ТЫНЫҚ МҰХИТ ҮСТІНДЕГІ ЖАСЫЛ ЖАРҚЫЛ
Жасыл жарқыл (green flash) — кейде Күн батарда не шығарда бақыланатын сирек оптикалық құбылыс. Жер атмосферасында сынған (рефракция) күн сәулесі спектр түстеріне жіктеледі. Толқын ұзындығы қысқа болған сайын, жарық атмосфералық рефракция әсерінен биігірек көтеріледі. Жалпайған күн табағының жоғарғы жағы көк-жасыл түске, ал төменгі жиегі тоқсары-қызыл түске боялады. Алайда ең қысқа толқындар — күлгін, көк, көгілдір — атмосферада өте күшті шашырайтындықтан (аспанның көк түсті болуы да осыдан), біздің көзімізге жетпейді. Сөйтіп, әдетте жоғарғы жақта жасыл түс қалады.
Құбылыс жай көзбен Күн толық дерлік батқан не енді ғана шыға бастаған мезетте, көкжиек үстіндегі жасыл сәуле түрінде байқалады. Бұл үшін көкжиектің тиісті жағы толық ашық болуы және саф таза ауа қажет. Сондықтан құбылыс көбінесе ашық теңізде немесе жағалаудан бақыланады. Ал фототехникамен жартылай батқан күн табағының жоғарғы жағындағы жасыл жарқылды түсіріп алуға мүмкіндік бар.
Фото авторы: Yuri Beletsky
Жасыл жарқыл (green flash) — кейде Күн батарда не шығарда бақыланатын сирек оптикалық құбылыс. Жер атмосферасында сынған (рефракция) күн сәулесі спектр түстеріне жіктеледі. Толқын ұзындығы қысқа болған сайын, жарық атмосфералық рефракция әсерінен биігірек көтеріледі. Жалпайған күн табағының жоғарғы жағы көк-жасыл түске, ал төменгі жиегі тоқсары-қызыл түске боялады. Алайда ең қысқа толқындар — күлгін, көк, көгілдір — атмосферада өте күшті шашырайтындықтан (аспанның көк түсті болуы да осыдан), біздің көзімізге жетпейді. Сөйтіп, әдетте жоғарғы жақта жасыл түс қалады.
Құбылыс жай көзбен Күн толық дерлік батқан не енді ғана шыға бастаған мезетте, көкжиек үстіндегі жасыл сәуле түрінде байқалады. Бұл үшін көкжиектің тиісті жағы толық ашық болуы және саф таза ауа қажет. Сондықтан құбылыс көбінесе ашық теңізде немесе жағалаудан бақыланады. Ал фототехникамен жартылай батқан күн табағының жоғарғы жағындағы жасыл жарқылды түсіріп алуға мүмкіндік бар.
Фото авторы: Yuri Beletsky
👍2
Media is too big
VIEW IN TELEGRAM
SpaceX: ұшырылымдар мен үдеткіштерді қайтару жиілігі
АНТЕННАДАҒЫ БЕС МЫСЫҚ
SpaceX Starlink жерсеріктік интернет қызметінің қолданушысы терминал қорабынан шыққан жапсырманың фотосын жариялады. Жапсырмадағы сурет 2021-дің желтоқсанындағы қатты аязда Старлинк антеннасында жылынып отырған бес мысықтың фотосына сілтейді. Аса жоғары жиіліктегі сәулелену шығаратын фазалық антенналық тор аздап қызады.
SpaceX Starlink жерсеріктік интернет қызметінің қолданушысы терминал қорабынан шыққан жапсырманың фотосын жариялады. Жапсырмадағы сурет 2021-дің желтоқсанындағы қатты аязда Старлинк антеннасында жылынып отырған бес мысықтың фотосына сілтейді. Аса жоғары жиіліктегі сәулелену шығаратын фазалық антенналық тор аздап қызады.
❤1😁1
2. ЖАҢА АСТЕРОИДТАР ІЗДЕУГЕ АТСАЛЫСЫҢЫЗ
Каталина аспан шолуы командасы The Daily Minor Planet азаматтық ғылым жобасын бастады. Ол Zooniverse азаматтық ғылым порталында. Кез келген ерікті астрономдарға Каталина шолуы кескіндерінен жаңа астероид табуға көмектесе алады. Шолу телескоптары әр түні мыңдаған сурет түсіретіндіктен, ғалымдар оларды тексеріп шығуға үлгермей жатыр.
