LICIACUBE КУБСАТЫ DART ЗОНДЫНАН АЖЫРАДЫ
Италия ғарыш агенттігі (ASI) LICIACube кубсатының 12 қыркүйекте DART зондынан сәтті ажырап, Жермен байланысқа шыққанын хабарлады. LICIACube (Light Italian Cubesat for Imaging of Asteroids) — 6 юниттік кубсат (10 x 20 x 30 см), массасы 14 кг. Ол қуатты күн панельдерінен алады. Кубсат екі камерамен жабдықталған.
Кішкене аппарат DART зондының Диморф астероидына соқтығысуын түсіруге арналған. LICIACube соққы сәті мен оның нәтижесінде түзілген затты 1000 км қашықтықтан таспаға тартады. Үш күннен соң италиялық кубсат Диморф бетінен 55 километрде ұшып өтіп, соқтығысу түзген кратердің фотосын алады. Бұл деректерді Жерге хабарлауға бірнеше апта кетпек.
DART Дидим астероидының серігі Диморфқа 27 қыркүйекте, Алматы уақытымен таңғы 5:14-те соғылады. НАСА зонды қауіпті аспан денелері орбитасын кинетикалық соққы арқылы өзгертуге болатынын осылайша тексереді. Бұл сәтте Дидим мен Диморф Жерден 11 млн километрде болады.
Credit: ASI
Италия ғарыш агенттігі (ASI) LICIACube кубсатының 12 қыркүйекте DART зондынан сәтті ажырап, Жермен байланысқа шыққанын хабарлады. LICIACube (Light Italian Cubesat for Imaging of Asteroids) — 6 юниттік кубсат (10 x 20 x 30 см), массасы 14 кг. Ол қуатты күн панельдерінен алады. Кубсат екі камерамен жабдықталған.
Кішкене аппарат DART зондының Диморф астероидына соқтығысуын түсіруге арналған. LICIACube соққы сәті мен оның нәтижесінде түзілген затты 1000 км қашықтықтан таспаға тартады. Үш күннен соң италиялық кубсат Диморф бетінен 55 километрде ұшып өтіп, соқтығысу түзген кратердің фотосын алады. Бұл деректерді Жерге хабарлауға бірнеше апта кетпек.
DART Дидим астероидының серігі Диморфқа 27 қыркүйекте, Алматы уақытымен таңғы 5:14-те соғылады. НАСА зонды қауіпті аспан денелері орбитасын кинетикалық соққы арқылы өзгертуге болатынын осылайша тексереді. Бұл сәтте Дидим мен Диморф Жерден 11 млн километрде болады.
Credit: ASI
DART миссиясының трейлері: https://youtu.be/l6BZ0aNGO7Q
YouTube
27 қыркүйекте DART аппараты астероидқа соғылады!
НАСА-ның DART миссиясы тарихта алғаш рет астероид траекториясын өзгертуге тырысады. Оның мақсаты — астероидпен соқтығысу қаупі төнген жағдайда, планетамызды қорғау әдісін сынау.
Дидим қосар жүйесі диаметрі 780 метр Дидим астероиды мен оның 160 метрлік серігі…
Дидим қосар жүйесі диаметрі 780 метр Дидим астероиды мен оның 160 метрлік серігі…
CAPSTONE ҚАУІПСІЗ РЕЖИМГЕ ӨТТІ
8 қыркүйек күні кеште (Қазақстанда 9 қыркүйек) CAPSTONE кубсаты траекториясын төртінші түзету маневрін жасады. Маневрдің соңына қарай, әлдебір проблема туып, ғарыш аппараты қауіпсіз режимге (safe mode) өткен. НАСА бұл жайлы 11-не хабарлады.
Миссия командасы кубсаттың жағдайы мен статусынан толық хабардар. Аппаратпен байланыс бар, проблеманы шешуге әрекет істеліп жатыр.
