61. «КИРТИ СТАМБХ ПЕН ХРАМ ҮСТІНДЕГІ ЖАРТЫЛАЙ КҮН ТҰТЫЛУЫ»

«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Абхинав Сингхай
Читторгарх форты, Раджастхан, Үндістан. 25 қазан 2022 жыл.

Partial Solar Eclipse over Kirti Stambh and Temple, Chittorgarh Fort by Abhinav Singhai
Astronomy Photographer of the Year 2023
Chittorgarh, Rajasthan, India, 25 October 2022
#астрофото2023

SPACEX РЕКОРДШЫ ТАРИХИ САТЫДАН АЙРЫЛЫП ҚАЛДЫ

23 желтоқсанда ұшырылған Falcon 9 зымыранының B1058 нөмірлі 1-сатысы қайта қолдану рекордын 19-ға жеткізгенін жазғанбыз. B1058.19 деген жаңа индекске ие болған саты JRTI баржасына тағы да сәтті қонғанымен, Канаверал портына келе жатқан жолда аударылып қалды.

Қонып тұрған сатының салмағы қону тіреулеріне тең бөлінбеген екен. Мұхиттағы күшті толқын мен жел шайқалтқан үдеткіш палубада сырғанай бастағанда, бір тіреуге күш тым артық түскен. Мұндай жағдайда Octograbber роботы сатыны ұстай алмай қалып, ол құлап түскен. Омырылған сатының жоғарғы бөлігі порттан 160 км тұста суға батып кетті.

Қазіргі Falcon 9 үдеткіштерінің өздігінен теңгерілетін тіреулері қонғаннан кейін салмақты тең бөлісіп алады. Алайда қолданыстағы ең ескі саты, B1058, мұндай жүйемен жабдықталмаған екен.

Бұл тарихи үдеткіш тоғыз жыл үзілістен кейін астронавтарды Америка жерінен ғарышқа аттандырған еді. Ол сондай-ақ қайта қолдану рекордын бірнеше рет жаңартқан. Falcon 9-дың 1-сатылары әзірше 20 рет ұшуға сертификатталған. B1058 енді бір ұшып келгеннен кейін мұражайға қойылуы мүмкін еді.

SpaceX осы күнге дейін үдеткіштерді 256 рет сәтті қондыра алса, олардың 54-і құрғаққа, 202-сі жүзбе платформаға табан тіреді. Міне, екінші үдеткіш жағаға жете алмай қалып отыр. 2019 жылы Falcon Heavy-дің қайта қонған жалғыз орталық сатысы да суға құлап кеткен еді. Дүние жүзінде SpaceX-тен басқа ешбір зымыран ұшырушы ешбір сатыны қайта қолданып көрмегенін еске саламыз.

SLIM ЛЕНДЕРІ АЙМАҢЫ ОРБИТАҒА ШЫҚТЫ

Жапониялық SLIM ғарыш аппараты 25 желтоқсанда Ай маңындағы 4000 х 600 км эллипс орбитаға шықты. Апоселениі төмендей беретін орбита 2024 жылғы қаңтардың ортасында 600 км-лік дөңгелек орбитаға айналады. Содан соң периселенийді төмендету басталып, ол 19 қаңтарда 15 километрге жетеді.

SLIM (Smart Lander for Investigating Moon) лендері 20 қаңтарда Айдың бергі бетіндегі шағын Шиоли кратерінің беткейіне қонады. Ол Айға өте дәл (есептелген нүктеден 100 метрден аспайтын ауытқумен) қону технологиясын сынауы тиіс.

Credit: JAXA

ҮНДІ ҒАРЫШТЫҚ ТЕЛЕСКОПЫ КҮННІҢ БІРІНШІ СУРЕТІН АЛДЫ

Aditya-L1 күн обсерваториясының SUIT ультракүлгін телескопы 2023 жылғы 6 желтоқсанда Күннің толық дискінің алғашқы кескіндерін түсірді. 200–400 нанометр толқын ұзындығында 11 фильтр көмегімен алынған суреттерде Күн фотосферасы мен хромосферасындағы белсенді облыстар, флоккулалар мен талшықтар байқалып тұр.

Aditya-L1 биыл 2 қыркүйекте ұшырылды. Ол Күн-Жер жүйесінің L1 Лагранж нүктесі айналасындағы гало-орбитаға 2024 ж. 7 қаңтарда шықпақ. Жеті ғылыми аспаппен жарақтанған аппарат Күннің белсенді облыстарын, тәжден атылған затты, күн желі мен жұлдызымыздың сыртқы қабаттарын бес жыл бақылауы тиіс.

