‍ 🟣 نسبیت علّی Causal Relativity - (causal framework)

در کانتکست نسبیّتی ، علیّت به این پرسش لینک می شود که کدام رویدادها باعث کدام رویدادهای دیگر می شوند (لاتین causa، دلیل، علت) یا به طور کلی تر، می توانند بر آنها تأثیر بگذارند. در نسبیت خاص، هیچ چیز، هیچ آبجکت متحرکی و هیچ اطلاعاتی ، و هیچ افکت یا اثری نمی تواند سریعتر از نور حرکت کند. بنابراین، در اصل، یک رویداد تنها زمانی می تواند روی رویداد دیگری تأثیر بگذارد ، که داخل مخروط نوری Light cone قرار بگیرد.

و همچنین اثر یا افکت فرضی (مانند یک سیگنال یا یک نیرو) نباید سریعتر از نور منتقل شود. به عبارت دیگر، انتشار نور ساختار علّی فضازمان را تعیین می‌کند (رجوع.کنید.به.مخروط نور).

مدل‌ها و نظریه‌هایی که این ساختار را در نظر می‌گیرند، علّی Causal نامیده می‌شوند - به عنوان مثال، نظریه‌های میدان کوانتومی نسبیتی در نسبیت عام، محدودیت سرعت کیهانی، سرعت نور فقط به صورت لوکال تعریف می‌شود: در یک رقابت کنار هم، هیچ آبجکت و هیچ افکتی نمی‌تواند از سیگنال نوری سبقت بگیرد. همچنین از این موضوع می توان یک ساختار علّی استخراج کرد، و تعیین کرد(دترمین) که کدام رویدادها می‌توانند بر کدام رویدادهای دیگر تأثیر بگذارند. بدآنسان که گرانش سیگنال‌های نوری را تحریف می‌کند و به اتساع می اندازد ، موضوع در نسبیت عام پیچیده‌تر از نسبیت خاص میگردد. اگرچه این امر تحلیل را تا حدودی پیچیده‌تر می‌کند و این یعنی طرح و پیگیری علیّت ، حتی در نسبیت عام به سادگی طرح آن در نسبیت خاص نیست .

علیّت اصلی فلسفی است و فلسفه ، سابجکت ذهنی ما پیرامون آبجکت های موجود در دنیای ماست .‌ علیّت از طرح در دوره افلاتون و ارسطو تا تئوریزه شدن توسط توماس قدیس و تا تئوریزاسیون مجدد آن توسط هیوم و از ابراز بدبینی به آن توسط فلاسفه برجسته مانند راسل و ..‌. در تغییر بوده است . اما برای اینکه تئوری نسبیت را علّی بدانیم لازم نیست علیّت را بعنوان اصل فلسفی یا برهان علیّت الهیات بپذیریم و منظور از آن تنها به ترتیب رویداد ها در یک فریم ساکن یا لخت است .


🆔 @phys_Q

📌What is consciousness?

🔺آیا آگاهی منحصر به فرد انسان است؟ یا موجودات زنده دیگر درجات مختلفی از آن را دارند؟

• این موضوع در روایات علمی و فلسفی بسیار بحث برانگیز بوده است. متفکران مقدار زیادی از زمان و وجود خود را صرف تلاش برای کشف اسرار آن کرده‌اند، مانند نحوه عملکرد آگاهی و محل قرارگیری آن.
پاسخ کوتاه چندان راضی کننده نیست. دانشمندان و فیلسوفان هنوز نمی‌توانند بر سر تعریف و چیستی آگاهی، و حتی بیشتر از آن ، تعریف دقیق آگاهی ، به توافق برسند. بسیاری از دانشمندان بر این باور که نوروساینس به تنهایی توانایی حل مسئله‌ی سخت آگاهی را ندارد ، قرار دارند و برخی دیگر فراتر از آن ، معتقدند معمای آگاهی به تنهایی توسط فیزیک کوانتوم قابل حل است.

