93. «ҚЫЗЫЛ АЛЫП»
«Жұлдыздар мен тұмандықтар» номинациясының қысқа тізіміне енген — Бенс Тот.
The Red Giant by Bence Toth
Astronomy Photographer of the Year 2023
Sződliget, Pest, Hungary, 6–10, 12, 14 and 15 February 2023
#астрофото2023
«Жұлдыздар мен тұмандықтар» номинациясының қысқа тізіміне енген — Бенс Тот.
The Red Giant by Bence Toth
Astronomy Photographer of the Year 2023
Sződliget, Pest, Hungary, 6–10, 12, 14 and 15 February 2023
#астрофото2023
👍2
ҚЫТАЙ КЕМЕСІ ҒАРЫШ СТАНСАСЫНА ЖЕТТІ
2024 жылғы 26 көкекте Қытайдың кезекті Шэньчжоу-18 ғарыш кемесі Тяньгун ғарыш стансасына түйісті. Ол Цзюцюань ғарыш айлағынан Чанчжэн-2F зымыранымен бейсенбіде ұшырылған еді. Жаңа келген Е Гуанфу (2-ші ғарыштық сапары), Ли Цун (1) мен Ли Гуансуды (1) алдыңғы экипаж мүшелері Тан Хонбо (2), Тан Шэнцзе (1) мен Цзян Шинлин (1) қарсы алды.
Шэньчжоу-18 ғарышта алты ай болуы тиіс. Ол — ҚХР-дың 13-ші ұшқышты миссиясы. Қытай ғарышкерлерінің жалпы саны 22-ге жетті.
Фото: CMS
#ҚытайҒарышта
2024 жылғы 26 көкекте Қытайдың кезекті Шэньчжоу-18 ғарыш кемесі Тяньгун ғарыш стансасына түйісті. Ол Цзюцюань ғарыш айлағынан Чанчжэн-2F зымыранымен бейсенбіде ұшырылған еді. Жаңа келген Е Гуанфу (2-ші ғарыштық сапары), Ли Цун (1) мен Ли Гуансуды (1) алдыңғы экипаж мүшелері Тан Хонбо (2), Тан Шэнцзе (1) мен Цзян Шинлин (1) қарсы алды.
Шэньчжоу-18 ғарышта алты ай болуы тиіс. Ол — ҚХР-дың 13-ші ұшқышты миссиясы. Қытай ғарышкерлерінің жалпы саны 22-ге жетті.
Фото: CMS
#ҚытайҒарышта
👍3
АЙДЫҢ ТОЛЫҚ ГЕОЛОГИЯЛЫҚ КАРТАСЫ
2020 жылы АҚШ Геологиялық қызметі, НАСА және Ай мен планеталар институтымен бірлесе отырып, бүкіл ай бетінің алғашқы кешенді картасын жасады. Картаның масштабы 1:5 000 000, бұл рекордтық ажыратым.
Картаның негізіне Apollo экспедициялары деректері бойынша жасалған алты аймақтық карта алынды. Олар автомат зондтар хабарлаған мәліметтермен толықтырылды.
Ай бетінің жалпы ауданы 38 млн км², бұл Африка ауданынан сәл көп. Табиғи серігіміздің 16%-н «теңіздер», яғни қатып қалған базальт лава жапқан жазықтар алып жатыр. Олардың көпшілігі Айдың бергі бетінде. Ал арғы бетте кратерлер басым, теңіздер аз.
Credit: USGS
2020 жылы АҚШ Геологиялық қызметі, НАСА және Ай мен планеталар институтымен бірлесе отырып, бүкіл ай бетінің алғашқы кешенді картасын жасады. Картаның масштабы 1:5 000 000, бұл рекордтық ажыратым.
Картаның негізіне Apollo экспедициялары деректері бойынша жасалған алты аймақтық карта алынды. Олар автомат зондтар хабарлаған мәліметтермен толықтырылды.
Ай бетінің жалпы ауданы 38 млн км², бұл Африка ауданынан сәл көп. Табиғи серігіміздің 16%-н «теңіздер», яғни қатып қалған базальт лава жапқан жазықтар алып жатыр. Олардың көпшілігі Айдың бергі бетінде. Ал арғы бетте кратерлер басым, теңіздер аз.
Credit: USGS
👍3
ЕСІЛ АҒАДЫ... ҚАЙ БАҒЫТТА?
Өткенде Қызылжарды басқан Есілдің мол суы Ресейдің Түмен облысына жетті. 28 көкекте кешке Абат ауданының орталығы Абатское қыстағында Есілдің деңгейі 1213 см-ге дейін көтерілді. Бұл қауіпті деңгейден 253 см жоғары.
