Физика және Ғарыш
105 subscribers
3.47K photos
709 videos
13 files
1.02K links
Ғарышты зерттеу және игеру туралы. Астрономия, космонавтика жаңалықтары. Күрделі физикалық теориялар қарапайым тілмен.

YouTube-арна: https://www.youtube.com/@phyandspace

Facebook-парақша: https://www.facebook.com/phyandspace/
Download Telegram
SH B12 ҮДЕТКІШІ STARSHIP S30 КЕМЕСІМЕН БІРІКТІРІЛДІ

Starbase ғарыш кешеніндегі ұшыру алаңында Starship S30 кемесінің прототипі Super Heavy B12 үдеткіші үстіне орнатылды. Бұл зымыран Старшиптің бесінші орбиталық сынағын жүзеге асыруы тиіс. 🚀
Видео — төменде
#жұлдызкеме
👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
СОЮЗ МС-25 ҒАРЫШ КЕМЕСІ ХҒС-ТАН АЖЫРАДЫ. ҚАЗАҚ ЖЕРІНЕ ҚОНУ — 17:00-ДЕ

2024 жылғы 23 қыркүйек, Алматы уақытымен 13:36-да «Союз МС-25» ғарыш кемесі ХҒС-тың ресейлік сегментінің «Причал» модулінен ажырады. Кемеде Олег Кононенко, Николай Чуб (Роскосмос) және Трейси Дайсон (НАСА) бар. «Союз МС-25» стансаға дәл 6 ай бұрын, 23 наурызда түйіскен еді. Бірақ Ресейлік ғарышкерлер стансаға алдыңғы «Союз МС-24» кемесімен былтырғы 15 қыркүйекте келген.

Кеше Олег Кононенко ХҒС командирі міндетін НАСА астронавты Сунита Уильямсқа өткізді. «Союз МС-25» кемесінің капсуласы Жезқазған қаласынан оңтүстік-шығыстағы далаға 16:58 шамасында қонуы тиіс.
#хғс
СОЮЗ МС-25 ҒАРЫШ КЕМЕСІ ҚАЗАҚ ДАЛАСЫНА ОРАЛДЫ

2024 жылғы 23 қыркүйекте, Алматы уақытымен 16:59-да Союз МС-25 ғарыш кемесінің қону капсуласы Жезқазған маңындағы жоспарлы орынға аман-есен қонды. Онымен Роскосмос космонавтары Олег Кононенко, Николай Чуб және НАСА астронавткасы Трейси Дайсон Жерге оралды. Жылдық миссияға былтыр күзде Союз МС-24 кемесімен аттанған Кононенко мен Чуб ғарышта 374 тәулік болып қайтты, бұл ХҒС бағдарламасы аясындағы ең ұзақ сапар! 🏆 Бұрынғы рекорд — 370 тәулік — 2023-те оралған Прокопьев, Петелин, Рубио экипажына тиесілі еді.

Ал тарихтағы ең ұзақ ғарыш сапарын ресейлік Валерий Поляков жасаған. Ол 1994–1995 жылдары ғарышта үздіксіз 437 тәулік 17 сағат 58 минут болған еді. Екінші орында — оның отандасы Сергей Авдеев (379 тәулік). Бұлар Мир стансасына ұшқан. Ал үшінші орынды енді бүгін оралған екеу бөліседі. Бірінші рет ұшып отырған Николай Чуб алғашқы ғарыш сапарының ұзақтығы бойынша рекордты жаңартты. 🏆

Бірақ айтылған жетістіктер бүгінгі ең басты рекорд емес. Бесінші ұшу сапарынан оралған Олег Кононенко ғарышта жалпы 1111 тәулік өткізді — тарихи рекорд! 🏆🏆🏆
Екінші орындағы ресейлік Геннадий Падалканың көрсеткіші — 878 тәулік.

184 күндік сапардан оралған Трейси Дайсон үш ұшу кезінде ғарышта жалпы 373 тәулік болды. Бұл әйелдер және америкалық астронавтар арасындағы рекордшы Пегги Уитсонның нәтижесіне (675 тәулік) жетпегенімен, өте елеулі көрсеткіш.
#ғарыштарихы
ОЛЕГ КОНОНЕНКО: ҒАРЫШТАҒЫ 1111 ТӘУЛІК
КОСМОНАВТИКА РЕКОРДТАРЫ

2024 жылы 23 қыркүйекте бесінші ұшу сапарынан оралған Роскосмос космонавты Олег Кононенко ғарышта өткізген жалпы уақыт рекордын 1111 күнге жеткізгенін жаздық. Өте әдемі сан, дегенмен дәл көрсеткіш 1110 тәулік 14 сағат 57 минут екен. Кононенко — ғарышта 1000 тәуліктен артық және толық үш жыл болған жалғыз адам.

