53. «ҚАРАҢҒЫ ЖҰЛДЫЗ»
Гринуич Корольдік обсерваториясы өткізген «Жыл астрофотографы-2023» конкурсының жүлделі жұмыстарымен одан әрі танысайық.
Ендігі кезекте — «Біздің Күн» номинациясы.
«Біздің Күн» номинациясындағы 2-орын — Питер Уорд.
Күнге төтенше тар жолақты H-альфа-сәулелену фильтрі арқылы қарағанда, магнит өрісінің өткінші сызықтары, жіпшелер, жарқылдар, спикулалар мен протуберанецтер байқалады. Күннің қалыпты бейнесінің өңін айналдыру арқылы жасалған кескін ең жақын жұлдыздың шеті маңындағы белсенділікті паш етеді. Біздің жұлдыз жайлы қысқа да нұсқа — бейнероликте.
Dark Star by Peter Ward
Astronomy Photographer of the Year 2023
Taken in Barden Ridge, New South Wales, Australia, 4 January 2023
Equipment used: Astro-Physics 130GTX telescope, Coronado 90 mm lens, Paramount PMEII mount, QHY533M camera, 1170 mm f/9, best 4% used of 2,000 x 1/20-second exposures (4 seconds total exposure)
#астрофото2023
Гринуич Корольдік обсерваториясы өткізген «Жыл астрофотографы-2023» конкурсының жүлделі жұмыстарымен одан әрі танысайық.
Ендігі кезекте — «Біздің Күн» номинациясы.
«Біздің Күн» номинациясындағы 2-орын — Питер Уорд.
Күнге төтенше тар жолақты H-альфа-сәулелену фильтрі арқылы қарағанда, магнит өрісінің өткінші сызықтары, жіпшелер, жарқылдар, спикулалар мен протуберанецтер байқалады. Күннің қалыпты бейнесінің өңін айналдыру арқылы жасалған кескін ең жақын жұлдыздың шеті маңындағы белсенділікті паш етеді. Біздің жұлдыз жайлы қысқа да нұсқа — бейнероликте.
Dark Star by Peter Ward
Astronomy Photographer of the Year 2023
Taken in Barden Ridge, New South Wales, Australia, 4 January 2023
Equipment used: Astro-Physics 130GTX telescope, Coronado 90 mm lens, Paramount PMEII mount, QHY533M camera, 1170 mm f/9, best 4% used of 2,000 x 1/20-second exposures (4 seconds total exposure)
#астрофото2023
👍1
54. «КҮНДЕГІ ІРІ ЖАРҚЫЛ»
«Біздің Күн» номинациясындағы жоғары баға — Мехмет Ергүн.
Бұл кескін де H-альфа күн телескопы көмегімен алынған. Одан Күннің сол жақ бөлігіндегі жарқылды көреміз. Күн жарқылы — Күн бетіндегі магнит энергиясының кенет шапшуы. Олар өте үлкен мөлшерге жетуі мүмкін, мысалы осы кескіндегі жарқылдың ұзындығы 700 000 км шамасында, яғни Жер диаметрінен 55 есе үлкен. Күндегі қуатты бір жарқыл жайлы — видеода.
The Great Solar Flare by Mehmet Ergün
Astronomy Photographer of the Year 2023
Taken in Traisen, Germany, 4 September 2022
Equipment used: LUNT LS60 B1200 Double Stack telescope, Rainbow RST-135 mount, Player One Astronomy Neptune-M 178M camera, 500 mm f/8.3, Gain 13 , 1.5 second exposure
#астрофото2023
«Біздің Күн» номинациясындағы жоғары баға — Мехмет Ергүн.
Бұл кескін де H-альфа күн телескопы көмегімен алынған. Одан Күннің сол жақ бөлігіндегі жарқылды көреміз. Күн жарқылы — Күн бетіндегі магнит энергиясының кенет шапшуы. Олар өте үлкен мөлшерге жетуі мүмкін, мысалы осы кескіндегі жарқылдың ұзындығы 700 000 км шамасында, яғни Жер диаметрінен 55 есе үлкен. Күндегі қуатты бір жарқыл жайлы — видеода.