در اینجا نظر برخی دانشمندان را درباره آگاهی لینک خواهیم کرد :

- اد ویتن

-پائول دیویس

- برایان گرین

- مسئله ی سخت آگاهی ، ریچارد داوکینز

- مکس تگمارک

- استیون نوولا

- شان کارول - نوولا

- پنروز orch-or

- دیوید چالمرز

🆔 @phys_Q

🟣 نظریه‌ ریسمان بزبان ساده

🆔 @phys_Q

🟣 چرا اصل هولوگرافیک بسیار هیجان انگیز است

کیو بیت ها در واقع با bloch sphere در فضای هیلبرت توصیف می شوند و خلاف انباشت حجمی آبجکت های 3D در صورت قرار گیری در کنار یکدیگر روی سطح قرار می گیرند و بنوعی شبکه ای در هم تنیده را تشکیل می دهند و این مهم بسیار شبیه سطح 2D هایپربولیک اطلاعات کوانتومی در تئوری هولوگرافیک است. و از آنجایی که مقدار کیوبیت بسته به مقدار جفت درهم تنیده آن تغییر می کند، درجه ای از عدم تعین indeterminacy در سیستم وجود دارد. اگر هنوز کیوبیت اول را اندازه گیری نکرده اید، نمی توانید در مورد دومی مطمئن باشید. مقدار عدم قطعیت uncertainty هر سیستم مشخص آنتروپی آن نامیده می شود.
با درهم تنیدگی Entangled از هم گسیختگی disentangled کیوبیت ها، سطح آنتروپی بالا و پایین می رود. شما با میدان های آنتروپی در حالتی دائما در حال تغییر مواجه هستید.
اصل هولوگرافیک معتقد است که جهان سه بعدی ما نمایش یا طرحی از تمام این فعالیت هایی است که روی یک سطح دو بعدی پر از کیوبیت انجام می شود.

قسمت نخست
https://t.me/phys_Q/9406
قسمت دوم
https://t.me/phys_Q/9407

‍ 🟣 ثابت کیهانی اینشتین einstein's cosmological constant

ثابت کیهان شناسی یا ثابت کیهانی (که  با حرف یونانی لامبدا بزرگ Λ تعریف می‌شود.)، در اخترفیزیک جهت اصلاح تئوری اولیه نسبیت عام توسط آلبرت اینشتین برای دستیابی به یونیورس ایستا ارائه شد. این مقدار ثابت به این دلیل به وجود آمد که معادلات اینشتین یک ناپایداری خاصی را در یونیورس نشان می‌داد که از نیروهای گرانشی ناشی می‌شد، واقعیتی نگران‌کننده که نیاز به مطالعه داشت.
در دهه ۱۹۳۰، اکتشافات جدید، به ویژه اکتشافات اخترشناس ادوین هابل، این نظریه را بیان کرد که یونیورس در عمل ایستا و ساکن نیست، بلکه دائما در حال انبساط است و معلوم شد که معادلات اولیه اینشتین بدون مقدار ثابت تمام مدت درست بوده است و نیازی به ثابت کیهانی نبود. اینشتین  خودش متوجه این موضوع شد و مقاله خود را اصلاح کرد.
با این حال، در دهه ۱۹۹۰، ثابت کیهانی به روشی جدید به معادلات اینشتین بازگشت، این مقدار به همان کشف اینشتین که خودش حذف کرده بود مربوط می‌شد. با مشاهدات جدیدی که نه تنها یک یونیورس در حال انبساط، بلکه شتابی را در آن انبساط نشان داد، فیزیکدانان شروع به مطالعه حول این ایده کردند که آنچه ممکن است مسئول این انبساط باشد، یک انرژی کشف نشده موجود در فضا است که اکنون «انرژی تاریک» نامیده می‌شود.
خطای اینشتین، «Λ» یعنی لامبدای او ، در واقع به وجود یک شکل دافعه گرانشی لینک داشت و اکنون به نظر می‌رسد که یک نیروی محرکه در پشت شتاب فزاینده پندام کیهانی وجود دارد و همان انرژی تاریک است؛ که نباید با ماده تاریک اشتباه گرفته شود ، ماده‌ای که باعث ایجاد اثرات گرانشی می‌شود و کلان ساختار یونیورس ( محتویات کهکشانها)  را در کنار هم نگه می‌دارد و انرژی تاریک نیز، نیروی مخالفی ست که محتویات کلان ساختار یونیورس ( کهکشانها) را از هم جدا و دور می‌کند.

