ЖАҢА ЕУРОПАЛЫҚ ЗЫМЫРАН АЛҒАШ САМҒАДЫ
2024 жылғы 10 маусымда, Алматы уақытымен 00:00-де Еуропа ғарыш агенттігі мен Arianespace компаниясы жаңа Ariane 6 зымыранын алғаш ұшырды. Ariane 62 нұсқалы тасығыш Француз Гвианасындағы Куру ғарыш айлағының ELA-4 ұшыру алаңынан көтеріліп, 600 км-лік төмен жермаңы орбитаға 10 кубсат шығарды. Алайда 2-сатыны орбитадан түсіру маневрі ойдағыдай жасалмай, саты мен одан бөлінбейтін 5 жүктеме орбитада қалып қойды. 2-сатыда біраз отын барын ескерсек, ол жарылып кетуі де мүмкін. Жерге қайта оралуы тиіс 2 капсула да ажырамай қалды. Сөйтіп, жаңа зымыранның дебюті ішінара сәтті деп танылды.
Алтыншы Арианның 1-ші сатысы бір Vulcain 2.1 (Ariane 5-тегі Vulcain 2-нің сәл жетілдірілген түрі), ал 2-ші сатысы — бір жаңа Vinci қозғағышымен жабдықталған. Бұл екеуі де сұйық сутегі + сұйық оттегі криоген отынмен жұмыс істейді. Зымыранның биіктігі 62 метр, диаметрі 5,4 метр.
Ariane 6-ның екі нұсқасы болады:
1. Қатты отын жағатын 2 үдеткішпен жабдықталатын Ariane 62 орташа зымыраны, ол төмен жермаңы орбитаға 10,35 тонна, геоөтпелі орбитаға 4,5 тонна жүктеме шығаруға қабілетті. Ұшырылым құны €75 миллион.
2. Қапталдағы 4 үдеткіші бар Ariane 64 ауыр зымыраны, ол төмен жермаңы орбитаға 21,65 тонна, геоөтпелі орбитаға 11,5 тонна, геостационарға 5 тонна жүктеме көтере алады. Ұшырылым құны €115 миллион.
Бұлардың біріншісі Курудан 2022 жылдан бері ұшпайтын ресейлік Союз-СТ орташа зымыранын, екіншісі — тарихы былтыр аяқталған Ariane 5 ауыр зымыранын алмастырады. Жаңа машинаның алдағы бірнеше сынақ миссиясы сәтті өтсе, Еуропа өз жүктерін орбитаға өз күшімен шығару мүмкіндігін қалпына келтіреді. Бірақ қайта қолданылмайтын тасығыш әлемдік нарыққа ықпал ете алмайтыны түсінікті. Ariane 6 жобасының құны 3,6 млрд еуро деп бағаланады.
#зымыранұшыру
2024 жылғы 10 маусымда, Алматы уақытымен 00:00-де Еуропа ғарыш агенттігі мен Arianespace компаниясы жаңа Ariane 6 зымыранын алғаш ұшырды. Ariane 62 нұсқалы тасығыш Француз Гвианасындағы Куру ғарыш айлағының ELA-4 ұшыру алаңынан көтеріліп, 600 км-лік төмен жермаңы орбитаға 10 кубсат шығарды. Алайда 2-сатыны орбитадан түсіру маневрі ойдағыдай жасалмай, саты мен одан бөлінбейтін 5 жүктеме орбитада қалып қойды. 2-сатыда біраз отын барын ескерсек, ол жарылып кетуі де мүмкін. Жерге қайта оралуы тиіс 2 капсула да ажырамай қалды. Сөйтіп, жаңа зымыранның дебюті ішінара сәтті деп танылды.
Алтыншы Арианның 1-ші сатысы бір Vulcain 2.1 (Ariane 5-тегі Vulcain 2-нің сәл жетілдірілген түрі), ал 2-ші сатысы — бір жаңа Vinci қозғағышымен жабдықталған. Бұл екеуі де сұйық сутегі + сұйық оттегі криоген отынмен жұмыс істейді. Зымыранның биіктігі 62 метр, диаметрі 5,4 метр.
