20 НАУРЫЗ — КӨКТЕМГІ КҮН ТЕҢЕЛУІ
2022 жылғы 20 наурызда, Алматы уақытымен 21:33-те Күн аспан экваторын — Жер экваторы үстіндегі аспандағы ойша сызықты оңтүстіктен солтүстікке қарай кесіп өтеді. Бұл күні Жерге ғарыштан қарасақ, Жер терминаторы полюстер арқылы өтіп, экваторға перпендикуляр орналасады. Бұл астрономиялық оқиға Наурыздағы күн теңелуі деп аталады, өйткені осы сәтте Солтүстік жартышарда астрономиялық көктем басталса, Оңтүстік жартышарда күз түседі.
Бұл датада күн мен түн тең, яғни 12 сағаттан болады деп саналады. Алайда күннің шығуы мен батуы оның центрінің емес, жиегінің көкжиектен көтерілуі / түсуі бойынша анықталатындықтан және атмосферадағы күн сәулесінің сынуы (атмосфералық рефракция) әсерінен, шын мәнінде күн түнге қарағанда ұзағырақ болады. Бұл датаның басты ерекшелігі — Күннің дәл шығыста шығып, тура батыста батуында.
Қосымша ақпарат — роликте: https://youtu.be/1vbNfjrmL8k
2022 жылғы 20 наурызда, Алматы уақытымен 21:33-те Күн аспан экваторын — Жер экваторы үстіндегі аспандағы ойша сызықты оңтүстіктен солтүстікке қарай кесіп өтеді. Бұл күні Жерге ғарыштан қарасақ, Жер терминаторы полюстер арқылы өтіп, экваторға перпендикуляр орналасады. Бұл астрономиялық оқиға Наурыздағы күн теңелуі деп аталады, өйткені осы сәтте Солтүстік жартышарда астрономиялық көктем басталса, Оңтүстік жартышарда күз түседі.
Бұл датада күн мен түн тең, яғни 12 сағаттан болады деп саналады. Алайда күннің шығуы мен батуы оның центрінің емес, жиегінің көкжиектен көтерілуі / түсуі бойынша анықталатындықтан және атмосферадағы күн сәулесінің сынуы (атмосфералық рефракция) әсерінен, шын мәнінде күн түнге қарағанда ұзағырақ болады. Бұл датаның басты ерекшелігі — Күннің дәл шығыста шығып, тура батыста батуында.
Қосымша ақпарат — роликте: https://youtu.be/1vbNfjrmL8k
👍3
НАУРЫЗ МЕЙРАМЫ ҚҰТТЫ БОЛСЫН!
КҮН ХИЖРАСЫ БОЙЫНША 1401 ЖЫЛ БАСТАЛДЫ
2022 жылғы 21 наурызда, Күн хижрасы күнтізбесі бойынша жаңа, 1401 жыл басталды. Күн хижрасы немесе Шамси хижра (SH деп белгіленеді) — Иран мен Ауғанстанның ресми күнтізбесі. Оның жылы наурыздағы күн теңелуімен басталып, 365 немесе 366 тәуліктен тұрады. Күнтізбенің санақбасы (эрасы) ретінде хижра — Мұхаммед пайғамбардың Мекеден Мәдинаға қоныс аударуы (грегорианша 622 ж. 16 шілде) алынған. Күн хижрасы бойынша бүгінгі 1401 жылдың 1 Хамал / 1 Фарвардин жұлдызы Ай хижрасы бойынша 1443 жылғы Шағбан айының 17-не сәйкес келіп тұр. Өйткені Ай хижрасы 354 не 355 тәуліктен тұратындықтан, он төрт ғасырда 42 жылға озып кетті.
Шамси хижраның Юлиан немесе Грегориан күнтізбелерінен артықшылығы, оның жаңа жылы нақты астрономиялық оқиғаға — Солтүстік жартышардағы Көктемгі күн теңелуіне байланған. Дәлірек айтқанда, жыл күн теңелуіне дейінгі және кейінгі екі талтүстің арасындағы түнортасында басталады. Мысалы, биыл күн теңелуі 20 наурызда 21:33-те болды, демек кешегі талтүс өткен жылдың соңғы күніне, ал бүгінгі талтүс жаңа жылдың алғашқы күніне жатады. Ал жаңа жыл 20-нан 21-не қараған түнортасында басталды. Жыл басы, өзіміз жақсы білетіндей, парсыша Nowruz деп аталады.
Күн хижрасы жылында 12 ай бар, бұлар Зодиак шоқжұлдыздарына сәйкес келетіндіктен, оларды қазақ дәстүрімен "жұлдыз" деп атаған жөн. Мысалы, бүгін Хамал (Амал) жұлдызының бірінші күні (айдың бірінші жұлдызы емес). Солтүстік жартышарда астрономиялық көктем мен жаз мезгілдері күз бен қыстан ұзақ (неге?), сондықтан алғашқы алты жұлдыз 31 күннен, 7–11 жұлдыздар 30 күннен, ал соңғы жұлдыз 29 не 30 күннен тұрады. 366 күндік кібісе жылдар 4-5 жылда бір келіп тұрады.
Бұл жұлдыздар (Хамал, Сәуір, Зауза, Саратан, Әсет, Сүмбіле, Мизам, Ақырап, Қауыс, Жәді, Дәлу, Хұт) Грегориан күнтізбесі айларына (Қаңтар, Ақпан, Наурыз, Көкек, Мамыр, Маусым, Шілде, Тамыз, Қыркүйек, Қазан, Қараша, Желтоқсан) сәйкес келмейді. Бір өкініштісі, азаматтық күнтізбеге қазақша ай аты көкектің орнына сәуір деген жұлдыз аты қате енгізіліп кетті. Бұл екеуі синоним емес, өйткені сәуір (Taurus) көкектің (April) 20–21-не басталады.
Бұл жерде ескеретін нәрсе, азаматтық күнтізбенің 30–31 күндік, шартты түрде "ай" деп аталатын бөліктері Ай фазаларымен байланысын жоғалтып алды. Себебі Жаңа Ай шамамен 29,5 тәулікте туады. Сондықтан нағыз ай деп әр Жаңа Ай фазасынан басталатын Ережеп, Рамазан сияқты Ай хижрасы бөліктерін айтуға болады. Бірақ бұл күнтізбе, астрономиялық жыл мезгілдеріне қатысты 10–12 тәулікке сырғып отыратындықтан, азаматтық қолданысқа ыңғайсыз. Шамси Хижрада мұндай ыңғайсыздық жоқ.
