57. «ЖАЙЫЛҒАН ЗІЛДЕР»
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Рафаэль Шмалл.
Күннің қанша жаста екенін қайдан білеміз?
Grazing Mammoths by Rafael Schmall
Astronomy Photographer of the Year 2023
Zselic Park of Stars, Zselickisfalud, Hungary, 24 September 2022
#астрофото2023
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Рафаэль Шмалл.
Күннің қанша жаста екенін қайдан білеміз?
Grazing Mammoths by Rafael Schmall
Astronomy Photographer of the Year 2023
Zselic Park of Stars, Zselickisfalud, Hungary, 24 September 2022
#астрофото2023
😁1
АҚШ ЗЫМЫРАН-ҒАРЫШ ӨНЕРКӘСІБІНІҢ ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
2023 жылғы 15 желтоқсанда Rocket Lab компаниясы Electron жеңіл зымыранын сәтті ұшырды. Бұл — қыркүйектегі апаттан кейінгі алғашқы, биылғы 10-шы (9 сәтті), компания тарихындағы 42-ші (38 сәтті) ұшырылым.
Relativity Space компаниясы болашақ Terran R ауыр зымыранының метан жағатын Aeon R қозғағышын алғашқы толыққанды тұтандыру сынағынан өткізді.
Бүгін, 18 желтоқсан, Алматы уақытымен 20:30-да Blue Origin компаниясы New Shepard суборбиталық кемесінің ұшқышсыз ғылыми миссиясын жүзеге асырады. NS-24 — 2022-нің қыркүйегіндегі апаттан соңғы бірінші старт. Абырой болғанда, кеме ол кезде де адамсыз ұшқан еді.
Firefly компаниясының Alpha жеңіл зымыранының 4-ші миссиясы 20 желтоқсанға жоспарланған. Ол Electronically Steerable Antenna демонстраторын төмен жермаңы орбитаға шығаруы тиіс. Қыркүйектегі 3-ші ұшырылым алғаш рет толықтай сәтті жасалған еді.
SpaceX Falcon Heavy аса ауыр зымыранының X-37B ғарыштық ұшағын 7-ші миссияға аттандыруы 28 желтоқсанға (Алматы уақытымен 29 желтоқсан, 06:00) шегерілді. Қазір космоплан тасығыштан ажыратылып, қосымша тексеріске жіберілді.
Желтоқсанда сондай-ақ ABL Space Systems компаниясының RS1 жеңіл зымыраны екінші рет сыналуы мүмкін. 10 қаңтардағы бірінші сынақ ұшырылым сәтсіз өткен.
ULA ұшыру операторының Vulcan Centaur ауыр зымыраны алғаш рет 2024 жылғы 8 қаңтарда ұшатын болды. Зымыранға толық отын құю сынағының екінші әрекеті ойдағыдай өтті. Ол Astrobotic компаниясының Peregrine лендерін Айға жөнелтуі тиіс. Дегенмен Вулканның дебюті тағы шегерілсе де таң қалмаймыз.
Сөйтіп, Intuitive Machines компаниясының Nova C ай лендері бәсекелесінен (дұрысы, НАСА-ның CLPS бағдарламасы аясындағы әріптесінен) ерте ұшуы ықтимал. Өйткені оны SpaceX Falcon 9 көтереді ғой! Бұл старт 13 қаңтарға межеленген. Жалпы, Falcon 9 осы жыл біткенше төрт рет ұшады деп жоспарланып отыр, ол миссияларға тоқталып жатпаймыз.
Ал Axiom Space компаниясының Ax-3 миссиясы 10 қаңтарда ұшырылатынын айтпаса болмайды. Crew Dragon C212.3 Freedom кемесі Халықаралық ғарыш стансасына төрт адамды жеткізеді, оның бірі — алғашқы түрік ғарышкері.
SpaceX қаңтарда сондай-ақ Super Heavy / Starship аса ауыр жүйесінің үшінші орбиталық сынағын өткізетін шығар. Старттың нақты мерзімі қосымша хабарланады, Starship S28 прототипі алғашқы тесттерге дайын.