Ал журналист Руслан Ерботаның айтуынша, керісінше, Солтүстік Қазақстанды Ресейден келген су басып жатыр. Мұндай болса тамаша ғой, Астанадан Аралға дейін канал қазамыз да, Солтүстік Мұзды мұхиттың таусылмас суымен теңізді тез-ақ толтырып аламыз.
#геодерек
Өткенде Қызылжарды басқан Есілдің мол суы Ресейдің Түмен облысына жетті. 28 көкекте кешке Абат ауданының орталығы Абатское қыстағында Есілдің деңгейі 1213 см-ге дейін көтерілді. Бұл қауіпті деңгейден 253 см жоғары.
Ал журналист Руслан Ерботаның айтуынша, керісінше, Солтүстік Қазақстанды Ресейден келген су басып жатыр. Мұндай болса тамаша ғой, Астанадан Аралға дейін канал қазамыз да, Солтүстік Мұзды мұхиттың таусылмас суымен теңізді тез-ақ толтырып аламыз.
#геодерек
❤1😁1
«АРДАГЕР» САТЫНЫҢ ҒҰМЫРЫ АЯҚТАЛДЫ
Қолданыстағы Falcon 9 үдеткіштерінің ең ескісі — B1060 бірінші сатысы 28 көкекте 20-шы рет ұшырылып, жақында B1062 жасаған рекордты қайталады. Зымыран жалпы массасы 1450 кг болатын еуропалық екі Galileo навигациялық жерсерігін (№№29, 30) биіктігі 22 950 км дөңгелек орта жермаңы орбитаға шығарды.
Бұл миссияның ерекшеліктері:
1. Galileo алғаш рет америкалық тасығышпен ұшырылды. Өйткені Еуропа Одағы ресейлік Союз-СТ зымыранынан бас тартты, Ariane 5 енді жоқ, ал Ariane 6 әлі дайын емес. Сондықтан SpaceX компаниясымен 4 жерсерік ұшыруға шарт жасалды.
2. Соңғы 1,5 жылдағы 146 миссияда бірінші рет Falcon 9 сатысы кері қайтарылмады. Ауыр жүктемені орта жермаңы орбитаға шығару көп қуат қажет етеді, сондықтан 1-саты толық күшін осыған жұмсады. Отыны таусылған саты атмосферада жанып кетті, жанбаған қалдықтар мұхиттағы белгіленген аймаққа құлады.
3. Ұшырылым құны стандарт $67 млн орнына $95 млн болды, бағада қайтарылмаған саты ғана емес, арнайы жетілдірілген 2-саты старттан 4 сағаттан кейін берген ақырғы ұзақ "дөңгелектеуші" импульс та ескерілді.
B1060 1-сатысы 2020 жылғы 30 маусымнан бастап, жалпы саны 860 жерсерік көтерген еді. Ол тарихта алғаш болып 13-ші мәрте қолданылған.
#зымыранұшыру
Қолданыстағы Falcon 9 үдеткіштерінің ең ескісі — B1060 бірінші сатысы 28 көкекте 20-шы рет ұшырылып, жақында B1062 жасаған рекордты қайталады. Зымыран жалпы массасы 1450 кг болатын еуропалық екі Galileo навигациялық жерсерігін (№№29, 30) биіктігі 22 950 км дөңгелек орта жермаңы орбитаға шығарды.
Бұл миссияның ерекшеліктері:
1. Galileo алғаш рет америкалық тасығышпен ұшырылды. Өйткені Еуропа Одағы ресейлік Союз-СТ зымыранынан бас тартты, Ariane 5 енді жоқ, ал Ariane 6 әлі дайын емес. Сондықтан SpaceX компаниясымен 4 жерсерік ұшыруға шарт жасалды.
2. Соңғы 1,5 жылдағы 146 миссияда бірінші рет Falcon 9 сатысы кері қайтарылмады. Ауыр жүктемені орта жермаңы орбитаға шығару көп қуат қажет етеді, сондықтан 1-саты толық күшін осыған жұмсады. Отыны таусылған саты атмосферада жанып кетті, жанбаған қалдықтар мұхиттағы белгіленген аймаққа құлады.
3. Ұшырылым құны стандарт $67 млн орнына $95 млн болды, бағада қайтарылмаған саты ғана емес, арнайы жетілдірілген 2-саты старттан 4 сағаттан кейін берген ақырғы ұзақ "дөңгелектеуші" импульс та ескерілді.