Алдағы бірнеше Күн хижрасы жылдарының басталу, аяқталу даталары:
1401 — 21 наурыз 2022 — 20 наурыз 2023
1402 — 21 наурыз 2023 — 19 наурыз 2024
1403* — 20 наурыз 2024 — 20 наурыз 2025
1404 — 21 наурыз 2025 — 20 наурыз 2026
1405 — 21 наурыз 2026 — 20 наурыз 2027
1406 — 21 наурыз 2027 — 19 наурыз 2028
1407 — 20 наурыз 2028 — 19 наурыз 2029
1408* — 20 наурыз 2029 — 20 наурыз 2030
* кібісе жыл
#астродерек
КҮН ХИЖРАСЫ БОЙЫНША 1401 ЖЫЛ БАСТАЛДЫ
2022 жылғы 21 наурызда, Күн хижрасы күнтізбесі бойынша жаңа, 1401 жыл басталды. Күн хижрасы немесе Шамси хижра (SH деп белгіленеді) — Иран мен Ауғанстанның ресми күнтізбесі. Оның жылы наурыздағы күн теңелуімен басталып, 365 немесе 366 тәуліктен тұрады. Күнтізбенің санақбасы (эрасы) ретінде хижра — Мұхаммед пайғамбардың Мекеден Мәдинаға қоныс аударуы (грегорианша 622 ж. 16 шілде) алынған. Күн хижрасы бойынша бүгінгі 1401 жылдың 1 Хамал / 1 Фарвардин жұлдызы Ай хижрасы бойынша 1443 жылғы Шағбан айының 17-не сәйкес келіп тұр. Өйткені Ай хижрасы 354 не 355 тәуліктен тұратындықтан, он төрт ғасырда 42 жылға озып кетті.
Шамси хижраның Юлиан немесе Грегориан күнтізбелерінен артықшылығы, оның жаңа жылы нақты астрономиялық оқиғаға — Солтүстік жартышардағы Көктемгі күн теңелуіне байланған. Дәлірек айтқанда, жыл күн теңелуіне дейінгі және кейінгі екі талтүстің арасындағы түнортасында басталады. Мысалы, биыл күн теңелуі 20 наурызда 21:33-те болды, демек кешегі талтүс өткен жылдың соңғы күніне, ал бүгінгі талтүс жаңа жылдың алғашқы күніне жатады. Ал жаңа жыл 20-нан 21-не қараған түнортасында басталды. Жыл басы, өзіміз жақсы білетіндей, парсыша Nowruz деп аталады.
Күн хижрасы жылында 12 ай бар, бұлар Зодиак шоқжұлдыздарына сәйкес келетіндіктен, оларды қазақ дәстүрімен "жұлдыз" деп атаған жөн. Мысалы, бүгін Хамал (Амал) жұлдызының бірінші күні (айдың бірінші жұлдызы емес). Солтүстік жартышарда астрономиялық көктем мен жаз мезгілдері күз бен қыстан ұзақ (неге?), сондықтан алғашқы алты жұлдыз 31 күннен, 7–11 жұлдыздар 30 күннен, ал соңғы жұлдыз 29 не 30 күннен тұрады. 366 күндік кібісе жылдар 4-5 жылда бір келіп тұрады.
Бұл жұлдыздар (Хамал, Сәуір, Зауза, Саратан, Әсет, Сүмбіле, Мизам, Ақырап, Қауыс, Жәді, Дәлу, Хұт) Грегориан күнтізбесі айларына (Қаңтар, Ақпан, Наурыз, Көкек, Мамыр, Маусым, Шілде, Тамыз, Қыркүйек, Қазан, Қараша, Желтоқсан) сәйкес келмейді. Бір өкініштісі, азаматтық күнтізбеге қазақша ай аты көкектің орнына сәуір деген жұлдыз аты қате енгізіліп кетті. Бұл екеуі синоним емес, өйткені сәуір (Taurus) көкектің (April) 20–21-не басталады.
Бұл жерде ескеретін нәрсе, азаматтық күнтізбенің 30–31 күндік, шартты түрде "ай" деп аталатын бөліктері Ай фазаларымен байланысын жоғалтып алды. Себебі Жаңа Ай шамамен 29,5 тәулікте туады. Сондықтан нағыз ай деп әр Жаңа Ай фазасынан басталатын Ережеп, Рамазан сияқты Ай хижрасы бөліктерін айтуға болады. Бірақ бұл күнтізбе, астрономиялық жыл мезгілдеріне қатысты 10–12 тәулікке сырғып отыратындықтан, азаматтық қолданысқа ыңғайсыз. Шамси Хижрада мұндай ыңғайсыздық жоқ.
Алдағы бірнеше Күн хижрасы жылдарының басталу, аяқталу даталары:
1401 — 21 наурыз 2022 — 20 наурыз 2023
1402 — 21 наурыз 2023 — 19 наурыз 2024
1403* — 20 наурыз 2024 — 20 наурыз 2025
1404 — 21 наурыз 2025 — 20 наурыз 2026
1405 — 21 наурыз 2026 — 20 наурыз 2027
1406 — 21 наурыз 2027 — 19 наурыз 2028
1407 — 20 наурыз 2028 — 19 наурыз 2029
1408* — 20 наурыз 2029 — 20 наурыз 2030
* кібісе жыл
#астродерек
👍1
Қара құрдым сияқты аса ауыр денелер үйірілгенде, өзімен бірге маңындағы кеңістік-уақытты да еліктіреді. Лензе–Тирринг эффекті деп аталатын құбылыстың мысалы — Аққудағы V404 қосар жүйесінен атқылап жатқан джет бағытының тез өзгеруі.
Толығырақ — арнада кеше жарияланған роликте: https://youtu.be/M_siVF3s4UQ
Толығырақ — арнада кеше жарияланған роликте: https://youtu.be/M_siVF3s4UQ
😱1
2021 ЖЫЛҒЫ АСПАН
Нидерландта орнатылған арнайы камера 2021 жыл бойы әр 15 минут сайын аспанды суретке түсіріп тұрған. Алынған кескіндерді біріктіру арқылы мына кеограмма жасалды: қаңтар жоғарыда, желтоқсан төменде, түн ортасы — орталық тік сызықтың сол жағында.
Кеограммадан не көреміз? Әрине, аспан күндіз көгілдір, түнде қараңғы. Түнгі аспандағы 12 жарық жолақты жарқыраған Ай салған. Қара құмсағаттың ең жіңішке жері жазғы күн тоқырауына, ең жалпақ тұсы — қысқы күн тоқырауына сәйкес. Олардың арасында күн мен түннің ұзақтығы теңесетін көктемгі және күзгі күн теңелулері орналасқан.
Image Credit & Copyright: Cees Bassa
Нидерландта орнатылған арнайы камера 2021 жыл бойы әр 15 минут сайын аспанды суретке түсіріп тұрған. Алынған кескіндерді біріктіру арқылы мына кеограмма жасалды: қаңтар жоғарыда, желтоқсан төменде, түн ортасы — орталық тік сызықтың сол жағында.
Кеограммадан не көреміз? Әрине, аспан күндіз көгілдір, түнде қараңғы. Түнгі аспандағы 12 жарық жолақты жарқыраған Ай салған. Қара құмсағаттың ең жіңішке жері жазғы күн тоқырауына, ең жалпақ тұсы — қысқы күн тоқырауына сәйкес. Олардың арасында күн мен түннің ұзақтығы теңесетін көктемгі және күзгі күн теңелулері орналасқан.
