ЧАНДРАЯН-3 АЙҒА БЕТ ТҮЗЕДІ
Үндістан ғарыштық зерттеулер ұйымы (ISRO) хабарлағандай, Chandrayaan-3 миссиясы 1 тамызда жермаңы орбитасының апогейін төртінші рет көтерген соң, Айға бағытталған траекторияға шықты. Аймаңы орбитаға шығу маневрі 5 тамызда жасалуы тиіс. Аппарат содан соң орбита биіктігін біртіндеп төмендете береді.
2023 жылы 14 шілдеде ұшырылған Чандраян-3 миссиясы жорық сатысы, лендер мен кішкентай роверден тұрады. Оның міндеті — Үндістанды Айға ғарыш аппаратын жайлы қондырған төртінші ел атандыру, Ай бетін, бетасты қабаты мен атмосферасын зерттеу және роверді сынау. Викрам-2 лендері 70° оңтүстік ендік маңына 23 тамызда қонуы мүмкін.
Кескін: ISRO
Үндістан ғарыштық зерттеулер ұйымы (ISRO) хабарлағандай, Chandrayaan-3 миссиясы 1 тамызда жермаңы орбитасының апогейін төртінші рет көтерген соң, Айға бағытталған траекторияға шықты. Аймаңы орбитаға шығу маневрі 5 тамызда жасалуы тиіс. Аппарат содан соң орбита биіктігін біртіндеп төмендете береді.
2023 жылы 14 шілдеде ұшырылған Чандраян-3 миссиясы жорық сатысы, лендер мен кішкентай роверден тұрады. Оның міндеті — Үндістанды Айға ғарыш аппаратын жайлы қондырған төртінші ел атандыру, Ай бетін, бетасты қабаты мен атмосферасын зерттеу және роверді сынау. Викрам-2 лендері 70° оңтүстік ендік маңына 23 тамызда қонуы мүмкін.
Кескін: ISRO
ВОЯДЖЕР-2 ЖІБЕРГЕН СИГНАЛ ҚАБЫЛДАНДЫ
НАСА-ның Алыс ғарыштық байланыс желісі (DSN) Вояджер-2 ғарыш аппаратынан жеткен сигналды ұстай алды. Ол бізден 20 миллиард километрдегі аппараттың жұмыс істеп, ақпарат таратып тұрғанын айғақтайды.
2023 жылғы 21 шілдеде Жерден берілген қате команда кесірінен Вояджер-2 зондының антеннасы Жермен байланыс сызығынан 2 градусқа ауытқып кеткенін жазғанбыз. Салдарынан зонд команда қабылдай да, жинаған дерегін хабарлай да алмай қалды. Вояджердің мұндай жағдайдан сақтандыратын ішкі мүмкіндігі бар. Voyager 2 жылына бірнеше рет кеңістіктегі бағдарын автоматты түрде қалпына келтіреді. Келесі осындай операция 15 қазанда жасалуы тиіс.
НАСА мамандары байланыстың өздігінен қалпына келуін күтіп отырмай, DSN-ның Канберрадағы антенналар кешені көмегімен Вояджер-2 жіберген сигналды ұстап алуға талпынды. Ақыры аппараттың "жүрек қағысын" естудің сәті түсті. Енді Канберра кешені зондқа бағдарын түзетуге бұйыратын барынша күшейтілген сигналдар жібереді. Егер аппараттың ауытқыған антеннасы Жер әмірін естісе, байланыс жақында-ақ қалпына келер еді. Олай болмаған жағдайда, қазанға дейін күтуге тура келеді.
НАСА-ның Алыс ғарыштық байланыс желісі (DSN) Вояджер-2 ғарыш аппаратынан жеткен сигналды ұстай алды. Ол бізден 20 миллиард километрдегі аппараттың жұмыс істеп, ақпарат таратып тұрғанын айғақтайды.
2023 жылғы 21 шілдеде Жерден берілген қате команда кесірінен Вояджер-2 зондының антеннасы Жермен байланыс сызығынан 2 градусқа ауытқып кеткенін жазғанбыз. Салдарынан зонд команда қабылдай да, жинаған дерегін хабарлай да алмай қалды. Вояджердің мұндай жағдайдан сақтандыратын ішкі мүмкіндігі бар. Voyager 2 жылына бірнеше рет кеңістіктегі бағдарын автоматты түрде қалпына келтіреді. Келесі осындай операция 15 қазанда жасалуы тиіс.
