ҚЫТАЙЛЫҚ ҚҰПИЯ КОСМОПЛАННЫҢ ӨЛШЕМІ БЕЛГІЛІ БОЛДЫ

Хэнань провинциясының өкіметі Чанчжэн-2F зымыранының Жерге түскен жүктеме қақпағын көрмеге қойды. Зымыран 4 тамызда көп мәрте ұшырылатын құпия ғарыш кемесін перигейі 346 км, апогейі 593 км, көлбеулігі 50° орбитаға шығарған еді. Қытай бұл кеменің фотосын не техникалық сипаттамаларын жариялаған емес. Бірақ күтпеген жерден ол жайлы аз-мұз білуге мүмкіндік туды.

Шолушылар қытайлық құпия космоплан АҚШ ӘӘК-нің X-37B орбиталық ұшағына ұқсауы мүмкін деп топшылайтын. Чанчжэн-2F жүктеме қақпағының өлшемдері мен ұшақ қанаттары үшін арнайы жасалған шығыңқы жерлер бұл болжамды растап отыр. Америкада кем дегенде екі X-37B бар. Олардың бірі 2020 жылдың мамырынан бері орбитада. Екі космоплан, жалпы алғанда, ғарышта 2700 тәулік өткізген.

Кескін: Чанчжэн-2F жүктеме қақпағы мен X-37B ұшқышсыз космопланын салыстыру
Дереккөз: CNSpaceflight

ТОЛҒАН АЙ МЕН ПЕРСЕИДТЕР

2022 жылы 13 тамызда Персеидтер метеор ағыны шыңына жеті. Жер планетасы Свифт-Таттл кометасынан қалған сынықтар жолағын басып өткенде, солтүстік аспанда аққан жұлдыздар жауды. Дәл сол түні толған Ай да ең жарық метеорларды тасалай алған жоқ.

Көптеген қысқа экспозициядан құрастырылған кескінде ең жарық персеидтер бейнеленген. Олар Испаниядағы Сант-Льоренс-де-ла-Муга қыстағы маңындағы ортағасырлық мұнара фонында аққан. Орта ғасырдағы католиктер Персеидтерді Әулие Лаврентийдің көз жасы деп атаған екен. Толған Ай секілді, бұл кезде Күнге тура қарама-қарсы орналасқан Сатурн оң жақ жоғарыда жарқырап тұр.

Image Credit & Copyright: Juan Carlos Casado (Starry Earth, TWAN)

ARTEMIS I МИССИЯСЫНЫҢ ҰШЫРЫЛУЫНА 10 КҮН ҚАЛДЫ
Осыған орай, арнамызда SLS зымыраны мен Orion ғарыш кемесінің негізгі бөліктері сипатталатын ролик жарияланды.
https://youtu.be/mLnGp9umFeI

2022 жылғы 37-ші ұшырылым
20 тамыз 01:21. Канаверал, SLC-40. Starlink-4.27 миссиясы — 53 Starlink v1.5 жерсерігін төмен жермаңы орбитаға шығару

Сатылардың ажырауы

Falcon 9 B1062.9 1-сатысы ASOG платформасына қонды

УЭББ ЮПИТЕРДІҢ ПОЛЯР ШҰҒЫЛАСЫ МЕН САҚИНАЛАРЫН КӨРДІ

Уэбб деректері бойынша жасалған Юпитердің құрама инфрақызыл кескінінде биігірек нәрселер ақшылырақ түспен белгіленген. Планетадағы көптеген алып дауылдар бұлтын ақ жолақ түрінде көреміз. Үлкен Қызыл Дақ пен экватор үстін қалың тұман мен бұлт басып жатыр. Ал күңгірттеу облыстардағы бұлт жамылғысы жұқа.

Кескінге газды алыптың бірнеше серігі, поляр шұғыласы, тіпті әдетте көрінбейтін сақиналары да түсіп қалған. Инфрақызыл диапазондағы кескіндер Юпитердің, оның сақиналары мен серіктерінің динамикасы мен химиясын алғаш рет осыншама анық көрсетіп тұр.

ЧАНЧЖЭН ЗЫМЫРАНДАРЫН СӘТТІ ҰШЫРУ РЕКОРДЫ ЖАҢАРТЫЛДЫ

20 тамызда Қытайдың Сичан ғарыш айлағынан көтерілген Чанчжэн-2D зымыраны жерсеріктер тобын орбитаға шығарды. Бұл Чанчжэн (Ұлы Жорық, Long March, CZ) сериялы тасығыш-зымырандардың қатарынан 103-ші рет сәтті ұшырылуы еді.

1996–2011 жж. аралығында жасалған алдыңғы рекорд қатарынан 102 сәтті ұшырылым болатын. Жаңа рекордқа 2020 жылдың 5 мамырынан бастағанда, небәрі 27 ай кетті. 103 ұшырылымда ғарышқа 200-ден астам аппарат, соның ішінде жаңа ғарыш стансасының "Тяньхэ" негізгі модулі мен "Вэньтянь" зертханалық модулі, "Чанъэ-5" ай зонды, "Тяньвэнь-1" марс зонды, "Шэньчжоу" ұшқышты ғарыш кемелері ойдағыдай шығарылды.