8 қыркүйек күні кеште (Қазақстанда 9 қыркүйек) CAPSTONE кубсаты траекториясын төртінші түзету маневрін жасады. Маневрдің соңына қарай, әлдебір проблема туып, ғарыш аппараты қауіпсіз режимге (safe mode) өткен. НАСА бұл жайлы 11-не хабарлады.
Миссия командасы кубсаттың жағдайы мен статусынан толық хабардар. Аппаратпен байланыс бар, проблеманы шешуге әрекет істеліп жатыр.
NS-23 МИССИЯСЫНЫҢ АПАТЫ: КАПСУЛА АМАН ҚОНДЫ
2022 жылы 12 қыркүйекте, Алматы уақытымен 20:26-да Blue Origin компаниясы New Shepard суборбиталық капсуласын 23-ші рет ұшырды. Капсула 105 км биіктікке бұл жолы ғарыштық туристерді емес, 36 ғылыми жүктемені апарып қайтуы тиіс еді. NS3.9 RSS H. G. Wells капсуласы да, үдеткіш зымыран да 9-шы рет қолданылды.
Старт ойдағыдай өткенмен, ұшудың екінші минутының басында, шамамен 8,5 км биіктікте, бірінші саты істен шықты. Капсуланың апаттық құтқару жүйесі көзді ашып-жұмғанша оны үдеткіштен ажыратып, қауіпсіз қашықтықта алып кетті. Кеме бірнеше минуттан соң үш парашютпен старт маңына аман-есен қонды. Үдеткіш, бейресми ақпаратқа сәйкес, құлап, жойылып кеткен.
New Shepard 2021–2022 жж. алты рет экипажбен ұшып, суборбитаға 32 адамды шығарған. Олардың бәрі NS4 RSS First Step капсуласымен ұшқан еді. Бұл жолы, абырой болғанда, капсулада адам болмады, дегенмен апаттық құтқару жүйесінің жоспардан тыс сынағы оның сенімділігін дәлелдеді. Мұның өзі жақсы жаңалық.
2022 жылы 12 қыркүйекте, Алматы уақытымен 20:26-да Blue Origin компаниясы New Shepard суборбиталық капсуласын 23-ші рет ұшырды. Капсула 105 км биіктікке бұл жолы ғарыштық туристерді емес, 36 ғылыми жүктемені апарып қайтуы тиіс еді. NS3.9 RSS H. G. Wells капсуласы да, үдеткіш зымыран да 9-шы рет қолданылды.
Старт ойдағыдай өткенмен, ұшудың екінші минутының басында, шамамен 8,5 км биіктікте, бірінші саты істен шықты. Капсуланың апаттық құтқару жүйесі көзді ашып-жұмғанша оны үдеткіштен ажыратып, қауіпсіз қашықтықта алып кетті. Кеме бірнеше минуттан соң үш парашютпен старт маңына аман-есен қонды. Үдеткіш, бейресми ақпаратқа сәйкес, құлап, жойылып кеткен.
New Shepard 2021–2022 жж. алты рет экипажбен ұшып, суборбитаға 32 адамды шығарған. Олардың бәрі NS4 RSS First Step капсуласымен ұшқан еді. Бұл жолы, абырой болғанда, капсулада адам болмады, дегенмен апаттық құтқару жүйесінің жоспардан тыс сынағы оның сенімділігін дәлелдеді. Мұның өзі жақсы жаңалық.
МИЧИГАН ШТАТЫНДАҒЫ STEVE ҚҰБЫЛЫСЫ
Мичигандық фотограф Айзек Динер Steve дейтін өте сирек құбылыстың фотосын 2022 жылы 5 қыркүйекте түсіріп алған. Поляр шұғыласын түсірумен жеті жылдан бері шұғылданатын фотограф "Стивті" небәрі екінші рет көрген екен. Айзектің айтуынша, Steve кенет пайда болады, оны болжау мүмкін емес.
STEVE — аспандағы ұзын жарық жолақ түріндегі атмосфералық құбылыс. Күлгін түсті жолақты кейде тақтай шарбаққа ұқсас жасыл шұғыла қостайды. Ені 25–30 км, ұзындығы 100-ден 1000 километрге дейін жететін жолақ шығыстан батыcқа қарай созылады. Құбылыс Солтүстік жартышарда ақпаннан қазанға дейін бақыланады.