Sierra Space компаниясының Dream Chaser қанатты кемесіне (фотода) Shooting Star жүк модулі орнатылып жатыр. Космоплан ХҒС-қа алғашқы демо-сапарға 2024-тің наурызында шығуы керек. Алайда миссия кейінге қалуы әбден мүмкін, бұл Vulcan Centaur-дың тұсаукесері қалай өтеріне байланысты.
Ақыры, Boeing корпорациясының Starliner ғарыш кемесінің жыр болған бірінші ұшқышты миссиясы 14 көкектен ерте басталмайтын болды. Әрине, бұл да соңғы түпкілікті мерзім емес. Старлайнер екі ғарышкерді ХҒС-қа апарып, алып келуі тиіс. Оны ULA-ның Atlas V ауыр зымыраны ұшырады.
2023 жылғы 15 желтоқсанда Rocket Lab компаниясы Electron жеңіл зымыранын сәтті ұшырды. Бұл — қыркүйектегі апаттан кейінгі алғашқы, биылғы 10-шы (9 сәтті), компания тарихындағы 42-ші (38 сәтті) ұшырылым.
Relativity Space компаниясы болашақ Terran R ауыр зымыранының метан жағатын Aeon R қозғағышын алғашқы толыққанды тұтандыру сынағынан өткізді.
Бүгін, 18 желтоқсан, Алматы уақытымен 20:30-да Blue Origin компаниясы New Shepard суборбиталық кемесінің ұшқышсыз ғылыми миссиясын жүзеге асырады. NS-24 — 2022-нің қыркүйегіндегі апаттан соңғы бірінші старт. Абырой болғанда, кеме ол кезде де адамсыз ұшқан еді.
Firefly компаниясының Alpha жеңіл зымыранының 4-ші миссиясы 20 желтоқсанға жоспарланған. Ол Electronically Steerable Antenna демонстраторын төмен жермаңы орбитаға шығаруы тиіс. Қыркүйектегі 3-ші ұшырылым алғаш рет толықтай сәтті жасалған еді.
SpaceX Falcon Heavy аса ауыр зымыранының X-37B ғарыштық ұшағын 7-ші миссияға аттандыруы 28 желтоқсанға (Алматы уақытымен 29 желтоқсан, 06:00) шегерілді. Қазір космоплан тасығыштан ажыратылып, қосымша тексеріске жіберілді.
Желтоқсанда сондай-ақ ABL Space Systems компаниясының RS1 жеңіл зымыраны екінші рет сыналуы мүмкін. 10 қаңтардағы бірінші сынақ ұшырылым сәтсіз өткен.
ULA ұшыру операторының Vulcan Centaur ауыр зымыраны алғаш рет 2024 жылғы 8 қаңтарда ұшатын болды. Зымыранға толық отын құю сынағының екінші әрекеті ойдағыдай өтті. Ол Astrobotic компаниясының Peregrine лендерін Айға жөнелтуі тиіс. Дегенмен Вулканның дебюті тағы шегерілсе де таң қалмаймыз.
Сөйтіп, Intuitive Machines компаниясының Nova C ай лендері бәсекелесінен (дұрысы, НАСА-ның CLPS бағдарламасы аясындағы әріптесінен) ерте ұшуы ықтимал. Өйткені оны SpaceX Falcon 9 көтереді ғой! Бұл старт 13 қаңтарға межеленген. Жалпы, Falcon 9 осы жыл біткенше төрт рет ұшады деп жоспарланып отыр, ол миссияларға тоқталып жатпаймыз.
Ал Axiom Space компаниясының Ax-3 миссиясы 10 қаңтарда ұшырылатынын айтпаса болмайды. Crew Dragon C212.3 Freedom кемесі Халықаралық ғарыш стансасына төрт адамды жеткізеді, оның бірі — алғашқы түрік ғарышкері.
SpaceX қаңтарда сондай-ақ Super Heavy / Starship аса ауыр жүйесінің үшінші орбиталық сынағын өткізетін шығар. Старттың нақты мерзімі қосымша хабарланады, Starship S28 прототипі алғашқы тесттерге дайын.
