ПОЛЯР ШҰҒЫЛАСЫ МЕН ПЕРСЕИД МЕТЕОРЛАРЫ
Мына құрама кескін Германияның Энсе мекенінде 2024 жылғы тамыздың 12-не қараған түні түсірілген 7 фотодан құрастырылған. Сол түні поляр шұғыласының күшті болғаны сонша, ол Италия мен Техастан да бақыланды. Персеидтер метеор ағынының шыңы да сол түнге келді. Свифт-Таттл кометасының кішкене қалдықтары Жер атмосферасында жанып, аспанда жарық іздер қалдырды.
Image Credit & Copyright: Chantal Anders
#nasa_apod #фотокөрме
Мына құрама кескін Германияның Энсе мекенінде 2024 жылғы тамыздың 12-не қараған түні түсірілген 7 фотодан құрастырылған. Сол түні поляр шұғыласының күшті болғаны сонша, ол Италия мен Техастан да бақыланды. Персеидтер метеор ағынының шыңы да сол түнге келді. Свифт-Таттл кометасының кішкене қалдықтары Жер атмосферасында жанып, аспанда жарық іздер қалдырды.
Image Credit & Copyright: Chantal Anders
#nasa_apod #фотокөрме
👍3
БАЙҚОҢЫРДАН КЕЗЕКТІ ЖҮК КЕМЕСІ ҰШЫРЫЛДЫ
Роскосмос 2024 жылғы 15 тамыз, Алматы уақытымен 8:20-да Байқоңыр ғарыш айлағының №31 ұшыру алаңынан «Союз-2.1а» зымыранымен «Прогресс МС-28» жүк кемесін ұшырды. Ол ХҒС-қа 2621 кг жүк жеткізеді. Түйісу 17 тамыз, 10:56-ға жоспарланған.
Кемеде 1201 кг аппаратура, жабдықтар, киім, азық-түлік пен санитарлық-гигиеналық нәрселер, 950 кг отын, 420 кг ауыз су және ХҒС атмосферасын толықтыратын 50 кг азот бар. Стансаға «Форсированный выдох», «Эндотелий», «Асептик», «Биодеградация», «Виртуал», «Выносливость», «Лазма», «Нейроиммунитет», «Фотобиореактор» ғылыми эксперименттеріне арналған жинақтар жеткізіледі.
Ал РҒА Ғарыштық зерттеулер институты жасаған СПИН-X1-МВН рентген-спектрометрі Звезда модулінің сыртына орнатылады. Ол әр 72 күндік кезеңде аспанның рентген диапазондағы толық дерлік (84%) шолуын жасап тұрады. Сонда 3 жылда 15 шолу жасалуы тиіс.
Ресей 2024 жылы 9 зымыран, соның ішінде Байқоңырдан 5 тасығыш ұшырды. Плесецк пен Восточный космодромдарынан 2 зымыраннан аттанды. 11 қыркүйекте Байқоңырдан Союз МС-26 ғарыш кемесімен ХҒС-қа жаңа экипаж жіберу жоспарланған.
#зымыранұшыру
Роскосмос 2024 жылғы 15 тамыз, Алматы уақытымен 8:20-да Байқоңыр ғарыш айлағының №31 ұшыру алаңынан «Союз-2.1а» зымыранымен «Прогресс МС-28» жүк кемесін ұшырды. Ол ХҒС-қа 2621 кг жүк жеткізеді. Түйісу 17 тамыз, 10:56-ға жоспарланған.
Кемеде 1201 кг аппаратура, жабдықтар, киім, азық-түлік пен санитарлық-гигиеналық нәрселер, 950 кг отын, 420 кг ауыз су және ХҒС атмосферасын толықтыратын 50 кг азот бар. Стансаға «Форсированный выдох», «Эндотелий», «Асептик», «Биодеградация», «Виртуал», «Выносливость», «Лазма», «Нейроиммунитет», «Фотобиореактор» ғылыми эксперименттеріне арналған жинақтар жеткізіледі.
Ал РҒА Ғарыштық зерттеулер институты жасаған СПИН-X1-МВН рентген-спектрометрі Звезда модулінің сыртына орнатылады. Ол әр 72 күндік кезеңде аспанның рентген диапазондағы толық дерлік (84%) шолуын жасап тұрады. Сонда 3 жылда 15 шолу жасалуы тиіс.