The Great Solar Flare by Mehmet Ergün
Astronomy Photographer of the Year 2023
Taken in Traisen, Germany, 4 September 2022
Equipment used: LUNT LS60 B1200 Double Stack telescope, Rainbow RST-135 mount, Player One Astronomy Neptune-M 178M camera, 500 mm f/8.3, Gain 13 , 1.5 second exposure
#астрофото2023
👍1
ТАРИХТА ТҰҢҒЫШ РЕТ ЖЕРСЕРІКТЕР МЕТАН ЖАҒАТЫН ЗЫМЫРАНМЕН ҰШЫРЫЛДЫ
Шілдеде қытайлық Landspace компаниясының ZhuQue-2 тасығышы орбитаға шыға алған алғашқы метан зымыран атанған еді. Ал 2023 жылғы 9 желтоқсанда ол алғаш рет орбитаға пайдалы жүктеме шығарды: Jinquan компаниясының үш шағын жерсерігін. Бұл — ZhuQue-2-нің үшінші ұшырылымы, біріншісі сәтсіз болған.
Landspace 1-сатысы кері қайтарылатын ауыр зымыран жасап жатқанын жақында жазған едік. ZhuQue-3 сырттай Falcon 9-ға қатты ұқсағанымен, отын ретінде керосин емес, метан қолданады. Табиғи газдың көгілдір жалыны кешегі ұшырылым фотосынан жақсы байқалып тұр.
#ҚытайҒарышта #зымыранұшыру
Шілдеде қытайлық Landspace компаниясының ZhuQue-2 тасығышы орбитаға шыға алған алғашқы метан зымыран атанған еді. Ал 2023 жылғы 9 желтоқсанда ол алғаш рет орбитаға пайдалы жүктеме шығарды: Jinquan компаниясының үш шағын жерсерігін. Бұл — ZhuQue-2-нің үшінші ұшырылымы, біріншісі сәтсіз болған.
Landspace 1-сатысы кері қайтарылатын ауыр зымыран жасап жатқанын жақында жазған едік. ZhuQue-3 сырттай Falcon 9-ға қатты ұқсағанымен, отын ретінде керосин емес, метан қолданады. Табиғи газдың көгілдір жалыны кешегі ұшырылым фотосынан жақсы байқалып тұр.
#ҚытайҒарышта #зымыранұшыру
ХАББЛ ЖҰМЫСЫН ЖАЛҒАСТЫРДЫ
2023 жылғы 8 желтоқсанда Хаббл ғарыштық телескопы негізгі Wide Field Camera 3 және Advanced Camera for Survey камераларының көмегімен ғылыми бақылауға қайта кірісті. Қос спектрограф жұмысты кейінірек жалғастырады. Бағдарлау жүйесіндегі гироскоптардың бірі 19 қарашадан бастап бірнеше рет істен шығып, телескоп қауіпсіз режимге өтуге мәжбүр болған. Үш белсенді қозғағыш-маховик қазір қалыпты жұмыс істеп тұр.
Осы жақсы жаңалықтың құрметіне, Хабблдың орбитадағы 31-ші жылы қол жеткізген жетістіктері жайлы роликті көруге шақырамыз.
#бейнеролик
2023 жылғы 8 желтоқсанда Хаббл ғарыштық телескопы негізгі Wide Field Camera 3 және Advanced Camera for Survey камераларының көмегімен ғылыми бақылауға қайта кірісті. Қос спектрограф жұмысты кейінірек жалғастырады. Бағдарлау жүйесіндегі гироскоптардың бірі 19 қарашадан бастап бірнеше рет істен шығып, телескоп қауіпсіз режимге өтуге мәжбүр болған. Үш белсенді қозғағыш-маховик қазір қалыпты жұмыс істеп тұр.
Осы жақсы жаңалықтың құрметіне, Хабблдың орбитадағы 31-ші жылы қол жеткізген жетістіктері жайлы роликті көруге шақырамыз.
