СИ ЖҮЙЕСІНЕ ЖАҢА ЕСЕЛІК ЖӘНЕ ҮЛЕСТІК БІРЛІКТЕР ЕНГІЗІЛДІ
Халықаралық салмақтар мен өлшемдер бюросының (BIPM) 2022 жылы 15–18 қарашада Версальда өткен XXVII Бас конференциясы (CGPM) СИ Халықаралық бірліктер жүйесіне жаңа еселік және үлестік бірліктер енгізу туралы қарар қабылдады.
Енді негізгі бірліктен 10^27, яғни 1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 есе үлкен бірліктің алдына "ронна" (ronna, қысқаша R) деген, 10^30 есе үлкен бірліктің алдына "кветта" (quetta, Q) деген қосымшалар жалғанады. Мысалы, 1 кветтаметр = 10^30 метр.
Сәйкесінше негізгі бірліктің 10^–27, яғни 0,000 000 000 000 000 000 000 000 001 үлесінің алдына "ронто" (ronto, r), 10^–30 үлесінің алдына "квекто" (quecto, q) қосымшалары жалғанады. Мысалы, 1 ронтоВатт = 10^–27 Ватт.
Жаңа қосымшалар ретінде көне грекше "эннеа" — "тоғыз" және "дека" — "он" сөздеріне ұқсас сөздер таңдалды, ал олардың Rr мен Qq әріптерінен басталуы — бұл екеуі СИ жүйесінде қолданылмаған соңғы латын әріптері еді.
Бұған дейінгі жаңа еселік және үлестік бірліктер 1991 жылы бекітілді: 10^21 — зетта, 10^24 — иотта, 10^–21 — зепто, 10^–24 — иокто.
Халықаралық салмақтар мен өлшемдер бюросының (BIPM) 2022 жылы 15–18 қарашада Версальда өткен XXVII Бас конференциясы (CGPM) СИ Халықаралық бірліктер жүйесіне жаңа еселік және үлестік бірліктер енгізу туралы қарар қабылдады.
Енді негізгі бірліктен 10^27, яғни 1 000 000 000 000 000 000 000 000 000 есе үлкен бірліктің алдына "ронна" (ronna, қысқаша R) деген, 10^30 есе үлкен бірліктің алдына "кветта" (quetta, Q) деген қосымшалар жалғанады. Мысалы, 1 кветтаметр = 10^30 метр.
Сәйкесінше негізгі бірліктің 10^–27, яғни 0,000 000 000 000 000 000 000 000 001 үлесінің алдына "ронто" (ronto, r), 10^–30 үлесінің алдына "квекто" (quecto, q) қосымшалары жалғанады. Мысалы, 1 ронтоВатт = 10^–27 Ватт.
Жаңа қосымшалар ретінде көне грекше "эннеа" — "тоғыз" және "дека" — "он" сөздеріне ұқсас сөздер таңдалды, ал олардың Rr мен Qq әріптерінен басталуы — бұл екеуі СИ жүйесінде қолданылмаған соңғы латын әріптері еді.
Бұған дейінгі жаңа еселік және үлестік бірліктер 1991 жылы бекітілді: 10^21 — зетта, 10^24 — иотта, 10^–21 — зепто, 10^–24 — иокто.
🔥1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
21 ҚАРАША, 18:44-ТЕ ORION АЙ ТҰСЫНАН ҰШЫП ӨТЕДІ
Орион ғарыш кемесі 20 қараша, 17:12-де көмекші қозғағыштарын алты секундқа қосып, траекториясын 3-ші рет түзетті. 21-не қараған түні кеме Айдың ықпал аясына енді, сөйтіп қазір оған Жердің емес, Айдың тарту күші көбірек әсер етіп тұр.