Ресей 2024 жылы 9 зымыран, соның ішінде Байқоңырдан 5 тасығыш ұшырды. Плесецк пен Восточный космодромдарынан 2 зымыраннан аттанды. 11 қыркүйекте Байқоңырдан Союз МС-26 ғарыш кемесімен ХҒС-қа жаңа экипаж жіберу жоспарланған.
#зымыранұшыру
18 ТАМЫЗҒА ҚАРАҒАН ТҮНІ КҮШТІ ПОЛЯР ШҰҒЫЛАСЫ БАЙҚАЛУЫ МҮМКІН
2024 жылғы 14 тамызда, Алматы уақытымен 11:40-та Күн бетіндегі AR3784 дақтар тобында қуаты X1.1 жарқыл байқалды. Күн үшін бұл, кейбіреулер жазғандай пәлендей теңдессіз оқиға емес, осы күн циклінде одан да қуатты жарқылдар тіркелгенін тұрақты оқырмандарымыз жақсы біледі. Дегенмен оқиға барысында атылған тәж заты тура Жерге бағытталғандықтан, планетамызға 17 тамызда сағат 17 шамасында жетуі мүмкін.
Күннен келген зарядталған бөлшектер Жер магнит өрісімен әрекеттесіп, магнит дауылын тұрғызады. Бұл құбылыстың адам денсаулығына әсері бейғылыми, әуесқой авторлар тарапынан тым асыра бағаланып жүр. Метеотәуелді адамдар бары рас, бірақ оларға ауа температурасы, қысымы мен ылғалдылығының өзгеруі сияқты үйреншікті түсінікті факторлар әлдеқайда күшті әсер етеді. Сондықтан ештеңеден қауіптенбей, әдетте бақыланбайтын аймақтардан көрінежақ поляр шұғыласын тамашалаған дұрыс. Шұғыла Қазақстанның солтүстігінен де көрініп қалар.
Credit: SDO/AIA
#күнциклі
2024 жылғы 14 тамызда, Алматы уақытымен 11:40-та Күн бетіндегі AR3784 дақтар тобында қуаты X1.1 жарқыл байқалды. Күн үшін бұл, кейбіреулер жазғандай пәлендей теңдессіз оқиға емес, осы күн циклінде одан да қуатты жарқылдар тіркелгенін тұрақты оқырмандарымыз жақсы біледі. Дегенмен оқиға барысында атылған тәж заты тура Жерге бағытталғандықтан, планетамызға 17 тамызда сағат 17 шамасында жетуі мүмкін.
Күннен келген зарядталған бөлшектер Жер магнит өрісімен әрекеттесіп, магнит дауылын тұрғызады. Бұл құбылыстың адам денсаулығына әсері бейғылыми, әуесқой авторлар тарапынан тым асыра бағаланып жүр. Метеотәуелді адамдар бары рас, бірақ оларға ауа температурасы, қысымы мен ылғалдылығының өзгеруі сияқты үйреншікті түсінікті факторлар әлдеқайда күшті әсер етеді. Сондықтан ештеңеден қауіптенбей, әдетте бақыланбайтын аймақтардан көрінежақ поляр шұғыласын тамашалаған дұрыс. Шұғыла Қазақстанның солтүстігінен де көрініп қалар.
Credit: SDO/AIA
#күнциклі
👍2
ЕСЕКҚЫРҒАН МЕН МАРС ТОРПАҚТА
2024 жылғы 18 тамызға қараған түні де Юпитер мен Марсты Торпақтың ашасының ішінен көре аламыз. Алып планетадан тез қашықтай беретін Марс 28-не ашадан шығып кетеді.
Торпақ шоқжұлдызы көне түркіше Үді немесе Уд, грекше Ταῦρος, латынша Taurus, арабша ثور (Sawr/Сәуір), орысша Телец, парсыша اردیبهشت (Ordibehesht) деп аталады.
Кескін: Sky & Telescope
#астрокүнтізбе
2024 жылғы 18 тамызға қараған түні де Юпитер мен Марсты Торпақтың ашасының ішінен көре аламыз. Алып планетадан тез қашықтай беретін Марс 28-не ашадан шығып кетеді.
