ЖАПОН ЛЕНДЕРІ, АРАБ РОВЕРІ ЖӘНЕ НАСА КУБСАТЫ АЙҒА АТТАНДЫ

11 желтоқсанда, Алматы уақытымен 13:38-де SpaceX Falcon 9 зымыраны HAKUTO-R M1 ай миссиясын ұшырды. Араб роверін Айға жеткізетін жапон лендері зымыранның 2-сатысынан ажырап, трансай траекторияға (TLE) шықты. Қысқа видеолар — әдеттегідей, телеграм-арнамызда.

Жапондық ispace компаниясының M1 миссиясының мақсаты — Айға қонатын лендер мен Айға жүк жеткізу бизнес-моделін сынау. HAKUTO-R лендерінің массасы 1050 кг, ол Айға жалпы массасы 30 кг жеті жүктеме жеткізеді. Лендердің өзі масс-спектрометрлермен, дозиметр, термометрлер, қонған жердегі реголитті зерттейтін кішкентай бұрғымен жабдықталған. Айға отын үнемдейтін төмен энергиялық жолмен жететін лендердің экватор маңындағы Атлас кратеріне қонуы 2023 жылдың көкегіне жоспарланған. ispace Айға 2024 жылы тағы бір ровер (M2 миссиясы), ал 2025 жылы CLPS бағдарламасы аясында НАСА жүгін (M3) жеткізбек.

HAKUTO-R қонысымен, одан Біріккен Араб Әмірліктерінің Rashid ровері түседі. Төрт доңғалақты ровердің өлшемдері 49 х 53,5 х 54 см, массасы 10 кг. Оның бортында жоғары ажыратымды екі камера, жылу сенсоры, Ленгмюр зонды бар. Ай тозаңы әртүрлі беттерге қалай жабысатынын зерттеу үшін ровер доңғалақтарына әртүрлі материал үлгілері бекітілген. Рашидтің Ай бетімен қозғала алатын ең жоғары жылдамдығы — 10 см/сек.

Басқа жүктемелер:
— JAXA жапон ғарыш агенттігінің ай роботы. Бейсбол добындай робот ай беті жайлы дерек жинайтын камералар мен сенсорларға ие;
— ғарыш жағдайы мен Ай бетінде сыналатын NGK Spak Plug Go қаттыденелік аккумуляторы;
— Канада ғарыш агенттігінің борттық компьютері;
— Canadesys компаниясының жоғары ажыратымды камералары;
— миссияға жылу жинағандар есімі ойылған пластина, сондай-ақ жапон тобының әні жазылған компакт-диск.

Зымыранның қосалқы жүктемесі — НАСА-ның Lunar Flashlight 6U-кубсаты. Ол үш айдан соң CAPSTONE-дікіндей тік сызықтық дерлік гало-орбитаға шығады. Кубсат орбитасының Айдан ең қашық нүктесі 70 000 км, ең жақын нүктесі Оңтүстік полюстен небәрі 15 км болмақ. Lunar Flashlight Оңтүстік полюс маңындағы кратерлерден су мұзын іздейді. Оның төрт лазері мұз жұтатын толқын ұзындығындағы инфрақызыл сәуле шығарады. Сәуле реголитке түссе, кубсатқа қайта шағылады, ал жұтылса, кратер ішінде мұз бар деген сөз. Lunar Flashlight — әдеттегі гидразин орнына қауіпсіз "жасыл" отын қолданатын алғашқы планетааралық аппарат.

БҮГІН 23:39-ДА ORION ЖЕРГЕ ОРАЛАДЫ

Космонавтикадағы жылдың басты оқиғасының бірі — 25,5 күндік сынақ миссиясын аяқтайтын ұшқышсыз Орион ғарыш кемесінің Жерге оралуы. Кеменің Тынық мұхиты айдынының АҚШ-тың Батыс жағалауына жақын тұсына қонуы 11 желтоқсан, Алматы уақытымен 23:39-ға жоспарланған. НАСА сайты, телеарнасы, қолданбасы және YouTube-арнасындағы тікелей эфир 22:00-де басталады.