Үйрету курсынан өткен соң, автомат жүйе қозғалатын нүкте болуы ықтимал деп белгілеген нысандардың фондағы бұлыңғыр жұлдыз, жерсерік, ғарыштық қоқыс әлде оптикалық артефакт емесін тексеру қажет. Олар бұрын белгісіз Негізгі белдеу астероиды не жермаңы астероид болып та шығуы мүмкін! Сондықтан жаңа астероид ашылған жағдайда, оны ашушының есімі ұмытылмас үшін, міндетті түрде тіркелу керек.
Каталина аспан шолуы командасы The Daily Minor Planet азаматтық ғылым жобасын бастады. Ол Zooniverse азаматтық ғылым порталында. Кез келген ерікті астрономдарға Каталина шолуы кескіндерінен жаңа астероид табуға көмектесе алады. Шолу телескоптары әр түні мыңдаған сурет түсіретіндіктен, ғалымдар оларды тексеріп шығуға үлгермей жатыр.
Үйрету курсынан өткен соң, автомат жүйе қозғалатын нүкте болуы ықтимал деп белгілеген нысандардың фондағы бұлыңғыр жұлдыз, жерсерік, ғарыштық қоқыс әлде оптикалық артефакт емесін тексеру қажет. Олар бұрын белгісіз Негізгі белдеу астероиды не жермаңы астероид болып та шығуы мүмкін! Сондықтан жаңа астероид ашылған жағдайда, оны ашушының есімі ұмытылмас үшін, міндетті түрде тіркелу керек.
👍3🥰1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ХҒС ЖАҢАЛЫҚТАРЫ
2023 жылы 15 маусымда НАСА астронавтары Стив Боуэн мен Вуди Хобург 5 сағат 35 минутқа ашық ғарышқа шығып, алтыншы iROSA иілгіш орама күн панелін орнатып, жайды. Олар 9 маусым күні бесінші панельді жайған еді. Бұл екі iROSA-ны CRS-28 миссиясының Cargo Dragon жүк кемесі жеткізген. iROSA панельдері жайлы толығырақ келесі поста.
Credit: NASA
#хғс
2023 жылы 15 маусымда НАСА астронавтары Стив Боуэн мен Вуди Хобург 5 сағат 35 минутқа ашық ғарышқа шығып, алтыншы iROSA иілгіш орама күн панелін орнатып, жайды. Олар 9 маусым күні бесінші панельді жайған еді. Бұл екі iROSA-ны CRS-28 миссиясының Cargo Dragon жүк кемесі жеткізген. iROSA панельдері жайлы толығырақ келесі поста.
Credit: NASA
#хғс
🔥2
АРИАН 5-ТІҢ СОҢҒЫ ҰШЫРЫЛЫМЫ ШЕГЕРІЛДІ
Еуропалық Ariane 5 ауыр зымыранының осы түнге жоспарланған соңғы, 117-ші миссиясы белгісіз мерзімге шегерілді. Arianespace ұшыру оперторының айтуынша, қатты отын жағатын үдеткіштермен байланыс желісінен кемшілік табылған. Ариан-5 Syracuse 4B француз әскери байланыс жерсерігі мен Heinrich Hertz герман эксперименттік аппаратын геоөтпелі орбитаға көтеруі тиіс. Сонда да атақты зымыранның қызметі аяқталуына арналған жаңа бейнероликті көріңіз.
#бейнеролик
Еуропалық Ariane 5 ауыр зымыранының осы түнге жоспарланған соңғы, 117-ші миссиясы белгісіз мерзімге шегерілді. Arianespace ұшыру оперторының айтуынша, қатты отын жағатын үдеткіштермен байланыс желісінен кемшілік табылған. Ариан-5 Syracuse 4B француз әскери байланыс жерсерігі мен Heinrich Hertz герман эксперименттік аппаратын геоөтпелі орбитаға көтеруі тиіс. Сонда да атақты зымыранның қызметі аяқталуына арналған жаңа бейнероликті көріңіз.
#бейнеролик
YouTube
Ariane 5 ауыр зымыранының соңғы ұшырылымы — 17 маусымға қараған түні, Алматы уақытымен 3:26-да
Ұшырылым 2023 жылғы 17 маусымға қараған түні, Алматы уақытымен 3:26-ға жоспарланған. Ariane 5 Syracuse 4B және Heinrich Hertz байланыс жерсеріктерін геоөтпелі орбитаға көтеруі тиіс.