Торпақ шоқжұлдызы көне түркіше Үді немесе Уд, грекше Ταῦρος, латынша Taurus, арабша ثور (Sawr/Сәуір), орысша Телец, парсыша اردیبهشت (Ordibehesht) деп аталады.
Кескін: Sky & Telescope
#астрокүнтізбе
👍2👀1
ТЕМІРҒАЛИ КӨКЕТАЙ (25.03.1938 — 17.08.2024)
Оксфорд университетінде лекция оқыған тұңғыш қазақ ғалымы, ҚР ҰҒА академигі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Темірғали Әбілдаұлы Көкетай 87 жасқа қараған шағында дүниеден озды. Қарағандылық ғалым қатты дене физикасының иондық кристалдар физикасы, радиациялық физика, спектроскопия, люминесценция табиғаты салаларында жұмыс істеген. Темірғали Әбілдаұлы 2008 жылдан ҚарМУ-дің «Техникалық физика және экология мәселелері» ғылыми-зерттеу институтын басқарды.
#тұлға
Оксфорд университетінде лекция оқыған тұңғыш қазақ ғалымы, ҚР ҰҒА академигі, физика-математика ғылымдарының докторы, профессор Темірғали Әбілдаұлы Көкетай 87 жасқа қараған шағында дүниеден озды. Қарағандылық ғалым қатты дене физикасының иондық кристалдар физикасы, радиациялық физика, спектроскопия, люминесценция табиғаты салаларында жұмыс істеген. Темірғали Әбілдаұлы 2008 жылдан ҚарМУ-дің «Техникалық физика және экология мәселелері» ғылыми-зерттеу институтын басқарды.
#тұлға
🙏1
ROCKET LAB КОМПАНИЯСЫ БИЫЛҒЫ 10-ШЫ ЗЫМЫРАНЫН СӘТТІ ҰШЫРДЫ
11 тамызда америкалық Rocket Lab ғарыш компаниясы Жаңа Зеландиядағы Махия ғарыш айлағынан Electron зымыранын сәтті ұшырды. Бұл 2024 жылғы 10-шы орбиталық миссия — компания рекорды, былтыр 9 орбиталық (8-і сәтті) және 1 суборбиталық миссия орындалған. Жалпы Rocket Lab өз тарихында 52 ұшырылым жасады (48-і сәтті). Rocket Lab жыл біткенше тағы 10 орбиталық және 2 суборбиталық миссия ұшыруды жоспарлап отыр!
Кеше жазғанымыздай, бүтін бір Ресей мемлекеті (Роскосмос пен Әскери-ғарыш күштері) 2024-те 9 орбиталық зымыран ұшырды. Ал SpaceX компаниясы 17 тамызда биылғы 81-ші (80-і сәтті) миссиясын ойдағыдай орындады.
Image Credit & Copyright: Rory Gannaway
#зымыранұшыру #nasa_apod
11 тамызда америкалық Rocket Lab ғарыш компаниясы Жаңа Зеландиядағы Махия ғарыш айлағынан Electron зымыранын сәтті ұшырды. Бұл 2024 жылғы 10-шы орбиталық миссия — компания рекорды, былтыр 9 орбиталық (8-і сәтті) және 1 суборбиталық миссия орындалған. Жалпы Rocket Lab өз тарихында 52 ұшырылым жасады (48-і сәтті). Rocket Lab жыл біткенше тағы 10 орбиталық және 2 суборбиталық миссия ұшыруды жоспарлап отыр!
Кеше жазғанымыздай, бүтін бір Ресей мемлекеті (Роскосмос пен Әскери-ғарыш күштері) 2024-те 9 орбиталық зымыран ұшырды. Ал SpaceX компаниясы 17 тамызда биылғы 81-ші (80-і сәтті) миссиясын ойдағыдай орындады.
Image Credit & Copyright: Rory Gannaway
#зымыранұшыру #nasa_apod
👍4
POLARIS DAWN ЭКИПАЖЫ ДАЙЫНДЫҚТЫ ТӘМАМДАДЫ
Polaris Dawn ғарыш миссиясы экипажының мүшелері Джаред Айзекман (командир), Скотт Потит (ұшқыш), Сара Джиллис пен Анна Менон (миссия мамандары) дайындығын аяқтап, ұшуға сертификат алды. Миссия 26 тамызда ұшырылып, 31-не дейін созылады деп жоспарланып отыр.
