M91 — «ҮЛГІЛІ» ГАЛАКТИКА

Мына кескінді Хаббл ғарыштық телескопының WFC3 камерасы алған. Онда M91 спираль галактикасы бейнеленген. Бұл нысан Жерден 55 млн жарық жылы қашықтықта, Береника Шашы шоқжұлдызында орналасқан.

M91 галактикасы «үлгі» ретінде жиі қолданылады. Өйткені ол Құс Жолына салыстырмалы түрде жақын және өте сәтті бұрышпен орналасқан. Соның арқасында біз M91-дің құрылымын егжей-тегжейлі көре аламыз. Оның орталық аймағы мен жұлдыз шоғырларына толы спираль салалар шығып жатқан қосқышы анық байқалады. Құс Жолы сияқты, M91 ядросында да «құбыжық» жасырынып жатыр: ондағы аса ауыр қара құрдымның массасы 9,6–38 миллион Күн массасы деп бағаланады.

Хаббл бұл суретті ALMA радиотелескоптар кешенімен бірлесіп жүргізілетін ғылыми бағдарлама аясында түсірген. Оның мақсаты — жас жұлдыздар мен олар түзілетін суық газ бұлттары арасындағы байланысты айқындау. Хаббл телескопы бұл үшін галактикаларды көрінетін және ультракүлгін диапазондарда бақылайды.

Credit: ESA/Hubble & NASA, J. Lee and the PHANGS-HST Team

Кескіннің зум-нұсқасы: https://esahubble.org/images/potw2215a/zoomable/

ARTEMIS I ҰШЫРУ АЛАҢЫНА 17 ТАМЫЗ, 7:00-ДЕ ШЫҒАРЫЛАДЫ

НАСА Artemis I миссиясын ұшыратын Space Launch System зымыраны мен оған орнатылған Orion ғарыш кемесін ұшыру алаңына жоспарланғаннан екі күн ерте, 16 тамызда, кешкі 9-да шығаратын болды. Бұл Алматы уақытымен 17 тамыз, таңғы 7:00-ге сәйкес.

Зымыран тұрған жылжымалы ұшыру платформасын Кеннеди Ғарыш орталығындағы Тік жинау ғимаратынан LC-39B ұшыру алаңына ST-2 шынжыртабанды транспортері жеткізеді. NASA TV арнасындағы тікелей эфир 4 сағат бұрын басталуы тиіс.
https://youtu.be/21X5lGlDOfg

Тік жинау ғимаратының қақпасы ашылып, CT-2 транспортері SLS зымыраны мен Orion ғарыш кемесін LC-39B ұшыру алаңына қарай жылжыта бастады.
Credit: NASA

Елу жыл үзілістен соң, Айға ұшатын НАСА зымыраны старт алаңына беттеді.
Credit: John Kraus Photos

ҚЫТАЙЛЫҚ ҚҰПИЯ КОСМОПЛАННЫҢ ӨЛШЕМІ БЕЛГІЛІ БОЛДЫ

Хэнань провинциясының өкіметі Чанчжэн-2F зымыранының Жерге түскен жүктеме қақпағын көрмеге қойды. Зымыран 4 тамызда көп мәрте ұшырылатын құпия ғарыш кемесін перигейі 346 км, апогейі 593 км, көлбеулігі 50° орбитаға шығарған еді. Қытай бұл кеменің фотосын не техникалық сипаттамаларын жариялаған емес. Бірақ күтпеген жерден ол жайлы аз-мұз білуге мүмкіндік туды.

Шолушылар қытайлық құпия космоплан АҚШ ӘӘК-нің X-37B орбиталық ұшағына ұқсауы мүмкін деп топшылайтын. Чанчжэн-2F жүктеме қақпағының өлшемдері мен ұшақ қанаттары үшін арнайы жасалған шығыңқы жерлер бұл болжамды растап отыр. Америкада кем дегенде екі X-37B бар. Олардың бірі 2020 жылдың мамырынан бері орбитада. Екі космоплан, жалпы алғанда, ғарышта 2700 тәулік өткізген.

Кескін: Чанчжэн-2F жүктеме қақпағы мен X-37B ұшқышсыз космопланын салыстыру
Дереккөз: CNSpaceflight

ТОЛҒАН АЙ МЕН ПЕРСЕИДТЕР

2022 жылы 13 тамызда Персеидтер метеор ағыны шыңына жеті. Жер планетасы Свифт-Таттл кометасынан қалған сынықтар жолағын басып өткенде, солтүстік аспанда аққан жұлдыздар жауды. Дәл сол түні толған Ай да ең жарық метеорларды тасалай алған жоқ.

Көптеген қысқа экспозициядан құрастырылған кескінде ең жарық персеидтер бейнеленген. Олар Испаниядағы Сант-Льоренс-де-ла-Муга қыстағы маңындағы ортағасырлық мұнара фонында аққан. Орта ғасырдағы католиктер Персеидтерді Әулие Лаврентийдің көз жасы деп атаған екен. Толған Ай секілді, бұл кезде Күнге тура қарама-қарсы орналасқан Сатурн оң жақ жоғарыда жарқырап тұр.