Image Credit & Copyright: Cees Bassa
🤯5
ҚЫСҚЫ ЖҰЛДЫЗДАРМЕН ҚОШТАСУ
Наурыздың аяғында, қараңғы түсісімен бірден оңтүстікке бет бұрсаңыз, Қысқы Дөңгелек және оның ішіндегі Қысқы Үшбұрыш астеризмдерін көруге соңғы мүмкіндік бар. Қосымша ақпарат бейнероликтерде: https://youtu.be/26sL_EKp8rM және https://youtu.be/RFTmqlKKhy8
Наурыздың аяғында, қараңғы түсісімен бірден оңтүстікке бет бұрсаңыз, Қысқы Дөңгелек және оның ішіндегі Қысқы Үшбұрыш астеризмдерін көруге соңғы мүмкіндік бар. Қосымша ақпарат бейнероликтерде: https://youtu.be/26sL_EKp8rM және https://youtu.be/RFTmqlKKhy8
🤯2👏1
ЖЕТІНШІ ЭКИПАЖДЫ ЖАСМИН БАСҚАРАДЫ
НАСА Crew-7 экипажының командирі етіп ғарышқа әлі ұшпаған астронавт Жасмин Могбелиді тағайындады. Жасмин 1983 жылы Германияда, ирандық босқындар отбасында дүниеге келген, бірақ өзінің туған жері деп Нью-Йорк штатындағы Болдуин қаласын санайды. Массачусетс технологиялық институтын, АҚШ Әскери-Теңіз Күштері академиясын, Әскери-теңіз сынаушы-ұшқыштар мектебін бітірген, аэроғарыш техникасының магистрі.
Могбели — АҚШ Теңіз жаяу әскерінің сынаушы-ұшқышы, подполковник. 25-тен астам ұшақ типі мен Super Cobra тікұшағын меңгерген. Әуеде 2000 сағаттан артық болып, 150 рет жауынгерлік тапсырмамен ұшқан. Жасмин 2017 жылы НАСА астронавтары қатарына қабылданып, екі жылдық дайындық курсынан өтті. Ол сондай-ақ Айға ұшатын Artemis командасының да мүшесі.
Crew-7 2023 жылдың аяғында ұшуы тиіс. Миссия ұшқышы болып ЕҒА өкілі, Данияның алғашқы ғарышкері (2015 жылы ХҒС-қа ұшқан) Андреас Могенсен таңдалды. Алдағы көкек айында ХҒС-тағы Crew-3 экипажын келесі Crew-4 алмастырады.
Credit: NASA
НАСА Crew-7 экипажының командирі етіп ғарышқа әлі ұшпаған астронавт Жасмин Могбелиді тағайындады. Жасмин 1983 жылы Германияда, ирандық босқындар отбасында дүниеге келген, бірақ өзінің туған жері деп Нью-Йорк штатындағы Болдуин қаласын санайды. Массачусетс технологиялық институтын, АҚШ Әскери-Теңіз Күштері академиясын, Әскери-теңіз сынаушы-ұшқыштар мектебін бітірген, аэроғарыш техникасының магистрі.
Могбели — АҚШ Теңіз жаяу әскерінің сынаушы-ұшқышы, подполковник. 25-тен астам ұшақ типі мен Super Cobra тікұшағын меңгерген. Әуеде 2000 сағаттан артық болып, 150 рет жауынгерлік тапсырмамен ұшқан. Жасмин 2017 жылы НАСА астронавтары қатарына қабылданып, екі жылдық дайындық курсынан өтті. Ол сондай-ақ Айға ұшатын Artemis командасының да мүшесі.
Crew-7 2023 жылдың аяғында ұшуы тиіс. Миссия ұшқышы болып ЕҒА өкілі, Данияның алғашқы ғарышкері (2015 жылы ХҒС-қа ұшқан) Андреас Могенсен таңдалды. Алдағы көкек айында ХҒС-тағы Crew-3 экипажын келесі Crew-4 алмастырады.
Credit: NASA
👏3
ТИТАННЫҢ АШЫЛҒАНЫНА 367 ЖЫЛ: ТИТАН ЖАЙЛЫ 12 ДЕРЕК
1. Сатурнның ең үлкен серігі Титанды 1655 жылы 25 наурызда нидерланд ғалымы Христиан Гюйгенс ашты. Бұл Галилей Юпитердің төрт серігін ашқаннан кейінгі екінші осындай жаңалық еді.
2. Радиусы 2 576 км Титан Күн жүйесі планеталарының серіктері арасында Ганимедтен кейінгі екінші орында. Титан тіпті Меркурийден үлкен!
3. Титан орбитасының радиусы 1 221 870 км, ол Сатурнды барлық сақиналардың сыртымен айналады. Бір айналымға 15 жер тәулігі және 22 сағат 41 минут кетеді.
4. Титанның айналу және үйірілу периодтары тең, яғни ол, біздің Ай сияқты, өз планетасына үнемі бір жағымен қарап тұрады. Мұндай жағдай толысу күштері әсерінен қалыптасқан.
5. Титан — Күн жүйесіндегі тығыз атмосферасы бар жалғыз серік. 98,4% азоттан және 1,6% метаннан тұратын атмосфераның қысымы Жердегіден 1,5 есе артық.
6. Титан — бетінде сұйық бар Жерден басқа жалғыз дене. Әрине, Титан беті тым суық (−180 °C) болғандықтан, ондағы көлдер су емес, сұйық метан мен этанға толы.
7. Титан жартылай су мұзынан, жартылай тастан құралған, ал оның қойнауында нағыз тұзды су мұхиты жасырынып жатуы мүмкін.
8. Толысу күштері әсерінен Титанның қатты тас ядросы ыстық күйде, және серік геологиялық белсенді. Ондағы криовулкандардан су-аммиак қоспасы атқылайды.
9. Титан — бетіне ғарыш аппараты жұмсақ қонған сыртқы Күн жүйесіндегі жалғыз дене. НАСА-ның Кассини миссиясымен бірге аттанған еуропалық Гюйгенс зонды оған 2005 жылы 14 қаңтарда қонды.
10. Төмендеу барысында атмосферадан сынамалар алған Гюйгенс зонды Титан бұлттарының жоғарғы бөлігі метан мұзынан, төмен жағы сұйық метан мен азоттан тұратынын анықтады.
11. Титандағы көмірсутек көлдерінде қарапайым тіршілікке қолайлы жағдай болуы ықтимал. Титан беті — бүкіл Күн жүйесіндегі Жерге ең ұқсас орын.
12. Сатурнның қарсы тұрысы кезінде апертурасы 60–70 мм әуесқой телескоппен, планета дискі және сақиналарымен бірге, Титанды да көруге болады. Гюйгенс оны 57 мм телескоппен ашқан.
