БОС STARLINER КЕМЕСІ ЖЕРГЕ ҚОНДЫ

2024 жылғы 7 қыркүйекте, Алматы уақытымен 9:03-те ұшқышсыз Boeing Starliner ғарыш кемесі Нью-Мексико штатындағы White Sands полигонына сәтті қонды. Ол Boe-CFT ұшқышты сынақ миссиясы аясында Халықаралық ғарыш стансасында болып қайтқан еді. Бірақ кеменің бағдарлау қозғағыштары жүйесінен гелий ағып тұруына байланысты, ғарышкерлер Барри Уилмор мен Сунита Уильямс стансада қалды.

Стансадан ажыраған соң қозғағыштар, күн панельдері, басқа да жабдықтар орналасқан қызметтік бөлім экипаж капсуласынан бөлініп, атмосферада жанып кетті. Сондықтан гелий жіберіп тұрған тефлон тығыздауыштарды Жерде зерттеу енді мүмкін емес. Капсула төмендей келе қосалқы парашюттер көмегімен негізгі үш парашют ашылды. Капсула астындағы үрмелі жастықтардың арқасында құрлыққа жұмсақ қонды. АҚШ-тың барлық басқа ұшқышты кемелері суға қонатыны белгілі.

Старлайнер, басқа-басқа, қонуға шебер. 2019 жылғы ХҒС-қа жете алмай, орбитадан қайтқан 1-ші сынақ та, 2022 жылғы стансаға ұшқышсыз барып келген 2-ші сапар да, экипажбен барып, бос оралған бұл миссия да Жерге ойдағыдай қонумен аяқталды.

МЕХАЗИЛЛА ҚАРМАУЫШТАРЫ ТАҒЫ ЖАТТЫҚТЫ

2024 жылғы 5 қыркүйекте Starbase кешенінде Мехазилла робоқолдарының кезекті сынағы жасалды. Видео тездетілмеген, қалыпты жылдамдықта.

Starship IFT-5 миссиясының негізгі міндетінің бірі — Super Heavy үдеткішін Мехазилла робоқолымен қармау екені белгілі. Бесінші сынақ қыркүйектің басында өтеді делінетін, енді "күзде" деген сөз қолданыла бастады.

STARBASE ЖАҢАЛЫҚТАРЫ

Starbase ғарыш кешенінің қызметкерлері старт тағанының тіреулерін сырлап қойды. Біздің елде бұл жоғарыдан комиссия келе жатыр дегенді білдіреді. Ал SpaceX компаниясының космодромына Трамп келетін шығар. Өзінің ниеттесі Маскпен бірге Старшиптің 5-ші сынағын тамашалап, 5 қарашадағы сайлау алдында ұпай жинау үшін. Қалжыңсыз айтсақ, тіреулер, әрине, металл конструкцияны тоттан қорғау үшін сырланды.

Polaris Dawn экипажының Канаверал мүйісі үстінен ұшып өтуі. Джаред Айзекманның ұшағы кабинасынан көрініс. Polaris Dawn миссиясын ұшыру әрекеті — бүгін, 12:38-де.

Polaris Dawn экипажы кемеге мініп, орындарына жайғасты.

POLARIS DAWN СӘТТІ ҰШЫРЫЛДЫ

2024 жылғы 10 қыркүйекте Алматы уақытымен 14:23-те Кеннеди ғарыш орталығындағы LC-39A ұшыру алаңынан Polaris Dawn миссиясы сәтті ұшырылды. SpaceX Falcon 9 зымыраны Crew Dragon C207.3 Resilience ғарыш кемесін 190 х 1200 км төмен жермаңы орбитаға шығарды. Кемеде Джаред Айзекман (командир, 2-ші ғарыш сапары), Скотт Потит (ұшқыш, 1), Сара Гиллис пен Анна Менон (миссия мамандары, 1) бар. Зымыранның B1083.4 нөмірлі бірінші сатысы JRTI баржасына аман-есен қонды.

Миссияның бірінші күні кеменің биік эллипс орбитасының апогейі 1400 км-ге жеткізіліп, Ван Аллен радиациялық белдеуінің бір бөлігін кесіп өтеді. Бұл ғарыштағы радиацияның адам ағзасына әсерін зерттеу үшін әдейі жасалады. 1972 жылғы Apollo 17 миссиясынан бері адам баласы Жерден мұншалық алыстап көрген емес. Айға ұшпаған кемелер арасындағы биіктік рекордын (1369 км) 1966 жылы Gemini 11 жасаған еді.