Алматы уақытымен 18:44-те Орион орбиталық маневр жүйесіның қозғағышын 2 минут 30 секундқа қосып, үдейді де, Ай гравитациясы күшін пайдаланып, қашық ретроград орбитаға бағыт алады. 18:57-де Orion Ай бетінен барынша жақын, 128 километрде ұшып өтеді. Ай маңындағы бірінші гравитациялық маневр барысын НАСА тікелей эфирде таратады.
Орион ғарыш кемесі 20 қараша, 17:12-де көмекші қозғағыштарын алты секундқа қосып, траекториясын 3-ші рет түзетті. 21-не қараған түні кеме Айдың ықпал аясына енді, сөйтіп қазір оған Жердің емес, Айдың тарту күші көбірек әсер етіп тұр.
Алматы уақытымен 18:44-те Орион орбиталық маневр жүйесіның қозғағышын 2 минут 30 секундқа қосып, үдейді де, Ай гравитациясы күшін пайдаланып, қашық ретроград орбитаға бағыт алады. 18:57-де Orion Ай бетінен барынша жақын, 128 километрде ұшып өтеді. Ай маңындағы бірінші гравитациялық маневр барысын НАСА тікелей эфирде таратады.
🔥1
ORION АЙ БЕТІНЕН 130 КМ-ДЕ ӨТТІ
2022 жылы 21 қарашада НАСА-ның Орион ғарыш кемесі бірінші рет Ай бетіне жақындады. Orion траекториясын төртінші рет түзеген соң, аспан денесінен 130 километр биіктікте өтті. Бұл оқиға Алматы уақытымен 17:57-де болды. Кеме сондай-ақ Apollo-11, 14, 12 кемелері қонған орындардың үстімен ұшып өтті.
Орион енді тағы бір маневр жасаған соң, 25 қарашада Ай маңындағы қашық ретроград орбитаға шығады. Бұл орбитада бір апта ұшқан кеме содан соң Ай тұсынан екінші рет жақын өтеді де, Жерге бет түзейді.
2022 жылы 21 қарашада НАСА-ның Орион ғарыш кемесі бірінші рет Ай бетіне жақындады. Orion траекториясын төртінші рет түзеген соң, аспан денесінен 130 километр биіктікте өтті. Бұл оқиға Алматы уақытымен 17:57-де болды. Кеме сондай-ақ Apollo-11, 14, 12 кемелері қонған орындардың үстімен ұшып өтті.
Орион енді тағы бір маневр жасаған соң, 25 қарашада Ай маңындағы қашық ретроград орбитаға шығады. Бұл орбитада бір апта ұшқан кеме содан соң Ай тұсынан екінші рет жақын өтеді де, Жерге бет түзейді.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
2022 жылғы 53-ші ұшырылым
23 қараша 08:57. Канаверал, SLC-40. Eutelsat 10B миссиясы — 4500 кг франциялық байланыс жерсерігін геостационар орбитаға шығару
Falcon 9 B1049.11 1-сатысы қайтарылған жоқ
23 қараша 08:57. Канаверал, SLC-40. Eutelsat 10B миссиясы — 4500 кг франциялық байланыс жерсерігін геостационар орбитаға шығару
Falcon 9 B1049.11 1-сатысы қайтарылған жоқ
АЙДЫҢ ШЫҒУ ТЕГІНЕ ТЫҢ КӨЗҚАРАС
НАСА-ның Эймс атындағы зерттеу орталығы мен Дарем университетінің жаңа симуляциясы Айдың пайда болуының тың теориясын ұсынады — Ай бір-бірімен соқтығысқан Жер мен Марс шамалас дененің заты орбитаға шашылысымен санаулы сағаттарда түзілген болуы мүмкін. Бұрын Айдың пайда болуына айлар-жылдар кетті деп саналатын.
Бұл зерттеуде қолданылған модельдеу — осындай симуляциялардың ең егжей-тегжейлісінің бірі және ең жоғары ажыратымдысы. Ол COSMA суперкомпьютерінде SPH With Inter-dependent Fine-grained Tasking (SWIFT) бағдарламасымен жасалған. Ескі модельдерде 10^5–10^6 бөлшек есептелетін болса, жаңа симуляцияда олардың саны 10^8-ге жеткізілді.