Фото: Жер орағы. 9 желтоқсанда, Artemis I миссиясының 24-ші күні түсірілген
Credit: NASA

Artemis I миссиясы 2022 жылы 16 қарашада ұшырылды. НАСА-ның алғаш ұшырылған Space Launch System (SLS) аса ауыр зымыраны Orion ғарыш кемесін Айға жөнелтті. Миссияның қозғағыштар тұтануынан Орионның ажырап, Айға аттануына дейінгі кезеңдерін арнамыздағы жаңа роликтен көре аласыздар.

https://youtu.be/N_DKP1ematQ

APOLLO МЕН ARTEMIS: НАСА-НЫҢ ТАРИХИ ЖӘНЕ ҚАЗІРГІ АЙ БАҒДАРЛАМАЛАРЫ

Бірінші Artemis миссиясының аяқталуына екі сағаттай қалды: 23:39-да Orion ғарыш кемесі Тынық мұхитқа қонуы тиіс. Бұл оқиға 1972 жылдың 7–19 желтоқсанында жүзеге асырылған соңғы, 17-ші Apollo миссиясының елу жылдығына сәйкес келіп отыр. АҚШ-тың екі ай бағдарламасының сабақтастығы Орион кабинасындағы НАСА логотипінің оң жағына екілік кодпен жазылған 18 санынан көрініс тапқан.

Көне грек мифологиясы бойынша, Аполлон мен Артемида Зевстің Летодан туған егіз балалары еді.

Орион бортынан көрініс

Қызметтік модульден ажыраған капсула атмосфераның тығыз қабатына енді

Орион сәтті қонды!

ARTEMIS I МИССИЯСЫ СӘТТІ АЯҚТАЛДЫ!
2022 жылы 11 желтоқсанда 23:39-да Orion ғарыш кемесі Тынық мұхиты айдынына қонды. Шамамен екі сағаттан соң ол USS Portland әуетасығышы бортына көтеріледі.

ARTEMIS I МИССИЯСЫ ТОЛЫҚТАЙ ТАБЫСТЫ АЯҚТАЛДЫ

2022 жылы 12 желтоқсанға қараған түні Тынық мұхитқа қонған НАСА-ның Orion ғарыш кемесі судан шығарылып, АҚШ Әскери-Теңіз Күштерінің USS Portland әуетасығышы бортына көтерілді. Орион капсуласы алдымен Сан-Диегоға, содан соң Флорида штатындағы Кеннеди ғарыш орталығына жеткізіледі.

НАСА 25,5 күндік Artemis I миссиясының толық табыспен аяқталғанын мәлімдеді. Дүние жүзіндегі ең қуатты SLS зымыранының алғашқы ұшырылымы сәтті болды. Ұшқышсыз Orion кемесі жоспарланған жолмен Айды айналып келді. Ол адам таситын кемелер үшін Жерден қашықтық рекордын жаңартты: 432 210 км. Орион екі рет Ай бетінен небәрі 129,7 км биіктікте жақын ұшып өтті. Кеменің барлық жүйелері сынақ барысында өздерін жақсы көрсетті.

Келесі, Artemis II миссиясы 2024 жылға жоспарланған. Айды тағы айналып келетін Orion кабинасында енді манекендер емес, ғарышкерлер отырады. Айдың Оңтүстік полюсі маңына адам қондыру 2025 жылғы үшінші Артемиданың еншісінде.

ЗЫМЫРАНДАР: 400 ЖӘНЕ 1500 МЕТРГЕ ЖАРЫС

Қатты отын жағатын үдеткіштер саны шешуші маңызға ие. Atlas V 551 әрқайсының тартымы 1688 кН бес үдеткішпен жабдықталады. Бұған негізгі сатының 4152 кН тартымын қоссақ, бұл зымыранның жеңісі таңғалдырмайды.

13/14 ЖЕЛТОҚСАН — ГЕМИНИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫНЫҢ ШЫҢЫ

Жылда 4–17 желтоқсанда жауатын ең мол метеор ағынының бірі шыңына 13-нен 14-не қараған түні жетеді. Жарық, ақ, баяу (35 км/сек) метеорлар жиі ағады. Биыл сағатына 150-ге дейін ақпа жұлдыз көрінеді деп болжанып отыр.

Ағын радианты Егіздер (Гемини) шоқжұлдызында, ол түнгі екіде барынша көтеріледі. Дегенмен радиантқа қарау міндетті емес. аққан жұлдыздар бүкіл аспаннан көрінеді. 8-не толған Ай биыл елеулі кедергі. Геминидаларды 3200 Фаэтон атты дененің қалдықтары туғызады.

Фотода: Геминида метеоры мен Леонард кометасы, 20 сек экспозиция, бір кадр, 2021 ж. желтоқсан
Автор — Dave Lawrence