Кеменің биік эллипс орбитасының апогейі бастапқыда 1400 км-ге жетіп, Ван Аллен радиациялық белдеуінің бір бөлігін кесіп өтеді. Бұл ғарыштағы радиацияның адам ағзасына әсерін зерттеу үшін әдейі жасалады. Apollo бағдарламасы аяқталғалы бергі 52 жылда адам баласы Жерден мұншалық алыстап көрген емес. Кейін орбита 190 х 750 км-ге дейін түсіріледі. Миссия соңына таман Айзекман мен Джиллис ашық ғарышқа шыққан тарихтағы алғашқы әуесқой ғарышкерлер атануы тиіс.
Credit: Polaris Dawn
Polaris Dawn ғарыш миссиясы экипажының мүшелері Джаред Айзекман (командир), Скотт Потит (ұшқыш), Сара Джиллис пен Анна Менон (миссия мамандары) дайындығын аяқтап, ұшуға сертификат алды. Миссия 26 тамызда ұшырылып, 31-не дейін созылады деп жоспарланып отыр.
Кеменің биік эллипс орбитасының апогейі бастапқыда 1400 км-ге жетіп, Ван Аллен радиациялық белдеуінің бір бөлігін кесіп өтеді. Бұл ғарыштағы радиацияның адам ағзасына әсерін зерттеу үшін әдейі жасалады. Apollo бағдарламасы аяқталғалы бергі 52 жылда адам баласы Жерден мұншалық алыстап көрген емес. Кейін орбита 190 х 750 км-ге дейін түсіріледі. Миссия соңына таман Айзекман мен Джиллис ашық ғарышқа шыққан тарихтағы алғашқы әуесқой ғарышкерлер атануы тиіс.
Credit: Polaris Dawn
👍2
SLC-40 КЕШЕНІНЕН 200-ШІ FALCON 9 КӨТЕРІЛДІ, АЛ ЖАҚЫНДА АЛҒАШ РЕТ ҒАРЫШКЕРЛЕР ҰШПАҚ
Maxar 2 миссиясы АҚШ Ғарыш күштерінің Канаверал базасындағы SLC-40 ұшыру алаңынан SpaceX компаниясы жасаған 200-ші ұшырылым болды. 1965–2005 жылдары АҚШ Әскери-Әуе күштері 55 Titan зымыранын самғатқан бұл алаңды 2007-де SpaceX жалға алған еді. Компания оны Falcon 9 зымыранымен ХҒС-қа Dragon жүк кемелерін аттандыратын кешенге айналдырды. Жаңа старт құрылғысы, зымыранды тік жинау ғимараты соғылып, Transporter-Erector тасымалдау-тіктеу жүйесі орнатылды. Алаң 2013-те Falcon 9 v1.1 нұсқасына бейімделіп қайта жабдықталған соң, одан жерсеріктер де көптеп ұшырыла бастады.
2016 жылғы 1 қыркүйекте, израильдік Amos-6 жерсерігін ұшыруы тиіс зымыранға отын құю кезінде жарылыс болып, тасығыш пен жүктеме жойылып кетті. Қатты зақымдалған старт кешеніне 2017-нің желтоқсанына дейін күрделі жөндеу жасауға тура келді. Әрине компания кешенді тек қалпына келтіріп қоймай, ұшу аралығын қысқарту үшін елеулі жетілдірді. SLC-40 Falcon 9 зымыранын ұшыратын басты алаңға айналды (365 старттың 200-і, басқа екі алаңнан — 165).
Қарқынды қолданылып жатқанына қарамастан, кешен одан әрі жетілдірілуде. Қызмет көрсету мұнарасына ғарышкерлер ұшқышты кемеге мінетін құрылғы орнатылды. Сөйтіп, Crew Dragon ғарыш кемесінің қыркүйектің соңына жоспарланған Crew-9 миссиясы 40-шы алаңнан аттанатын алғашқы ұшқышты сапар болмақ! Crew Dragon әзірге тек Кеннеди ғарыш орталығындағы тарихи LC-39A алаңынан аттанып жүр.