Ariane 6-ның екі нұсқасы болады:
1. Қатты отын жағатын 2 үдеткішпен жабдықталатын Ariane 62 орташа зымыраны, ол төмен жермаңы орбитаға 10,35 тонна, геоөтпелі орбитаға 4,5 тонна жүктеме шығаруға қабілетті. Ұшырылым құны €75 миллион.
2. Қапталдағы 4 үдеткіші бар Ariane 64 ауыр зымыраны, ол төмен жермаңы орбитаға 21,65 тонна, геоөтпелі орбитаға 11,5 тонна, геостационарға 5 тонна жүктеме көтере алады. Ұшырылым құны €115 миллион.
Бұлардың біріншісі Курудан 2022 жылдан бері ұшпайтын ресейлік Союз-СТ орташа зымыранын, екіншісі — тарихы былтыр аяқталған Ariane 5 ауыр зымыранын алмастырады. Жаңа машинаның алдағы бірнеше сынақ миссиясы сәтті өтсе, Еуропа өз жүктерін орбитаға өз күшімен шығару мүмкіндігін қалпына келтіреді. Бірақ қайта қолданылмайтын тасығыш әлемдік нарыққа ықпал ете алмайтыны түсінікті. Ariane 6 жобасының құны 3,6 млрд еуро деп бағаланады.
#зымыранұшыру
👍3
АЙ МАҢЫНДАҒЫ ТРАФИК
2022 жылы ұшырылған кореялық KLPO ғарыш аппаратына сол 18 айда орбитадағы қақтығыстан үш рет бұлтаруға тура келген екен. Бұған Масктің қаптаған Стерлинктерін айыптауға асықпайық, өйткені KLPO аймаңы орбитада ғой! Ол алдымен НАСА-ның LRO орбитерімен, кейін үндінің Chandrayaan 2 аппаратымен, ақыры сол кезде Айға қонуға әзірленудегі SLIM жапон лендерімен соқтығысып қала жаздаған. Бұл соңғы кезде Айды зерттеуге үлкен көңіл бөлініп жатқанын айғақтайды.
2022 жылы ұшырылған кореялық KLPO ғарыш аппаратына сол 18 айда орбитадағы қақтығыстан үш рет бұлтаруға тура келген екен. Бұған Масктің қаптаған Стерлинктерін айыптауға асықпайық, өйткені KLPO аймаңы орбитада ғой! Ол алдымен НАСА-ның LRO орбитерімен, кейін үндінің Chandrayaan 2 аппаратымен, ақыры сол кезде Айға қонуға әзірленудегі SLIM жапон лендерімен соқтығысып қала жаздаған. Бұл соңғы кезде Айды зерттеуге үлкен көңіл бөлініп жатқанын айғақтайды.
👍2
STARBASE ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
IFT-5 миссиясына арналған Super Heavy B12 үдеткіші тұтандыру сынақтарын өткізу үшін ұшыру алаңына жеткізіліп, старт тағанына қойылды (видео келесі поста).
#жұлдызкеме
IFT-5 миссиясына арналған Super Heavy B12 үдеткіші тұтандыру сынақтарын өткізу үшін ұшыру алаңына жеткізіліп, старт тағанына қойылды (видео келесі поста).
#жұлдызкеме
👍2
SPACEX: 2016 ЖЫЛДАН БЕРГІ БІРІНШІ СӘТСІЗ МИССИЯ
SpaceX компаниясы Starlink-9.3 миссиясы жайында ресми мәлімдеме жасады. «SpaceX 2024 жылғы 11 шілдеде Калифорниядағы Ванденберг базасынан Falcon 9 зымыранымен кезекті Starlink-9.3 миссиясын ұшырды. B1063.19 1-сатысы 20 Старлинк жерсерігін тиеген 2-сатыны қажет биіктікке көтеріп берген соң, OSISLY платформасына ойдағыдай қонды.
