УЭББ ТЕЛЕСКОПЫНЫҢ ОПТИКАСЫ

Уэбб телескопының 6,5 метрлік негізгі айнасы бұрын-соңды ғарышқа шығарылған ең үлкен айна екені белгілі. Бетіне 50 грамм алтын жалатылған негізгі айна жайлы кейбір деректер төмендегі инфографикада берілген.

Әрине, телескоптың оптикалық жүйесі бұл теңдессіз айнамен шектелмейді. Осы күрделі де нәзік жүйе туралы арнамыздағы жаңа роликте әңгімеленеді.
#қазақшаинфографика

ЧАНЧЖЭН-5B ЗЫМЫРАНЫ ТЫНЫҚ МҰХИТҚА ҚҰЛАДЫ

Қытай ғарыш стансасының соңғы модулін ұшырған Чанчжэн-5B зымыранының негізгі сатысы 4 қараша, 16:01-де Тынық мұхиттың орталық тұсына құлады. 21 тонналық сатының орбитадан басқарусыз түсуі үлкен алаңдаушылық туғызды. Франция, Италия және Испания тіпті әуе қозғалысын уақытша тоқтата тұруға мәжбүр болды.

Басқа зымырандардай емес, Чанчжэн-5B-тің негізгі сатысы төмен жермаңы орбитаға шығып кетеді де, сирек атмосфераға тежеліп, қайта төмендей бастайды. Ол екі рет Үнді мұхитына түссе, алғашқысы Атлант мұхиты мен батыс Африкаға құлаған еді. Орбитадан басқарусыз түскен тарихтағы ең ауыр алты нысанның төртеуі дәл осы сатылар болды. Қалған екеуі істен шыққан ғарыш стансалары еді: 77 тонналық америкалық Скайлэб (1979 жылы) пен 40 тонналық кеңестік Салют-7 (1991).

Чанчжэн-5B енді 2023 жылдың аяғында ұшырылуы мүмкін. Ол Тяньгун ғарыш стансасымен бір орбитада айналатын Сюньтянь ғарыштық телескопын көтереді.

Кескін: aa_aeroespacial / Twitter

8 ҚАРАША 2022 — ТОЛЫҚ АЙ ТҰТЫЛУЫ

2022 жылы 8 қарашада Ай толық тұтылады. Жартылай + толық тұтылу 3 сағат 40 минутқа созылады: Алматы уақытымен 15:09 — 18:49. Толық тұтылу 1 сағат 25 минут: 16:16 — 17:41.

Қазақстанның батысында ай тұтылуы көрінбейді. Дәлірек айтқанда, алакөлеңке тұтылудың соңғы кезеңі бақыланады, бірақ оны әдеттегі толған айдан ажырату іс жүзінде мүмкін емес. Орталықта жартылай тұтылу ғана, оның өзі кешке Ай туысымен, азғана уақыт бақыланады. Шығыс облыстарда толық тұтылудың соңы мен жартылай тұтылу ең ұзақ дегенде екі сағат көрінеді.

Тұтылу кестесі (Алматы уақытымен):
14:02 — алакөлеңке тұтылудың басы
15:09 — жартылай тұтылудың басы
16:16 — толық тұтылудың басы
17:41 — толық тұтылудың соңы
18:49 — жартылай тұтылудың соңы
19:56 — алакөлеңке тұтылудың соңы

Айдың шығуы (Алматы уақытымен):
16:49 Өскемен
16:57 Семей
17:04 Павлодар
17:20 Талдықорған
17:25 Петропавл
17:28 Қарағанды
17:30 Астана
17:30 Алматы
------------------------
17:46 Жамбыл
17:55 Жезқазған
17:59 Қостанай
18:05 Шымкент
18:05 Түркістан
18:13 Қызылорда
18:30 Ақтөбе
-------------------------
18:51 Орал
19:02 Атырау
19:14 Ақтау

ARTEMIS I МИССИЯСЫ 16 ҚАРАШАДА АТТАНАДЫ

НАСА Artemis I миссиясын қарашаның 14-нен 16-на шегерді. Екі сағаттық ұшу терезесі Алматы уақытымен 12:04-те ашылады. SLS зымыраны өзінің алғашқы стартында ұшқышсыз Orion ғарыш кемесін Айға аттандырмақ. Кеме бұл күні ұшса, Жерге 11 желтоқсанда оралуы тиіс. Қосалқы терезе — 19 қараша, 12:45 — 14:45.

Миссия Флоридаға Николь дауылының жақындап қалуына байланысты кейінге қалдырылды. Кеннеди ғарыш орталығының SLC-39B ұшыру алаңына 4 қарашада шығарылған зымыран тропиктік дауылдың өтіп кетуін сонда күтеді. Мамандар арнайы қорғау шараларын жасап жатыр. Олардың есебінше, жылжымалы старт платформасы мен зымыран күшті желге төтеп беруі тиіс.