1. Сатурнның ең үлкен серігі Титанды 1655 жылы 25 наурызда нидерланд ғалымы Христиан Гюйгенс ашты. Бұл Галилей Юпитердің төрт серігін ашқаннан кейінгі екінші осындай жаңалық еді.
2. Радиусы 2 576 км Титан Күн жүйесі планеталарының серіктері арасында Ганимедтен кейінгі екінші орында. Титан тіпті Меркурийден үлкен!
3. Титан орбитасының радиусы 1 221 870 км, ол Сатурнды барлық сақиналардың сыртымен айналады. Бір айналымға 15 жер тәулігі және 22 сағат 41 минут кетеді.
4. Титанның айналу және үйірілу периодтары тең, яғни ол, біздің Ай сияқты, өз планетасына үнемі бір жағымен қарап тұрады. Мұндай жағдай толысу күштері әсерінен қалыптасқан.
5. Титан — Күн жүйесіндегі тығыз атмосферасы бар жалғыз серік. 98,4% азоттан және 1,6% метаннан тұратын атмосфераның қысымы Жердегіден 1,5 есе артық.
6. Титан — бетінде сұйық бар Жерден басқа жалғыз дене. Әрине, Титан беті тым суық (−180 °C) болғандықтан, ондағы көлдер су емес, сұйық метан мен этанға толы.
7. Титан жартылай су мұзынан, жартылай тастан құралған, ал оның қойнауында нағыз тұзды су мұхиты жасырынып жатуы мүмкін.
8. Толысу күштері әсерінен Титанның қатты тас ядросы ыстық күйде, және серік геологиялық белсенді. Ондағы криовулкандардан су-аммиак қоспасы атқылайды.
9. Титан — бетіне ғарыш аппараты жұмсақ қонған сыртқы Күн жүйесіндегі жалғыз дене. НАСА-ның Кассини миссиясымен бірге аттанған еуропалық Гюйгенс зонды оған 2005 жылы 14 қаңтарда қонды.
10. Төмендеу барысында атмосферадан сынамалар алған Гюйгенс зонды Титан бұлттарының жоғарғы бөлігі метан мұзынан, төмен жағы сұйық метан мен азоттан тұратынын анықтады.
11. Титандағы көмірсутек көлдерінде қарапайым тіршілікке қолайлы жағдай болуы ықтимал. Титан беті — бүкіл Күн жүйесіндегі Жерге ең ұқсас орын.
12. Сатурнның қарсы тұрысы кезінде апертурасы 60–70 мм әуесқой телескоппен, планета дискі және сақиналарымен бірге, Титанды да көруге болады. Гюйгенс оны 57 мм телескоппен ашқан.
👍2
5005 ЭКЗОПЛАНЕТА
2022 жылы 21 наурызда НАСА Экзопланеталық архивіндегі белгілі экзопланеталар саны 5000-нан асты. Арнадағы жаңа роликте Күн жүйесінен тыс планеталардың ашылу жылнамасы берілген: https://youtu.be/kaF7qXLK6G8 Роликте әр экзопланетаның аспан картасындағы орны, ашылу әдісі, салыстырмалы орбитасы мен айналу жылдамдығы жайлы ақпарат бар.
Қосымша ақпарат — роликтің сипаттамасында, соның бір үзіндісі:
Радиусы белгілі экзопланеталар — 3881
R ≤ 1.25 R_Жер 490
1.25 < R ≤ 2 R_Жер 1009
2 < R ≤ 6 R_Жер 1677
6 < R ≤ 15 R_Жер 525
15 R_Жер < R 180
Массасы белгілі экзопланеталар — 1176
M ≤ 3 M_Жер 61
3 < M ≤ 10 M_Жер 184
10 < M ≤ 30 M_Жер 136
30 < M ≤ 100 M_Жер 112
100 < M ≤ 300 M_Жер 259
300 M_Жер < M 424
2022 жылы 21 наурызда НАСА Экзопланеталық архивіндегі белгілі экзопланеталар саны 5000-нан асты. Арнадағы жаңа роликте Күн жүйесінен тыс планеталардың ашылу жылнамасы берілген: https://youtu.be/kaF7qXLK6G8 Роликте әр экзопланетаның аспан картасындағы орны, ашылу әдісі, салыстырмалы орбитасы мен айналу жылдамдығы жайлы ақпарат бар.
Қосымша ақпарат — роликтің сипаттамасында, соның бір үзіндісі:
Радиусы белгілі экзопланеталар — 3881
R ≤ 1.25 R_Жер 490
1.25 < R ≤ 2 R_Жер 1009
2 < R ≤ 6 R_Жер 1677
6 < R ≤ 15 R_Жер 525
15 R_Жер < R 180
Массасы белгілі экзопланеталар — 1176
M ≤ 3 M_Жер 61
3 < M ≤ 10 M_Жер 184
10 < M ≤ 30 M_Жер 136
30 < M ≤ 100 M_Жер 112
100 < M ≤ 300 M_Жер 259
300 M_Жер < M 424
YouTube
5000 экзопланета
2022 жылы 21 наурызда НАСА Экзопланеталық архивіндегі белгілі экзопланеталар саны 5000-нан асты. Бұл анимация мен оның дыбыстық сүйемелдеуі көмегімен Күн жүйесінен тыс планеталардың ашылу жылнамасын қадағалай аласыз.
Әр экзопланета ашылғанда, оның аспандағы…
Әр экзопланета ашылғанда, оның аспандағы…
🤯4
INGENUITY БІР АПТАДА ЕКІ РЕТ ҰШТЫ
2022 жылы 24 наурызда НАСА-ның Ingenuity дрон-тікұшағы 23-ші рет Марс әуесіне көтерілді. Ол 129,1 секундта солтүстік-батысқа қарай 358 метр ұшып өтті. Ол бұған дейін наурыздың 20-на әуелеген еді.
"Тапқырлықтың" нысанасы — Езеро кратеріндегі ежелгі өзен атырауының орны. Ол осы жерде әуеден барлау жұмыстарын жүргізеді. Дельтада үшкір жартастар, олардың сынықтары, қойтастар көп болғандықтан, дрон Perseverance роверіне қауіпті аймақтарды анықтайды. Ровер ежелгі көлге құйған ежелгі өзен шөгінділерінен Марстағы бағзы тіршілік іздерін табуға тырысады.
Суретте: кез келген ұшақ не тікұшақ сияқты, Ingenuity'дің де әр ұшудың жай-жапсары тіркелетін борттық журналы бар. Бір ғана ерекшелік: "Тапқырлықтың" аға ұшқышы Ховард Грип оны Жерде отырып толтырады.
Credit: NASA/JPL-Caltech
2022 жылы 24 наурызда НАСА-ның Ingenuity дрон-тікұшағы 23-ші рет Марс әуесіне көтерілді. Ол 129,1 секундта солтүстік-батысқа қарай 358 метр ұшып өтті. Ол бұған дейін наурыздың 20-на әуелеген еді.