"Стивті" 2017 жылы Канаданың Альберта провинциясындағы поляр шұғыласын бақылаған әуесқой Крис Ратцлафф ашты. Құбылысты протондық поляр шұғыласы деп ойлаған Крис оны "протон доғасы" деп атады. Алайда протон шұғыласы көрінбейтінін білетін Калгари университетінің профессоры Эрик Донован сол күнгі еуропалық Swarm жерсерігі деректерін талдап, құбылысты 25 километрлік ыстық газ лентасы туғызғанын анықтады. 3000 °C-қа дейін қызған газ 300 км биіктікте батысқа қарай 6 км/с жылдамдықпен қозғалған екен (салыстыру үшін — лентадан тыс аумақта жылдамдық 10 м/с болған).
Over the Hedge мультфильмі кейіпкерлеріне еліктеген Крис, қалжың ретінде, белгісіз нәрсеге енді "Steve" деген ат қойды. БАҚ бұл атауды іліп әкетіп, "Стив" құбылысы жайлы жарыса жаза бастады. НАСА қызметкері Лиз МакДоналд STEVE (Strong Thermal Emission Velocity Enhancement), яғни "Жылулық сәулелену жылдамдығының қатты артуы" деген бэкроним ұсынды.
Мичигандық фотограф Айзек Динер Steve дейтін өте сирек құбылыстың фотосын 2022 жылы 5 қыркүйекте түсіріп алған. Поляр шұғыласын түсірумен жеті жылдан бері шұғылданатын фотограф "Стивті" небәрі екінші рет көрген екен. Айзектің айтуынша, Steve кенет пайда болады, оны болжау мүмкін емес.
STEVE — аспандағы ұзын жарық жолақ түріндегі атмосфералық құбылыс. Күлгін түсті жолақты кейде тақтай шарбаққа ұқсас жасыл шұғыла қостайды. Ені 25–30 км, ұзындығы 100-ден 1000 километрге дейін жететін жолақ шығыстан батыcқа қарай созылады. Құбылыс Солтүстік жартышарда ақпаннан қазанға дейін бақыланады.
"Стивті" 2017 жылы Канаданың Альберта провинциясындағы поляр шұғыласын бақылаған әуесқой Крис Ратцлафф ашты. Құбылысты протондық поляр шұғыласы деп ойлаған Крис оны "протон доғасы" деп атады. Алайда протон шұғыласы көрінбейтінін білетін Калгари университетінің профессоры Эрик Донован сол күнгі еуропалық Swarm жерсерігі деректерін талдап, құбылысты 25 километрлік ыстық газ лентасы туғызғанын анықтады. 3000 °C-қа дейін қызған газ 300 км биіктікте батысқа қарай 6 км/с жылдамдықпен қозғалған екен (салыстыру үшін — лентадан тыс аумақта жылдамдық 10 м/с болған).
Over the Hedge мультфильмі кейіпкерлеріне еліктеген Крис, қалжың ретінде, белгісіз нәрсеге енді "Steve" деген ат қойды. БАҚ бұл атауды іліп әкетіп, "Стив" құбылысы жайлы жарыса жаза бастады. НАСА қызметкері Лиз МакДоналд STEVE (Strong Thermal Emission Velocity Enhancement), яғни "Жылулық сәулелену жылдамдығының қатты артуы" деген бэкроним ұсынды.
ЭЙНШТЕЙН САҚИНАСЫ /УЭББ САҚИНАЛАРЫ-2/
Уэбб ғарыштық телескопы түсірген Юпитер сақиналары суреті есіңізде ме? Кейін Уэбб мүлде басқа сақинаны көрді. Мына тамаша кескін телескоптың MIRI аспабы алған деректер бойынша жасалған. Оны бояған u/Spaceguy44 есімді Reddit қолданушысы.