Қазіргі басым гипотеза бойынша, Ай осыдан 4,5 млрд жыл бұрын, Жер мен үлкендігі Марспен шамалас Тейя атты протопланетаның соқтығысуы нәтижесінде пайда болған. Соққы нәтижесінде екі планетаның ядролары қосылып кетсе, ғарышқа шашылған мантиялардың бір бөлігінен Ай қалыптасады. Алып соққы теориясы Жер — Ай жүйесінің көптеген сипатын жақсы түсіндіргенімен, оның осал тұстары да бар. Кілтипан негізінен Ай қыртысындағы кейбір химиялық элементтердің ара қатынасы мен изотоптық құрамында.
Дарем университеті ғалымдарының пікірінше, Ай бұрын ойлағаннан әлдеқайда тез түзілді деп топшыласақ, бұл проблеманың көбі шешіледі. Олар соқтығысудың бұрышы мен жылдамдығын, Жер мен Тейяның массасы мен үйірілу параметрлерін өзгерте отырып, жүздеген сценарийді модельдеді. Ғалымдар бұрынғы стандарт ажыратыммен жасалатын симуляциялар көптеген маңызды жәйттерді ескермей, Ай түзілуінің жаңсақ картинасын қалыптастырады деген тұжырымға келді.
Зерттеушілер COSMA суперкомпьютерінде Жер мен Тейяның соқтығысуының әлдеқайда егжей-тегжейлі моделін жасады. Жаңа симуляция Айдың жермаңы орбитадағы сынықтардан біртіндеп қалыптаспай, соққыдан соң бірден түзілуі мүмкіндігін көрсетті. Бұл өте маңызды, өйткені Айдың аз балқығанын білдіреді, демек оның сыртқы қабаттары жер минералдарына бұрын болжанғаннан әлдеқайда бай деген сөз. Мұның өзі Айдың изотоптық құрамы мен ішкі құрылымына байланысты біраз жұмбақты шешеді.
Жаңа модель сондай-ақ жаңа түзілген серік Жерге жақын келгенде, толысу күштері оны қиратып тастамағанын көрсетті. Керісінше, Жер гравитациясы Айды кеңірек орбитаға лақтырып жіберген. Бұрынғы модельдер мұндай оқиға мүмкіндігін қарастырмайтын.
Симуляцияны арнадағы жаңа роликтен көре аласыз: https://youtu.be/YG_-cnTygjg
НАСА-ның Эймс атындағы зерттеу орталығы мен Дарем университетінің жаңа симуляциясы Айдың пайда болуының тың теориясын ұсынады — Ай бір-бірімен соқтығысқан Жер мен Марс шамалас дененің заты орбитаға шашылысымен санаулы сағаттарда түзілген болуы мүмкін. Бұрын Айдың пайда болуына айлар-жылдар кетті деп саналатын.
Бұл зерттеуде қолданылған модельдеу — осындай симуляциялардың ең егжей-тегжейлісінің бірі және ең жоғары ажыратымдысы. Ол COSMA суперкомпьютерінде SPH With Inter-dependent Fine-grained Tasking (SWIFT) бағдарламасымен жасалған. Ескі модельдерде 10^5–10^6 бөлшек есептелетін болса, жаңа симуляцияда олардың саны 10^8-ге жеткізілді.
Қазіргі басым гипотеза бойынша, Ай осыдан 4,5 млрд жыл бұрын, Жер мен үлкендігі Марспен шамалас Тейя атты протопланетаның соқтығысуы нәтижесінде пайда болған. Соққы нәтижесінде екі планетаның ядролары қосылып кетсе, ғарышқа шашылған мантиялардың бір бөлігінен Ай қалыптасады. Алып соққы теориясы Жер — Ай жүйесінің көптеген сипатын жақсы түсіндіргенімен, оның осал тұстары да бар. Кілтипан негізінен Ай қыртысындағы кейбір химиялық элементтердің ара қатынасы мен изотоптық құрамында.