B1060 1-сатысы 2020 жылғы 30 маусымнан бастап, жалпы саны 860 жерсерік көтерген еді. Ол тарихта алғаш болып 13-ші мәрте қолданылған.
#зымыранұшыру
👍2
114. УЭББ АТБАСЫ ТҰМАНДЫҒЫНЫҢ ТЕҢДЕССІЗ АЙҚЫН СУРЕТТЕРІН ТҮСІРДІ
Джеймс Уэбб ғарыштық телескопының MIRI мен NIRCam аспаптары Атбасы тұмандығының тарихтағы ең айқын инфрақызыл кескіндерін алды. Олар әйгілі тұмандықтың бір бөлігінің күрделілігін теңдессіз кеңістік ажыратыммен паш етеді.
Кескіндер Үшарқар-Таразы (Орион) шоқжұлдызындағы Орион B молекулалық бұлтының батыс жағын көрсетеді. Тозаң мен газдың турбулентті бұлттарынан бізден 1300 жарық жылындағы Атбасы тұмандығы шығып тұр.
Коллапстағы жұлдызаралық заттан құралған тұмандықты таяу ыстық жұлдыздың жарығы жарқыратып тұр. Атбасы маңындағы газ бұлттары ендігі сейіліп кеткен, бірақ шошайған бағанадағы жуан түйдектерді бұзу қиынырақ. Астрономдардың есебінше, бес миллион жылдан соң Атбасы да ыдырап кетеді. Кескін тұмандықтағы газ-тозаңды құрылымның төбесінің жарық шетін бейнелейді.
Атбасы тұмандығы — фотодиссоциация облысы (PDR). Мұндай облыста жас ауыр жұлдыздардың ультракүлгін жарығы осы жұлдыздар төңірегіндегі толық иондалған газ бен оларды туғызатын бұлттар арасында бейтарап, жылы газды аймақ түзеді. PDR-лар шығаратын жарық — Әлемдегі жұлдызаралық материяның эволюциясын басқаратын физикалық және химиялық процестерді зерттеуге көмектесетін теңдессіз құрал.
Джеймс Уэбб ғарыштық телескопының MIRI мен NIRCam аспаптары Атбасы тұмандығының тарихтағы ең айқын инфрақызыл кескіндерін алды. Олар әйгілі тұмандықтың бір бөлігінің күрделілігін теңдессіз кеңістік ажыратыммен паш етеді.
Кескіндер Үшарқар-Таразы (Орион) шоқжұлдызындағы Орион B молекулалық бұлтының батыс жағын көрсетеді. Тозаң мен газдың турбулентті бұлттарынан бізден 1300 жарық жылындағы Атбасы тұмандығы шығып тұр.
Коллапстағы жұлдызаралық заттан құралған тұмандықты таяу ыстық жұлдыздың жарығы жарқыратып тұр. Атбасы маңындағы газ бұлттары ендігі сейіліп кеткен, бірақ шошайған бағанадағы жуан түйдектерді бұзу қиынырақ. Астрономдардың есебінше, бес миллион жылдан соң Атбасы да ыдырап кетеді. Кескін тұмандықтағы газ-тозаңды құрылымның төбесінің жарық шетін бейнелейді.
Атбасы тұмандығы — фотодиссоциация облысы (PDR). Мұндай облыста жас ауыр жұлдыздардың ультракүлгін жарығы осы жұлдыздар төңірегіндегі толық иондалған газ бен оларды туғызатын бұлттар арасында бейтарап, жылы газды аймақ түзеді. PDR-лар шығаратын жарық — Әлемдегі жұлдызаралық материяның эволюциясын басқаратын физикалық және химиялық процестерді зерттеуге көмектесетін теңдессіз құрал.
👍2
115. АТБАСЫ ТҰМАНДЫҒЫ ЕВКЛИД, ХАББЛ, УЭББ ТЕЛЕСКОПТАРЫ КӨЗІМЕН
Бірінші фотоны ESA-ның Euclid телескопы 2023 жылы қарашада түсірген. Екінші сурет — NASA/ESA Hubble обсерваториясы 2013 жылы алған танымал кескін. Теңдессіз ажыратымдағы үшінші фотоны NASA/ESA/CSA Webb телескопының NIRCam аспабы 2024 жылдың қаңтарында түсірді.