2-саты қозғағышын 1-ші мәрте жоспарлы қосты, алайда содан кейін сұйық оттегі құбырынан оттегі аға бастады. Перигейді, яғни орбитаның ең төмен нүктесін көтеру үшін 2-ші мәрте қосылған Merlin Vac қозғағышы жұмысын дұрыс аяқтамай, аномалияға ұшырады. Саты жерсеріктерді ажыратқанға дейін өз орбитасын дөңгелек пішінге келтіре алмады. Жерсеріктер тиісті 286 x 296 км дөңгелек дерлік орбитаға емес, перигейі өте төмен (135 км) сопақ орбитаға шықты.
Команда 10 жерсерікпен байланыс орната алды, алайда олардың иондық қозғағыштары күшімен орбитаны көтеру әрекеті нәтиже бермеді. Өйткені 135 км перигейден әр өткен сайын, атмосфераның тығыз қабатына үйкелген жерсеріктер қатты тежеліп, 5 километрдей төмендейді. Қозғағыштардың тартымы оларды орнықты орбитаға көтеруге жеткіліксіз болып тұр. Сөйтіп, Старлинктер біраздан кейін атмосфераға еніп, жанып кетеді. Олар басқа жерсеріктерге де, Жердегі қоғамдық қауіпсіздікке де қатер төндірмейді.»
Тәуелсіз астроном Джонатан МакДауэллдің дерегінше (кескінде), бір аппарат 190 x 235 км орбитада, ол орнықты орбитаға шыққан болуы мүмкін. Жерсеріктердің көбі 130 x 280 км орбитада, кейбірі 115 x 322 км орбитада. Егер перигейді ең болмағанда 200 км-ге дейін көтерудің сәті түссе, компанияның жерсеріктерді құтқаруға бірнеше күн мұрсаты бар. Мұны жасай алмаған Старлинктер таяу күндері-ақ құлдырай бастайды.
SpaceX апатты FAA-мен бірлесіп талдайтынын айтты. Оның себебі анықталып, алдын алу шаралары жасалмайынша, Falcon зымырандары ұшырылмай тұра тұрады. Жоспарланған барлық миссиялар, соның ішінде Polaris Dawn туристік сапары, шегеріледі.
354-ші рет ұшырылған Falcon 9 зымыраны осымен екінші сәтсіздікке ұшырап отыр. 2015 жылғы 28 маусымдағы CRS-7 миссиясы (19-шы ұшырылым) кезінде 2-сатыдағы сұйық оттегі багы жарылып кетті. Dragon жүк кемесі ХҒС-қа жете алмаса да, жарылыстан аман қалды. Бірақ ол суға қона алмай, батып кетті, өйткені бағдарламада тасығыш апатынан кейін парашют ашу көрсетілмеген екен.
2012 жылғы 8 қазандағы CRS-1 миссиясы (4-ші ұшырылым) ішінара сәтті өтті деп есептеледі. Негізгі жүктеме — Dragon жүк кемесі ХҒС-қа ойдағыдай аттандырылды, бірақ қосымша жүктеме ретіндегі Orbcomm-OG2 жерсерігі орбитаға шығарылмады. Статистиканы күрделендірмес үшін, біз бұл миссияны сәттілер қатарына қосамыз.
29-шы болып ұшуы тиіс Falcon 9 2016 жылғы 3 қыркүйектегі статикалық тұтандыру сынағы кезінде израильдік AMOS-6 жерсерігімен бірге старт алаңында жарылып кетті. Сонда 2017 ж. 14 қаңтардағы Iridium NEXT-1 миссиясынан (29-шы ұшырылым) бастап, 2024 ж. 6 шілдедегі Turksat 6A-ны (353-ші ұшырылым) қоса есептегендегі қатарынан 325 Falcon 9 зымыраны өз міндетін сәтті орындаған. Бұл тарихтағы барлық зымырандар арасындағы әлем рекорды!