#бейнеролик
YouTube
Хабблға 31 жыл: Өлім аузындағы алып жұлдыз
НАСА-ның Хаббл ғарыштық телескопы ұшырылуының 31 жылдығы құрметіне, астрономдар оны біздің галактикадағы ең жарық жұлдыздың бірі, жарқын газ-тозаң сәулежиек қоршаған «Әйгілі жұлдызға» бұрды. Хаббл жобасының аға ғылыми қызметкері доктор Дженнифер Уайзман осы…
❤1👍1
9-ШЫ FALCON HEAVY ҚҰПИЯ КОСМОПЛАНДЫ 7-ШІ МИССИЯҒА АТТАНДЫРАДЫ
2023 жылғы 12 желтоқсанда, Алматы уақытымен таңғы 7:14-те SpaceX компаниясы Кеннеди ғарыш орталығының LC-39A ұшыру алаңынан тоғызыншы Falcon Heavy аса ауыр зымыранын ұшырады. Ол USSF-52 (OTV-7) миссиясы аясында АҚШ Ғарыш күштерінің Boeing X-37B ұшқышсыз космопланын жермаңы орбитаға шығаруы тиіс.
Жаңа B1084 орталық сатысы қайтарылмайды, ал биылдыққа бесінші мәрте көтерілетін B1064, B1065 қапталдағы үдеткіштері тағы да LZ-1, LZ-2 алаңдарына қонуы тиіс. X-37B осымен жалпы жетінші рет, ал нақты №2 кеме — төртінші рет ұшырылмақ.
Credit: SpaceX
#зымыранұшыру
2023 жылғы 12 желтоқсанда, Алматы уақытымен таңғы 7:14-те SpaceX компаниясы Кеннеди ғарыш орталығының LC-39A ұшыру алаңынан тоғызыншы Falcon Heavy аса ауыр зымыранын ұшырады. Ол USSF-52 (OTV-7) миссиясы аясында АҚШ Ғарыш күштерінің Boeing X-37B ұшқышсыз космопланын жермаңы орбитаға шығаруы тиіс.
Жаңа B1084 орталық сатысы қайтарылмайды, ал биылдыққа бесінші мәрте көтерілетін B1064, B1065 қапталдағы үдеткіштері тағы да LZ-1, LZ-2 алаңдарына қонуы тиіс. X-37B осымен жалпы жетінші рет, ал нақты №2 кеме — төртінші рет ұшырылмақ.
Credit: SpaceX
#зымыранұшыру
КОРЕЙ КОМПАНИЯСЫ ҚАЙТА ҚОЛДАНЫЛАТЫН МЕТАН ЗЫМЫРАН ҰШЫРМАҚ
Оңтүстік Кореяның Perigee Space стартапы Blue Whale 1 зымыранын жасап жатыр. Оның өлшемдері 21 м x 1,6 м, старттағы массасы 20 т. Отыны — метан, тотықтырғышы — оттегі. Зымыран Falcon 9 секілді қозғағыш көмегімен 4 тіреуге қона алады. Тасығыш төмен жермаңы орбитаға 150 кг, гелиоснхрон орбитаға — 170 кг шығарады. Ұшырылым құны $3 млн-нан аспауы тиіс. Алғашқы старт 2024-тің қарашасына межеленген. «Көк кит» теңізден ұшырылған алғашқы метан зымыран атанбақ.
Оңтүстік Кореяның Perigee Space стартапы Blue Whale 1 зымыранын жасап жатыр. Оның өлшемдері 21 м x 1,6 м, старттағы массасы 20 т. Отыны — метан, тотықтырғышы — оттегі. Зымыран Falcon 9 секілді қозғағыш көмегімен 4 тіреуге қона алады. Тасығыш төмен жермаңы орбитаға 150 кг, гелиоснхрон орбитаға — 170 кг шығарады. Ұшырылым құны $3 млн-нан аспауы тиіс. Алғашқы старт 2024-тің қарашасына межеленген. «Көк кит» теңізден ұшырылған алғашқы метан зымыран атанбақ.
PSYCHE ҒАРЫШ АППАРАТЫ ТҮСІРГЕН АЛҒАШҚЫ КЕСКІН
НАСА Psyche планетааралық стансасының борттық камерасы түсірген бірінші суретті жариялады. 68 кадрдан құрастырылған мозаикада Балық шоқжұлдызындағы аспан облысы бейнеленген. Psyche 8 қарашада Холл иондық қозғағыштарын бірінші рет қосып көрді. Ал 14 қарашада Жерден 16 миллион км қашықтықтан DSOS лазерлік байланыс жүйесі алғаш сыналды.