Тікелей эфир: https://www.youtube.com/watch?v=I6ngHC5C-VM
Ariane 5 ширек…
Тікелей эфир: https://www.youtube.com/watch?v=I6ngHC5C-VM
Ariane 5 ширек…
👍1
ЗЫРЫЛДАУЫҚТАҒЫ СУПЕРЖАҢА GEMINI NORTH КӨЗІМЕН
M101 немесе «Зырылдауық» спираль галактикасы Жерден 21 млн жарық жылы қашықтықта, Үлкен Аю шоқжұлдызында орналасқан. Оның Жерге қатысты орналасуы галактиканың спираль құрылымы мен триллион жұлдызын айшықтайды. Сол себепті, M101 — ең жиі суретке түсірілетін галактиканың бірі.
2023 жылы 19 мамырда әуесқой астроном Коичи Итагаки оның спираль тармақтарының бірінің сыртқы жағында SN 2023ixf деген атқа ие болған супержаңа жанғанын байқады. Оны 12 Күн массасынан ауыр қызыл супералыптың жарылысы туғызған. Сутегі қорын жағып тауысқан жұлдыз сыртқы қабықтарын ұстап тұра алмай қалды. Жұлдыз күйреп, сыртқы қабықтар 0,23 жарық жылдамдығындай жылдамдықпен қирады. 10 секунд ішінде Күн бүкіл 10 миллиард жылдық ғұмырында шығаратындай энергия бөлінді.
II типті супержаңа Gemini North телескопы алған суретте спираль тармақтардың біріндегі төтенше жарық көгілдір жұлдыз түрінде көрінеді. Гавайдағы Мауна-Кеа сөнген жанартауы шыңында орнатылған 8,1 метрлік телескоп, жеті айлық жөндеуден соң, дәл мамырда қайта қосылған еді. SN 2023ixf — соңғы онжылдықтағы Жерге ең жақын және ең жарық супержаңа. +10,8m жұлдыздық шамадағы шырақты апертурасы 114 мм-ден үлкен әуесқой телескоптармен де әлі бірнеше ай көруге болады.
Коичи Итагаки 2018 жылы ашқан, Күннен 5 млрд есе жарық Ia типті супержаңа жайлы — роликте.
M101 немесе «Зырылдауық» спираль галактикасы Жерден 21 млн жарық жылы қашықтықта, Үлкен Аю шоқжұлдызында орналасқан. Оның Жерге қатысты орналасуы галактиканың спираль құрылымы мен триллион жұлдызын айшықтайды. Сол себепті, M101 — ең жиі суретке түсірілетін галактиканың бірі.
2023 жылы 19 мамырда әуесқой астроном Коичи Итагаки оның спираль тармақтарының бірінің сыртқы жағында SN 2023ixf деген атқа ие болған супержаңа жанғанын байқады. Оны 12 Күн массасынан ауыр қызыл супералыптың жарылысы туғызған. Сутегі қорын жағып тауысқан жұлдыз сыртқы қабықтарын ұстап тұра алмай қалды. Жұлдыз күйреп, сыртқы қабықтар 0,23 жарық жылдамдығындай жылдамдықпен қирады. 10 секунд ішінде Күн бүкіл 10 миллиард жылдық ғұмырында шығаратындай энергия бөлінді.
II типті супержаңа Gemini North телескопы алған суретте спираль тармақтардың біріндегі төтенше жарық көгілдір жұлдыз түрінде көрінеді. Гавайдағы Мауна-Кеа сөнген жанартауы шыңында орнатылған 8,1 метрлік телескоп, жеті айлық жөндеуден соң, дәл мамырда қайта қосылған еді. SN 2023ixf — соңғы онжылдықтағы Жерге ең жақын және ең жарық супержаңа. +10,8m жұлдыздық шамадағы шырақты апертурасы 114 мм-ден үлкен әуесқой телескоптармен де әлі бірнеше ай көруге болады.
Коичи Итагаки 2018 жылы ашқан, Күннен 5 млрд есе жарық Ia типті супержаңа жайлы — роликте.
👍1
3. АЛЫС ГАЛАКТИКАЛАРДЫҢ ҚАСИЕТТЕРІН АНЫҚТАУҒА КӨМЕКТЕСІҢІЗ
Zooniverse азаматтық ғылым порталы базасында Redshift Wrangler жобасы басталды. Рочестер технологиялық институты ғалымдары ашқан жоба аясында Хаббл ғарыштық телескопы мен Кек обсерваториясы алған галактика спектрлері талданады.
Жобаға еріктілер қатыса алады, жұмысқа кірісер алдын үйрету курсынан өтіп, тіркелу керек. Ешқандай астрономиялық білім қажет емес. Ұсынылған алыс галактикалар кескіндері мен спектрлерінен әртүрлі химиялық элементтердің сәулелену және жұтылу сызықтарын табу керек болады. Ғалымдар осы деректер көмегімен галактикалардың космологиялық қызыл ығысуын анықтайды.