Credit:
ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, image processing by J.-C. Cuillandre (CEA Paris-Saclay), G. Anselmi, NASA, ESA, and the Hubble Heritage Team (AURA/STScI), ESA/Webb, CSA, K. Misselt (University of Arizona) and A. Abergel (IAS/University Paris-Saclay, CNRS), M. Zamani (ESA/Webb)
Бірінші фотоны ESA-ның Euclid телескопы 2023 жылы қарашада түсірген. Екінші сурет — NASA/ESA Hubble обсерваториясы 2013 жылы алған танымал кескін. Теңдессіз ажыратымдағы үшінші фотоны NASA/ESA/CSA Webb телескопының NIRCam аспабы 2024 жылдың қаңтарында түсірді.
Credit:
ESA/Euclid/Euclid Consortium/NASA, image processing by J.-C. Cuillandre (CEA Paris-Saclay), G. Anselmi, NASA, ESA, and the Hubble Heritage Team (AURA/STScI), ESA/Webb, CSA, K. Misselt (University of Arizona) and A. Abergel (IAS/University Paris-Saclay, CNRS), M. Zamani (ESA/Webb)
👍4
ГЕОГРАФИЯ ЖӘНЕ СУ ҚАУІПСІЗДІГІ ИНСТИТУТЫ ҒАЛЫМДАРЫМЕН ӘҢГІМЕ
85 жылдық тарихы бар академиялық География институты қазір Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің «География және су қауіпсіздігі институты» деп аталады. Институттың құрамында төрт зертханадан тұратын «ҚР Су қауіпсіздігі мәселелері мен шешімдері» орталығы бар.
Су таси бастағалы екі ай дегенде, бір журналист осындай институт барын біліп, гидролог, гидрометеоролог ғалымдармен сұхбат өткізіпті. Бұл қазақ журналистикасы мен География институтының тарихындағы алғашқы кездесу болып шығуы әбден мүмкін. Тарихи сұхбатқа сілтеме.
#қазақстанғылымы
85 жылдық тарихы бар академиялық География институты қазір Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі Ғылым комитетінің «География және су қауіпсіздігі институты» деп аталады. Институттың құрамында төрт зертханадан тұратын «ҚР Су қауіпсіздігі мәселелері мен шешімдері» орталығы бар.
Су таси бастағалы екі ай дегенде, бір журналист осындай институт барын біліп, гидролог, гидрометеоролог ғалымдармен сұхбат өткізіпті. Бұл қазақ журналистикасы мен География институтының тарихындағы алғашқы кездесу болып шығуы әбден мүмкін. Тарихи сұхбатқа сілтеме.
#қазақстанғылымы
YouTube
Объем воды увеличивается - что говорят гидрологи Казахстана
Подкаст с гидрологами о ситуации паводков в Казахстане.
Абай Сейфулла - https://instagram.com/abay_seifulla
Abay LIVE - https://instagram.com/abay.live
#НоводнениеКазахстан #AbayLive
Абай Сейфулла - https://instagram.com/abay_seifulla
Abay LIVE - https://instagram.com/abay.live
#НоводнениеКазахстан #AbayLive
❤2
ГИДРОМЕТЕОРОЛОГПЕН ӘҢГІМЕ
Дегенмен біздің журналистер тасқын басында гидрогеологтарды жоқтаса (бұл кісілер жерасты суларын зерттейді!), қазір сушы, мелиоратор, гидротехник мамандар мен гидролог, гидрометеоролог ғалымдар болатынын біліп қалды. Міне, тағы бір гидрометеоролог-климатологпен сұхбаттың сілтемесін берейік.
Әңгіменің қысқаша мазмұны:
1. Дүние жүзі елдері жаһандық жылынуға байланысты климатты зерттеуді үдетіп жатқанда, Қазақстанда Гидрометеорология ғылыми-зерттеу институты жабылып қалған.
2. Оның орнын басқан «Жасыл даму» орталығында климатолог жоқ, экономист-заңгерлер көмір қышқыл газын шығару квоталарын бөлумен және "утильсбор" жинаумен айналысады.
3. Қазгидрометті қаржыландыру жалақы мен жанар-жағар май, электр энергиясын, т.б. төлеуден артылмайды.
4. Орта буын мамандарын (техниктерді) даярлайтын оқу орны жоқ.
5. Метеопост, гидропост техниктерінің жалақысы 120 000 шамасында, бұлармен семинар, білім жетілдіру өткізуге қаржы жоқ.
6. Қазгидрометтің Гидрографиялық партиясы (гидрограф - міне, тағы бір мамандықты білдік) жабылып қалған.
...
Бұл сұхбатты да толық көріп шығыңыздар.