Зонд Негізгі астероидтар белдеуіндегі (16) Психея астероидына 2029 жылы тамызда жетуі тиіс. Темір мен никельге бай ауыр дене Күн жүйесі ғұмырының басында қираған протопланета ядросы не оның сынығы деп саналады. 26 ай зерттеу барысында Psyche астероидтың қалай түзілгенін анықтап, осы теорияны тексеруі тиіс. Арнамызда бұл миссия жайлы жеке ролик барын еске саламыз.
Credit: NASA / JPL-Caltech / ASU
НАСА Psyche планетааралық стансасының борттық камерасы түсірген бірінші суретті жариялады. 68 кадрдан құрастырылған мозаикада Балық шоқжұлдызындағы аспан облысы бейнеленген. Psyche 8 қарашада Холл иондық қозғағыштарын бірінші рет қосып көрді. Ал 14 қарашада Жерден 16 миллион км қашықтықтан DSOS лазерлік байланыс жүйесі алғаш сыналды.
Зонд Негізгі астероидтар белдеуіндегі (16) Психея астероидына 2029 жылы тамызда жетуі тиіс. Темір мен никельге бай ауыр дене Күн жүйесі ғұмырының басында қираған протопланета ядросы не оның сынығы деп саналады. 26 ай зерттеу барысында Psyche астероидтың қалай түзілгенін анықтап, осы теорияны тексеруі тиіс. Арнамызда бұл миссия жайлы жеке ролик барын еске саламыз.
Credit: NASA / JPL-Caltech / ASU
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
ҚЫТАЙЛЫҚ ПРОТОТИП ТАҒЫ СӘТТІ ҚАРҒЫДЫ
2023 жылғы 10 желтоқсанда iSpace компаниясы болашақ Hyperbola-2 зымыранының екінші секіру сынағын өткізді. 342 м биіктікке қарғыған SQX-2Y прототипі 63 секундтан соң ұшқан жерінен 50 м аулаққа қонды. Демонстратордың өлшемдері 17 x 3,3 м, онда метанды сұйық оттегінде жағатын тартымы 15 тонна-күш бір JD-1 қозғағышы тұр. Ол қарашада 178 метрге көтерілген еді. Компания секіру биіктігін біртіндеп 100 километрге жеткізбекші.
Hyperbola-2 бірінші сатысы қайта қолданылатын екі сатылы зымыран болмақ. Машинаның жалпы ұзындығы 28 метр. Ол 500 км гелиосинхрон орбитаға 1100 кг-нан астам, ал 1-сатысы қайтарылған жағдайда — 800 кг пайдалы жүктеме шығара алады.
#ҚытайҒарышта
2023 жылғы 10 желтоқсанда iSpace компаниясы болашақ Hyperbola-2 зымыранының екінші секіру сынағын өткізді. 342 м биіктікке қарғыған SQX-2Y прототипі 63 секундтан соң ұшқан жерінен 50 м аулаққа қонды. Демонстратордың өлшемдері 17 x 3,3 м, онда метанды сұйық оттегінде жағатын тартымы 15 тонна-күш бір JD-1 қозғағышы тұр. Ол қарашада 178 метрге көтерілген еді. Компания секіру биіктігін біртіндеп 100 километрге жеткізбекші.
Hyperbola-2 бірінші сатысы қайта қолданылатын екі сатылы зымыран болмақ. Машинаның жалпы ұзындығы 28 метр. Ол 500 км гелиосинхрон орбитаға 1100 кг-нан астам, ал 1-сатысы қайтарылған жағдайда — 800 кг пайдалы жүктеме шығара алады.
#ҚытайҒарышта
🔥1
Cуықта жүрген, әлде жүгірген жөн бе? Мұндай аязда дұрысы үйден шықпау, дегенмен... видеода
14 ЖЕЛТОҚСАНҒА ҚАРАҒАН ТҮНІ ГЕМИНИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫ ШЫҢЫНА ЖЕТЕДІ
МЕТЕОРЛАР — Жер атмосферасында жанған ғарыштағы тас сынықтары. Олар орасан жылдамдықпен қозғалады, мысалы, Геминиданың жылдамдығы сағатына 130 000 километрдей. Атмосфераның жоғарғы қабатындағы үйкелістен сынықтар қатты қызып, оларды қоршаған ауа жарқырай бастайды. Тас тез қирап, жоқ болады, ал оның жарқыраған ізін жерден "аққан жұлдыз" түрінде көреміз.