Эйнштейн сақинасы галактика не жұлдыз жарығы бізге жақынырақ басқа галактика немесе ауыр дене арқылы өткенде байқалады. Ауыр нысанның гравитациясы жарықты майыстырып, гравитациялық линза түзеді. Нәтижесінде алыс галактика жарығы мінсіз сақина түрінде көрінеді.
Уэбб Жерден 12 млрд жарық жылы қашықтықтағы SPT-S J041839-4751.8 галактикасын бақылаған. Біз оның бер жақтағы галактиканы айналып өткен жарығын көріп тұрмыз.
Credit: STScI / Spaceguy44
Уэбб ғарыштық телескопы түсірген Юпитер сақиналары суреті есіңізде ме? Кейін Уэбб мүлде басқа сақинаны көрді. Мына тамаша кескін телескоптың MIRI аспабы алған деректер бойынша жасалған. Оны бояған u/Spaceguy44 есімді Reddit қолданушысы.
Эйнштейн сақинасы галактика не жұлдыз жарығы бізге жақынырақ басқа галактика немесе ауыр дене арқылы өткенде байқалады. Ауыр нысанның гравитациясы жарықты майыстырып, гравитациялық линза түзеді. Нәтижесінде алыс галактика жарығы мінсіз сақина түрінде көрінеді.
Уэбб Жерден 12 млрд жарық жылы қашықтықтағы SPT-S J041839-4751.8 галактикасын бақылаған. Біз оның бер жақтағы галактиканы айналып өткен жарығын көріп тұрмыз.
Credit: STScI / Spaceguy44
УЭББ ТЕЛЕСКОПЫ МАРСҚА АЛҒАШ КӨЗ ТІКТІ
5 қыркүйекте Уэбб ғарыштық телескопы бірінші рет Марсты бақылады. Ұсынылған кескіннің сол жағындағы көріністі NIRCam аспабы қысқалау (2,1 мкм) инфрақызыл толқында алған. Одан Гюйгенс кратері, Үлкен Сирттың күңгірт жанартаулық жыныстары және ашық түсті Эллада бассейні сияқты Марс бедері ерекшеліктері байқалады.
Оң жақтағы ұзынырақ (4,3 мкм) толқындағы суретте NIRCam жылулық сәулеленуді — планета суығанда шығаратын жарықты тіркеген. Ең жарық аймақ — Күн тастөбеде тұрған жер, өйткені ол әдетте барынша ысиды. Жарқырау күн сәулесі азырақ түсетін полюстер маңына қарай азаяды және Солтүстік жартышарда қазір қыс болғандықтан, ол күңгірттеу.
Уэбб деректеріндегі Марс бұрынғы көзтаныс кескінге неге мүлдем ұқсамайды? Уэбб телескопы қиырдағы алыс галактикалардың әлсіз жарығын тіркеу үшін жасалған, сондықтан аспандағы ең жарық нысанның бірі — Марсты бақылау оған өте қиын! Марстың мол инфрақызыл жарығы JWST аспаптарын қарықтырмас үшін, ғалымдарға түрлі әдіс-амал қолдануға тура келді.
5 қыркүйекте Уэбб ғарыштық телескопы бірінші рет Марсты бақылады. Ұсынылған кескіннің сол жағындағы көріністі NIRCam аспабы қысқалау (2,1 мкм) инфрақызыл толқында алған. Одан Гюйгенс кратері, Үлкен Сирттың күңгірт жанартаулық жыныстары және ашық түсті Эллада бассейні сияқты Марс бедері ерекшеліктері байқалады.
Оң жақтағы ұзынырақ (4,3 мкм) толқындағы суретте NIRCam жылулық сәулеленуді — планета суығанда шығаратын жарықты тіркеген. Ең жарық аймақ — Күн тастөбеде тұрған жер, өйткені ол әдетте барынша ысиды. Жарқырау күн сәулесі азырақ түсетін полюстер маңына қарай азаяды және Солтүстік жартышарда қазір қыс болғандықтан, ол күңгірттеу.