Sierra Space компаниясының Dream Chaser қанатты кемесіне (фотода) Shooting Star жүк модулі орнатылып жатыр. Космоплан ХҒС-қа алғашқы демо-сапарға 2024-тің наурызында шығуы керек. Алайда миссия кейінге қалуы әбден мүмкін, бұл Vulcan Centaur-дың тұсаукесері қалай өтеріне байланысты.
Ақыры, Boeing корпорациясының Starliner ғарыш кемесінің жыр болған бірінші ұшқышты миссиясы 14 көкектен ерте басталмайтын болды. Әрине, бұл да соңғы түпкілікті мерзім емес. Старлайнер екі ғарышкерді ХҒС-қа апарып, алып келуі тиіс. Оны ULA-ның Atlas V ауыр зымыраны ұшырады.
👍1
110. УРАН ІРІ ПЛАНМЕН
Уэбб ғарыштық телескопының NIRCam камерасы Уранның Солтүстік полюсіндегі маусымдық поляр мұз жамылғысының теңдессіз айқын кескінін алды. Уэббтың тамаша сезімталдығы мұзды алыптың бұлыңғыр сақиналарын, соның ішінде көрінбес Дзетаны — ерекше әлсіз, сирек ең жақын сақинаны байқауға да мүмкіндік берді. Суретке сондай-ақ 27 белгілі серіктің тоғызы, тіпті сақина ішіндегі кейбір кішкенелері түсіп қалған.
Джеймс Уэбб телескопы бұрын да Уранның ғаламат кескіндерін түсірген еді. Жетінші планета, оның серіктері мен сақиналары жайлы толығырақ — роликте.
Credit: NASA, ESA, CSA, STScI
Уэбб ғарыштық телескопының NIRCam камерасы Уранның Солтүстік полюсіндегі маусымдық поляр мұз жамылғысының теңдессіз айқын кескінін алды. Уэббтың тамаша сезімталдығы мұзды алыптың бұлыңғыр сақиналарын, соның ішінде көрінбес Дзетаны — ерекше әлсіз, сирек ең жақын сақинаны байқауға да мүмкіндік берді. Суретке сондай-ақ 27 белгілі серіктің тоғызы, тіпті сақина ішіндегі кейбір кішкенелері түсіп қалған.
Джеймс Уэбб телескопы бұрын да Уранның ғаламат кескіндерін түсірген еді. Жетінші планета, оның серіктері мен сақиналары жайлы толығырақ — роликте.
Credit: NASA, ESA, CSA, STScI
🤯2
SH B10 мен Starship S28 прототиптері Старбейстегі старт кешеніне жеткізілді. Олар Starship жүйесінің үшінші орбиталық ұшырылымы алдындағы сынақтардан өтпек.
Credit: SpaceX
Credit: SpaceX
ЧАНДРАЯН-3 МИССИЯСЫНЫҢ ЖОРЫҚ САТЫСЫ ЖЕР МАҢЫНА ОРАЛДЫ
Үндістан ғарыштық зерттеулер ұйымы (ISRO) тағы бір тамаша жетісткке қол жеткізді. Тамызда Ай бетіне қонған Chandrayaan-3 миссиясының Vikram лендері мен Pragyan роверін жеткізіп тастаған жорық модулі Жер маңына қайтты. Бұған оның бортында 100 килограмнан астам отын қалғаны көмектесті.
1,54 млн км-лік бірінші перигейінен 22 қарашада өткен модуль қазір еңкеюі 27 градус, периоды 13 тәулік жермаңы орбитада. Жер оның SHAPE спектрополяриметрінің көзқарас аясына енген сайын бақыланып тұрмақ. Сатының сәтті оралуы Үндістанның болашақ Айдан топырақ әкелу жобасы үшін өте маңызды.
Credit: ISRO
Үндістан ғарыштық зерттеулер ұйымы (ISRO) тағы бір тамаша жетісткке қол жеткізді. Тамызда Ай бетіне қонған Chandrayaan-3 миссиясының Vikram лендері мен Pragyan роверін жеткізіп тастаған жорық модулі Жер маңына қайтты. Бұған оның бортында 100 килограмнан астам отын қалғаны көмектесті.
