Сонымен, НАСА-ның SLS аса ауыр зымыраны алғаш рет сәрсенбі, 16 қарашада көтерілуі тиіс. Екі сағаттық ұшу терезесі Алматы уақытымен 12:04-те ашылады. Кері санақ басталып та кетті. Қосалқы дата — 19 қараша, 12:45 — 14:45.

Artemis I миссиясы құрамдастары мен олардың сипаттамасы жайлы толығырақ — бейнероликте: https://youtu.be/mLnGp9umFeI

Стартқа 3 минут

ARTEMIS I МИССИЯСЫ СӘТТІ БАСТАЛДЫ

T (2022 ж. 16 қараша, Алматы уақытымен 12:47:44) — Кеннеди ғарыш орталығының LC-39B ұшыру алаңынан SLS зымыраны көтерілді
T+00:02:12 — негізгі тартым берген қапталдағы қос үдеткіш жұмысын аяқтап, ажырады
T+00:03:30 — апаттық құтқару жүйесі бөлінді
T+00:08:30 — зымыранның негізгі және жоғарғы сатылары ажырап, Orion ғарыш кемесін көтерген екінші саты бастапқы орбитаға шықты
T+00:51:00 — екінші сатының қозғағышы 20 секундқа қосылып, орбитаның перигейін көтерді

-------осы кезеңдеміз------

T+01:37:00 — 18 минутқа созылатын екінші импульс кемені Айға бағытталған траекторияға шығарады
T+02:05:00 — 3738 км биіктікте Орион ғарыш кемесі жоғарғы сатыдан ажырап, Айға бет алады
Ұшудың 3–8 сағаттары аралығында кемеден 10 шағын кубсат бөлінеді. Олардың кейбірі жермаңы орбитада қалып, кейбірі Айға, ал біреуі астероидқа аттанады

ICPS екінші сатысының RL-10 қозғағышы 18 минутқа екінші рет қосылып, Orion кемесін Айға бағытталған траекторияға шығара бастады

16 қараша 2022, 12:47:44. КҒО, LC-39B
SLS зымыраны Artemis I миссиясы аясында Айға аттанатын Orion ғарыш кемесін көтерді

ОРИОН ЖОҒАРҒЫ САТЫДАН АЖЫРАП, АЙҒА БЕТ АЛДЫ
Orion ғарыш кемесі ICPS екінші сатысынан ажырап, Айға жолға шықты (графиктегі 7-нүкте). Екінші сатының жұмысы әлі аяқталған жоқ. Кеме қауіпсіз қашықтыққа ұзаған соң, одан он кубсат бөлінеді (A, B, C). Олардың кейбірі жермаңы орбитада қалып, кейбірі Айға, ал біреуі астероидқа аттанады.

Орион болса, 8 күнде Айға жетіп (10), периселенийде Ай бетінен 111 километрде ұшып өтеді де, оның айналасындағы алыс ретроград орбитаға шығады (11). Кеменің осы орбитамен Айды екі айналуы кезінде оның барлық жүйелері сыналып, тексеріледі.

Содан соң Ай үстімен тағы бір ұшып өткен (12) Orion қайтар жолға шығады (13-14). Миссия Орион кемесі экипаж капсуласының қызметтік модульден ажырап (15), атмосфераға енуі (16) және Тынық мұхит айдынына қонуымен (17) аяқталады. Бұл 11 желтоқсанға жоспарланған. Artemis I миссиясы 25,5 тәулікке созылады.

Айға жол тартқан Орион ғарыш кемесінен Жерге көзқарас

Польшаның Пшеводов қыстағындағы зымыран түскен орын Киев ендігінде және Львов бойлығында орналасқан екен — 50,47099 с.е. және 23,93432 ш.б. Бұл туралы Visegrád 24 басылымы хабарлады. Басылым зымыранға нысана координаталарын енгізу кезінде қате кетуі мүмкіндігін жазды.

Агентство. Новости телеграм-арнасы көрсетілген бойлықта Львов теміржол стансасы маңындағы қоймалар, ал ендікте Киевтегі „Кузня на Рибальському“ зауыты орналасқанына назар аударды.
#геодерек

ORION ТРАЕКТОРИЯСЫН БІРІНШІ РЕТ ТҮЗЕТТІ

16 қарашада 25,5 тәуліктік миссиясын бастаған Orion ғарыш кемесі Алматы уақытымен 20:32-де еуропалық қызметтік модульдің негізгі қозғағышы көмегімен траекториясын бірінші рет сәтті түзетті. Операцияны НАСА-ның Джонсон атындағы ғарыш орталығының Хьюстондағы Ұшуды басқару орталығы диспетчерлері жүзеге асырды. Сапар барысында осындай бірнеше түзету жоспарланған.

Орион Айға сапарын бастаған кезде, SLS зымыранының жоғарғы сатысына орнатылған адаптерден 10 кубсат ажырады. Әр кубсаттың өз басқарушы операторымен байланыс кестесі бар.