#қазақстанғылымы
Дегенмен біздің журналистер тасқын басында гидрогеологтарды жоқтаса (бұл кісілер жерасты суларын зерттейді!), қазір сушы, мелиоратор, гидротехник мамандар мен гидролог, гидрометеоролог ғалымдар болатынын біліп қалды. Міне, тағы бір гидрометеоролог-климатологпен сұхбаттың сілтемесін берейік.
Әңгіменің қысқаша мазмұны:
1. Дүние жүзі елдері жаһандық жылынуға байланысты климатты зерттеуді үдетіп жатқанда, Қазақстанда Гидрометеорология ғылыми-зерттеу институты жабылып қалған.
2. Оның орнын басқан «Жасыл даму» орталығында климатолог жоқ, экономист-заңгерлер көмір қышқыл газын шығару квоталарын бөлумен және "утильсбор" жинаумен айналысады.
3. Қазгидрометті қаржыландыру жалақы мен жанар-жағар май, электр энергиясын, т.б. төлеуден артылмайды.
4. Орта буын мамандарын (техниктерді) даярлайтын оқу орны жоқ.
5. Метеопост, гидропост техниктерінің жалақысы 120 000 шамасында, бұлармен семинар, білім жетілдіру өткізуге қаржы жоқ.
6. Қазгидрометтің Гидрографиялық партиясы (гидрограф - міне, тағы бір мамандықты білдік) жабылып қалған.
...
Бұл сұхбатты да толық көріп шығыңыздар.
#қазақстанғылымы
YouTube
Климаттың өзгеруін экономистер мен заңгерлер бақылап отыр - сарапшы
Қазақстанның гидрометеорологтар мен климатологтар одағының төрағасы Мереке Абдрахметов ХАЛЫҚ ҮНІ журналисіне сұқбат беріп, биыл көктемгі су тасқынына нақты қандай факторлар әсер еткенін, табиғи апатқа жауапты органдар неден қателескенін айтып берді.
Сарапшы…
Сарапшы…
💔3
94. «ШЫҒЫС ПЕРДЕДЕГІ ЖАРҚАНАТ — ӘЛДЕ ЖАПАЛАҚ ПА?»
«Жұлдыздар мен тұмандықтар» номинациясының қысқа тізіміне енген — Брендан Кинч.
Перде (Вуаль) тұмандығының бір бөлігі.
Bat in Eastern Veil - Or Is It an Owl? by Brendan Kinch
Astronomy Photographer of the Year 2023
Cartagena, Spain, 20 August 2022
#астрофото2023
«Жұлдыздар мен тұмандықтар» номинациясының қысқа тізіміне енген — Брендан Кинч.
Перде (Вуаль) тұмандығының бір бөлігі.
Bat in Eastern Veil - Or Is It an Owl? by Brendan Kinch
Astronomy Photographer of the Year 2023
Cartagena, Spain, 20 August 2022
#астрофото2023
👍1
3 МАМЫР — ДҮНИЕЖҮЗІЛІК КҮН КҮНІ
Күн массаны секундына 4,26 миллион тонна өнімділікпен энергияға айналдырады, бұл секундына 38,460 септиллион ватт энергия шығарумен барабар. Жер бетінде мұншама энергия шығару үшін 1 820 000 000 «Патша-бомбаны» — адамзат тарихында жасалған ең қуатты термоядролық бомбаны жаруға тура келер еді.
Сүйікті жұлдызымыз жайлы басқа да мәліметтер — ойнату тізімінде.
Фото: Triff, Shutterstock лицензиясымен
Күн массаны секундына 4,26 миллион тонна өнімділікпен энергияға айналдырады, бұл секундына 38,460 септиллион ватт энергия шығарумен барабар. Жер бетінде мұншама энергия шығару үшін 1 820 000 000 «Патша-бомбаны» — адамзат тарихында жасалған ең қуатты термоядролық бомбаны жаруға тура келер еді.
Сүйікті жұлдызымыз жайлы басқа да мәліметтер — ойнату тізімінде.
Фото: Triff, Shutterstock лицензиясымен
👍2
БОСАҒАДАҒЫ FALCON 9
Кеше Калифорниядан ұшырылған Falcon 9 зымыранының 2-сатысы Украина мен Ресей аумағынан да бақыланды. Мына фото Новгород облысында жергілікті уақытпен кешкі 11 шамасында түсірілген (Қазақстанда 3 мамыр, түнгі 1). Maxar компаниясының WorldView Legion 1 & 2 жерсеріктерін гелиосинхрон орбитаға шығарған тасығыштың B1061 нөмірлі 1-сатысы үшінші болып 20-шы рет қолданылды.