#зымыранұшыру #ғарыштарихы
Maxar 2 миссиясы АҚШ Ғарыш күштерінің Канаверал базасындағы SLC-40 ұшыру алаңынан SpaceX компаниясы жасаған 200-ші ұшырылым болды. 1965–2005 жылдары АҚШ Әскери-Әуе күштері 55 Titan зымыранын самғатқан бұл алаңды 2007-де SpaceX жалға алған еді. Компания оны Falcon 9 зымыранымен ХҒС-қа Dragon жүк кемелерін аттандыратын кешенге айналдырды. Жаңа старт құрылғысы, зымыранды тік жинау ғимараты соғылып, Transporter-Erector тасымалдау-тіктеу жүйесі орнатылды. Алаң 2013-те Falcon 9 v1.1 нұсқасына бейімделіп қайта жабдықталған соң, одан жерсеріктер де көптеп ұшырыла бастады.
2016 жылғы 1 қыркүйекте, израильдік Amos-6 жерсерігін ұшыруы тиіс зымыранға отын құю кезінде жарылыс болып, тасығыш пен жүктеме жойылып кетті. Қатты зақымдалған старт кешеніне 2017-нің желтоқсанына дейін күрделі жөндеу жасауға тура келді. Әрине компания кешенді тек қалпына келтіріп қоймай, ұшу аралығын қысқарту үшін елеулі жетілдірді. SLC-40 Falcon 9 зымыранын ұшыратын басты алаңға айналды (365 старттың 200-і, басқа екі алаңнан — 165).
Қарқынды қолданылып жатқанына қарамастан, кешен одан әрі жетілдірілуде. Қызмет көрсету мұнарасына ғарышкерлер ұшқышты кемеге мінетін құрылғы орнатылды. Сөйтіп, Crew Dragon ғарыш кемесінің қыркүйектің соңына жоспарланған Crew-9 миссиясы 40-шы алаңнан аттанатын алғашқы ұшқышты сапар болмақ! Crew Dragon әзірге тек Кеннеди ғарыш орталығындағы тарихи LC-39A алаңынан аттанып жүр.
#зымыранұшыру #ғарыштарихы
👍2
SPACEX ЖЫЛ СОҢЫНДА FRAM2 ПОЛЯР ҒАРЫШ МИССИЯСЫН ҰШЫРАДЫ
26–31 тамызға межеленген Polaris Dawn миссиясы ғарышкерлері дайындықты аяқтағанда, SpaceX биылғы 4-ші тоқсанда тағы бір жекеменшік ғарыш сапарын ұйымдастыратыны жарияланды! Fram2 — орбитасы Жер полюстері үстінен өтетін тарихтағы алғашқы ұшқышты ғарыш миссиясы. Ол даңқты поляр зерттеушісі Фритьоф Нансеннің "Фрам" шхунасының құрметіне аталған.
Миссияны мальталық криптовалюталық кәсіпкер әрі саяхатшы Чун Ван басқарады. Crew Dragon ғарыш кемесінде сондай-ақ норвег режиссеркасы Яннике Миккельсен (кеме командирі), аустралиялық поляр зерттеушісі Эрик Филипс (ұшқыш), неміс робототехник-ғалымы Рабеа Патрисия Рогге (миссия маманы) болады. Төртеуі де ғарышқа алғаш ұшайын деп отыр. Олар қысқа, қарқынды дайындықты бастап кетті.
Falcon 9 зымыраны кемені биіктігі 425–450 км, көлбеулігі 90° поляр орбитаға шығарады. Миссия 3–5 күнге созылады. Crew Dragon Endurance кемесінің тұмсығына бұрын Inspiration4 миссиясында қолданылған мөлдір күмбез орнатылады. Экипаж поляр шұғыласына ұқсас STEVE секілді жарық құбылыстарын зерттеп, алғаш рет адамды ғарышта рентгенге түсіреді, ғарыш сапарының мінез-құлық саулығына әсерін зерделейді.