اینشتین زمانی با کشف پویایی یونیورس ، ثابت کیهانشناخت را بزرگترین اشتباه علمی خود دانست ، زیرا که طرفدار مدلی ایستا از یونیورس بود . هر چند  پس از مرگ وی مشخص شد این ثابت نوعی نیروی رانشی در خلاء و در کلان ساختار را معرفی میکرده و باید به معادلات بازگردد .

🆔 @phys_Q

🟣 آسمانِ مریخ در شب:
تصویر از کاوشگرِ perseverance:

🆔 @phys_Q

‍ 🟣 موج wave

موج ارتعاش یا آشفتگی سیال در محیط [مادی یا خلا] است . شکل پایه آن موج سینوسی است البته از لحاظ ریاضی ، اشکال پیچیده تر را میتوان با بسط فوریه ، متشکل از مولفه های ساده تر ترسیم کرد . فاز ، دامنه و بسامد امواج ، تداخل ویرانگر یا سازنده آنها را تعیین می کند ، البته موج مادی نظیر امواج صوتی یا اقیانوس با موج الکترومغناطیسی دارای تفاوت هایی است .

معادله موج شرودینگر shrödinger wave equation قلب مکانیک کوانتوم است که در آن موج ، بعنوان آبجکت بنیادین یونیورس بین مقادیر حقیقی real و موهومی imaginary ، وابسته به توان بردار i ، نوسان می کند.

ارتعاش vibration  یا نوسان پیرامون یک مقدار میانگین ، از تابع موج در ریاضیات گرفته ، تا امواج مکانیکی ماکروسکوپیک ، تا امواج الکترومغناطیسی و میکروسکوپیک وجود دارد ، هر چند که مشابهت چندانی با هم نداشته باشند اما جالب است بدانید که تئوری ریسمان نیز از ریسمان های مرتعش برای توصیف ذرات بنیادین استفاده می کند .

🆔 @phys_Q

می توانید با این کودک به صرف وجود ناکامی های مشترک همدردی کنید.
اما آنچه کودکان ایران نیاز دارند چیزی فراتر از احساسات آشفته و شلخته ی سوشال مدیاست .

🟣 آزمایش دو شکاف توماس یانگ

جنگال بر سر دوالیته‌ی موج wave or particle یا ذره برای نور (فوتون و دیگر پارتیکل های کوانتومی) با این آزمایش شروع شد . در توصیف امواج الگویی داریم بنام الگوی تداخل امواج که مطابق توصیف بالا دو موج بسته به پیک مثبت و منفی به تضعیف یا تقویت یکدیگر میپردازند و سبب تداخل interference سازنده یا ویرانگر می شوند .

توماس یانگ دانشمندی بود که آزمایش مشهور دو شکاف را برای توضیح ماهیت موجی ذرات(فوتون و الکترون ) مطرح ساخت.

🆔 @phys_Q

🟣بزرگ‌ترین سوتی اینشتین

چیزی که اینشتین بزرگترین سوتی خود نامید در واقع کشفی فراتر از زمان خود بود . ثابت کاسمولوژیکالی که انبساط کیهانی را با انرژی مثبتی در سرتاسر فضا توضیح میداد .

#نیل_دگراس_تایسون

🆔 @phys_Q

🟣برنامه های علمی .... (صلاح نمی بینیم ..ولش کن)

🆔 @phys_Q

🟣 " هر میزان اعتقاد ، هرچقدر هم قوی باشد، نمی تواند چیزی را تبدیل به واقعیت کند. طبیعت، واقعا توجهی به اعتقادات تو ندارد."

- ریچارد فیلیپس فاینمن

🆔 @phys_Q

یلدا پُر مهر 🌹

🟣 اولین فیلم هوایی از آتشفشان ایسلند که به تازگی فعال شده .