Кейбір 1-сатылардың аман қона алмауы сәтсіздік емес, өйткені зымыранның міндеті — жүктемені жоспарланған орбитаға шығару. Сатыларды қайта қолдану — компанияның ішкі жұмысы, және SpaceX-тен басқа еш ұшыру операторы зымыран сатыларын тұрақты қайтармайды. Мына нәрсеге де назар аударыңыздар: ақау 2-сатыдан шығып отыр. Ал 2-сатылар кері қайтарылмайды, әр миссияда жаңасы ұшырылады. Демек апатқа 1-сатының әлдебір «тозуының» қатысы жоқ.
10 Falcon Heavy зымыранын қосқанда, SpaceX компаниясы қатарынан 335 жоспарлы миссияны сәтті атқарған екен. Міне, бұл рекордты серия да тәмамдалды. Жалпы Falcon зымырандары 369 рет ұшырылса, соның 364-і сәтті болды: Falcon 1 — 5 (2), Falcon 9 — 354 (352), Falcon Heavy — 10 (10).
#зымыранұшыру #ғарыштарихы #көбәріп
SpaceX компаниясы Starlink-9.3 миссиясы жайында ресми мәлімдеме жасады. «SpaceX 2024 жылғы 11 шілдеде Калифорниядағы Ванденберг базасынан Falcon 9 зымыранымен кезекті Starlink-9.3 миссиясын ұшырды. B1063.19 1-сатысы 20 Старлинк жерсерігін тиеген 2-сатыны қажет биіктікке көтеріп берген соң, OSISLY платформасына ойдағыдай қонды.
2-саты қозғағышын 1-ші мәрте жоспарлы қосты, алайда содан кейін сұйық оттегі құбырынан оттегі аға бастады. Перигейді, яғни орбитаның ең төмен нүктесін көтеру үшін 2-ші мәрте қосылған Merlin Vac қозғағышы жұмысын дұрыс аяқтамай, аномалияға ұшырады. Саты жерсеріктерді ажыратқанға дейін өз орбитасын дөңгелек пішінге келтіре алмады. Жерсеріктер тиісті 286 x 296 км дөңгелек дерлік орбитаға емес, перигейі өте төмен (135 км) сопақ орбитаға шықты.
Команда 10 жерсерікпен байланыс орната алды, алайда олардың иондық қозғағыштары күшімен орбитаны көтеру әрекеті нәтиже бермеді. Өйткені 135 км перигейден әр өткен сайын, атмосфераның тығыз қабатына үйкелген жерсеріктер қатты тежеліп, 5 километрдей төмендейді. Қозғағыштардың тартымы оларды орнықты орбитаға көтеруге жеткіліксіз болып тұр. Сөйтіп, Старлинктер біраздан кейін атмосфераға еніп, жанып кетеді. Олар басқа жерсеріктерге де, Жердегі қоғамдық қауіпсіздікке де қатер төндірмейді.»
Тәуелсіз астроном Джонатан МакДауэллдің дерегінше (кескінде), бір аппарат 190 x 235 км орбитада, ол орнықты орбитаға шыққан болуы мүмкін. Жерсеріктердің көбі 130 x 280 км орбитада, кейбірі 115 x 322 км орбитада. Егер перигейді ең болмағанда 200 км-ге дейін көтерудің сәті түссе, компанияның жерсеріктерді құтқаруға бірнеше күн мұрсаты бар. Мұны жасай алмаған Старлинктер таяу күндері-ақ құлдырай бастайды.
SpaceX апатты FAA-мен бірлесіп талдайтынын айтты. Оның себебі анықталып, алдын алу шаралары жасалмайынша, Falcon зымырандары ұшырылмай тұра тұрады. Жоспарланған барлық миссиялар, соның ішінде Polaris Dawn туристік сапары, шегеріледі.
354-ші рет ұшырылған Falcon 9 зымыраны осымен екінші сәтсіздікке ұшырап отыр. 2015 жылғы 28 маусымдағы CRS-7 миссиясы (19-шы ұшырылым) кезінде 2-сатыдағы сұйық оттегі багы жарылып кетті. Dragon жүк кемесі ХҒС-қа жете алмаса да, жарылыстан аман қалды. Бірақ ол суға қона алмай, батып кетті, өйткені бағдарламада тасығыш апатынан кейін парашют ашу көрсетілмеген екен.