Жер бетіндегі кез келген нүктеден бір түнде орта есеппен 6 кездейсоқ метеор көрінеді. Бірақ Жер жылына бірнеше рет өз жолында жатқан комета қалдықтарының үстін басып өтеді. Бұл кездері метеорлар саны күрт артып, МЕТЕОР АҒЫНДАРЫ бақыланады.
Геминидалардың ерекшелігі — оларды кометаның емес, 3200 Фаэтон атты астероидтың қалдықтары туғызады. Олар аспанның кез келген тұсынан көрінеді, бірақ отты іздер бір нүктеден шыққандай болады. Бұл нүкте РАДИАНТ деп аталады және ол Егіздер (латынша Gemini) шоқжұлдызында.
Геминидалардың тағы бір қасиеті — басқа ағындардай кейде көл, кейде шөл емес, жыл сайынғы саны тұрақты және біршама мол. Биыл сағатына 120 метеор күтіледі, әрине бұл тас қараңғы, бақылауға қолайлы жерден қарағанда. Іс жүзінде сағатына 60–70 метеор көрінсе де жаман болмас еді.
Геминидалар өте жарық, түрлі түсті із қалдырады. БОЛИДТЕР, яғни Шолпаннан жарық метеорлар да кездесуі мүмкін. Геминидалар біршама баяу (35 км/сек), өйткені ағын Жерге қарсы емес, бір бағытта қозғалады.
Ай жаңа ғана туғандықтан, бақылауға тамаша мүмкіндік бар. Ағынды, Егіздер көтерілген соң, түнгі сағат екіден кейін бақылаған жөн. Бірақ радиантқа көз тігу міндет емес, шалқалап аспанға қарап жатса да болады. Әрине, ауылдық жердегі немесе таудағы көрініс тамаша, дегенмен қаладан да бірнеше жарық метеор көре аласыз.
Қосымша дерек — Геминидаларға арналған арнайы роликте.
#астрокүнтізбе
МЕТЕОРЛАР — Жер атмосферасында жанған ғарыштағы тас сынықтары. Олар орасан жылдамдықпен қозғалады, мысалы, Геминиданың жылдамдығы сағатына 130 000 километрдей. Атмосфераның жоғарғы қабатындағы үйкелістен сынықтар қатты қызып, оларды қоршаған ауа жарқырай бастайды. Тас тез қирап, жоқ болады, ал оның жарқыраған ізін жерден "аққан жұлдыз" түрінде көреміз.
Жер бетіндегі кез келген нүктеден бір түнде орта есеппен 6 кездейсоқ метеор көрінеді. Бірақ Жер жылына бірнеше рет өз жолында жатқан комета қалдықтарының үстін басып өтеді. Бұл кездері метеорлар саны күрт артып, МЕТЕОР АҒЫНДАРЫ бақыланады.
Геминидалардың ерекшелігі — оларды кометаның емес, 3200 Фаэтон атты астероидтың қалдықтары туғызады. Олар аспанның кез келген тұсынан көрінеді, бірақ отты іздер бір нүктеден шыққандай болады. Бұл нүкте РАДИАНТ деп аталады және ол Егіздер (латынша Gemini) шоқжұлдызында.
Геминидалардың тағы бір қасиеті — басқа ағындардай кейде көл, кейде шөл емес, жыл сайынғы саны тұрақты және біршама мол. Биыл сағатына 120 метеор күтіледі, әрине бұл тас қараңғы, бақылауға қолайлы жерден қарағанда. Іс жүзінде сағатына 60–70 метеор көрінсе де жаман болмас еді.
Геминидалар өте жарық, түрлі түсті із қалдырады. БОЛИДТЕР, яғни Шолпаннан жарық метеорлар да кездесуі мүмкін. Геминидалар біршама баяу (35 км/сек), өйткені ағын Жерге қарсы емес, бір бағытта қозғалады.