1,54 млн км-лік бірінші перигейінен 22 қарашада өткен модуль қазір еңкеюі 27 градус, периоды 13 тәулік жермаңы орбитада. Жер оның SHAPE спектрополяриметрінің көзқарас аясына енген сайын бақыланып тұрмақ. Сатының сәтті оралуы Үндістанның болашақ Айдан топырақ әкелу жобасы үшін өте маңызды.
Credit: ISRO
👍1
58. «КҮН ДАҚТАРЫ: AR2993 / AR2994»
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Тристан Кэмпбелл.
Sunspots: AR2993 / AR2994 by Tristan Campbell
Astronomy Photographer of the Year 2023
Harrogate, UK, 21 April 2022
#астрофото2023
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Тристан Кэмпбелл.
Sunspots: AR2993 / AR2994 by Tristan Campbell
Astronomy Photographer of the Year 2023
Harrogate, UK, 21 April 2022
#астрофото2023
ЖЫЛДЫҢ 200-ШІ СӘТТІ ОРБИТАЛЫҚ ҰШЫРЫЛЫМЫ
2023 жылғы 19 желтоқсанда SpaceX компаниясы кезекті Starlink-6.34 миссиясын жүзеге асырды. Ол дүние жүзі бойынша биылғы 200-ші сәтті орбиталық ұшырылым болды. 🔔 Космонавтика тарихында ешқашан бір күнтізбелік жылда мұнша зымыран өз міндетін ойдағыдай орындамаған.
200 сәтті ұшырылымның 92-сі (яғни 46%-і) бір ғана жекеменшік ғарыш компаниясының еншісінде! Басқа толып жатқан компаниялар мен дүние жүзі елдерінің мемлекеттік ғарыш мекемелері бірігіп, 108 сәтті миссия орындай алды.
Credit: SpaceX
#зымыранұшыру
2023 жылғы 19 желтоқсанда SpaceX компаниясы кезекті Starlink-6.34 миссиясын жүзеге асырды. Ол дүние жүзі бойынша биылғы 200-ші сәтті орбиталық ұшырылым болды. 🔔 Космонавтика тарихында ешқашан бір күнтізбелік жылда мұнша зымыран өз міндетін ойдағыдай орындамаған.
200 сәтті ұшырылымның 92-сі (яғни 46%-і) бір ғана жекеменшік ғарыш компаниясының еншісінде! Басқа толып жатқан компаниялар мен дүние жүзі елдерінің мемлекеттік ғарыш мекемелері бірігіп, 108 сәтті миссия орындай алды.
Credit: SpaceX
#зымыранұшыру
🔥2
111. ГАЛАКТИКАЛАР ЖИЫНЫ
Назарларыңыздағы фото Уэбб ғарыштық телескопының теңдессіз сезімталдығын айғақтайды. Береника Шашы шоқжұлдызындағы SDSS J1226+2152 галактикалар шоғыры фондағы алыс галактикалар кескінін бұрмалап, жарық дақтары мен жолақтарына айналдырып жіберген. Бұл — гравитациялық линзалау құбылысының айқын үлгісі. Ол ғарыштағы өте ауыр нысандар кеңістік-уақыттың өзін деформациялап, ар жақтан келе жатқан жарықты ауытқытқанда байқалады.
Шоғыр мен ол бұрмалап әрі ұлғайтқан алыс галактикалар көрінісін пішіні мен өлшемі неше түрлі галактика қоршап тұр. Аспанның осы бөлігіндегі титтей жарық нүктелердің ешқайсы жұлдыз емес, бір-бір галактика. Бозғылт ақшыл галактикалардың көбі Үлкен Жарылыстан 2–3 миллиард жыл өткендегі қарқынды жұлдызтүзілу дәуірінде туған. Бұл заманды Ғарыштық Талтүс деп атайды. Ал қызыл және тоқсары түсті кішкентай жүйелер одан да ерте түзілген.
