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#هگل
#رویداد

@utsaiss
@philosophyofss
انجمن علمی و گروه علوم‌اجتماعی اسلامی دانشگاه تهران برگزار می‌کنند:

سلسله نشست‌های
«فلسفه و علوم‌‌اجتماعی»

«ویتگنشتاین و علوم‌اجتماعی»
با سخنرانی دکتر مهدی حسین زاده

تالار دکتر شریعتی
دانشکدهٔ علوم‌اجتماعی
دانشگاه تهران

سه شنبه، ۶اسفند١٣٩٨
١۵ تا ۱۷

حضور برای عموم آزاد است.

#فلسفه_علوم_اجتماعی
#ویتگنشتاین
#رویداد

@utsaiss
@philosophyofss