2012 жылғы 8 қазандағы CRS-1 миссиясы (4-ші ұшырылым) ішінара сәтті өтті деп есептеледі. Негізгі жүктеме — Dragon жүк кемесі ХҒС-қа ойдағыдай аттандырылды, бірақ қосымша жүктеме ретіндегі Orbcomm-OG2 жерсерігі орбитаға шығарылмады. Статистиканы күрделендірмес үшін, біз бұл миссияны сәттілер қатарына қосамыз.
29-шы болып ұшуы тиіс Falcon 9 2016 жылғы 3 қыркүйектегі статикалық тұтандыру сынағы кезінде израильдік AMOS-6 жерсерігімен бірге старт алаңында жарылып кетті. Сонда 2017 ж. 14 қаңтардағы Iridium NEXT-1 миссиясынан (29-шы ұшырылым) бастап, 2024 ж. 6 шілдедегі Turksat 6A-ны (353-ші ұшырылым) қоса есептегендегі қатарынан 325 Falcon 9 зымыраны өз міндетін сәтті орындаған. Бұл тарихтағы барлық зымырандар арасындағы әлем рекорды!
Кейбір 1-сатылардың аман қона алмауы сәтсіздік емес, өйткені зымыранның міндеті — жүктемені жоспарланған орбитаға шығару. Сатыларды қайта қолдану — компанияның ішкі жұмысы, және SpaceX-тен басқа еш ұшыру операторы зымыран сатыларын тұрақты қайтармайды. Мына нәрсеге де назар аударыңыздар: ақау 2-сатыдан шығып отыр. Ал 2-сатылар кері қайтарылмайды, әр миссияда жаңасы ұшырылады. Демек апатқа 1-сатының әлдебір «тозуының» қатысы жоқ.
10 Falcon Heavy зымыранын қосқанда, SpaceX компаниясы қатарынан 335 жоспарлы миссияны сәтті атқарған екен. Міне, бұл рекордты серия да тәмамдалды. Жалпы Falcon зымырандары 369 рет ұшырылса, соның 364-і сәтті болды: Falcon 1 — 5 (2), Falcon 9 — 354 (352), Falcon Heavy — 10 (10).
#зымыранұшыру #ғарыштарихы #көбәріп
👍1
107. «ҒАРЫШ ПАЛИТРАСЫ»
«Үздік дебютанттар» номинациясының қысқа тізіміне енген — 孜谦 刘
Cosmic Palette by 孜谦 刘
Astronomy Photographer of the Year 2023
El Sauce Observatory, Río Hurtado, Chile, 25 July 2022
#астрофото2023
«Үздік дебютанттар» номинациясының қысқа тізіміне енген — 孜谦 刘
Cosmic Palette by 孜谦 刘
Astronomy Photographer of the Year 2023
El Sauce Observatory, Río Hurtado, Chile, 25 July 2022
#астрофото2023
👍2🥰1
108. «ЖАҢАЖЫЛДЫҚ ШЫРША» ЖҰЛДЫЗ ШОҒЫРЫ
«Үздік дебютанттар» номинациясының қысқа тізіміне енген — Цзян Ву.
The Christmas Tree Star Cluster © Jiang Wu
Astronomy Photographer of the Year 2023
Guangzhou, Guangdong province, China, 22–24 December 2022
#астрофото2023
«Үздік дебютанттар» номинациясының қысқа тізіміне енген — Цзян Ву.
The Christmas Tree Star Cluster © Jiang Wu
Astronomy Photographer of the Year 2023
Guangzhou, Guangdong province, China, 22–24 December 2022
#астрофото2023
👍1👀1
Super Heavy B12 үдеткіші старт тағанынан түсіріліп, "тәж кию" (үдеткіштің төбесіне сатылардың ыстықтай ажырауын қамтамасыз ететін аралық бөлімді орнату) үшін ангарға әкетілді.
#жұлдызкеме
#жұлдызкеме
👍2
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Blue Origin компаниясы New Glenn зымыранының қону тіреулерін ашатын механизмді сынақтан өткізді.
👍2