Ай жаңа ғана туғандықтан, бақылауға тамаша мүмкіндік бар. Ағынды, Егіздер көтерілген соң, түнгі сағат екіден кейін бақылаған жөн. Бірақ радиантқа көз тігу міндет емес, шалқалап аспанға қарап жатса да болады. Әрине, ауылдық жердегі немесе таудағы көрініс тамаша, дегенмен қаладан да бірнеше жарық метеор көре аласыз.
Қосымша дерек — Геминидаларға арналған арнайы роликте.
#астрокүнтізбе
YouTube
13/14, 14/15 желтоқсан – Геминидалар метеор ағыны. Бұл не? Олар қайдан келеді?
4–16 желтоқсанда көрінетін Геминидалар метеор ағыны 2025 жылы шыңына желтоқсанның 14-і күні 13:00-де жетеді. Демек 13-нен 14-не және 14-нен 15-не қараған түндері аққан жұлдыздар молаяды. Бұл түндері сағатына 120 метеорға дейін бақыланады. 32-35 км/сек жылдамдықпен…
👀1
55. «FALCON'НЫҢ КҮН БЕТІМЕН ӨТУІ»
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Майкл Сили.
Мерритт-Айленд қорығы, Тайтусвилл, Флорида, АҚШ, 18 қаңтар 2023 жыл.
Falcon Solar Transit by Michael Seeley
Astronomy Photographer of the Year 2023
Merritt Island Wildlife Refuge, Titusville, Florida, USA, 18 January 2023
#астрофото2023
«Біздің Күн» номинациясының қысқа тізіміне енген — Майкл Сили.
Мерритт-Айленд қорығы, Тайтусвилл, Флорида, АҚШ, 18 қаңтар 2023 жыл.
Falcon Solar Transit by Michael Seeley
Astronomy Photographer of the Year 2023
Merritt Island Wildlife Refuge, Titusville, Florida, USA, 18 January 2023
#астрофото2023
👍1
ЖҰЛДЫЗ ЖАУҒАН ТҮН
Геминидалар метеор ағыны осы түні де мол болуы мүмкін. Ағын жайлы толық ақпарат — кешегі жазбада.
Ал жұлдыз жауынын даладан бақылаудың реті келмесе, мыңдаған метеорды үйде отырып-ақ арнамыздағы жаңа роликтен тамашалай аласыз.
Фото: 2022 жылғы Геминидалар. Сычуань, Қытай
Автор: Raiden Yang
Геминидалар метеор ағыны осы түні де мол болуы мүмкін. Ағын жайлы толық ақпарат — кешегі жазбада.
Ал жұлдыз жауынын даладан бақылаудың реті келмесе, мыңдаған метеорды үйде отырып-ақ арнамыздағы жаңа роликтен тамашалай аласыз.
Фото: 2022 жылғы Геминидалар. Сычуань, Қытай
Автор: Raiden Yang
👍1
БЕТЕЛЬГЕЙЗЕ ТҰТЫЛДЫ
2023 жылғы 12 желтоқсанда Ориондағы (Үшарқар-Таразы) ең жарық жұлдыз Бетельгейзенің (Оқ) жарығы бірнеше секундқа әжептәуір бәсеңдеді. Оң жақтағы көріністі тұтылуға дейін түсірілген фотомен салыстырыңыз.
Тұтылуды жұлдыз бен Жердің арасынан диаметрі 60 км Леона (319 Leona) астероидының өтуі туғызды. Сирек құбылыс Орталық Мексика, Флорида, Атлант мұхиты, Оңтүстік Еуропа мен Орта Азия арқылы өткен жолақ бойынан бақыланды. Ал төрт жыл бұрын Бетельгейзе бірнеше ай бойы күңгірттенген еді, ол жөнінде — роликте.
Image Credit & Copyright: Sebastian Voltmer
#астрокүнтізбе
2023 жылғы 12 желтоқсанда Ориондағы (Үшарқар-Таразы) ең жарық жұлдыз Бетельгейзенің (Оқ) жарығы бірнеше секундқа әжептәуір бәсеңдеді. Оң жақтағы көріністі тұтылуға дейін түсірілген фотомен салыстырыңыз.