Суреттен халқымыз Босаға атайтын астеризм анық көрініп тұр. Босағаның сол жақтауын Егіздер шоқжұлдызының альфасы мен бетасы Кастор мен Поллукс, оң жақтауын — Жетекшінің ең жарық екі жұлдызы Капелла (қазақша Айдасон) мен Менкалинан құрайды. Бұл жұлдызөрнек мамыр айында қараңғы түскен соң батыстан байқалады.
Фото авторы: Жанна Малярова
#зымыранұшыру
Кеше Калифорниядан ұшырылған Falcon 9 зымыранының 2-сатысы Украина мен Ресей аумағынан да бақыланды. Мына фото Новгород облысында жергілікті уақытпен кешкі 11 шамасында түсірілген (Қазақстанда 3 мамыр, түнгі 1). Maxar компаниясының WorldView Legion 1 & 2 жерсеріктерін гелиосинхрон орбитаға шығарған тасығыштың B1061 нөмірлі 1-сатысы үшінші болып 20-шы рет қолданылды.
Суреттен халқымыз Босаға атайтын астеризм анық көрініп тұр. Босағаның сол жақтауын Егіздер шоқжұлдызының альфасы мен бетасы Кастор мен Поллукс, оң жақтауын — Жетекшінің ең жарық екі жұлдызы Капелла (қазақша Айдасон) мен Менкалинан құрайды. Бұл жұлдызөрнек мамыр айында қараңғы түскен соң батыстан байқалады.
Фото авторы: Жанна Малярова
#зымыранұшыру
👍2👀1
ҚЫТАЙ ТАРИХТА АЛҒАШ БОЛЫП АЙДЫҢ АРҒЫ БЕТІНЕН ТОПЫРАҚ ӘКЕЛЕТІН ЧАНЪЭ-6 МИССИЯСЫН ҰШЫРДЫ
2024 жылғы 3 мамырда Вэньчань ғарыш айлағынан көтерілген Чанчжэн-5 ауыр зымыраны жалпы массасы 8,2 тонна төрт аппараттан тұратын Чанъэ-6 миссиясын Айға аттандырды. 53 күндік миссияның басты мақсаты — тарихта алғаш рет Айдың арғы бетінен топырақ алып келу. Топырақ оңтүстік жартышардағы Оңтүстік полюс — Эйткен алып соққы бассейнінде орналасқан Аполлон кратерінен алынады. Бұл ғалымдарға ай мантиясының көне үлгілерін Жердегі зертханаларда талдауға мүмкіндік береді.
Чанъэ-6 2020 жылы желтоқсанда бергі беттегі Рюмкер шыңы маңынан 1,7 кг топырақ жеткізген Чанъэ-5 миссиясы аппараттарының қосалқы даналарынан құралған. Олар алдымен аймаңы орбитаға шығады, содан соң үшеуі (қайтарылатын капсула, қону және көтерілу модульдері) Айға қонады. Бұрғы көмегімен алынған топырақ үлгісі капсулаға салынады. Көтерілетін модуль аймаңы орбитада қызметтік модульмен түйісіп, капсуланы береді. Ақыры қызметтік модуль капсуланы Жерге алып келіп, атмосфераға тастап жібереді. Схема күрделі көрінгенімен, 2020 жылы оның барлық кезеңдері сәтті орындалған еді.
Тек бұл жолғы ерекшелік — миссияның Айдың арғы бетінде өтуі. Бұл да қиындық туғызбас, өйткені Қытай — Айдың бізге көрінбейтін жағына аппарат қондырған жалғыз ел. 2019 жылы қаңтарда қонған Чанъэ-4 лендері мен Юйту-2 ровері Фон Карман кратері ішінде әлі күнге жұмыс істеп тұр. Арғы беттегі аппараттармен байланысты биыл наурызда ұшырылған Queqiao-2 ретрансляторы қамтамасыз етеді.
Chang'e-6 миссиясы құрамында Ай экзосферасындағы радонды тіркейтін DORN француз аспабы, реголиттің күн желімен әсерлесуі туғызатын теріс иондарды тіркейтін NILS швед аспабы, италиялық INRRI лазерлік ретрорефлекторы мен пәкістандық ICUBE-Q кубсаты да бар.
