SPACEX ЖЫЛ СОҢЫНДА FRAM2 ПОЛЯР ҒАРЫШ МИССИЯСЫН ҰШЫРАДЫ

26–31 тамызға межеленген Polaris Dawn миссиясы ғарышкерлері дайындықты аяқтағанда, SpaceX биылғы 4-ші тоқсанда тағы бір жекеменшік ғарыш сапарын ұйымдастыратыны жарияланды! Fram2 — орбитасы Жер полюстері үстінен өтетін тарихтағы алғашқы ұшқышты ғарыш миссиясы. Ол даңқты поляр зерттеушісі Фритьоф Нансеннің "Фрам" шхунасының құрметіне аталған.

Миссияны мальталық криптовалюталық кәсіпкер әрі саяхатшы Чун Ван басқарады. Crew Dragon ғарыш кемесінде сондай-ақ норвег режиссеркасы Яннике Миккельсен (кеме командирі), аустралиялық поляр зерттеушісі Эрик Филипс (ұшқыш), неміс робототехник-ғалымы Рабеа Патрисия Рогге (миссия маманы) болады. Төртеуі де ғарышқа алғаш ұшайын деп отыр. Олар қысқа, қарқынды дайындықты бастап кетті.

Falcon 9 зымыраны кемені биіктігі 425–450 км, көлбеулігі 90° поляр орбитаға шығарады. Миссия 3–5 күнге созылады. Crew Dragon Endurance кемесінің тұмсығына бұрын Inspiration4 миссиясында қолданылған мөлдір күмбез орнатылады. Экипаж поляр шұғыласына ұқсас STEVE секілді жарық құбылыстарын зерттеп, алғаш рет адамды ғарышта рентгенге түсіреді, ғарыш сапарының мінез-құлық саулығына әсерін зерделейді.

Fram2 Crew Dragon кемесімен аттанатын 6-шы жекеменшік миссия болмақ. Axiom Space компаниясының Ax-1, 2, 3 миссияларында Axiom-ның кәсіби ғарышкері әр жолы үш жолаушыдан ХҒС-қа апарып қайтса, SpaceX-тің өзі өткізетін сапарларға тек туристер шығады. Fram2 құрамында алғаш рет бірде-бір америкалық жоқ.

19/20 ТАМЫЗ 2024 — ТОЛҒАН АЙ

Дәл қазіргі Толған Айды кейбір басылымдар Суперай ретінде сипаттап жатыр, өйткені серік Жерге 361,9 мың километрге жақындап тұр. Бірақ көптеген астросайттар 361,8 мың километрден жақын Толған Айды ғана Суперай санайды. Бұл көзқарас бойынша, биыл екі-ақ Суперай — 18 қыркүйек пен 17 қазанда — бақыланады. Қосымша ақпарат бейнероликте.

Фото: Ока өзені үстіндегі Ай, Қасимов қаласы
Автор: Олег Милованов
#астрокүнтізбе

ПОСЕЙДОН ҒИБАДАТХАНАСЫ МЕН СУПЕРАЙ

НАСА да кешегі Толған Айды Суперай деп атап, мына әдемі фотоны жариялады.

Image Credit: Alexandros Maragos
#nasa_apod #фотокөрме

Галат мұнарасы үстіндегі Толған Ай, Ыстамбұл, Түркия. 19 тамыз 2024 жыл
Фото: Umit Bektas / Reuters

СТАРБЕЙСТЕГІ ЕКІНШІ МҰНАРА

SpaceX компаниясының Starbase кешенінде екінші қызмет көрсету мұнарасы құрастырылып бітті. Енді оған жүкшығыр, отын құятын шланг, толып жатқан басқа да жабдықтар орнатылады. Жаңа мұнарадағы Мехазилла робоқолдары бірінші мұнарадағыдан қысқалау, демек ебедейлірек болмақ.