Қытай Зымыран техникасы зерттеу институты жасаған CZ-5/5B ауыр тасығышы қуаты жағынан, әзірге ұшырылған зымырандар арасында Falcon Heavy мен Delta IV Heavy-ден кейінгі 3-орында тұр. Қолданыста сондай-ақ CZ-2C, 2D, 2F, CZ-3A, 3B, 3C, CZ-4B, 4C, CZ-6, CZ-7, CZ-8, CZ-11 жеңіл, орта зымырандары бар. CZ-9 аса ауыр зымыранының бірнеше, соның ішінде, қайта ұшырылатын нұсқасы жасалып жатқанын жазғанбыз.

Фото: Жэньмин Жибао

DART ЗОНДЫ АСТЕРОИДҚА 27 ҚЫРКҮЙЕКТЕ СОҒЫЛАДЫ

НАСА былтыр қарашада ұшырылған DART зонды Диморф астероидына 27 қыркүйекте, Алматы уақытымен 05:14-те соғылатынын хабарлады. Дидим жермаңы қосар жүйесі диаметрі 780 метр Дидим астероиды мен оның 160 метрлік серігі Диморфтан тұрады. DART 6,6 км/с жылдамдықпен Диморфқа соғылып, оның бағытын сәл өзгертеді.

Сынақтың мақсаты — Жерге қатер төндіруі ықтимал астероид жақындаса, оның бағытын осылай өзгертуге болатынын тексеру. Мамандар соқтығысу салдарын Жерден бақылап отырады. Соқтығысуды DART-тан ажырайтын италиялық LICIACube кубсаты камераға түсіреді.

Егер есептеулер дұрыс болса, Диморф Дидимге жақындап, айналу периоды 10 минуттай тездеуі тиіс. Үлкендігі шамалас қауіпті астероид алдын-ала ашылған жағдайда, планетамызға төнетін қатердің бетін қайтаруға осы өзгерістің өзі жеткілікті болмақ.

https://youtu.be/l6BZ0aNGO7Q

ЖЕРОРТА ТЕҢІЗІ ҮСТІНДЕГІ ҚҰС ЖОЛЫ МЕН МЕТЕОР

Мұқият жоспарланған бұл астрофото осы тамызда, Персеидтер метеор ағыны жауған түні түсірілген. Франциядағы Ле-Драмон жағалауы пейзажы Толған Ай туып, түнгі аспанды жарқыратып жібергенше алынуы тиіс еді. Әдемі алдыңғы план ретінде Жерорта теңізінің тастақ жағажайы таңдалса, Иль д'Ор аралы Құс Жолының жалпақ жолағын тіреп тұрғандай.

Ауа райы тұрақталып, құрал-жабдық сайланысымен, фотографтың сюрреалистік түнгі пейзажды түсіруге 15 минут уақыты болды. Жағалауға онымен бірге келген әкесі суретте жоқ. Ол кісі қазіргі астрофотография техникасын меңгермесе де, кезінде баласына аспанды бақылауды үйреткен екен. Сіз де перзентіңізге астрономия әліппесін ұстатқыңыз келсе, біздің жобаның «Балаларға ғылым туралы» арнасынан бастаңыз, сілтеме келесі жазбада.

Image Credit & Copyright: Julien Looten

RS-25 — СПЕЙС ШАТТЛ МҰРАСЫ

Rocketdyne компаниясы жасаған RS-25 зымыран қозғағышы Space Shuttle ғарыш кемесінің бас қозғағышы (SSME) ретінде белгілі. Ол алғаш рет 1981 жылы 12 көкекте STS-1 миссиясында қолданылды. Криоген, яғни қатты суытылған сұйық сутегі және сұйық оттегімен істейтін қозғағыш 1859 кН тартым өрбітеді. Шаттлдағы үш RS-25 отынды сыртқы бактан алатын. Шаттл Жерге оралған соң, қозғағыштар тексеріліп, жөнделіп, басқа миссияда қайта пайдаланылатын.

НАСА-ның жаңа Space Launch System зымыранының негізгі сатысында төрт RS-25D қозғағышы орнатылған. Қайта қолданылмайтын SLS-тің алғашқы төрт ұшырылымында Спейс Шаттл бағдарламасынан қалған агрегаттар кәдеге жаратылады. Бұлар таусылғасын, бір мәрте қолданылатын RS-25E және RS-25F нұсқалары жасала бастайды.

Қуатты қозғағыш жұмысын көп жыл үзілістен соң, 29 тамызда, ұшқышсыз Orion кемесін Айға жөнелтетін Artemis I миссиясы ұшырылымында көреміз. Бірлесе 910 тонна тартым өрбітетін төрт RS-25D 8,5 минут жұмыс істеп, қапталдағы үдеткіштермен бірге, Орионға сағатына 27360 километр (7,6 км/с) жылдамдық береді.

29 тамызда ұшырылатын Artemis I миссиясы құрамдастары мен олардың сипаттамасы жайлы толығырақ — бейнероликте: https://youtu.be/mLnGp9umFeI