DART ЗОНДЫ ДИМОРФТЫҢ ОРБИТАСЫН ӨЗГЕРТТІ!

НАСА Диморф астероидының орбитасы DART зондының соққысы әсерінен өзгергенін растады! Диморфтың Дидим астероидын айналу периоды 11 сағат 55 минуттан 11 сағат 23 минутқа дейін, яғни 32 минутқа тездеген. Бұл астрономдар болжағаннан үш есе көп. Астероидтың жаңа орбитасын төрт оптикалық телескоп деректері бойынша тәуелсіз екі мамандар тобы есептеп шығарған. Өлшеу дәлдігі +/- 2 минут.

Тарихта алғаш рет табиғи аспан денесінің қозғалысы әдейілеп өзгертіліп отыр. Бұл — НАСА-ның Планета қорғанысы жүйесі жұмыс істейді деген сөз. НАСА Диморф та, Дидим де Жерге ешқашан қауіп төндірмегенін және төндірмейтінін айрықша атап өтті.

АСТЕРОИД ОРБИТАСЫ ЗОНД СОҚҚЫСЫМЕН СӘТТІ ӨЗГЕРТІЛДІ

Сонымен, Жерге қауіп төндіруі мүмкін астероид орбитасын, ғарыш аппаратымен кинетикалық соққы жасау арқылы өзгертуге болатыны дәлелденді. Диаметрі 170 метр Диморф астероидының өзінен үлкендеу Дидимді айналу периоды 32 минутқа азайды. Эксперимент сәтті өтті деп саналу үшін кемі 73 секундтық өзгеріс қажет болатын, компьютерлік модельдер 4–7 минут деп болжаған.

Естеріңізге салайық, 27 қыркүйекте НАСА-ның 550 килограмдық DART зонды массасы 5 млн тонна деп бағаланатын Диморфқа 6600 м/с жылдамдықпен соғылды. Соққының энергиясы 10,6 ГДж (ГигаДжоуль) шамасында болуы мүмкін.

Тағы бір маңызды шама өлшенді. Диморфтың соққыдан кейінгі импульсінің зондтың импульсіне қатынасына тең β коэффициенті, алғашқы есептеу бойынша, 1-ден жоғары екен. Демек, Диморфтың орбиталық периодының өзгеруіне соққыдан соң оның бетінен ұшқан зат елеулі үлес қосқан. Ұзындығы 10 000 км құйрық түзген зат Хаббл телескопы 8 қазанда алған кескіннен жақсы байқалады.

Credit: NASA, ESA, STScI, Hubble

ДИМОРФТАҒЫ ЖАСАНДЫ КРАТЕРДІҢ ЖАҢА СУРЕТІ

Италия ғарыш агенттігі (ASI) LICIACube кубсаты соққыдан кейін түсірген Дидим мен Диморфтың жаңа суреттерін жариялады. Диморфтағы DART зонды жасаған соққы кратері байқалады. Кратер маңында шашылған заттың жарық сәулелері көрініп тұр. Дидим—Диморф жүйесіне 2026 жылдың аяғында жететін еуропалық Hera миссиясы осы кратерді жақыннан зерттейді.

Credit: ASI/NASA

ARTEMIS I МИССИЯСЫ 14 ҚАРАШАҒА МЕЖЕЛЕНДІ

НАСА Artemis I миссиясының жаңа датасын белгіледі. 69 минуттық ұшу терезесі 2022 жылы 14 қарашада, Алматы уақытымен 11:07-де ашылады. SLS зымыраны өзінің алғашқы стартында ұшқышсыз Orion ғарыш кемесін Айға аттандырмақ. Кеме бұл күні ұшса, Жерге 9 желтоқсанда оралуы тиіс. Қосалқы терезелер: 16 қараша, 12:04 — 14:04 және 19 қараша, 12:45 — 14:45.

21 қыркүйектегі қосымша сынақ сәтті өткен соң, НАСА зымыранды Иен дауылынан сақтау үшін Тік жинау ғимаратына қайтарған еді. Ол Кеннеди ғарыш орталығының SLC-39B ұшыру алаңына 4 қарашада шығарылады. SLS пен Orion-ның негізгі бөліктері жайлы бейнероликті көріңіздер: https://youtu.be/mLnGp9umFeI

КҮЙЕЛЕШ АРДАГЕР МЕН ДЕБЮТАНТ

Ғарышқа 14 рет ұшып қайтқан B1060.14 (баржада тұр) пен бір-ақ рет ұшқан B1077.1 (оң жақта ұзынынан жатыр) 1-сатылары Канаверал портында

Credit: Jenny Hautmann

ҚОСАР ЖҰЛДЫЗДАҒЫ «ЖЫЛДЫҚ САҚИНАЛАР» /УЭББ САҚИНАЛАРЫ-4/

Уэбб ғарыштық телескопы Жерден 5600 жарық жылында, Аққу шоқжұлдызында орналасқан WR 140 қосар жұлдызы айналасындағы ерекше жарық сақиналарды суретке түсірді. Оларды қосар компоненттерінен атқылаған жұлдыз желі мен тозаң туғызған.

WR "Wolf-Rayet" дегенді білдіреді. Вольф-Райе жұлдызы — өз ғұмырының кейінгі кезеңдеріндегі, Күннен кемінде 25 есе ауыр O-типті шырақ. Сондықтан олар сутегіге кедей, ал гелийге бай және өте күшті жұлдыз желін шашады.

WR 140 жүйесіндегі жұлдыздар бір-бірін эллипс бойымен айналады. Олар шамамен 1,3 а.б. дейін барынша жақындасқан сәтте, екеуінің қуатты желдері соқтығысады. Зат суи келе, түзілген тозаң біртіндеп сыртқа үрленеді.

Қосардағы жұлдыздар сегіз жер жылы сайын жақындасады, әр кездесу нәтижесінде кезекті тозаң сақинасы пайда болады. Уэбб алған кескінде 17 сақина бар, демек олардың ең сыртқысының жасы 136 жылдан аспайды. Таңғажайып сақиналар 10 триллион километрге созылып жатыр.

14 қазан 2022, 22:05. Crew-4 миссиясының Crew Dragon C212 Freedom ғарыш кемесі ХҒС-тан ажырады. Атлант мұхитына қону — 15 қазан, 02:50-де

Атмосфераға ену

Тежегіш парашюттердің ашылуы

Негізгі парашюттердің жайылуы

Суға қону

CREW-4 ЭКИПАЖЫ ЖЕРГЕ ОРАЛДЫ

2022 жылы 15 қазанда Алматы уақытымен 02:52-де Crew Dragon C212 Freedom ғарыш кемесінің капсуласы Атлант мұхиты айдынына аман-есен қонды. Капсула Megan кемесі бортына көтеріліп, Crew-4 экипажының мүшелері Челл Линдгрен, Боб Хайнс, Джессика Уоткинс, Саманта Кристофоретти тысқа шықты. Ғарышта 170 тәулік болып, Жерді 2720 рет айналып шыққан ғарышкерлердің денсаулығы қалыпты.

Credit: NASA

2022 жылғы 47-ші ұшырылым
15 қазан 11:22. Канаверал, SLC-40. Eutelsat Hotbird 13F миссиясы — Eutelsat компаниясының 4500 кг байланыс жерсерігін геостационар орбитаға шығару