Кейін орбита 190 х 750 км-ге дейін түсіріледі. Миссия соңына таман Айзекман мен Гиллис ашық ғарышқа шыққан тарихтағы алғашқы әуесқой ғарышкерлер атануы тиіс. Бұл SpaceX EVA жаңа буын скафандрының алғашқы сынағы болмақ. Миссия барысында 31 серіктес үшін 36 медициналық зерттеу өткізіледі. St. Jude балалар ауруханасының пайдасына қайырымдылық шаралары да жоспарланған.

Кеме ажырасымен, 2-саты орнықты жағдайда қалып, Жер мен Күн фонында ақырын алыстаған Resilience-тің өте әдемі көрінісін хабарлап тұрды. Мұндай ұзақ түсірілім алғаш жасалып отыр. Бұлтты аспан фонындағы таңғы старт та тамаша болды.
#зымыранұшыру #ғарыштарихы

1. старт

2. сатылардың ажырауы

3. B1083.4 1-сатысының JRTI баржасына қонуы

4. Crew Dragon C207.3 Resilience ғарыш кемесінің 2-сатыдан ажырауы

POLARIS DAWN ЭКИПАЖЫ

Polaris Dawn мүшелерін таныстырған едік, одан бері біраз уақыт өтіп кетті, тағы бір қайталап қояйық.

Командир — Джаред Айзекман, 41 жаста, миссияның тапсырыс берушісі және идея авторы. 2021 жылғы Inspiration4 жекеменшік ғарыш миссиясының командирі ретінде ғарышта 3 күн өткізген. Shift4 электрон сауда компаниясының атқарушы директоры, миллиардер. Джаред — аэронавтика бакалавры, тәжірибелі ұшқыш, 7000 сағаттан астам ұшып, 100-ден аса авиашоуға қатысқан, Жерді айнала ұшу жылдамдығы бойынша бірнеше әлем рекордын жасаған. Ол жекеменшік ұшқыштар мектебі мен МиГ-29 жойғыш ұшағының иесі.

Айзекман — танымал филантроп (қайырымдылық жасаушы), St. Jude Children Research Hospital балалар ауруханасы базасындағы медициналық зерттеу орталығының құрушысы әрі бас демеушісі. Үйленген, 2 баласы бар.

Осы миссия үшін SpaceX-ке ақыны Айзекман төлеп отыр. Тұрақты клиент ретінде және SpaceX-тің екі маманын алып ұшқаны үшін оған жеңілдік берілген шығар деп ойлаймыз. Polaris Dawn миссиясы барысында Джаред ашық ғарышқа шыққан бірінші әуесқой ғарышкер атануы тиіс.

Ұшқыш — Скотт Потит, 50 жаста, әскери ұшқыш, сынаушы-ұшқыш, доғарыстағы ӘӘК подполковнигі. Ұшақ штурвалында 3200 сағат өткізген (5 жауынгерлік операцияда 400 сағат). Қазір Айзекманның ұшқыштар мектебінің директоры, Shift4 компаниясының стратегия бойынша вице-президенті. Триатлоншы, 15 Ironman жарысына, 4 әлем чемпионатына қатысқан. Үйленген, 3 баласы бар.

Миссия маманы — Сара Гиллис, 30 жаста, SpaceX компаниясының жетекші инженері. Компания астронавтарын үйретеді, мысалы Demo-2, Crew-1, Inspiration4 экипаж мүшелерін дайындаған. Dragon кемелері миссияларының диспетчері міндетін атқарған. Күйеуі де SpaceX қызметкері. Сара Гиллис осы сапар барысында ашық ғарышқа шығуы тиіс.

Миссия маманы / дәрігер — Анна Менон, 38 жаста, SpaceX компаниясының жетекші инженері. Миссиялар директоры және диспетчері, Demo-2, Crew-1, 3, 4, Axiom-1, CRS-22, 23 миссияларының диспетчері болған. 7 жыл НАСА-ның биомедициналық диспетчері болып істеген, әуесқой ұшқыш. Анна — SpaceX-тің бұрынғы бас дәрігері, қазіргі НАСА астронавты Анил Менонның әйелі (Анил әлі ғарышқа ұша қойған жоқ), екі балалары бар.

Солдан оңға қарай: Сара Гиллис, Кид Потит, Джаред Айзекман, Анна Менон

Polaris Dawn ғарыш кемесінің зымыранның 2-сатысынан ажырауы, ұзағырақ видео