"Тапқырлықтың" нысанасы — Езеро кратеріндегі ежелгі өзен атырауының орны. Ол осы жерде әуеден барлау жұмыстарын жүргізеді. Дельтада үшкір жартастар, олардың сынықтары, қойтастар көп болғандықтан, дрон Perseverance роверіне қауіпті аймақтарды анықтайды. Ровер ежелгі көлге құйған ежелгі өзен шөгінділерінен Марстағы бағзы тіршілік іздерін табуға тырысады.
Суретте: кез келген ұшақ не тікұшақ сияқты, Ingenuity'дің де әр ұшудың жай-жапсары тіркелетін борттық журналы бар. Бір ғана ерекшелік: "Тапқырлықтың" аға ұшқышы Ховард Грип оны Жерде отырып толтырады.
Credit: NASA/JPL-Caltech
🔥2
SOLAR ORBITER КҮННІҢ ТЕҢДЕССІЗ ПОРТРЕТІН ТҮСІРДІ
Еуропа Ғарыш агенттігі (ЕҒА, ESA) Solar Orbiter зонды 2022 жылы 7 наурызда түсірген Күннің бірнеше кескінін жариялады. Бұл суреттер — жұлдызымыздың бұрын-соңды алынған ең егжей-тегжейлі портреттері.
Зерттеушілер жоғары ажыратымды EUI (Extreme Ultraviolet Imager) камерасы алған Күн бетінің 25 жеке кескінін біріктіріп, шамшырақтың теңдессіз портретін жасады. Онда Күннің 17 нм толқын ұзындығындағы (экстремал ультракүлгін) түрі бейнеленген. 83 млн пикселдік кескіннен Күннің фотосфера деп аталатын көрінетін бетіндегі нәрселерді, сондай-ақ атылып жатқан протуберанецтерді көреміз. Масштаб түсінікті болу үшін, портретке Жер кескіні де қосылған (оң жақ жоғарыда).
ЕҒА SPICE спектрометрі алған бірнеше кескінді де жариялады. Олар Күн атмосферасындағы түрлі элементтерді көрсетеді. Күлгін түс 10 000 °C-қа дейін қызған сутегіне, көгілдір түс — көміртегіне (32 000 °C), жасыл түс — оттегіне (320 000 °C), сары түс — неонға (630 000 °C) сәйкес.
2020 жылы ұшырылған Solar Orbiter гелиосфераның ішкі бөлігі мен күн желін зерттеуге, сондай-ақ Күннің Жерден көрінбейтін поляр облыстарын бақылауға арналған. Зонд 2020 ж. 15 маусымда Күннен 77 млн километрде өтсе, биыл 26 наурыздағы екінші перигелиінде жұлдызға 50 млн километрге дейін жақындауы тиіс еді. Ол күні түсірілген суреттер көкектің ортасында жарияланады. Миссияның қысқаша сипаттамасы: https://youtu.be/g_QvK-Ez-40
Credit: ESA
Еуропа Ғарыш агенттігі (ЕҒА, ESA) Solar Orbiter зонды 2022 жылы 7 наурызда түсірген Күннің бірнеше кескінін жариялады. Бұл суреттер — жұлдызымыздың бұрын-соңды алынған ең егжей-тегжейлі портреттері.
Зерттеушілер жоғары ажыратымды EUI (Extreme Ultraviolet Imager) камерасы алған Күн бетінің 25 жеке кескінін біріктіріп, шамшырақтың теңдессіз портретін жасады. Онда Күннің 17 нм толқын ұзындығындағы (экстремал ультракүлгін) түрі бейнеленген. 83 млн пикселдік кескіннен Күннің фотосфера деп аталатын көрінетін бетіндегі нәрселерді, сондай-ақ атылып жатқан протуберанецтерді көреміз. Масштаб түсінікті болу үшін, портретке Жер кескіні де қосылған (оң жақ жоғарыда).
ЕҒА SPICE спектрометрі алған бірнеше кескінді де жариялады. Олар Күн атмосферасындағы түрлі элементтерді көрсетеді. Күлгін түс 10 000 °C-қа дейін қызған сутегіне, көгілдір түс — көміртегіне (32 000 °C), жасыл түс — оттегіне (320 000 °C), сары түс — неонға (630 000 °C) сәйкес.
2020 жылы ұшырылған Solar Orbiter гелиосфераның ішкі бөлігі мен күн желін зерттеуге, сондай-ақ Күннің Жерден көрінбейтін поляр облыстарын бақылауға арналған. Зонд 2020 ж. 15 маусымда Күннен 77 млн километрде өтсе, биыл 26 наурыздағы екінші перигелиінде жұлдызға 50 млн километрге дейін жақындауы тиіс еді. Ол күні түсірілген суреттер көкектің ортасында жарияланады. Миссияның қысқаша сипаттамасы: https://youtu.be/g_QvK-Ez-40
Credit: ESA
YouTube
2020 ж 10 ақпанда Solar Orbiter Күн миссиясы ұшырылады
Тікелей эфир: https://youtu.be/-X-p5C4SLVo (NASA) https://youtu.be/LpVal-Gajwo (Alpha Centauri)2020 жылы 10 ақпанда Алматы уақытымен 10:03-те ULA компаниясын...
🤯2👍1
СОЮЗ МС-19 ҒАРЫШ КЕМЕСІ ЖЕРГЕ ОРАЛДЫ
2022 жылы 30 наурызда Союз МС-19 ғарыш кемесінің қону капсуласы Жезқазғаннан оңтүстік-шығысқа қарай 147 километрдегі жоспарлы орынға аман-есен қонды. Кемемен Роскосмос космонавтары Антон Шкаплеров, Петр Дубров және НАСА астронавты Марк Ванде Хай Жерге оралды. 18 наурызда Халықаралық ғарыш стансасына бұл экипаждың орнына ресейліктер Олег Артемьев, Денис Матвеев, Сергей Корсаков келген еді.
Ғарышта 355 күн болған Ванде Хай (фотода) НАСА-ның бір ғарыш сапары ұзақтығы рекордын жаңартты. Ал тарихтағы ең ұзақ ғарыш сапарын ресейлік Валерий Поляков жасады. Ол 1994–1995 жж. Союз ТМ-18 кемесі мен Мир стансасында 437 тәулік 18 сағат болған.
2022 жылы 30 наурызда Союз МС-19 ғарыш кемесінің қону капсуласы Жезқазғаннан оңтүстік-шығысқа қарай 147 километрдегі жоспарлы орынға аман-есен қонды. Кемемен Роскосмос космонавтары Антон Шкаплеров, Петр Дубров және НАСА астронавты Марк Ванде Хай Жерге оралды. 18 наурызда Халықаралық ғарыш стансасына бұл экипаждың орнына ресейліктер Олег Артемьев, Денис Матвеев, Сергей Корсаков келген еді.
Ғарышта 355 күн болған Ванде Хай (фотода) НАСА-ның бір ғарыш сапары ұзақтығы рекордын жаңартты. Ал тарихтағы ең ұзақ ғарыш сапарын ресейлік Валерий Поляков жасады. Ол 1994–1995 жж. Союз ТМ-18 кемесі мен Мир стансасында 437 тәулік 18 сағат болған.