НАСА мамандары байланыстың өздігінен қалпына келуін күтіп отырмай, DSN-ның Канберрадағы антенналар кешені көмегімен Вояджер-2 жіберген сигналды ұстап алуға талпынды. Ақыры аппараттың "жүрек қағысын" естудің сәті түсті. Енді Канберра кешені зондқа бағдарын түзетуге бұйыратын барынша күшейтілген сигналдар жібереді. Егер аппараттың ауытқыған антеннасы Жер әмірін естісе, байланыс жақында-ақ қалпына келер еді. Олай болмаған жағдайда, қазанға дейін күтуге тура келеді.
👏1
102. УЭББ ӘЛЕМ ӨРМЕГІНІҢ АЛҒАШҚЫ ЖІПТЕРІНІҢ БІРІН КӨРДІ
Астрономдар Үлкен Жарылыстан небәрі 830 миллион жылдан соң өмір сүрген он галактикадан құралған жіптектес құрылымды анықтады. Уақыт өте ол галактикалар шоғырына айналуы тиіс.
Галактикалар Әлемде бей-берекет шашылып жатқан жоқ. Олар шоғырларға жинақталғаннан бөлек, бір-бірімен байланысты жіп тәрізді алып құрылымдар да құрайды. Бұл жіптердің араларын айлапат бос кеңістік — войдтар бөліп жатыр. Астрономдар Әлемдегі ғаламат өрмек қалай пайда болғанын білгісі келеді. Шешуші рөлді аса ауыр қара құрдымдар атқарды деп саналады.
ASPIRE (A SPectroscopic survey of biased halos In the Reionization Era) жобасының зерттеушідері осы болжамды тексеру үшін Уэбб ғарыштық телескопын қолданды. Бақылау барысында 10 галактикадан тұратын, ұзындығы 3 миллион жарық жылы жіпті табудың сәті түсті. Оларды квазар — орталығында белсенді аса ауыр қара құрдымы бар галактика түйіндеп тұр. Астрономдардың есебінше, уақыт өте бұл жіп Береника Шашы іспетті ірі галактикалар шоғырына айналған.
#ғылымижаңалық
Астрономдар Үлкен Жарылыстан небәрі 830 миллион жылдан соң өмір сүрген он галактикадан құралған жіптектес құрылымды анықтады. Уақыт өте ол галактикалар шоғырына айналуы тиіс.
Галактикалар Әлемде бей-берекет шашылып жатқан жоқ. Олар шоғырларға жинақталғаннан бөлек, бір-бірімен байланысты жіп тәрізді алып құрылымдар да құрайды. Бұл жіптердің араларын айлапат бос кеңістік — войдтар бөліп жатыр. Астрономдар Әлемдегі ғаламат өрмек қалай пайда болғанын білгісі келеді. Шешуші рөлді аса ауыр қара құрдымдар атқарды деп саналады.
ASPIRE (A SPectroscopic survey of biased halos In the Reionization Era) жобасының зерттеушідері осы болжамды тексеру үшін Уэбб ғарыштық телескопын қолданды. Бақылау барысында 10 галактикадан тұратын, ұзындығы 3 миллион жарық жылы жіпті табудың сәті түсті. Оларды квазар — орталығында белсенді аса ауыр қара құрдымы бар галактика түйіндеп тұр. Астрономдардың есебінше, уақыт өте бұл жіп Береника Шашы іспетті ірі галактикалар шоғырына айналған.
#ғылымижаңалық
ВОЯДЖЕР-2 ЗОНДЫМЕН БАЙЛАНЫС ТОЛЫҚ ҚАЛПЫНА КЕЛТІРІЛДІ
2023 жылы 1 тамызда НАСА Алыс ғарыштық байланыс желісінің (DSN) Канберрадағы антенналар кешені Вояджер-2 жіберген үзік сигналды ұстағаны белгілі. Кешен зондқа екі градусқа бұрылып кеткен антеннасын қайта Жерге бағыттауға бұйыратын барынша күшейтілген команда жіберді. 19,9 млрд км қашықтықтағы аппараттың жауабын 37 сағат күтуге тура келді.
4 тамызда НАСА Вояджер-2-ден толыққанды ғылыми және телеметриялық деректер қабылданғанын хабарлады. Олар аппараттың қалыпты жұмыс істеп тұрғанын және күтілген траекторияда екенін мәлім еткен. Жақсы жаңалық тарихи миссияның 46 жылдығы қарсаңында келді.