Уэбб деректеріндегі Марс бұрынғы көзтаныс кескінге неге мүлдем ұқсамайды? Уэбб телескопы қиырдағы алыс галактикалардың әлсіз жарығын тіркеу үшін жасалған, сондықтан аспандағы ең жарық нысанның бірі — Марсты бақылау оған өте қиын! Марстың мол инфрақызыл жарығы JWST аспаптарын қарықтырмас үшін, ғалымдарға түрлі әдіс-амал қолдануға тура келді.
БАХРЕЙННІҢ КЕҢЕЮІ ЛАНДСАТ ЖЕРСЕРІКТЕРІ КӨЗІМЕН
Мына екі кескінді Landsat бағдарламасы жерсеріктері 35 жыл аралатып түсірген. Олардан Парсы шығанағындағы Бахрейн аралында орналасқан аттас мемлекет аумағының өсуі байқалады.
Алғашқы сурет түсірілген 1987 жылы Бахрейн халқы 400 мыңдай болса, 2022 жылға қарай 1,5 миллионға жетті. Жердің жетпеуіне байланысты, ел билігі жасанды аралдар жасауды қолға алды. Соның арқасында Бахрейн ауданы 665 шаршы километрден 780-ге дейін артты.
#геодерек
Мына екі кескінді Landsat бағдарламасы жерсеріктері 35 жыл аралатып түсірген. Олардан Парсы шығанағындағы Бахрейн аралында орналасқан аттас мемлекет аумағының өсуі байқалады.
Алғашқы сурет түсірілген 1987 жылы Бахрейн халқы 400 мыңдай болса, 2022 жылға қарай 1,5 миллионға жетті. Жердің жетпеуіне байланысты, ел билігі жасанды аралдар жасауды қолға алды. Соның арқасында Бахрейн ауданы 665 шаршы километрден 780-ге дейін артты.
#геодерек
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
2022 жылғы 42-ші ұшырылым
19 қыркүйек 06:18. Канаверал, SLC-40. Starlink-4.34 миссиясы — 54 Starlink v1.5 жерсерігін төмен жермаңы орбитаға шығару
19 қыркүйек 06:18. Канаверал, SLC-40. Starlink-4.34 миссиясы — 54 Starlink v1.5 жерсерігін төмен жермаңы орбитаға шығару
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Falcon 9 B1067.6 1-сатысы JRTI платформасына қонды
23 ҚЫРКҮЙЕК — КҮЗГІ КҮН ТЕҢЕЛУІ
2022 жылы 23 қыркүйекте Алматы уақытымен 07:03-те Күн аспан экваторын солтүстіктен оңтүстікке қарай кесіп өтті. Жер терминаторы (күн мен түнді бөлетін сызық) полюстер арқылы өтіп, экваторға перпендикуляр орналасып тұр. Әдетте Дүниежүзілік уақыт бойынша 22–23 қыркүйекте болатын бұл құбылысты астрономдар қыркүйектегі күн теңелуі деп атайды, өйткені бұл сәтте Солтүстік жартышарда астрономиялық күз келсе, Оңтүстік жартышарда көктем туады.
Бұл датада күн мен түн тең, яғни 12 сағаттан болады деп саналады. Алайда күннің шығуы мен батуы оның центрінің емес, жиегінің көкжиектен көтерілуі / түсуі бойынша анықталатындықтан және атмосферадағы күн сәулесінің сынуы (атмосфералық рефракция) әсерінен, күндіз түнге қарағанда ұзағырақ болады.
Теңелу датасының басты ерекшелігі — Күннің тура шығыстан шығып, батыста батуында. Бүл жайлы толығырақ — арнадағы жаңа роликте: https://youtu.be/QMZsHBzURrQ
2022 жылы 23 қыркүйекте Алматы уақытымен 07:03-те Күн аспан экваторын солтүстіктен оңтүстікке қарай кесіп өтті. Жер терминаторы (күн мен түнді бөлетін сызық) полюстер арқылы өтіп, экваторға перпендикуляр орналасып тұр. Әдетте Дүниежүзілік уақыт бойынша 22–23 қыркүйекте болатын бұл құбылысты астрономдар қыркүйектегі күн теңелуі деп атайды, өйткені бұл сәтте Солтүстік жартышарда астрономиялық күз келсе, Оңтүстік жартышарда көктем туады.