👍1
2022 ж. КӨКЕКТЕГІ БАСТЫ АСТРОНОМИЯЛЫҚ ОҚИҒАЛАР: ЛИРИДА МЕТЕОРЛАРЫ, ШОЛПАН МЕН ЮПИТЕРДІҢ ТОҒЫСУЫ
1 көкек 09:28 — ЖАҢА АЙ (Ф=0,00)
3 көкек 05:00 — Меркурий Күнмен жоғарғы қосылыста
4 көкек 00:01 — Айдың (Ф=0,06+) Уранды жабуы, Оңтүстік Америка мен Африкада бақыланады
5 көкек 07:16 — Ай (Ф=0,15+) Үркер жұлдыз шоғырынан 4° оңтүстікте өтеді
5 көкек 07:43 — Марс Сатурннан 0,5° оңтүстікте өтеді
8 көкек 01:12 — Ай (Ф=0,36+) апогейде (Жерден 404 437 км), көрінетін диаметрі 29'33"
12 көкек 20:49 — Юпитер Нептуннан 0,1° солтүстікте өтеді
13 көкек — Меркурий перигелийде
16 көкек — Меркурийдің кешкі көріну кезеңінің басталуы
17 көкек 00:58 — ТОЛҒАН АЙ (Ф=1,00)
18 көкек — Меркурий Ураннан 2° солтүстікте өтеді
19 көкек — Уранның кешкі көріну кезеңінің аяқталуы
19 көкек 21:17 — Ай (Ф=0,89-) перигейде (Жерден 365 142 км), көрінетін диаметрі 32'44"
21–22 көкек — ЛИРИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫНЫҢ ШЫҢЫ (сағатына 18 метеорға дейін)
27 көкек 11:00 — Ай (Ф=0,14-) Шолпаннан (-4,1m) 4° оңтүстікте өтеді
27 көкек 17:00 — Ай (Ф=0,14-) Юпитерден (-2,1m) 4° оңтүстікте өтеді
28 көкек 01:00 — Шолпан Нептуннан 0,5° оңтүстікте өтеді
29 көкек — Меркурийдің ең үлкен шығыс (кешкі) элонгациясы: 20,6°
29 көкек — Меркурий Үркер (M45) шашыраңқы жұлдыз шоғырынан 1,3° солтүстікте өтеді
30 көкек 23:40 — ШОЛПАН (-4,1m) ЮПИТЕРДЕН (-2,1m) 0,2° ОҢТҮСТІКТЕ ӨТЕДІ
1 мамыр — КҮННІҢ ЖАРТЫЛАЙ ТҰТЫЛУЫ (ең үлкен фазасы 0,64 — Алматы уақытымен 02:31). Оңтүстік Америкада, Антарктидада, Тынық пен Атлант мұхиттары айдынында бақыланады.
1 мамыр 02:31 — ЖАҢА АЙ (Ф=0,00)
ЛИРИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫ
14–30 көкекте жауатын ағын 21-не, 22-не және 23-не қараған түндері шыңына жеткенде, сағатына 18 метеорға дейін бақылануы мүмкін. Ағынның радианты Лира шоқжұлдызында, таңға қарай тамашалаған жөн. Жарық метеорлар 49 км/сек жылдамдықпен ұшады. Ай биыл бақылауға елеулі кедергі келтіреді.
ПЛАНЕТАЛАРДЫҢ ЖАҚЫН ҚОСЫЛЫСТАРЫ
2022 жылы планеталар аспанда 20 бұрыштық минуттан аз шамада төрт рет жақындасады, және бұл төрт астрономиялық оқиға да көкекте болмақ!
5 көкек 07:43 — Марс пен Сатурн — 0°18' !
12 көкек 20:49 — Юпитер мен Нептун — 0°05' !
28 көкек 01:12 — Шолпан мен Нептун — 0°00'25" !!!
Сирек құбылыс — өте жақын тоғысу оңтүстік ендіктерден телескоппен бақыланады
30 көкек 23:40 — Шолпан мен Юпитер — 0°13' !
Жай көзбен көрінетін екі жарық планетаның жақындасуын 30 көкек пен 1 мамырдың таңында, күн шығардан бір сағаттай бұрын оңтүстік-шығыс көкжиек үстінен тамашалай аласыздар!
ПЛАНЕТАЛАР
☿ Меркурий (-0,3m) 16 көкектен бастап кешке солтүстік-батыс көкжиек үстінен көрінеді. 2022 жылғы кешкі бақылауға ең қолайлы кезең — 29 көкектегі 20,6° ең үлкен шығыс элонгация маңы.
♀ Шолпан (-4,3m) — таңғы аспанда шығыс көкжиек үстінен бақыланады.
♂ Марс (+1,0m) таңғы арай фонында оңтүстік-шығыс көкжиек үстінен бақыланады: Тауешкіде (1–11) және Суқұйғышта (12–30).
♃ Юпитер (-2,0m) — ай соңында таңғы арай фонында шығыс көкжиектен сәл жоғары, Балықтан көрінеді.
♄ Сатурн (+0,9m) таңда арай фонында оңтүстік-шығыс көкжиектен сәл жоғары, Тауешкіден бақыланады.
♅ Уран (+5,8m) кешке батыс көкжиектен сәл ғана жоғары, Тоқты шоқжұлдызынан телескоппен бір сағаттай көрінеді.
♆ Нептун (+7,9m) ай соңында таңда шығыс көкжиектен сәл жоғары, Балық шоқжұлдызынан телескоппен бақыланады.
/жалғасы келесі поста/
1 көкек 09:28 — ЖАҢА АЙ (Ф=0,00)
3 көкек 05:00 — Меркурий Күнмен жоғарғы қосылыста
4 көкек 00:01 — Айдың (Ф=0,06+) Уранды жабуы, Оңтүстік Америка мен Африкада бақыланады
5 көкек 07:16 — Ай (Ф=0,15+) Үркер жұлдыз шоғырынан 4° оңтүстікте өтеді
5 көкек 07:43 — Марс Сатурннан 0,5° оңтүстікте өтеді
8 көкек 01:12 — Ай (Ф=0,36+) апогейде (Жерден 404 437 км), көрінетін диаметрі 29'33"
12 көкек 20:49 — Юпитер Нептуннан 0,1° солтүстікте өтеді
13 көкек — Меркурий перигелийде
16 көкек — Меркурийдің кешкі көріну кезеңінің басталуы
17 көкек 00:58 — ТОЛҒАН АЙ (Ф=1,00)
18 көкек — Меркурий Ураннан 2° солтүстікте өтеді
19 көкек — Уранның кешкі көріну кезеңінің аяқталуы
19 көкек 21:17 — Ай (Ф=0,89-) перигейде (Жерден 365 142 км), көрінетін диаметрі 32'44"
21–22 көкек — ЛИРИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫНЫҢ ШЫҢЫ (сағатына 18 метеорға дейін)
27 көкек 11:00 — Ай (Ф=0,14-) Шолпаннан (-4,1m) 4° оңтүстікте өтеді
27 көкек 17:00 — Ай (Ф=0,14-) Юпитерден (-2,1m) 4° оңтүстікте өтеді
28 көкек 01:00 — Шолпан Нептуннан 0,5° оңтүстікте өтеді
29 көкек — Меркурийдің ең үлкен шығыс (кешкі) элонгациясы: 20,6°
29 көкек — Меркурий Үркер (M45) шашыраңқы жұлдыз шоғырынан 1,3° солтүстікте өтеді
30 көкек 23:40 — ШОЛПАН (-4,1m) ЮПИТЕРДЕН (-2,1m) 0,2° ОҢТҮСТІКТЕ ӨТЕДІ
1 мамыр — КҮННІҢ ЖАРТЫЛАЙ ТҰТЫЛУЫ (ең үлкен фазасы 0,64 — Алматы уақытымен 02:31). Оңтүстік Америкада, Антарктидада, Тынық пен Атлант мұхиттары айдынында бақыланады.