Aditya-L1 — Үндістанның екінші ғарыштық телескопы. Жеті жылдан бері 650 км жермаңы орбитада көп диапазондық (көрінетін жарық, ультракүлгін, рентген) Astrosat телескопы бақылау жүргізуде. Ал XPoSat рентген-поляриметриялық телескопының ұшырылымы 1 қаңтарға жоспарланған.
Фото: ISRO

ҚЫТАЙДЫҢ ҚҰПИЯ КОСМОПЛАНЫ ҚАЙТАДАН ОРБИТАДА

2023 жылғы 14 желтоқсанда Қытайдың эксперименттік көп мәрте қолданылатын ғарыштық ұшағы үшінші рет ұшырылды. Космопланның сипаттамалары құпия, бірақ оны көтерген Чанчжэн-2F зымыраны төмен жермаңы орбитаға 8 тоннадай жүктеме шығара алатыны белгілі. Және жүктеме қақпақтары ішіне сыю үшін ұшақтың қанат құлашы 4,2 метр шамасында болуы керек. Ол америкалық ұшқышсыз X-37B космопланына ұқсас деп болжанады.

Қытай ғарыш ұшағы 2020 жылы қыркүйекте орбитада екі күн болып қайтқан. Екінші миссия 2022 жылғы 4 тамыздан биылғы 8 мамырға дейін, 276 тәулікке созылды. Космоплан ұшу барысында бірнеше орбиталық маневр жасап, әлдебір жерсерікті ғарышқа шығарды.

Миссиялар арасындағы үзілістің қысқаруы Қытайдың екінші космоплан жасағанын айғақтауы мүмкін. АҚШ-та кезек ұшатын екі X-37B бары белгілі. Солардың бірінің кезекті ұшырылымы 29 желтоқсанға жоспарланып отыр.

#ҚытайҒарышта

YOUTUBE-ТА 13 МЛРД БЕЙНЕРОЛИК БАР ЕКЕН

Цифрлық энтузиастар қазір YouTube-те шамамен 13,3 млрд видео барын есептеп шығарған, солардың 4%-і ғана 10 000 реттен артық көрілген. Дереккөз.

Ал біздің арнадағы 565-тей роликтің 14-і ғана 10 000 көрілім жинаған екен. Бұл 2,5%-тің маңайында.

Қытай зымыранының Жерге оралуы. Абырой болғанда, бұл жолы бөктерге құлады, бірақ бірнеше жыл бұрын саты мектеп ауласына түскені есімізде. Қызғылт түтін — зымыран ішінде қалған гептил.

9-ШЫ FALCON HEAVY ҚҰПИЯ КОСМОПЛАНДЫ 7-ШІ МИССИЯҒА АТТАНДЫРДЫ

2023 жылғы 29 желтоқсанда, Алматы уақытымен таңғы 7:07-де SpaceX компаниясы Кеннеди ғарыш орталығының LC-39A ұшыру алаңынан тоғызыншы Falcon Heavy аса ауыр зымыранын ұшырды. Ол USSF-52 (OTV-7) миссиясы аясында АҚШ Ғарыш күштерінің Boeing X-37B ұшқышсыз космопланын көтерді. Құпия аппарат 185 км x 35188 км, еңкеюі 48° жермаңы орбитаға шығуы тиіс. X-37B осымен жалпы жетінші рет, ал нақты №2 кеме — төртінші рет ұшырылып отыр. Ұшырылым құны $130 млн.

Зымыранның жаңа B1084 орталық сатысы қайтарылмады, ал бесінші реттен қолданылған B1064, B1065 қапталдағы үдеткіштері LZ-1, LZ-2 алаңдарына тағы да сәтті қонды. Falcon Heavy 2023 жылы 5-ші рет ұшырылып, бір күнтізбелік жылда ең көп ұшқан аса ауыр зымыран атанды — жаңа әлем рекорды! 🏆 НАСА-ның Saturn V тасығышы тарихи 1969 жылы төрт рет самғаған еді.

Credit: John Kraus
#зымыранұшыру

1. Старт

2. Қапталдағы қос үдеткіштің ажырауы

3. 2-сатының орталық сатыдан ажырауы. Жүктеме құпия болғандықтан, оның 2-сатыдан ажырауы көрсетілмеді

4. Үдеткіштердің атмосфераға енгенде қозғағыштарын қосуы