🆔 @phys_Q

‍ ‌‌🟣پندام و گیتی  universe & expansion

ما در جهانی تخت زندگی می کنیم. تخت به چه معنی ؟ جهان ما نه مانند ورق یا کلوچه تخت ، بلکه به این معنی اگر در این جهان دو فوتون  در مسیر های موازی شلیک کنید این دو فوتون در همین مسیر های مستقیم حرکت خواهند کرد .
مسئله هنگامی جالب می شود که تئوری میدان گرانشی بیان می کند که گرانش سبب خمیدگی curvature فضا زمان می شود . در هنگام ارائه نسبیت عام انیشتین ثابت کیهانشناسی را نیز معرفی کرد ، هر چند بعدها انیشتین ثابت کیهان-شناخت Cosmological Constant را بزرگترین اشتباه خود معرفی کرد اما امروز میدانیم هر دو یعنی ثابت کیهان شناخت و نسبیت عام دو شاهکار بزرگ از آلبوم نبوغ این دانشمند بزرگ هستند .
در عالمی چشم گشودیم که ماده مرئی تنها  بیش از 3 درصد این کیهان را تشکیل داده است . و 97 درصد دیگر را ماده و انرژی تاریک  تشکیل داده که نامرئی ست و تنها به واسطه اثرات شان است که میتوانیم آنها را بررسی کنیم  . ماده تاریک با نسبت 30 و انرژی تاریک با نسبت 70 درصد از کل محتوای ناشناخته عالم را تشکیل داده اند . البته عالم را ساکن در نظر نگیرید در توضیح انبساط شتابدار کیهان ، که بعلت تشکیل شدن فضای خالی از انرژی مثبت [ دافعه ] و وجود ماده تاریک dark matter  است . این انرژی مثبت میزان قابل توجهی از انرژی کیهان را تشکیل میدهد و همچنین شکل گیری خوشه های کیهانی را توضیح می دهد . از اثرات این انبساط شتابدار سرخ گرایی طیف نور رسیده از کهکشان هاست . و جالبتر آنکه وجود انرژی مثبت که فضای خالی را تشکیل داده و از عوامل انبساط شتابدار منظور می گردد در ادامه ی انبساط چگالی کمتری بخود خواهد گرفت و در نتیجه نرخ شتاب کیهان باید منفی باشد اما چنین نیست . کیهان ما نرخ شتاب مثبتی را تجربه می کند .
طبق قانون هابل هر قدر کهکشان نسبت به ناظر آن در فاصلهٔ بیشتری قرار داشته باشد، با سرعت بیشتری دور می‌شود.
نرخ انبساط جهان حدوداً 74 کیلومتر بر ثانیه بر مگاپارسک است، یعنی کهکشانی که در فاصلهٔ 3 میلیون سال نوری قرار دارد با سرعت 74 کیلومتر بر ثانیه، و کهکشانی که در فاصلهٔ 3 میلیارد سال نوری قرار دارد با سرعت 74,000 کیلومتر برثانیه از ناظر آن دور می‌شود.
H = 71 km:s:mpc

🆔 @phys_Q

🟣 ریچارد فاینمن: "من، یونیورسی از اتم ها، اتمی در یونیورس "


شومن شگفت انگیز قرن بیستم بسیار فراتر از یک فیزیکدان بود. ریچارد فاینمن میلیون‌ها قلب از طریق سخنرانی‌های نمادین خود در دهه‌های 1960 و 70 را فتح کرد ، کسانی که می‌خواهند در قلمرو علم شگفت‌زده شوند، کسانی که علم را فقط تحت عنوان یک دانشگاهی نمی‌بینند.‌‌
فاینمن نابغه شگفتی آوری که بسیار فراتر از یک فیزیکدان بود.

تصویر ، فاینمن در ساحل : Caltech Archives


🆔 @phys_Q

🟣 خاموش کردن آتش بوسیله اثر ونتوری

🆔 @phys_Q

🟣 آیا تکینگی واقعی است؟

تکینگی موضوعی است که در فیزیک و ریاضیات و همچنین فناوری مطرح می‌شود. در فیزیک مهمترین تکینگی‌ها تکینگی در مرکز سیاه‌چاله و تکینگی بیگ بنگ است.
اما آیا تکینگی‌ها واقعی هستند و در دنیای فیزیکی وجود دارند؟

زیرنویس فارسی
🆔 @phys_Q

یه رقص زیبا ، دنبال این بودم.

🆔 @phys_Q

🟣ویدیویی ارزشمند از نابغه فیزیک
درین ویدیو انیشتین در حال توضیح رابظه هم ارزی جرم-انرژی است.

🆔 @phys_Q