Fram2 Crew Dragon кемесімен аттанатын 6-шы жекеменшік миссия болмақ. Axiom Space компаниясының Ax-1, 2, 3 миссияларында Axiom-ның кәсіби ғарышкері әр жолы үш жолаушыдан ХҒС-қа апарып қайтса, SpaceX-тің өзі өткізетін сапарларға тек туристер шығады. Fram2 құрамында алғаш рет бірде-бір америкалық жоқ.
26–31 тамызға межеленген Polaris Dawn миссиясы ғарышкерлері дайындықты аяқтағанда, SpaceX биылғы 4-ші тоқсанда тағы бір жекеменшік ғарыш сапарын ұйымдастыратыны жарияланды! Fram2 — орбитасы Жер полюстері үстінен өтетін тарихтағы алғашқы ұшқышты ғарыш миссиясы. Ол даңқты поляр зерттеушісі Фритьоф Нансеннің "Фрам" шхунасының құрметіне аталған.
Миссияны мальталық криптовалюталық кәсіпкер әрі саяхатшы Чун Ван басқарады. Crew Dragon ғарыш кемесінде сондай-ақ норвег режиссеркасы Яннике Миккельсен (кеме командирі), аустралиялық поляр зерттеушісі Эрик Филипс (ұшқыш), неміс робототехник-ғалымы Рабеа Патрисия Рогге (миссия маманы) болады. Төртеуі де ғарышқа алғаш ұшайын деп отыр. Олар қысқа, қарқынды дайындықты бастап кетті.
Falcon 9 зымыраны кемені биіктігі 425–450 км, көлбеулігі 90° поляр орбитаға шығарады. Миссия 3–5 күнге созылады. Crew Dragon Endurance кемесінің тұмсығына бұрын Inspiration4 миссиясында қолданылған мөлдір күмбез орнатылады. Экипаж поляр шұғыласына ұқсас STEVE секілді жарық құбылыстарын зерттеп, алғаш рет адамды ғарышта рентгенге түсіреді, ғарыш сапарының мінез-құлық саулығына әсерін зерделейді.
Fram2 Crew Dragon кемесімен аттанатын 6-шы жекеменшік миссия болмақ. Axiom Space компаниясының Ax-1, 2, 3 миссияларында Axiom-ның кәсіби ғарышкері әр жолы үш жолаушыдан ХҒС-қа апарып қайтса, SpaceX-тің өзі өткізетін сапарларға тек туристер шығады. Fram2 құрамында алғаш рет бірде-бір америкалық жоқ.
👍2
19/20 ТАМЫЗ 2024 — ТОЛҒАН АЙ
Дәл қазіргі Толған Айды кейбір басылымдар Суперай ретінде сипаттап жатыр, өйткені серік Жерге 361,9 мың километрге жақындап тұр. Бірақ көптеген астросайттар 361,8 мың километрден жақын Толған Айды ғана Суперай санайды. Бұл көзқарас бойынша, биыл екі-ақ Суперай — 18 қыркүйек пен 17 қазанда — бақыланады. Қосымша ақпарат бейнероликте.
Фото: Ока өзені үстіндегі Ай, Қасимов қаласы
Автор: Олег Милованов
#астрокүнтізбе
Дәл қазіргі Толған Айды кейбір басылымдар Суперай ретінде сипаттап жатыр, өйткені серік Жерге 361,9 мың километрге жақындап тұр. Бірақ көптеген астросайттар 361,8 мың километрден жақын Толған Айды ғана Суперай санайды. Бұл көзқарас бойынша, биыл екі-ақ Суперай — 18 қыркүйек пен 17 қазанда — бақыланады. Қосымша ақпарат бейнероликте.
Фото: Ока өзені үстіндегі Ай, Қасимов қаласы
Автор: Олег Милованов
#астрокүнтізбе
👍2
ПОСЕЙДОН ҒИБАДАТХАНАСЫ МЕН СУПЕРАЙ
НАСА да кешегі Толған Айды Суперай деп атап, мына әдемі фотоны жариялады.
Image Credit: Alexandros Maragos
#nasa_apod #фотокөрме
НАСА да кешегі Толған Айды Суперай деп атап, мына әдемі фотоны жариялады.
Image Credit: Alexandros Maragos
#nasa_apod #фотокөрме
❤2👍1