1 мамыр 02:31 — ЖАҢА АЙ (Ф=0,00)
ЛИРИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫ
14–30 көкекте жауатын ағын 21-не, 22-не және 23-не қараған түндері шыңына жеткенде, сағатына 18 метеорға дейін бақылануы мүмкін. Ағынның радианты Лира шоқжұлдызында, таңға қарай тамашалаған жөн. Жарық метеорлар 49 км/сек жылдамдықпен ұшады. Ай биыл бақылауға елеулі кедергі келтіреді.
ПЛАНЕТАЛАРДЫҢ ЖАҚЫН ҚОСЫЛЫСТАРЫ
2022 жылы планеталар аспанда 20 бұрыштық минуттан аз шамада төрт рет жақындасады, және бұл төрт астрономиялық оқиға да көкекте болмақ!
5 көкек 07:43 — Марс пен Сатурн — 0°18' !
12 көкек 20:49 — Юпитер мен Нептун — 0°05' !
28 көкек 01:12 — Шолпан мен Нептун — 0°00'25" !!!
Сирек құбылыс — өте жақын тоғысу оңтүстік ендіктерден телескоппен бақыланады
30 көкек 23:40 — Шолпан мен Юпитер — 0°13' !
Жай көзбен көрінетін екі жарық планетаның жақындасуын 30 көкек пен 1 мамырдың таңында, күн шығардан бір сағаттай бұрын оңтүстік-шығыс көкжиек үстінен тамашалай аласыздар!
ПЛАНЕТАЛАР
☿ Меркурий (-0,3m) 16 көкектен бастап кешке солтүстік-батыс көкжиек үстінен көрінеді. 2022 жылғы кешкі бақылауға ең қолайлы кезең — 29 көкектегі 20,6° ең үлкен шығыс элонгация маңы.
♀ Шолпан (-4,3m) — таңғы аспанда шығыс көкжиек үстінен бақыланады.
♂ Марс (+1,0m) таңғы арай фонында оңтүстік-шығыс көкжиек үстінен бақыланады: Тауешкіде (1–11) және Суқұйғышта (12–30).
♃ Юпитер (-2,0m) — ай соңында таңғы арай фонында шығыс көкжиектен сәл жоғары, Балықтан көрінеді.
♄ Сатурн (+0,9m) таңда арай фонында оңтүстік-шығыс көкжиектен сәл жоғары, Тауешкіден бақыланады.
♅ Уран (+5,8m) кешке батыс көкжиектен сәл ғана жоғары, Тоқты шоқжұлдызынан телескоппен бір сағаттай көрінеді.
♆ Нептун (+7,9m) ай соңында таңда шығыс көкжиектен сәл жоғары, Балық шоқжұлдызынан телескоппен бақыланады.
/жалғасы келесі поста/
🤩3👍1
АТАУЛЫ КҮНДЕР 📅
12 көкек — Дүниежүзілік авиация мен космонавтика күні
22 көкек — Халықаралық Жер күні
1 көкек — 25 жыл бұрын, 1997 жылы 1 көкекте Хейл-Бопп кометасы перигелиінен өтті. Құйрықты жұлдыз 18 ай (!) бойы жай көзбен көрініп тұрды.
15 көкек — Қайта Өрлеу заманының тұлғасы, мүсінші, суретші, ғалым, өнертапқыш, жазушы, философ Леонардо Да Винчидің (15.04.1452 – 0.05.1519) туғанына 570 жыл
16 көкек — Apollo 16 ғарыш кемесінің Айға аттанғанына 50 жыл.
30 көкек — неміс физигі, математик, механик, астроном, геодезист Карл Фридрих Гаусстың (30.04.1777 – 23.02.1855) туғанына 245 жыл.
30 көкек — электронның ашылғанына 125 жыл. Электрон — табиғаттағы ең кіші масса мен ең кіші электр зарядын тасымалдаушы элементар бөлшек. Ағылшын физигі Джон Джозеф Томсон оны 1897 жылдың 29 көкегінде ашты, алайда электронның туған күні болып ғалым Лондон корольдік қоғамында баяндама жасаған 30 көкек саналады. Бұл тарихи оқиға атомның бөлінбейтіні жайлы ұғымды жоққа шығарды.
12 көкек — Дүниежүзілік авиация мен космонавтика күні
22 көкек — Халықаралық Жер күні
1 көкек — 25 жыл бұрын, 1997 жылы 1 көкекте Хейл-Бопп кометасы перигелиінен өтті. Құйрықты жұлдыз 18 ай (!) бойы жай көзбен көрініп тұрды.
15 көкек — Қайта Өрлеу заманының тұлғасы, мүсінші, суретші, ғалым, өнертапқыш, жазушы, философ Леонардо Да Винчидің (15.04.1452 – 0.05.1519) туғанына 570 жыл
16 көкек — Apollo 16 ғарыш кемесінің Айға аттанғанына 50 жыл.
30 көкек — неміс физигі, математик, механик, астроном, геодезист Карл Фридрих Гаусстың (30.04.1777 – 23.02.1855) туғанына 245 жыл.
30 көкек — электронның ашылғанына 125 жыл. Электрон — табиғаттағы ең кіші масса мен ең кіші электр зарядын тасымалдаушы элементар бөлшек. Ағылшын физигі Джон Джозеф Томсон оны 1897 жылдың 29 көкегінде ашты, алайда электронның туған күні болып ғалым Лондон корольдік қоғамында баяндама жасаған 30 көкек саналады. Бұл тарихи оқиға атомның бөлінбейтіні жайлы ұғымды жоққа шығарды.
🤩2👍1
ХАББЛ ЕҢ АЛЫС ЖҰЛДЫЗДЫ ТАПТЫ
2018 жылы арнамызда осындай тақырыптағы видео жариялағанбыз. Онда Жерден 9 млрд жарық жылы қашықтықтағы Икар жұлдызының ашылғаны жайлы айтылған еді.