#ҚытайҒарышта
2024 жылғы 3 мамырда Вэньчань ғарыш айлағынан көтерілген Чанчжэн-5 ауыр зымыраны жалпы массасы 8,2 тонна төрт аппараттан тұратын Чанъэ-6 миссиясын Айға аттандырды. 53 күндік миссияның басты мақсаты — тарихта алғаш рет Айдың арғы бетінен топырақ алып келу. Топырақ оңтүстік жартышардағы Оңтүстік полюс — Эйткен алып соққы бассейнінде орналасқан Аполлон кратерінен алынады. Бұл ғалымдарға ай мантиясының көне үлгілерін Жердегі зертханаларда талдауға мүмкіндік береді.
Чанъэ-6 2020 жылы желтоқсанда бергі беттегі Рюмкер шыңы маңынан 1,7 кг топырақ жеткізген Чанъэ-5 миссиясы аппараттарының қосалқы даналарынан құралған. Олар алдымен аймаңы орбитаға шығады, содан соң үшеуі (қайтарылатын капсула, қону және көтерілу модульдері) Айға қонады. Бұрғы көмегімен алынған топырақ үлгісі капсулаға салынады. Көтерілетін модуль аймаңы орбитада қызметтік модульмен түйісіп, капсуланы береді. Ақыры қызметтік модуль капсуланы Жерге алып келіп, атмосфераға тастап жібереді. Схема күрделі көрінгенімен, 2020 жылы оның барлық кезеңдері сәтті орындалған еді.
Тек бұл жолғы ерекшелік — миссияның Айдың арғы бетінде өтуі. Бұл да қиындық туғызбас, өйткені Қытай — Айдың бізге көрінбейтін жағына аппарат қондырған жалғыз ел. 2019 жылы қаңтарда қонған Чанъэ-4 лендері мен Юйту-2 ровері Фон Карман кратері ішінде әлі күнге жұмыс істеп тұр. Арғы беттегі аппараттармен байланысты биыл наурызда ұшырылған Queqiao-2 ретрансляторы қамтамасыз етеді.
Chang'e-6 миссиясы құрамында Ай экзосферасындағы радонды тіркейтін DORN француз аспабы, реголиттің күн желімен әсерлесуі туғызатын теріс иондарды тіркейтін NILS швед аспабы, италиялық INRRI лазерлік ретрорефлекторы мен пәкістандық ICUBE-Q кубсаты да бар.
#ҚытайҒарышта
👍1
5/6 МАМЫР 2024 — ЭТА-АКВАРИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫНЫҢ ШЫҢЫ
19 көкек — 28 мамыр аралығында Көнек (Суқұйғыш) шоқжұлдызынан ŋ-Акваридалар атты жұлдыз жаңбыры жауады. Ағынның көзі — әйгілі Галлей кометасынан қалған шаңды жолақ. Жер бұл жолақты жылына екі рет басып өтеді. сөйтіп ол қазандағы Орионидаларға де себепкер.
Эта-Акваридалардың кең максимумы 3–10 мамыр аралығында, ал ағынның шыңы биыл мамырдың 5–нен 6–на қараған түнге болжанып отыр. Идеал жағдайда (тасқараңғы айсыз түні, радиант тастөбеде болғанда, көру қабілеті идеал адам) сағатына 50 метеорға дейін бақыланады, ал нақты өмірде он шақты аққан жұлдыз көрінсе де жаман болмас еді
Мамыр Акваридалары — бай және өте әдемі ағын. Тез ұшатын (66 км/сек) метеорлар жарық, ұзын ақ із қалдырады. Ағынның радианты (метеорлар шығып жатқан тәрізденетін нүкте) — Суқұйғыштың эта жұлдызы (лат. Eta Aquarii) маңында
Ағын Оңтүстік жартышардан жақсы бақыланады, ал Солтүстік жартышарда радиант таңға жақын шығады да, 1:30-нан 3:30-ға дейін биік көтеріліп үлгермейді. Жақсы хабар: биыл кетер Ай бақылауға кедергі келтірмейді.
Жұлдыз жауынын көру үшін, қараңғы жер тауып, оңтүстік-шығысқа бет бұрған жөн. Бағдар — Жазғы Үшбұрыш астеризмі. Сағат бір жарымнан таң атқанша, аспанның көкжиек пен Жазғы Үшбұрыш арасындағы бөлігіне көз тігу керек.
#астрокүнтізбе
19 көкек — 28 мамыр аралығында Көнек (Суқұйғыш) шоқжұлдызынан ŋ-Акваридалар атты жұлдыз жаңбыры жауады. Ағынның көзі — әйгілі Галлей кометасынан қалған шаңды жолақ. Жер бұл жолақты жылына екі рет басып өтеді. сөйтіп ол қазандағы Орионидаларға де себепкер.