Вояджер-2 1977 жылы 20 тамызда ұшырылды. Ол — Күн жүйесіндегі төрт алып планетаның бәрінің тұсынан ұшып өткен жалғыз ғарыш аппараты. Voyager 2, өз сыңарынан алты жылдан соң, 2018 жылы 10 желтоқсанда жұлдызаралық кеңістікке енді. Вояджер-2 әлі істен шықпаған бес ғылыми аспабы алған деректерді 2026 жылға дейін хабарлап тұруы мүмкін.
2023 жылы 1 тамызда НАСА Алыс ғарыштық байланыс желісінің (DSN) Канберрадағы антенналар кешені Вояджер-2 жіберген үзік сигналды ұстағаны белгілі. Кешен зондқа екі градусқа бұрылып кеткен антеннасын қайта Жерге бағыттауға бұйыратын барынша күшейтілген команда жіберді. 19,9 млрд км қашықтықтағы аппараттың жауабын 37 сағат күтуге тура келді.
4 тамызда НАСА Вояджер-2-ден толыққанды ғылыми және телеметриялық деректер қабылданғанын хабарлады. Олар аппараттың қалыпты жұмыс істеп тұрғанын және күтілген траекторияда екенін мәлім еткен. Жақсы жаңалық тарихи миссияның 46 жылдығы қарсаңында келді.
Вояджер-2 1977 жылы 20 тамызда ұшырылды. Ол — Күн жүйесіндегі төрт алып планетаның бәрінің тұсынан ұшып өткен жалғыз ғарыш аппараты. Voyager 2, өз сыңарынан алты жылдан соң, 2018 жылы 10 желтоқсанда жұлдызаралық кеңістікке енді. Вояджер-2 әлі істен шықпаған бес ғылыми аспабы алған деректерді 2026 жылға дейін хабарлап тұруы мүмкін.
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
Starlink жерсеріктері тізбегі Жапонияның Хирацука қаласы үстінде
103. УЭББ ХЕРБИГ-АРО НЫСАНДАРЫН СУРЕТКЕ ТҮСІРДІ
Уэбб ғарыштық телескопы HH 46/47 кешенінің ең егжей-тегжейлі инфрақызыл кескінін алды. Оны екі жас жұлдыздан шыққан джеттер түзген.
HH 46/47 кешені Жерден 1470 жарық жылында, Желкен шоқжұлдызы бағытында орналасқан. Ол — Хербиг-Аро нысаны, яғни жас жұлдыз өз ғұмырының алғашқы бірнеше миллион жылында шығарған джеттер. Жұлдыздан атылған зат қоршаған газ-тозаң бұлттарымен соқтығысып, олармен белсенді әрекеттесу нәтижесінде күлте пішінді ерекше құрылымдар түзеді.
Бір-біріне өте жақын екі жас жұлдыз фотодағы ақшыл тоқсары облыста, олар Уэбб оптикасына тән алты дифракциялық сәулемен айшықталған. Шырақтар өздерін қоректендеріп тұрған газ-тозаң дискі ішінде орналасқан. Дисктің өзі инфрақызыл диапазонда көрінбейді, бірвқ оның көлеңкесі жұлдыздарды қоршаған екі күңгірт конус құрайды.
Фотодағы ең жарқын нәрсе — орталық жұлдыздардың екі жағына жайылып бара жатқан отты-тоқсары түсті екі күлте. Олар өткен мыңжылдықтарда, жаңа атылған заттың ертерек атылғандарымен соқтығысып, соңғыларының пішінін өзгертуі барысында қалыптасқан. Кейінгі атылыстар кескінде көгілдір жіпше түрінде байқалады.
Екінші көзге түсетіні — фотода көк түспен берілген тұманды бұлт. Бұл глобула, яғни тығыздығы жоғары газ-тозаң тұмандығы. Глобула оптикалық диапазонда ар жағындағы жұлдыздардың жарығын тұтатын қараңғы бұлт тәрізді байқалады. Бірақ инфрақызыл жарықта бәрі басқаша. Біз глобуланың өз құрылымын да, ар жағында не барын да көре аламыз.
Астрономиялық өлшеммен алғанда, HH 46/47 ғұмыры тым қысқа болмақ. Бірнеше миллион жылдан кейін-ақ жұлдыздар толық қалыптасып бітіп, зат атуын тоқтатады. Мына ғаламат көріністі құраған материя біртіндеп ғарышқа жайылып, жоғалып кетеді.