Credit: ESA/Webb, NASA & CSA, J. Rigby and the JWST TEMPLATES team
Назарларыңыздағы фото Уэбб ғарыштық телескопының теңдессіз сезімталдығын айғақтайды. Береника Шашы шоқжұлдызындағы SDSS J1226+2152 галактикалар шоғыры фондағы алыс галактикалар кескінін бұрмалап, жарық дақтары мен жолақтарына айналдырып жіберген. Бұл — гравитациялық линзалау құбылысының айқын үлгісі. Ол ғарыштағы өте ауыр нысандар кеңістік-уақыттың өзін деформациялап, ар жақтан келе жатқан жарықты ауытқытқанда байқалады.
Шоғыр мен ол бұрмалап әрі ұлғайтқан алыс галактикалар көрінісін пішіні мен өлшемі неше түрлі галактика қоршап тұр. Аспанның осы бөлігіндегі титтей жарық нүктелердің ешқайсы жұлдыз емес, бір-бір галактика. Бозғылт ақшыл галактикалардың көбі Үлкен Жарылыстан 2–3 миллиард жыл өткендегі қарқынды жұлдызтүзілу дәуірінде туған. Бұл заманды Ғарыштық Талтүс деп атайды. Ал қызыл және тоқсары түсті кішкентай жүйелер одан да ерте түзілген.
Credit: ESA/Webb, NASA & CSA, J. Rigby and the JWST TEMPLATES team
👀2
Starship S28 прототипінің барлық алты қозғағышы толық ұзақтықтағы тұтандыру сынағынан өтті.
👎1
59. «МӘЛІМ ТҰЗАҚ»
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Эдуардо Шабергер Пупо.
Loop Prominence by Eduardo Schaberger Poupeau
Astronomy Photographer of the Year 2023
Rafaela, Santa Fe, Argentina, 13 September 2022
#астрофото2023
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Эдуардо Шабергер Пупо.
Loop Prominence by Eduardo Schaberger Poupeau
Astronomy Photographer of the Year 2023
Rafaela, Santa Fe, Argentina, 13 September 2022
#астрофото2023
👍1
22 ЖЕЛТОҚСАН 2023 — ҚЫСҚЫ КҮН ТОҚЫРАУЫ
🌞 22 желтоқсанда Орал уақытымен 8:27-де Күн аспан экваторынан оңтүстікке қарай барынша қашық нүктесіне жетеді. Бұл астрономиялық оқиға «Желтоқсандағы күн тоқырауы» деп аталады.
🌞 Бүгін Солтүстік жартышарда астрономиялық қыс, ал оңтүстік жартышарда жаз басталады. Солтүстік жартышарда ең қысқа жарық күні мен ең ұзақ түн бақыланбақ.
🌞 22 желтоқсанда Орал ендігінде Күннің талтүстегі (13:32) көкжиектен биіктігі 15,4° болады. Күн осы биіктікті 18–25 желтоқсан аралығында "ұстап тұрады", яғни "тоқырағандай" тәрізденеді.
🌞 Күннің бүгінгі талтүстегі биіктігі — жыл бойғы ең төмені, ал 26 желтоқсаннан бастап ол біртіндеп көтеріле бастайды. Бүгін Күн 128° оңтүстік-шығыстан шығып, 232° оңтүстік-батыста батады да, көкте ең қысқа доға сызады.
🌞 Оралда Күн көкжиектен 9:36-да шығып, 17:29-да батады, жарық күнінің ұзақтығы 7 сағат 52 минут 31 секунд болмақ. Салыстыру үшін, 21 маусымдағы Жазғы күн тоқырауы датасында ол 16 сағат 35 минут 16 секундқа созылған.
🌞 21 маусымда Күн 5:18-де 49° солтүстік-шығыстан шығып, 21:53-те 311° солтүстік-батыста батты, талтүсте (13:36) 62,2° биіктікке дейін көтерілді.
Қосымша дерек — бейнероликте
#астрокүнтізбе
🌞 22 желтоқсанда Орал уақытымен 8:27-де Күн аспан экваторынан оңтүстікке қарай барынша қашық нүктесіне жетеді. Бұл астрономиялық оқиға «Желтоқсандағы күн тоқырауы» деп аталады.
🌞 Бүгін Солтүстік жартышарда астрономиялық қыс, ал оңтүстік жартышарда жаз басталады. Солтүстік жартышарда ең қысқа жарық күні мен ең ұзақ түн бақыланбақ.