Бұрынғы рекордшы Геннадий Падалка бес ғарыш сапарында жалпы 878 тәулік 11 сағат 29 минут 48 секунд өткізген. 2015 жылы жасалған осы жетістікті Халықаралық авиация федерациясы (FAI) әлем рекорды ретінде бекіткен.

Әйелдер арасындағы рекордшы Пегги Уитсон ғарышта жалпы 675 тәулік 3 сағат 50 минут 13 секунд болған (4 миссия). Бұл сондай-ақ АҚШ астронавтары арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Кононенко, Падалка мен Уитсон барлық сапарларын Халықаралық ғарыш стансасына жасады.

ЕҢ ҰЗАҚ ҒАРЫШ САПАРЫ

Бір үздіксіз орбиталық сапар ұзақтығының рекорды ресейлік Валерий Поляковтың еншісінде — 437 тәулік 17 сағат 58 минут 17 секунд (1994–1995 жж., Мир стансасы). Екінші орында — оның отандасы Сергей Авдеев (379 тәулік 14 сағат 51 минут, 1994-1995 жж, Мир).

Әйелдер арасында ең ұзақ ұшу рекордын америкалық Кристина Кук жасады: 328 тәулік 13 сағат 58 минут 37 секунд (2019–2020 жж., ХҒС). Ғарышта 370 тәулік 21 сағат 22 минут (2022–2023 жж., ХҒС) болған Фрэнк Рубио АҚШ астронавтары арасындағы бір орбиталық сапар рекордына ие.

АШЫҚ ҒАРЫШТА

Ашық ғарышқа бір шығудың ұзақтығы рекордын 2001 жылы 11 наурызда НАСА астронавтары Джеймс Восс пен Сьюзен Хелмс жасады — ХҒС сыртындағы 8 сағат 56 минут. Ал ашық космоста өткізген жалпы уақыт бойынша Анатолий Соловьев көш басында. Ол 1990–1998 жылдары Мир стансасының сыртына 16 рет шығып (әлем рекорды), ашық ғарышта 78 сағат 46 минут болған. Әйелдер арасында тағы да Пегги Уитсон алда — 10 шығу, 60 сағат 19 минут.

ЕҢ ЖАС, ЕҢ ЕГДЕ...

Ең жас ғарышкер — Герман Титов (КСРО). Ол 1961 жылы 6 тамызда тарихта екінші болып, Восток-2 кемесімен ғарышқа ұшқанда 25 жас 10 ай 26 күн жасаған еді. Космосқа шыққан ең қарт адам — америкалық Джонн Гленн. 1998 жылғы 29 қазанда Discovery шаттлымен өзінің екінші миссиясына аттанғанда тарихтағы №3 ғарышкер 77 жастан 3 ай 11 күн асқан-тұғын.

Ең жас және ең егде әйел ғарышкерлер — Валентина Терешкова (КСРО, Восток-6, 1963 ж. 16 маусым, 26 жас 3 ай 11 күн) мен Пегги Уитсон (АҚШ, 2023 ж. 22 мамыр, 63 жас 3 ай 14 күн). Пегги өзінің 4-ші сапарына Axiom 2 миссиясының командирі ретінде шыққан еді. Титов пен Терешкова екінші қайтып ғарышқа ұшпады.

#көбәріп #ғарыштарихы
🔥1🤯1
Олег Кононенко
Фото авторы: Maxim Shemetov/EPA
🔥1
SH B12 ҮДЕТКІШІ СУДАН ШЫҒАРЫЛДЫ!