ТАРИХТА АЛҒАШ РЕТ ҒАРЫШ АППАРАТЫ ҚОСАР ГРАВИТАЦИЯЛЫҚ МАНЕВР ЖАСАДЫ

2024 жылғы тамызында еуропалық JUICE ғарыш аппараты космонавтика тарихында алғаш болып қосар гравитациялық маневр жасады. 19 тамызда кешке ол Ай бетінен 750 километрде өтсе, бір тәуліктен астам уақыттан кейін Жер бетінен 6850 километр биіктікте ұшып өтті. Қосымша үдеу алған станса траекториясын 100 градусқа иіп, Шолпанға бет алды. Келесі жылғы тамыздың соңғы күні ол Шолпан тұсында маневр жасайды. Содан соң JUICE-ті Жер тұсындағы тағы екі гравитациялық маневр күтіп тұр (29 қыркүйек 2026, 18 қаңтар 2029).

Осы маневрлер нәтижесінде алған үдеу аппаратқа Юпитерге аттануға мүмкіндік береді. Ол Юпитер маңындағы орбитаға 2031 жылы шілдеде шығуы тиіс. 2034 жылдың желтоқсанында JUICE Юпитердің серігі Ганимедті айнала бастайды. Миссия 2035 жылдың соңында Ганимед бетіне құлаумен аяқталады.

Ай тұсынан өткен кезде JUICE бортындағы 11 ғылыми аспаптың бәрі, ал Жер маңынан өткенде — сегізі қосылды. Алынған деректер олардың функционалдығын тексеруге қажет. 2023 жылғы көкекте ұшырылған миссия жайлы толығырақ — арнамыздағы бейнероликте.

#ғарыштарихы

АЛҒАШ РЕТ БІР МЕЗГІЛДЕ ЕКІ CREW DRAGON КЕМЕСІ ҰШУҒА ДАЙЫН ТҰР

Олар — 27 тамыз, біздің уақытпен 12:38-ге шегерілген Polaris Dawn мен 24 қыркүйекке жоспарланған Crew-9 миссияларына арналған C207.3 Resilience пен C212.4 Freedom ғарыш кемелері. Crew-8 миссиясының C206.5 Endeavour кемесі қазір Халықаралық ғарыш стансасына түйісіп тұр. Желтоқсанда ұшуы мүмкін Fram2 миссиясы C210.4 Endurance кемесімен аттанады.

SpaceX компаниясының Dragon 2 кемелерінің нөмірлену реті:
• C — Dragon кемелеріне ортақ әріп
• "2" цифры — екінші буындағы Dragon 2 кемесін білдіреді
• келесі екі цифр — Crew Dragon ұшқышты кемесі немесе Cargo Dragon жүк кемесінің реттік нөмірі
• нүктеден кейінгі сан — капсуланың нешінші рет қолданылып тұрғанын көрсетеді
• Crew Dragon кемелерінің әрқайсына нөмірге қоса жеке ат қойылған

Жоғарыда айтылған төрт Crew Dragon-ға қосымша C213 ғарыш кемесі құрастырылып жатыр. Ол алғаш 2025 жылғы Crew-10 миссиясында қолданылады. Dragon 2 кемесінің C201–C203 прототиптері бастапқы сынақтарға пайдаланылды. 2019 жылы наурызда Demo-1 ұшқышсыз сынақ миссиясын атқарған C204 капсуласы кейін Жердегі сынақ барысында жарылып кетті. C205 кемесі апаттық құтқару жүйесінің ұшудағы сынағын жүзеге асырды.

Компанияның қолында қазір C208 (4 рет ұшып келді), C209 (4), C211 (2) нөмірлі Cargo Dragon жүк кемелері де бар. 2010–2020 жж. C101—C113 Dragon 1-ші буын жүк кемелері 2 сынақ пен 19 ХҒС-ты қамтамасыз ету миссиясын орындады, 1 миссия зымыран апаты кесірінен сәтсіздікке ұшырады. Cargo Dragon ХҒС-тан Жерге жүк қайтара алатын жалғыз кеме болып қалып отыр.

#ғарыштарихы