🌞 22 желтоқсанда Орал ендігінде Күннің талтүстегі (13:32) көкжиектен биіктігі 15,4° болады. Күн осы биіктікті 18–25 желтоқсан аралығында "ұстап тұрады", яғни "тоқырағандай" тәрізденеді.
🌞 Күннің бүгінгі талтүстегі биіктігі — жыл бойғы ең төмені, ал 26 желтоқсаннан бастап ол біртіндеп көтеріле бастайды. Бүгін Күн 128° оңтүстік-шығыстан шығып, 232° оңтүстік-батыста батады да, көкте ең қысқа доға сызады.
🌞 Оралда Күн көкжиектен 9:36-да шығып, 17:29-да батады, жарық күнінің ұзақтығы 7 сағат 52 минут 31 секунд болмақ. Салыстыру үшін, 21 маусымдағы Жазғы күн тоқырауы датасында ол 16 сағат 35 минут 16 секундқа созылған.
🌞 21 маусымда Күн 5:18-де 49° солтүстік-шығыстан шығып, 21:53-те 311° солтүстік-батыста батты, талтүсте (13:36) 62,2° биіктікке дейін көтерілді.
Қосымша дерек — бейнероликте
#астрокүнтізбе
YouTube
21 желтоқсан — Қысқы күн тоқырауы
Желтоқсанның 21-і не 22-інде, Жердің қай тұсынан қараса да, Күн аспанда жыл бойғы ең оңтүстік нүктеге жетеді. Солтүстік жартышарда, бұл күні Күн ең төмен, ең қысқа жол жүреді.
Күн бір орында тоқтағандай көрінетіндіктен, құбылыс желтоқсандағы күн тоқырауы…
Күн бір орында тоқтағандай көрінетіндіктен, құбылыс желтоқсандағы күн тоқырауы…
ЖАЗҒЫ КҮН ТОҚЫРАУЫНАН ҚЫСҚЫ КҮН ТОҚЫРАУЫНА ДЕЙІН
Мына кескін — фотоқағазға камера-обскура арқылы 183 тәулік бойы үзіліссіз түскен жарықтың көрінісі. Ол Күннің Португалияның Мертола елді мекені үстіндегі жарты жылдық жолын бейнелейді. Экспозиция 2022 жылғы 21 маусымдағы Жазғы күн тоқырауынан басталып, 21 желтоқсандағы Қысқы күн тоқырауымен аяқталған. Биылғы қысқы тоқырау 22 желтоқсанда Алматы уақытымен 9:27-де тіркелді.
Image Credit & Copyright: José Zarcos Palma
#астрокүнтізбе
Мына кескін — фотоқағазға камера-обскура арқылы 183 тәулік бойы үзіліссіз түскен жарықтың көрінісі. Ол Күннің Португалияның Мертола елді мекені үстіндегі жарты жылдық жолын бейнелейді. Экспозиция 2022 жылғы 21 маусымдағы Жазғы күн тоқырауынан басталып, 21 желтоқсандағы Қысқы күн тоқырауымен аяқталған. Биылғы қысқы тоқырау 22 желтоқсанда Алматы уақытымен 9:27-де тіркелді.
Image Credit & Copyright: José Zarcos Palma
#астрокүнтізбе
❤2
60. «КҮН ТОҚЫРАУЫНАН КҮН ТОҚЫРАУЫНА ДЕЙІН»
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Джем Өзкесер мен Түнч Тезел.
Күннің 2022 жылғы 21 маусымнан 21 желтоқсанға дейінгі жолы. Бурса, Түркия.
From Solstice to Solstice by Cem Özkeser and Tunç Tezel
Astronomy Photographer of the Year 2023
Bursa, Turkey, 21 June to 21 December 2022
#астрофото2023
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Джем Өзкесер мен Түнч Тезел.
Күннің 2022 жылғы 21 маусымнан 21 желтоқсанға дейінгі жолы. Бурса, Түркия.
From Solstice to Solstice by Cem Özkeser and Tunç Tezel
Astronomy Photographer of the Year 2023
Bursa, Turkey, 21 June to 21 December 2022
#астрофото2023
👍2