Кезекті Starship жүйесі бесінші орбиталық сынаққа дайындалып жатқанда, SpaceX компаниясы Мексика шығанағынан Super Heavy B11 үдеткішінің сынығын шығарып алды. Бұл саты IFT-4 миссиясына қатысқанын білесіздер.
👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ҚЫТАЙЛЫҚ NEBULA-1 ПРОТОТИПІ ҚОНА АЛМАДЫ

Жақында қытайлық Landspace компаниясы ZhuQue-3 метан зымыранының прототипін 10 километрге көтеріп, сәтті қондырған еді. Ал DeepBlue Space стартапы керосин отынды қайта қолданылатын зымыран жасап жатыр. Nebula-1 прототипінің сынағына жоспарланған 11 міндеттің 10-ы орындалды. Тек сатыны аман-есен қондырудың ғана сәті түспеді.
#ҚытайҒарышта
👍2
ҚЫТАЙ ТЕҢІЗДЕН ҒАРЫШҚА ЗЫМЫРАН ҰШЫРДЫ

2024 жылғы 23 қыркүйекте Шаньдун провинциясы, Хайян қаласы маңындағы айдыннан Цзелун-3 (Smart Dragon-3) зымыраны ұшырылды. Қытай зымыраны сегіз жерсерікті жоспарлы орбитаға шығарды.
#ҚытайҒарышта
1👍1
117. «ӘСЕРЛІ АЙ»

16 жасқа дейінгі фотографтар арасында қысқа тізімге енген — Бенджамин Лоулер.

Awesome Moon by Benjamin Lawler
Astronomy Photographer of the Year 2023
Tutbury, Staffordshire, UK, 23 February 2022
Equipment used: Celestron StarSense explorer LT 70AZ telescope, Sky-Watcher AZ GTI mount, ASI294MC camera, 900 mm, 70 mm, ISO 700, 100-millisecond total exposure
#астрофото2023
👍2👀1
2. C/2023 A3 КОМЕТАСЫ ҚАЙТА ОРАЛДЫ!

Жыл басында 2024 жылдың басты астрономиялық оқиғасы ретінде жай көзбен көрінуі ықтимал C/2023 A3 (Цзыцзиньшань-ATLAS) кометасын атағанбыз. Жазда кометаның жақсы халде екенін хабарладық.

Енді міне, қыркүйекте, құйрықты жұлдыз Оңтүстік жартышардан бақылана бастады! 17-і күні аустралиялық атақты астроном, алты комета ашқан Терри Лавджой түсірген фотода оның жарқырауы 4,4, яғни бұл датаға болжанғаннан жарық болды. Содан кейін мұндай фотолар лек-легімен жариялана бастады...
(жалғасы бар)

Фото авторы: Terry Lovejoy
#үлкенкомета2024
👍2👀1
3. C/2023 A3 КОМЕТАСЫ ТАМАША ДАМЫП КЕЛЕДІ!

C/2023 A3 (Цзыцзиньшань-ATLAS) кометасы бақылаушыларды одан әрі қуантып жатыр. 23 қыркүйектегі дерек бойынша, оның негізгі шаңды құйрығының ұзындығы 1,5 градусқа (3 толық Ай дискі) жеткен! Бұл дегеніміз 5 миллион километрдің шамасы! Комета өте шаңды болып шықты, ал тозаң — оның күн сәулесін шағылдыратын басты бөлігі, демек жарқырауы да күшті болар деген үміт бар.

Құйрықты жұлдыздың газ комасы 240 000 километрге, немесе 5 бұрыштық минутқа дейін үлкейді — Юпитердің аспанда көрінетін өлшемінен екі есе үлкен!

Екінші, әлсіз ионды құйрық негізгі құйрықпен қабаттасып тұрғандықтан оны байқау қиын. Бұлардан 120 градус бұрышпен үшінші, бұлыңғыр қосымша шаңды құйрық көрініп тұр.
(жалғасы бар)

Фото авторы: Michael Mattiazzo (Аустралия)
#үлкенкомета2024
👍4🔥1
4. C/2023 A3 КОМЕТАСЫ ЧИЛИДЕН

24 қыркүйек күні таңда белгілі астроном, астрофотограф Юрий Белецкий Еуропа Оңтүстік обсерваториясы маңынан түсірген фото.
Фото авторы: Yuri Beletsky
#үлкенкомета2024
👍3
5. C/2023 A3 КОМЕТАСЫ 26 ҚЫРКҮЙЕКТЕ

Юрий Белецкийдің 26 қыркүйектегі тағы бір фотосы
Фото авторы: Yuri Beletsky
#үлкенкомета2024
👍2👀1
6. C/2023 A3 КОМЕТАСЫ: СЫН САҒАТЫ

2024 жылғы 27 қыркүйекте, Алматы уақытымен 22:47-де C/2023 A3 (Цзыцзиньшань—ATLAS) кометасы өз орбитасының перигелиінен, яғни Күнге барынша жақын нүктесінен өтеді. Құйрықты жұлдыз бұл сәтте Күнге 59 миллион километрге дейін жақындайды! Комета ядросының температурасы 250°C-қа жетеді. Ядро осы қызудың әсерінен ыдырап кетпесе (аман қалу ықтималдығы 98% деп бағаланып отыр), қазанның ортасында жарық кометаны көреміз!