Бұл датада күн мен түн тең, яғни 12 сағаттан болады деп саналады. Алайда күннің шығуы мен батуы оның центрінің емес, жиегінің көкжиектен көтерілуі / түсуі бойынша анықталатындықтан және атмосферадағы күн сәулесінің сынуы (атмосфералық рефракция) әсерінен, күндіз түнге қарағанда ұзағырақ болады.
Теңелу датасының басты ерекшелігі — Күннің тура шығыстан шығып, батыста батуында. Бүл жайлы толығырақ — арнадағы жаңа роликте: https://youtu.be/QMZsHBzURrQ
YouTube
22 қыркүйек — Күзгі күн теңелуі
Қыркүйекте Күн аспан экваторын — Жер экваторының үстіндегі аспандағы ойша сызықты солтүстіктен оңтүстікке қарай кесіп өтеді. Бұл күні Жерге ғарыштан қарасақ, Жер терминаторы (күн мен түнді бөлетін сызық) полюстер арқылы өтіп, экваторға перпендикуляр орналасады.…
КҮНШЫҒАРДАҒЫ КӨЛЕҢКЕЛЕР
2022 жылы 23 қыркүйекте, Алматы уақытымен 07:03-те Күн аспан экваторын оңтүстікке қарай кесіп өтті. Қыркүйектегі күн теңелуі деп аталатын құбылыс Солтүстік жартышарда астрономиялық күз, ал Оңтүстік жартышарда көктем басталғанын паш етті.
Бұл датаның басты ерекшелігі — күн мен түннің теңелуі ғана емес, Күннің тура шығыс көкжиектен көтеріліп, дәл батыста ұясына қонуы.
Күншығарда және күнбатарда ымырт сәулелерін көруге болады. Фото Жерорта теңізі жағалауында, Италияның Петаччато қыстағында түсірілген. Бұлттардың күңгірт көлеңкесі мен теңіз бетінен шағылған алтын жолақ аспан көрінісіне ерекше түр береді.
Image Credit & Copyright: Donato Lioce
2022 жылы 23 қыркүйекте, Алматы уақытымен 07:03-те Күн аспан экваторын оңтүстікке қарай кесіп өтті. Қыркүйектегі күн теңелуі деп аталатын құбылыс Солтүстік жартышарда астрономиялық күз, ал Оңтүстік жартышарда көктем басталғанын паш етті.
Бұл датаның басты ерекшелігі — күн мен түннің теңелуі ғана емес, Күннің тура шығыс көкжиектен көтеріліп, дәл батыста ұясына қонуы.
Күншығарда және күнбатарда ымырт сәулелерін көруге болады. Фото Жерорта теңізі жағалауында, Италияның Петаччато қыстағында түсірілген. Бұлттардың күңгірт көлеңкесі мен теңіз бетінен шағылған алтын жолақ аспан көрінісіне ерекше түр береді.
Image Credit & Copyright: Donato Lioce
😍1
DELTA IV HEAVY БАТЫС ЖАҒАЛАУДАН СОҢҒЫ РЕТ САМҒАДЫ
Delta IV Heavy ауыр зымыраны жүк көтергіштігі бойынша қазір қолданыстағы тасығыштар арасында Falcon Heavy-ден кейінгі екінші орында. Зымыран төмен жермаңы орбитаға 28 790 кг, геоөтпелі орбитаға 14 220 кг, геостационарға 6750 кг пайдалы жүктеме шығара алады. Бірінші сатыдағы үш RS-68A, екінші сатыдағы RL-10-B-2 және қапталдағы қос үдеткіште орнатылған RS-68A қозғағыштарының бәрі сұйық сутегі мен сұйық оттегін жағады. Зымыранның массасы 733 т, биіктігі 72 м, диаметрі 5 м, үдеткіштермен қоса алғандағы ені 15 м.