Уэбб ғарыштық телескопы HH 46/47 кешенінің ең егжей-тегжейлі инфрақызыл кескінін алды. Оны екі жас жұлдыздан шыққан джеттер түзген.
HH 46/47 кешені Жерден 1470 жарық жылында, Желкен шоқжұлдызы бағытында орналасқан. Ол — Хербиг-Аро нысаны, яғни жас жұлдыз өз ғұмырының алғашқы бірнеше миллион жылында шығарған джеттер. Жұлдыздан атылған зат қоршаған газ-тозаң бұлттарымен соқтығысып, олармен белсенді әрекеттесу нәтижесінде күлте пішінді ерекше құрылымдар түзеді.
Бір-біріне өте жақын екі жас жұлдыз фотодағы ақшыл тоқсары облыста, олар Уэбб оптикасына тән алты дифракциялық сәулемен айшықталған. Шырақтар өздерін қоректендеріп тұрған газ-тозаң дискі ішінде орналасқан. Дисктің өзі инфрақызыл диапазонда көрінбейді, бірвқ оның көлеңкесі жұлдыздарды қоршаған екі күңгірт конус құрайды.
Фотодағы ең жарқын нәрсе — орталық жұлдыздардың екі жағына жайылып бара жатқан отты-тоқсары түсті екі күлте. Олар өткен мыңжылдықтарда, жаңа атылған заттың ертерек атылғандарымен соқтығысып, соңғыларының пішінін өзгертуі барысында қалыптасқан. Кейінгі атылыстар кескінде көгілдір жіпше түрінде байқалады.
Екінші көзге түсетіні — фотода көк түспен берілген тұманды бұлт. Бұл глобула, яғни тығыздығы жоғары газ-тозаң тұмандығы. Глобула оптикалық диапазонда ар жағындағы жұлдыздардың жарығын тұтатын қараңғы бұлт тәрізді байқалады. Бірақ инфрақызыл жарықта бәрі басқаша. Біз глобуланың өз құрылымын да, ар жағында не барын да көре аламыз.
Астрономиялық өлшеммен алғанда, HH 46/47 ғұмыры тым қысқа болмақ. Бірнеше миллион жылдан кейін-ақ жұлдыздар толық қалыптасып бітіп, зат атуын тоқтатады. Мына ғаламат көріністі құраған материя біртіндеп ғарышқа жайылып, жоғалып кетеді.
ЧАНДРАЯН-3 АЙ ОРБИТАСЫНА ШЫҚТЫ
2023 жылы 5 тамызда Chandrayaan-3 миссиясы 164 х 18074 км аймаңы орбитаға шықты. Енді ол біртіндеп орбита биіктігін төмендете береді. Алғашқы осындай маневр 6 тамызда жасалды. Жорық сатысынан ажырайтын Викрам лендері 23 тамызда Айдың Оңтүстік полюсіне жақын аймаққа қонуға тырысады.
Кескін: ISRO
2023 жылы 5 тамызда Chandrayaan-3 миссиясы 164 х 18074 км аймаңы орбитаға шықты. Енді ол біртіндеп орбита биіктігін төмендете береді. Алғашқы осындай маневр 6 тамызда жасалды. Жорық сатысынан ажырайтын Викрам лендері 23 тамызда Айдың Оңтүстік полюсіне жақын аймаққа қонуға тырысады.
Кескін: ISRO
SH B9 ҮДЕТКІШІНІҢ ТҰТАНДЫРУ СЫНАҒЫ
2023 жылы 6 тамызда SpaceX компаниясы Super Heavy B9 прототипінің тұтандыру сынағын өткізді. Сынақ жоспарланған 5 секунд орнына 2,7 секундқа созылды. 33 Raptor қозғағышының 4-уі ерте сөніп қалды. Ұшыру алаңындағы акустикалық толқындарды тежейтін жаңа су жүйесі жақсы жұмыс істеген. Болат мегапластина мен старт тағаны сынаққа шыдас берді.
2023 жылы 6 тамызда SpaceX компаниясы Super Heavy B9 прототипінің тұтандыру сынағын өткізді. Сынақ жоспарланған 5 секунд орнына 2,7 секундқа созылды. 33 Raptor қозғағышының 4-уі ерте сөніп қалды. Ұшыру алаңындағы акустикалық толқындарды тежейтін жаңа су жүйесі жақсы жұмыс істеген. Болат мегапластина мен старт тағаны сынаққа шыдас берді.