Тұтылуды жұлдыз бен Жердің арасынан диаметрі 60 км Леона (319 Leona) астероидының өтуі туғызды. Сирек құбылыс Орталық Мексика, Флорида, Атлант мұхиты, Оңтүстік Еуропа мен Орта Азия арқылы өткен жолақ бойынан бақыланды. Ал төрт жыл бұрын Бетельгейзе бірнеше ай бойы күңгірттенген еді, ол жөнінде — роликте.
Image Credit & Copyright: Sebastian Voltmer
#астрокүнтізбе
🤯1
ӘЛЕМНІҢ ҮДЕЙ КЕҢЕЮІНІҢ АШЫЛҒАНЫНА ШИРЕК ҒАСЫР ТОЛДЫ
1920-шы жылдары Эдвин Хаббл Әлемнің кеңейіп бара жатқанын анықтағаннан кейін, астрономдардың көбі екі түрлі сценарийді қарастырды. Гравитацияның тарту күші әсерінен кеңею жылдамдығы біртіндеп азайып, ақыры Әлем қайта сығыла бастауы ықтимал. Басқа болжамға сәйкес, Әлем уақыт өте баяулай түсетін жылдамдықпен мәңгі кеңейе бермек.
Алайда Ia типті супержаңаларға дейінгі қашықтықты бір-бірінен тәуелсіз өлшеген екі ғылыми топ олардың қолданыстағы космологиялық модельдер болжағаннан алыс екенін есептеп шығарды. Мұндай супержаңа жарылыстарының қасиеттері, соның ішінде жарқырауы әрқашан біркелкі. Сондықтан оларды стандарт шырақ ретінде пайдаланып, алыс галактикаларға дейінгі қашықтықты өлшейді.
Міне, осы өлшеулер Әлемнің кеңею жылдамдығы үдеп бара жатқанын көрсетті! Мұның қалай анықталғаны мына роликте түсіндіріледі. 1998 жылғы 15 желтоқсанда жарияланған жұмыстар ғылым тарихындағы ең маңызды төңкерістің бірі болды. Әлемнің үдей кеңеюін ашқаны үшін Сол Перлмуттер, Брайан Шмидт пен Адам Рисске 2011 жылғы физика саласындағы Нобель сыйлығы берілді.
#ғылымтарихы #космология
1920-шы жылдары Эдвин Хаббл Әлемнің кеңейіп бара жатқанын анықтағаннан кейін, астрономдардың көбі екі түрлі сценарийді қарастырды. Гравитацияның тарту күші әсерінен кеңею жылдамдығы біртіндеп азайып, ақыры Әлем қайта сығыла бастауы ықтимал. Басқа болжамға сәйкес, Әлем уақыт өте баяулай түсетін жылдамдықпен мәңгі кеңейе бермек.
Алайда Ia типті супержаңаларға дейінгі қашықтықты бір-бірінен тәуелсіз өлшеген екі ғылыми топ олардың қолданыстағы космологиялық модельдер болжағаннан алыс екенін есептеп шығарды. Мұндай супержаңа жарылыстарының қасиеттері, соның ішінде жарқырауы әрқашан біркелкі. Сондықтан оларды стандарт шырақ ретінде пайдаланып, алыс галактикаларға дейінгі қашықтықты өлшейді.
Міне, осы өлшеулер Әлемнің кеңею жылдамдығы үдеп бара жатқанын көрсетті! Мұның қалай анықталғаны мына роликте түсіндіріледі. 1998 жылғы 15 желтоқсанда жарияланған жұмыстар ғылым тарихындағы ең маңызды төңкерістің бірі болды. Әлемнің үдей кеңеюін ашқаны үшін Сол Перлмуттер, Брайан Шмидт пен Адам Рисске 2011 жылғы физика саласындағы Нобель сыйлығы берілді.
#ғылымтарихы #космология
YouTube
Әлемнің ҮДЕЙТІНІН қайдан білеміз? 1998 ж. 15 желтоқсанда Әлемнің үдей кеңейетіні ашылды
Әлем кеңеюде – мұны алыс галактикалардың қызыл ығысуына қарап білеміз – алайда Әлемнің кеңеюінің үдеуін өлшеу қиындау. Ол үшін алыстау жылдамдығының уақыт өте өзгеруін өлшеу қажет – бұл Ia типті супержаңаларды (ғаламатжұлдыздарды) стандарт шырақ ретінде әртүрлі…