Өте сирек, шамамен жылына бір қолданылатын ауыр машинаны Boeing корпорациясы жасаса, ғарышқа ULA кәсіпорны ұшырады. 2004 жылы 21 желтоқсандағы алғашқы ұшырылым ішінара сәтсіз болғанымен, кейінгі 13-і сәтті өтті. Delta IV Heavy негізінен АҚШ Ұлттық әскери-ғарыштық барлау басқармасының (NRO) жерсеріктерін ұшыруға қолданылады. Тек екі миссия азаматтық болды: 2014 ж. 5 желтоқсандағы Орион ғарыш кемесінің сынағы және 2018 ж. 12 тамызда Паркер күн зондын сары жұлдыз маңына аттандыру. Зымыран Ғарыш күштерінің Канаверал базасындағы SLC-37B және Ванденберг базасындағы SLC-6 ұшыру алаңдарынан көтеріледі. Бір ұшырылым құны — 440 миллион доллар.
2022 жылы 25 қыркүйекте, Алматы уақытымен 4:25-те 14-ші Delta IV Heavy Ванденбергтен бесінші және соңғы рет ұшырылды. Ол NROL-91 миссиясын төмен жермаңы орбитаға шығарды. Дельта 4 Хэвидің соңғы екі старты 2023 және 2024 жылдарға жоспарланған. Болашақта оны Vulcan ауыр зымыраны алмастырады. 2002-ден бастап 29 рет сәтті ұшырылған Delta IV Medium орта зымыраны соңғы рет 2021 жылы самғағаны белгілі.
Delta IV Heavy ауыр зымыраны жүк көтергіштігі бойынша қазір қолданыстағы тасығыштар арасында Falcon Heavy-ден кейінгі екінші орында. Зымыран төмен жермаңы орбитаға 28 790 кг, геоөтпелі орбитаға 14 220 кг, геостационарға 6750 кг пайдалы жүктеме шығара алады. Бірінші сатыдағы үш RS-68A, екінші сатыдағы RL-10-B-2 және қапталдағы қос үдеткіште орнатылған RS-68A қозғағыштарының бәрі сұйық сутегі мен сұйық оттегін жағады. Зымыранның массасы 733 т, биіктігі 72 м, диаметрі 5 м, үдеткіштермен қоса алғандағы ені 15 м.
Өте сирек, шамамен жылына бір қолданылатын ауыр машинаны Boeing корпорациясы жасаса, ғарышқа ULA кәсіпорны ұшырады. 2004 жылы 21 желтоқсандағы алғашқы ұшырылым ішінара сәтсіз болғанымен, кейінгі 13-і сәтті өтті. Delta IV Heavy негізінен АҚШ Ұлттық әскери-ғарыштық барлау басқармасының (NRO) жерсеріктерін ұшыруға қолданылады. Тек екі миссия азаматтық болды: 2014 ж. 5 желтоқсандағы Орион ғарыш кемесінің сынағы және 2018 ж. 12 тамызда Паркер күн зондын сары жұлдыз маңына аттандыру. Зымыран Ғарыш күштерінің Канаверал базасындағы SLC-37B және Ванденберг базасындағы SLC-6 ұшыру алаңдарынан көтеріледі. Бір ұшырылым құны — 440 миллион доллар.
2022 жылы 25 қыркүйекте, Алматы уақытымен 4:25-те 14-ші Delta IV Heavy Ванденбергтен бесінші және соңғы рет ұшырылды. Ол NROL-91 миссиясын төмен жермаңы орбитаға шығарды. Дельта 4 Хэвидің соңғы екі старты 2023 және 2024 жылдарға жоспарланған. Болашақта оны Vulcan ауыр зымыраны алмастырады. 2002-ден бастап 29 рет сәтті ұшырылған Delta IV Medium орта зымыраны соңғы рет 2021 жылы самғағаны белгілі.
🔥1🐳1