8–9 ТАМЫЗ 2023 — АЙДЫҢ ЮПИТЕРМЕН ҚОСЫЛЫСЫ
Тамыздың 7-нен 8-не және 8-нен 9-на қараған түндері, түн ортасы ауа шығыстан жарты Ай мен Юпитерді бақылаңыз. Олардың үстінде Хамал (Тоқты) шоқжұлдызына атын берген жұлдыз жарқырайды. Биігіректе Үшбұрыш шоқжұлдызы орналасады. Айдың сол жағынан Үркер жұлдыз шоғырын көреміз.
Тамыздың 7-нен 8-не және 8-нен 9-на қараған түндері, түн ортасы ауа шығыстан жарты Ай мен Юпитерді бақылаңыз. Олардың үстінде Хамал (Тоқты) шоқжұлдызына атын берген жұлдыз жарқырайды. Биігіректе Үшбұрыш шоқжұлдызы орналасады. Айдың сол жағынан Үркер жұлдыз шоғырын көреміз.
ЛУНА-25 СТАРТ АЛАҢЫНА ШЫҒАРЫЛДЫ
Роскосмос Луна-25 ғарыш аппаратын ұшыратын Союз-2.1б зымыранын Восточный ғарыш айлағындағы ұшыру алаңына шығарып, тіктеді. Старт басындағы жылжымалы қызмет көрсету мұнарасына назар аударыңыздар. Байқоңырда мұндай жоқ (мұнара жоқ, V мен Z толып жатыр).
Ресейдің тұңғыш (Кеңес Одағын есепке алсақ, 47 жыл үзілістен кейінгі) ай миссиясы 11 тамызға қараған түні Алматы уақытымен 5:10-да ұшырылады. Лендер 8–12 күннен соң Айдың оңтүстік поляр аймағына қонуы тиіс.
Роскосмос Луна-25 ғарыш аппаратын ұшыратын Союз-2.1б зымыранын Восточный ғарыш айлағындағы ұшыру алаңына шығарып, тіктеді. Старт басындағы жылжымалы қызмет көрсету мұнарасына назар аударыңыздар. Байқоңырда мұндай жоқ (мұнара жоқ, V мен Z толып жатыр).
Ресейдің тұңғыш (Кеңес Одағын есепке алсақ, 47 жыл үзілістен кейінгі) ай миссиясы 11 тамызға қараған түні Алматы уақытымен 5:10-да ұшырылады. Лендер 8–12 күннен соң Айдың оңтүстік поляр аймағына қонуы тиіс.
2023 жылғы 9 тамызға қараған түні, сағат 00:30 — 1:00-ден кейін Ай Юпитер мен Үркердің арасынан туады. Келесі түні — Айдың Үркермен тоғысы, «21 тоғыс» айының басы.
Кескін: Sky & Telescope
Кескін: Sky & Telescope
ИОНОСФЕРА ҚАБАТЫ
Ионосфера — газ молекулаларының ионизациясы жоғары болатын, 80 км-ден 800—1000 км биіктік аралығында жатқан атмосфераның қабаты. Ионосфераның адам өміріне қандай әсері бар? НАСА атмосфераның шетін не үшін зерттейді? GOLD аспабы нені бақылайды? Атмосфераның өзіндік жарқырауы (airglow) деген не?
Бұл сұрақтар арнадағы жаңа роликте қарастырылады. Лайкты бұл постқа емес, Ютубтағы роликке қоюды өтінеміз, сонда оның ұсынылуы артар еді. Қазақша контент құр ұрандағаннан дамымайды, сол контенттің өзін қолдау арқылы дамиды.
#бейнеролик
Ионосфера — газ молекулаларының ионизациясы жоғары болатын, 80 км-ден 800—1000 км биіктік аралығында жатқан атмосфераның қабаты. Ионосфераның адам өміріне қандай әсері бар? НАСА атмосфераның шетін не үшін зерттейді? GOLD аспабы нені бақылайды? Атмосфераның өзіндік жарқырауы (airglow) деген не?
Бұл сұрақтар арнадағы жаңа роликте қарастырылады. Лайкты бұл постқа емес, Ютубтағы роликке қоюды өтінеміз, сонда оның ұсынылуы артар еді. Қазақша контент құр ұрандағаннан дамымайды, сол контенттің өзін қолдау арқылы дамиды.
#бейнеролик
👍1