Дарем университеті ғалымдарының пікірінше, Ай бұрын ойлағаннан әлдеқайда тез түзілді деп топшыласақ, бұл проблеманың көбі шешіледі. Олар соқтығысудың бұрышы мен жылдамдығын, Жер мен Тейяның массасы мен үйірілу параметрлерін өзгерте отырып, жүздеген сценарийді модельдеді. Ғалымдар бұрынғы стандарт ажыратыммен жасалатын симуляциялар көптеген маңызды жәйттерді ескермей, Ай түзілуінің жаңсақ картинасын қалыптастырады деген тұжырымға келді.
Зерттеушілер COSMA суперкомпьютерінде Жер мен Тейяның соқтығысуының әлдеқайда егжей-тегжейлі моделін жасады. Жаңа симуляция Айдың жермаңы орбитадағы сынықтардан біртіндеп қалыптаспай, соққыдан соң бірден түзілуі мүмкіндігін көрсетті. Бұл өте маңызды, өйткені Айдың аз балқығанын білдіреді, демек оның сыртқы қабаттары жер минералдарына бұрын болжанғаннан әлдеқайда бай деген сөз. Мұның өзі Айдың изотоптық құрамы мен ішкі құрылымына байланысты біраз жұмбақты шешеді.
Жаңа модель сондай-ақ жаңа түзілген серік Жерге жақын келгенде, толысу күштері оны қиратып тастамағанын көрсетті. Керісінше, Жер гравитациясы Айды кеңірек орбитаға лақтырып жіберген. Бұрынғы модельдер мұндай оқиға мүмкіндігін қарастырмайтын.
Симуляцияны арнадағы жаңа роликтен көре аласыз: https://youtu.be/YG_-cnTygjg
YouTube
Ай түзілуінің жаңа суперкомпьютерлік симуляциясы
НАСА-ның Эймс атындағы зерттеу орталығы мен Дарем университетінің жаңа симуляциясы Айдың пайда болуының тың теориясын ұсынады — Ай бір-бірімен соқтығысқан Жер мен Марс шамалас дененің заты орбитаға шашылысымен санаулы сағаттарда түзілген болуы мүмкін. Бұрын…
👍1
ТҮНГІ УКРАИНА ҒАРЫШТАН
23 қараша 2022 — энергетикалық инфрақұрылымға жасалған жаппай зымыран соққысынан кейінгі алғашқы түн. 27 қаңтарда түсірілген кескінмен салыстырыңыз.
23 қараша 2022 — энергетикалық инфрақұрылымға жасалған жаппай зымыран соққысынан кейінгі алғашқы түн. 27 қаңтарда түсірілген кескінмен салыстырыңыз.
😱2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ЖЕРДІҢ ШЫҒУЫ-2022
Орион ғарыш кемесінің күн панеліндегі техникалық камераның бірі түсірген бейне
Орион ғарыш кемесінің күн панеліндегі техникалық камераның бірі түсірген бейне
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
2022 жылғы 54-ші ұшырылым
27 қараша 01:20. КҒО, LC-39A. CRS-26 миссиясы — Cargo Dragon 2 C211 жүк кемесін ХҒС-қа жөнелту
27 қараша 01:20. КҒО, LC-39A. CRS-26 миссиясы — Cargo Dragon 2 C211 жүк кемесін ХҒС-қа жөнелту
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Falcon 9 B1076.1 жаңа 1-сатысы JRTI платформасына қонды
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Cargo Dragon 2 C211.1 жүк кемесінің зымыранның 2-сатысынан ажырауы. Кеме алғаш ұшып тұр, жаңа. Оның герметикалық бөліміне 2332 кг, герметикалық емес бөліміне 1196 кг жүк тиелген. ХҒС-пен түйісу — 27 қараша, 18:30, Жерге оралу — 45 күннен соң, қаңтарда.