Эта-Акваридалардың кең максимумы 3–10 мамыр аралығында, ал ағынның шыңы биыл мамырдың 5–нен 6–на қараған түнге болжанып отыр. Идеал жағдайда (тасқараңғы айсыз түні, радиант тастөбеде болғанда, көру қабілеті идеал адам) сағатына 50 метеорға дейін бақыланады, ал нақты өмірде он шақты аққан жұлдыз көрінсе де жаман болмас еді
Мамыр Акваридалары — бай және өте әдемі ағын. Тез ұшатын (66 км/сек) метеорлар жарық, ұзын ақ із қалдырады. Ағынның радианты (метеорлар шығып жатқан тәрізденетін нүкте) — Суқұйғыштың эта жұлдызы (лат. Eta Aquarii) маңында
Ағын Оңтүстік жартышардан жақсы бақыланады, ал Солтүстік жартышарда радиант таңға жақын шығады да, 1:30-нан 3:30-ға дейін биік көтеріліп үлгермейді. Жақсы хабар: биыл кетер Ай бақылауға кедергі келтірмейді.
Жұлдыз жауынын көру үшін, қараңғы жер тауып, оңтүстік-шығысқа бет бұрған жөн. Бағдар — Жазғы Үшбұрыш астеризмі. Сағат бір жарымнан таң атқанша, аспанның көкжиек пен Жазғы Үшбұрыш арасындағы бөлігіне көз тігу керек.
#астрокүнтізбе
YouTube
3–10 мамыр (шыңы 5/6 мамырда) — Эта Акваридалар метеор ағыны
19 көкек – 28 мамыр аралығында бақыланатын Эта Акваридалар метеор ағыны 2024 жылғы кең максимумына 3—10 мамыр аралығында жетеді. Ал мамырдың 5-нн 6-на қараған түндегі белсенділік шыңында сағатына 50 метеорға дейін көруге болады.
Метеорларды Галлей кометасы…
Метеорларды Галлей кометасы…
👍2
КҮНДЕ ҚУАТТЫ ЖАРҚЫЛДАР СЕРИЯСЫ БОЛДЫ
Қыста еуропалық және қытай жаңа жылдарын қуатты жарқылдармен атап өткен Күн өзінің төл мейрамын да (3 мамыр — Дүниежүзілік Күн күні) ескерусіз қалдырмады. Соңғы екі тәулікте ең жоғарғы X-кластағы екі жарқыл мен M-класты он шақты жарқыл тіркелді. Және М-жарқылдардың үшеуінің қуаты (M9.1, M8.4, M9.0) X-класқа 10-20% қана жетпей қалды.
Бұл жарқылдарды туғызған №3663 және №3664 күн дақтары топтары күн дискінің орта тұсында орналасқан еді, сондықтан тәжден атылған зат Жерге 6 мамырға қараған түні жетер деп болжануда. Ал 5 мамырда Алматы уақытымен 16:50-де №3663 дақтар тобынан үшінші X-класты жарқыл байқалды. Бұл топ қазір күн дискінің жоғарғы оң жағына ауып кеті, жаңа атылған тәж материясы Жерге жетер-жетпесі әзірге белгісіз.
Күн жарқылдары, олардың жіктелуі және Жерге әсері жайлы толығырақ — арнамызда кеше шыққан #бейнеролик те.
Credit: SDO/AIA
#күнциклі
Қыста еуропалық және қытай жаңа жылдарын қуатты жарқылдармен атап өткен Күн өзінің төл мейрамын да (3 мамыр — Дүниежүзілік Күн күні) ескерусіз қалдырмады. Соңғы екі тәулікте ең жоғарғы X-кластағы екі жарқыл мен M-класты он шақты жарқыл тіркелді. Және М-жарқылдардың үшеуінің қуаты (M9.1, M8.4, M9.0) X-класқа 10-20% қана жетпей қалды.
Бұл жарқылдарды туғызған №3663 және №3664 күн дақтары топтары күн дискінің орта тұсында орналасқан еді, сондықтан тәжден атылған зат Жерге 6 мамырға қараған түні жетер деп болжануда. Ал 5 мамырда Алматы уақытымен 16:50-де №3663 дақтар тобынан үшінші X-класты жарқыл байқалды. Бұл топ қазір күн дискінің жоғарғы оң жағына ауып кеті, жаңа атылған тәж материясы Жерге жетер-жетпесі әзірге белгісіз.
Күн жарқылдары, олардың жіктелуі және Жерге әсері жайлы толығырақ — арнамызда кеше шыққан #бейнеролик те.
Credit: SDO/AIA
#күнциклі