Image Credit & Copyright: Juan Carlos Casado (Starry Earth, TWAN)

ARTEMIS I МИССИЯСЫНЫҢ ҰШЫРЫЛУЫНА 10 КҮН ҚАЛДЫ
Осыған орай, арнамызда SLS зымыраны мен Orion ғарыш кемесінің негізгі бөліктері сипатталатын ролик жарияланды.
https://youtu.be/mLnGp9umFeI

2022 жылғы 37-ші ұшырылым
20 тамыз 01:21. Канаверал, SLC-40. Starlink-4.27 миссиясы — 53 Starlink v1.5 жерсерігін төмен жермаңы орбитаға шығару

Сатылардың ажырауы

Falcon 9 B1062.9 1-сатысы ASOG платформасына қонды

УЭББ ЮПИТЕРДІҢ ПОЛЯР ШҰҒЫЛАСЫ МЕН САҚИНАЛАРЫН КӨРДІ

Уэбб деректері бойынша жасалған Юпитердің құрама инфрақызыл кескінінде биігірек нәрселер ақшылырақ түспен белгіленген. Планетадағы көптеген алып дауылдар бұлтын ақ жолақ түрінде көреміз. Үлкен Қызыл Дақ пен экватор үстін қалың тұман мен бұлт басып жатыр. Ал күңгірттеу облыстардағы бұлт жамылғысы жұқа.

Кескінге газды алыптың бірнеше серігі, поляр шұғыласы, тіпті әдетте көрінбейтін сақиналары да түсіп қалған. Инфрақызыл диапазондағы кескіндер Юпитердің, оның сақиналары мен серіктерінің динамикасы мен химиясын алғаш рет осыншама анық көрсетіп тұр.

ЧАНЧЖЭН ЗЫМЫРАНДАРЫН СӘТТІ ҰШЫРУ РЕКОРДЫ ЖАҢАРТЫЛДЫ

20 тамызда Қытайдың Сичан ғарыш айлағынан көтерілген Чанчжэн-2D зымыраны жерсеріктер тобын орбитаға шығарды. Бұл Чанчжэн (Ұлы Жорық, Long March, CZ) сериялы тасығыш-зымырандардың қатарынан 103-ші рет сәтті ұшырылуы еді.

1996–2011 жж. аралығында жасалған алдыңғы рекорд қатарынан 102 сәтті ұшырылым болатын. Жаңа рекордқа 2020 жылдың 5 мамырынан бастағанда, небәрі 27 ай кетті. 103 ұшырылымда ғарышқа 200-ден астам аппарат, соның ішінде жаңа ғарыш стансасының "Тяньхэ" негізгі модулі мен "Вэньтянь" зертханалық модулі, "Чанъэ-5" ай зонды, "Тяньвэнь-1" марс зонды, "Шэньчжоу" ұшқышты ғарыш кемелері ойдағыдай шығарылды.

Қытай Зымыран техникасы зерттеу институты жасаған CZ-5/5B ауыр тасығышы қуаты жағынан, әзірге ұшырылған зымырандар арасында Falcon Heavy мен Delta IV Heavy-ден кейінгі 3-орында тұр. Қолданыста сондай-ақ CZ-2C, 2D, 2F, CZ-3A, 3B, 3C, CZ-4B, 4C, CZ-6, CZ-7, CZ-8, CZ-11 жеңіл, орта зымырандары бар. CZ-9 аса ауыр зымыранының бірнеше, соның ішінде, қайта ұшырылатын нұсқасы жасалып жатқанын жазғанбыз.

Фото: Жэньмин Жибао

DART ЗОНДЫ АСТЕРОИДҚА 27 ҚЫРКҮЙЕКТЕ СОҒЫЛАДЫ

НАСА былтыр қарашада ұшырылған DART зонды Диморф астероидына 27 қыркүйекте, Алматы уақытымен 05:14-те соғылатынын хабарлады. Дидим жермаңы қосар жүйесі диаметрі 780 метр Дидим астероиды мен оның 160 метрлік серігі Диморфтан тұрады. DART 6,6 км/с жылдамдықпен Диморфқа соғылып, оның бағытын сәл өзгертеді.

Сынақтың мақсаты — Жерге қатер төндіруі ықтимал астероид жақындаса, оның бағытын осылай өзгертуге болатынын тексеру. Мамандар соқтығысу салдарын Жерден бақылап отырады. Соқтығысуды DART-тан ажырайтын италиялық LICIACube кубсаты камераға түсіреді.

Егер есептеулер дұрыс болса, Диморф Дидимге жақындап, айналу периоды 10 минуттай тездеуі тиіс. Үлкендігі шамалас қауіпті астероид алдын-ала ашылған жағдайда, планетамызға төнетін қатердің бетін қайтаруға осы өзгерістің өзі жеткілікті болмақ.

https://youtu.be/l6BZ0aNGO7Q