Credit: John Kraus Photos

ATLAS V БАТЫС ЖАҒАЛАУДАН СОҢҒЫ РЕТ ҰШЫРЫЛДЫ

АҚШ-тың Шығыс жағалауында Николь хураканы буырқанып тұрғанда, Батыс жағалаудан ауа райын қадағалайтын жерсерік ұшырылды. 2022 ж. 10 қараша, 15:49-да ULA операторының Atlas V зымыраны Ғарыш күштерінің Ванденберг базасындағы SLC-3E ұшыру алаңынан 17-ші және соңғы рет көтерілді. Ол АҚШ Ұлттық мұхит пен атмосфера басқармасының (NOAA) JPSS-2 метеорологиялық жерсерігі мен НАСА-ның LOFTID үрмелі баяулау прототипін гелиосинхрон орбитаға шығарды.

Атлас-5 өзінің 97-ші (96-сы сәтті) ұшырылымын жасады. Бұл оның "401" конфигурацияда соңғы көтерілуі еді. Биыл "511", "541", "421", "531" нұсқалары да ақырғы мәрте қолданылған болатын. Atlas V-тің қалған 19 ұшырылымы Канаверал ҒК базасындағы SLC-41 ұшыру алаңынан "551" және "N22" (CST-100 Starliner ғарыш кемесімен) конфигурацияларда атқарылады.

Қыркүйекте ULA-ның Delta IV Heavy ауыр зымыраны Батыс жағалаудан соңғы рет самғағанын жаздық. Дельтаның да соңғы екі данасы ғарышқа Шығыс жағалаудағы Канавералдан аттанады.

КАНАВЕРАЛ МҮЙІСІНДЕГІ ЖАҒДАЙ

НАСА мен SpaceX ХҒС-қа жіберілетін Dragon Cargo жүк кемесінің CRS-26 миссиясын 21 қарашаға шегерді. Бұл Кеннеди ғарыш орталығы үстімен өткен Николь хураканы салдарын бағалап, қалыпты жұмысқа оралу шараларымен байланысты.

НАСА стихия кезінде далада, SLC-39B ұшыру алаңында тұрған SLS зымыраны жайлы ресми мәлімдеме жасады: "Алаңдағы аспаптар жел ең қатты ұйытқыған сәттерде 132 км/сағ жылдамдықпен соққанын көрсетті. Зымыран 137 км/сағ желге шыдайтыны белгілі. Зымыран мен старт инфрақұрылымын бастапқы тексеру нәтижесінде болымсыз зақым анықталды. Мүмкіндік туысымен бірден мұқият тексеру жүргізіліп, 16 қарашадағы ұшырылымға дайындық басталады."

Алайда 39B-дағы сенсорлар желдің ең жоғары тұрақты орташа жылдамдығы 137 км/сағ болғанын, ал барынша ұйтқыған сәттерде 160 км/сағатқа жеткенін көрсеткен деген дерек бар. 4 миллиард доллар тұратын зымыранның шынайы халі белгісіз. Стартқа бес-ақ күн қалды!

Дауылға дейін түсірілген фотода: SLS зымыраны мен Orion ғарыш кемесі 39B ұшыру алаңында

ҮШ ЖЫЛДА АЛҒАШ РЕТ FALCON 9 КЕРІ ҚАЙТАРЫЛМАДЫ!

2022 жылы 12 қарашада SpaceX компаниясы Intelsat G-33/G-34 миссиясы аясында екі байланыс жерсерігін ұшырды. Бұл — ұшыру операторының биылғы 52-ші миссиясы. Falcon 9 зымыранының B1051 нөмірлі 1-сатысы 14 рет қолданылған үшінші үдеткіш болды.

Алайда ол қайта қондырылған жоқ! Бұған әлдебір сәтсіздік кінәлі емес, солай жоспарланған. Сатыға торкөз рульдер мен қону тіреулері орнатылған да жоқ. Falcon 9 үдеткіші соңғы үш жылда алғаш рет кері қайтарылмай отыр. 1 қарашада Falcon Heavy-дің жаңа B1066 орталық сатысы ауыр жерсерікті бірден геостационар орбитаға көтеріп тастауға бар отынын жұмсағандықтан қондырылмағаны белгілі.

Falcon 9 B1051.14 болса, компания флоты қатарынан біршама ескіріп қалғандықтан шығарылды. Ардагер сонау 2019 жылдың 2 наурызындағы бірінші стартында алғашқы Crew Dragon ғарыш кемесін (Demo-1 миссиясы) ХҒС-қа аттандырды. Саты кейін RCM, SXM-7 жерсеріктері мен он Starlink миссиясын ғарышқа көтерді. B1051 алғаш болып 8-ші, 9-шы, 10-шы, 11-ші, 12-ші рет ұшып, бірнеше рекорд жасады.

B1051.14 — соңғы старт

Сатылардың ажырауы

1-ші жерсеріктің бөлінуі