Кеменің герметикалық емес бөлімінде екі iROSA жайылмалы күн панелі ораулы күйде тұр. Әрқайсының өлшемі 18 х 6 м, қуаты 20 кВт екі панель ХҒС қуатын 20–30%-ке арттырады. 2021 жылы, стансадағы негізгі 8 алып панельге қосымша, алғашқы екі iROSA жайылған еді. Болашақта барлық алты iROSA жайылғанда, олар 120 кВт энергия өндіреді. Олар аздап көлегейлеген ескі үлкен панельдер 95 кВт бермек. Сонда ХҒС күн панельдері өндіретін жалпы қуат 215 кВт-қа жетеді.
Кеменің герметикалық емес бөлімінде екі iROSA жайылмалы күн панелі ораулы күйде тұр. Әрқайсының өлшемі 18 х 6 м, қуаты 20 кВт екі панель ХҒС қуатын 20–30%-ке арттырады. 2021 жылы, стансадағы негізгі 8 алып панельге қосымша, алғашқы екі iROSA жайылған еді. Болашақта барлық алты iROSA жайылғанда, олар 120 кВт энергия өндіреді. Олар аздап көлегейлеген ескі үлкен панельдер 95 кВт бермек. Сонда ХҒС күн панельдері өндіретін жалпы қуат 215 кВт-қа жетеді.
🔥1
ORION ҚАШЫҚ РЕТРОГРАД ОРБИТАҒА ШЫҚТЫ
Artemis I миссиясының 11-ші күні өтті. 2022 жылы 26 қараша, Алматы уақытымен 1:52-де Orion ғарыш кемесі Айдың ар жағындағы қашық ретроград орбитаға шықты. Кеме бұл орбитада алты күн болады.
26 қарашада, сағат 18:42-де Orion адам мінетін кемелер үшін Жерден қашықтық рекордын жаңартты. 1970 жылы Apollo 13 кемесі Айды айналған кезде планетамыздан 401 056 км ұзаған еді. Орион дүйсенбіде Жерден барынша қашықтағанда, 435 000 км-ден астам ұзайды.
Орион кабинасында коммандер Moonikin Campos атты манекен бар. Муникин Кампосқа орнатылған сенсорлар болашақ Артемида ғарышкерлеріне әсер ететін факторларды өлшейді. Ол Apollo 13 басқару командасының инженер-электригі Артуро Кампостың құрметіне аталған. Артуро кеменің қызметтік модуліндегі оттегі баллоны жарылып кеткен соң, командалық модульді аман-есен қайтуға жеткілікті энергиямен қамтамасыз ету жолын тапқан.
Artemis I миссиясының 11-ші күні өтті. 2022 жылы 26 қараша, Алматы уақытымен 1:52-де Orion ғарыш кемесі Айдың ар жағындағы қашық ретроград орбитаға шықты. Кеме бұл орбитада алты күн болады.
26 қарашада, сағат 18:42-де Orion адам мінетін кемелер үшін Жерден қашықтық рекордын жаңартты. 1970 жылы Apollo 13 кемесі Айды айналған кезде планетамыздан 401 056 км ұзаған еді. Орион дүйсенбіде Жерден барынша қашықтағанда, 435 000 км-ден астам ұзайды.
Орион кабинасында коммандер Moonikin Campos атты манекен бар. Муникин Кампосқа орнатылған сенсорлар болашақ Артемида ғарышкерлеріне әсер ететін факторларды өлшейді. Ол Apollo 13 басқару командасының инженер-электригі Артуро Кампостың құрметіне аталған. Артуро кеменің қызметтік модуліндегі оттегі баллоны жарылып кеткен соң, командалық модульді аман-есен қайтуға жеткілікті энергиямен қамтамасыз ету жолын тапқан.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Starbase үстіндегі Ай