Диспетчерлер Орионның күн панельдерін басқаратын құрылғылар кеме қозғалысына сай әрекет ете білетінін тексерді. Инженерлер оптикалық бағдарлау жүйесін калибрлеп, кеме камералары көмегімен кескін алды. Orion инженерлік мақсаттағы, сондай-ақ жұртшылықты миссия барысынан хабардар етуге арналған бірнеше камерамен жабдықталған.

Бейсенбіде траекторияны екінші рет түзету жоспарланған. Бұл, осындай коррекциялардың көбі сияқты, көмекші қозғағыштармен жасалады.

Кескінде: Orion капсуласынан қарағандағы Жер көрінісі, 2022 жылғы 16 қараша, старттан шамамен 9 сағаттан кейін
Credit: NASA TV

SLS-тің алғашқы ұшырылымынан тағы 1-2 видео
Қапталдағы үдеткіштердің ажырауы

Orion ғарыш кемесінің екінші сатыдан ажырауы

ORION: ЕКІНШІ ТӘУЛІК ҚАЛЫПТЫ ӨТТІ

НАСА-ның ұшқышсыз Orion ғарыш кемесі Artemis I миссиясы аясында Айға сапарын жалғастырды. 17 қараша, Алматы уақытымен 17:32-де ол еуропалық қызметтік модульдегі көмекші қозғағыштарды қосып, траекториясын екінші рет түзетті. Оптикалық бағдарлау камерасымен ақ-қара суреттер түсірілді. Экипаж кабинасындағы Callisto демонстраторы іске қосылды. Ол болашақ алыс ғарыш сапарларында қолданылатын дауыстық және видеотехнологияларды сынақтан өткізуге арналған.

Кескін: Жер Орионның бағдарлау камерасы көзімен

SLS — ҚОЛДАНЫСТАҒЫ ЕҢ ҚУАТТЫ ЗЫМЫРАН (ӘЗІРШЕ)

Сонымен, 2022 жылдың 16 қарашасынан бастап, НАСА-ның SLS Block 1 тасығышы қазір қолданылатын ең қуатты зымыран атанды. Ол төмен жермаңы орбитаға (LEO) 95 тонна жүктеме шығара алады. Екінші орынға ығысқан Falcon Heavy зымыраны, еш сатысы кері қайтарылмаған жағдайда, LEO-ға 63,8 т көтереді. SpaceX компаниясының бұл зымыраны 2018 жылдан бері төрт рет ұшырылып үлгерді.

Қазір дүние жүзі бойынша аса ауыр зымыран санатына кіретін тек осы екі машина бар. НАСА жіктелімі бойынша, бұл санатқа LEO-ға 50 тоннадан артық жүктеме шығаратын зымырандар енеді. Төмен жермаңы орбитасы басқа зымырандармен салыстыру үшін алынған. Мұндай қуатты тасығыштар жүктемесін әдетте геостационар орбитаға көтереді, не Айға, тіпті басқа планеталарға аттандырады.

Көп мәрте қолданылатын нұсқасы 100–150 т көтеретін SpaceX Starship зымыраны орбитаға алғаш рет келесі жылдың басында ұшуы мүмкін. Starship-тің екі сатысы да қайтарылмаса, 250 т (!) көтеру мүмкін болмақ. SLS-тің болашақ Block 1B нұсқасы 105 т, Block 2 нұсқасы — 130 т жүктеме шығарады.

Тарихта бұлардан басқа екі-ақ аса ауыр зымыран сәтті ұша алды. НАСА-ның Saturn V машинасы (140 т) 1969–1973 жылдары 13 рет ұшырылса, кеңестік Энергия (100 т) 1987-1988 жж. екі рет көтерілді. Қытай 140 т көтеретін Чанчжэн-9 тасығышын жасап жатыр.

Аса ауыр зымырандар жайлы бес жыл бұрын жарияланған роликті көріңіздер, онда айтылған жаңа тасығыштардың екеуі ұшып үлгерді: https://youtu.be/PMdEPq2zii4

ОРИОН ЖАРТЫ ЖОЛДАН АСТЫ

НАСА-ның ұшқышсыз Orion ғарыш кемесі Artemis I миссиясының үшінші күнін өткерді. Жұма күні басқарушылар күн панелінің төрт қанатындағы камераларға кеменің сыртқы жағын толық суретке түсіріп шығуға нұсқау берді. Бұл Орион Жер орбитасындағы ғарыштық қоқыс қалың белдеуден өткен соң жасалып отыр. НАСА Джонсон орталығындағы басқару командасы суреттерді талдап, кемеге соғылған микрометеороид не орбиталық қоқыс іздерін қарайды. Қайтар жолда да осындай тексеріс өткізіледі.

Алғашқы күндері кеменің жұлдыздық трекерлерінен түсініксіз дерек алынған еді, бірақ қазір бәрі қалыпқа келді. Жұлдыздық трекерлер — Орион айналасындағы жұлдызды аспанды суретке түсіретін өте сезімтал камералар. Орионның борттық компьютері суреттерді өз жадындағы жұлдыз картасымен салыстырып, кеменің бағдарын анықтайды.

Orion осы сәтте Жерден гөрі Айға жақынырақ.