Кейінгі екі аптада кометаның жарқырауы 10 есе артып, қазір +3 жұлдыздық шама болып тұр. Негізгі шаңды құйрықтың ұзындығы 3 градусқа (6 толық Ай дискі), команың өлшемі — 7 бұрыштық минутқа жетті. Кометаның жарықтығы тағы да арта түсуі тиіс, сөйтіп ол қазан айында кешкі аспаннан жақсы байқалар деген үмітіміз бар. Бастысы — оның алдағы сын сағаттан аман өтуі.

Фото: C/2023 A3 кометасы Халықаралық ғарыш стансасынан
Фото авторы: Александр Гребёнкин
#үлкенкомета2024
👍3🤯1
28 ҚЫРКҮЙЕК, 22:17-ДЕ CREW-9 ЭКИПАЖЫ ҰШЫРЫЛАДЫ

2024 жылғы 28 қыркүйекте, Алматы уақытымен 22:17-де Канаверал базасының SLC-40 ұшыру алаңынан SpaceX Crew Dragon C212.4 Freedom кемесімен кезекті Crew-9 миссиясы Халықаралық ғарыш стансасына аттанады. Оны ұшыратын Falcon 9 зымыранының B1085.2 1-сатысы LZ-1 алаңына қонуға тырысады.

Кемеде екі-ақ адам болады:
Командир — Ник Хейг (NASA) 🇺🇲
Миссия маманы — Александр Горбунов (Роскосмос) 🇷🇺
Өйткені 2025-тің ақпанында бұл кеме ХҒС-та қалып қойған Старлайнер астронавтары Бутч Уилмор мен Сунита Уильямсты алып қайтады.

Crew-9 миссиясының ерекшеліктері:
— SLC-40 алаңынан алғаш рет адам ұшпақшы;
— DM-2 сынақ миссиясынан кейін екінші рет Crew Dragon кемесі екі адаммен ұшады;
— алғаш рет Ресей космонавты қайта қолданылатын зымыран көмегімен ғарышқа көтерілмек, Crew 5–8 миссиялары Роскосмостың талабы бойынша жаңа зымырандармен ұшырылған еді;
— SpaceX алғаш рет басқа ғарыш кемесінің экипажын Жерге алып келеді.
👍4
CREW-9 ЭКИПАЖЫ

Бүгін, Алматы уақытымен 22:17-де ұшырылатын Crew-9 миссиясы мүшелерімен танысайық.

Командир — Ник Хейг (НАСА), 49 жаста, 2-ші ғарыш сапары, 3-ші миссия.

Әуе-ғарыш техникасы бакалавры (Әскери-Әуе академиясы) және магистрі (Массачусетс технологиялық институты). Сынаушы-ұшқыш, Әскери-Әуе академиясында оқытушы болған, Иракта қызмет еткен. АҚШ Ғарыш күштерінің полковнигі, ондағы соңғы қызметі — сынақтар директоры.

2013 жылдан НАСА-да. 2018 жылы 11 қазанда Алексей Овчинин мен Ник Хейг Союз МС-10 кемесімен Байқоңырдан ғарышқа аттанды, алайда Союз-ФГ зымыраны апатқа ұшырады. Бақытқа орай, кеменің апаттық құтқару жүйесі ғарышкерлер өмірін сақтап қалды. Олар 93 км суборбитаға көтеріліп барып, Жезқазғаннан 25 км жерге аман-есен қонды. Бұл инцидент жайлы кезінде бірнеше ролик жариялағанбыз.

2019 жылы Хейг Союз МС-12 кемесімен ХҒС-қа барып, 202 тәулік өткізді. Ашық ғарышқа 3 рет шығып, онда 19 сағат 56 минут болды. АҚШ ӘӘК, ҒК және НАСА-ның бірнеше медалімен, Ресейдің "Мужество" орденімен марапатталған.

Миссия маманы — Александр Горбунов (Роскосмос), 34 жаста, алғашқы ғарыш сапары.

Мәскеу авиация институтының түлегі, "Энергия" зымыран-ғарыш корпорациясында техник, кейін инженер болып қызмет еткен. 2018 жылдан ғарышкерлікке кандидат, ал 2020 жылы сынаушы-космонавт санатын алды.
👍2👏1