Төрт жылдан соң, 2022 жылы 30 наурызда, НАСА Хабблдың одан да алыс жұлдыз жарығын көргенін хабарлады. Толығырақ — арнадағы жаңа бейнероликте: https://youtu.be/mOex_aZsmGc
2018 жылы арнамызда осындай тақырыптағы видео жариялағанбыз. Онда Жерден 9 млрд жарық жылы қашықтықтағы Икар жұлдызының ашылғаны жайлы айтылған еді.
Төрт жылдан соң, 2022 жылы 30 наурызда, НАСА Хабблдың одан да алыс жұлдыз жарығын көргенін хабарлады. Толығырақ — арнадағы жаңа бейнероликте: https://youtu.be/mOex_aZsmGc
YouTube
Хаббл бұрын-соңды бақыланған ең алыс жұлдызды тапты
НАСА-ның Хаббл ғарыштық телескопы ерекше жаңа межеге жетті: Әлем Үлкен жарылыста түзілгеннен кейінгі алғашқы миллиард жылда өмір сүрген жұлдыз жарығы анықтал...
🤯2👍1
МАРСТАҒЫ ДЫБЫС ЖЫЛДАМДЫҒЫ ЖЕРДЕГІДЕН ӘЛДЕҚАЙДА АЗ ЕКЕН
Perseverance роверінің екі микрофоны бары белгілі. Оның бірі ровер қонғандағы дыбысты жазуға қолданылса, екіншісі екі метрлік мачтаға орнатылған SuperCam аспабының құрамына енеді. Бұл микрофон инфрақызыл лазермен тау жыныстарын қиратқан кездегі қысым өзгерісін өлшеуге арналған. Бірақ ол қоршаған ортадағы шуды да тіркей алады.
Лазермен атқыланған тау жынысы жоғары жиілікті дыбыс шығарады. Осы акустикалық сигналдың микрофонға келіп жеткен уақытын тіркеп, дыбыстың Марс атмосферасында таралу жылдамдығын 0,5% дәлдікпен өлшеуге болады. Лос-Аламос Ұлттық зертханасы зерттеушілері SuperCam жазған, жалпы ұзақтығы бес сағат акустикалық сигналдарды талдап шықты.
Марстағы дыбыс жылдамдығы секундына 240 метрдей екені анықталды. Бұл Жер атмосферасындағы дыбыс жылдамдығынан (340 м/с) әлдеқайда аз. Белгілі болған тағы бір жәйт: Марс атмосферасында жиілігі 240 Герцтен жоғары дыбыс төмен жиілікті сигналдардан 10 м/с-қа тезірек таралады екен.
Сызба: Baptiste Chide et al.
Perseverance роверінің екі микрофоны бары белгілі. Оның бірі ровер қонғандағы дыбысты жазуға қолданылса, екіншісі екі метрлік мачтаға орнатылған SuperCam аспабының құрамына енеді. Бұл микрофон инфрақызыл лазермен тау жыныстарын қиратқан кездегі қысым өзгерісін өлшеуге арналған. Бірақ ол қоршаған ортадағы шуды да тіркей алады.
Лазермен атқыланған тау жынысы жоғары жиілікті дыбыс шығарады. Осы акустикалық сигналдың микрофонға келіп жеткен уақытын тіркеп, дыбыстың Марс атмосферасында таралу жылдамдығын 0,5% дәлдікпен өлшеуге болады. Лос-Аламос Ұлттық зертханасы зерттеушілері SuperCam жазған, жалпы ұзақтығы бес сағат акустикалық сигналдарды талдап шықты.
Марстағы дыбыс жылдамдығы секундына 240 метрдей екені анықталды. Бұл Жер атмосферасындағы дыбыс жылдамдығынан (340 м/с) әлдеқайда аз. Белгілі болған тағы бір жәйт: Марс атмосферасында жиілігі 240 Герцтен жоғары дыбыс төмен жиілікті сигналдардан 10 м/с-қа тезірек таралады екен.
Сызба: Baptiste Chide et al.
👍3
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
УЭББ АЙНАЛАРЫ ТӨРТ ҒЫЛЫМИ АСПАПТЫҢ ҮШЕУІМЕН ТЕҢШЕЛДІ
2022 жылы 1 көкекте Уэбб ғарыштық телескопы айналарын дәлдеудің алтыншы кезеңі аяқталды. Бұған дейін негізгі айнаның 18 сегменті мен қосалқы айна таяу инфрақызыл диапазон камерасымен (NIRCam) ғана теңшелген еді. Яғни айналар жинаған жарықты осы аспапқа түсіріп, фокусталған айқын кескін алуға қол жеткен.
Алтыншы кезеңде айналар дәл көзеу сенсорымен (FGS), сондай-ақ таяу инфрақызыл диапазон спектрографы (NIRISS) мен таяу инфрақызыл диапазон спектрометрімен (NIRSpec) теңшелді. Енді соңғы екі аспап та барынша дәл және айқын кескіндер ала алады.
Орта инфрақызыл аспап (MIRI) криоген жұмыс температурасына (7 K немесе –266 °C) дейін суыған соң, дәлдеудің соңғы, жетінші кезеңі басталады. Оптика MIRI-мен теңшелген соң, қажет болса, барлық аспаптар мен айналар түпкілікті бапталады.
Бейне: Уэббтың бағыттауышы (FGS) мен төрт ғылыми аспабы (NIRCam, NIRSpec, NIRISS, MIRI) телескоптың көзқарас аясына бөліседі, бірақ іс жүзінде олар аспанның әртүрлі бөлігін көреді.
2022 жылы 1 көкекте Уэбб ғарыштық телескопы айналарын дәлдеудің алтыншы кезеңі аяқталды. Бұған дейін негізгі айнаның 18 сегменті мен қосалқы айна таяу инфрақызыл диапазон камерасымен (NIRCam) ғана теңшелген еді. Яғни айналар жинаған жарықты осы аспапқа түсіріп, фокусталған айқын кескін алуға қол жеткен.
Алтыншы кезеңде айналар дәл көзеу сенсорымен (FGS), сондай-ақ таяу инфрақызыл диапазон спектрографы (NIRISS) мен таяу инфрақызыл диапазон спектрометрімен (NIRSpec) теңшелді. Енді соңғы екі аспап та барынша дәл және айқын кескіндер ала алады.
Орта инфрақызыл аспап (MIRI) криоген жұмыс температурасына (7 K немесе –266 °C) дейін суыған соң, дәлдеудің соңғы, жетінші кезеңі басталады. Оптика MIRI-мен теңшелген соң, қажет болса, барлық аспаптар мен айналар түпкілікті бапталады.
Бейне: Уэббтың бағыттауышы (FGS) мен төрт ғылыми аспабы (NIRCam, NIRSpec, NIRISS, MIRI) телескоптың көзқарас аясына бөліседі, бірақ іс жүзінде олар аспанның әртүрлі бөлігін көреді.
🔥2