Credit: NASA; ESA; G. Illingworth; D. Magee, P. Oesch / University of California; R. Bouwens / Leiden University; UDF09 Team
Zooniverse азаматтық ғылым порталы базасында Redshift Wrangler жобасы басталды. Рочестер технологиялық институты ғалымдары ашқан жоба аясында Хаббл ғарыштық телескопы мен Кек обсерваториясы алған галактика спектрлері талданады.
Жобаға еріктілер қатыса алады, жұмысқа кірісер алдын үйрету курсынан өтіп, тіркелу керек. Ешқандай астрономиялық білім қажет емес. Ұсынылған алыс галактикалар кескіндері мен спектрлерінен әртүрлі химиялық элементтердің сәулелену және жұтылу сызықтарын табу керек болады. Ғалымдар осы деректер көмегімен галактикалардың космологиялық қызыл ығысуын анықтайды.
Credit: NASA; ESA; G. Illingworth; D. Magee, P. Oesch / University of California; R. Bouwens / Leiden University; UDF09 Team
CREW-7 МИССИЯСЫНЫҢ ТОЛЫҚ ҚҰРАМЫ БЕКІТІЛДІ
16 маусымда Crew Dragon ғарыш кемесімен ХҒС-қа аттанатын 7-ші экипаждың соңғы мүшесі белгілі болды. Миссия маманы болып Роскосмос космонавты Константин Борисов (1-ші ғарыштық сапары) бекітілді. Ол кеме командирі Жасмин Могбели (НАСА, 1), ұшқыш Андреас Могенсен (ЕҒА/Дания, 2) және миссия маманы Сатоси Фурукавамен (JAXA, 2) бірге 17 тамызда ұшуы тиіс.
Суретте солдан оңға қарай: Борисов, Могенсен, Могбели, Фурукава
Credit: SpaceX / NASA
16 маусымда Crew Dragon ғарыш кемесімен ХҒС-қа аттанатын 7-ші экипаждың соңғы мүшесі белгілі болды. Миссия маманы болып Роскосмос космонавты Константин Борисов (1-ші ғарыштық сапары) бекітілді. Ол кеме командирі Жасмин Могбели (НАСА, 1), ұшқыш Андреас Могенсен (ЕҒА/Дания, 2) және миссия маманы Сатоси Фурукавамен (JAXA, 2) бірге 17 тамызда ұшуы тиіс.
Суретте солдан оңға қарай: Борисов, Могенсен, Могбели, Фурукава
Credit: SpaceX / NASA
👍1
CREW-7 ҒАРЫШКЕРЛЕРІ MRAP КӨЛІГІНДЕ
Кеннеди ғарыш орталығының LC-39A ұшыру алаңында апат жағдайында персоналды эвакуациялауға арналған сауытты көлік (MRAP) бар.
Credit: SpaceX/NASA
Кеннеди ғарыш орталығының LC-39A ұшыру алаңында апат жағдайында персоналды эвакуациялауға арналған сауытты көлік (MRAP) бар.
Credit: SpaceX/NASA
👍1
Forwarded from Казахский чуваш
ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ_ӨРТТЕР_КАРТАСЫН_ПАЙДАЛАНУ_БОЙЫНША_НҰСҚАУЛЫҚ.pdf
2.2 MB
Сделали инструкцию к интерактивной карте пожаров, которую вчера бесплатно отдали стране.
Инструкция пока только қазақша, на русском будет чуть позже. Но вполне доступная и понятная.
В принципе, освоить работу с этой картой, даже для человека незнакомого со спутниками, занимает примерно минут 15. Лишь бы умел пользоваться компьютером и браузером.
Надеемся это поможет специалистам на местах более эффективно выявлять риски пожаров и избежать потери ценных природных ресурсов, имущества - и не дай бог, жизней.
А если эта система спасёт хотя бы одну человеческую жизнь - значит уже всё не зря.
@kazchuvash
Инструкция пока только қазақша, на русском будет чуть позже. Но вполне доступная и понятная.
В принципе, освоить работу с этой картой, даже для человека незнакомого со спутниками, занимает примерно минут 15. Лишь бы умел пользоваться компьютером и браузером.
Надеемся это поможет специалистам на местах более эффективно выявлять риски пожаров и избежать потери ценных природных ресурсов, имущества - и не дай бог, жизней.
А если эта система спасёт хотя бы одну человеческую жизнь - значит уже всё не зря.
@kazchuvash
МАРСТЫҢ ТҮСТІ ПОРТРЕТІ
2003 жылы 20 маусымда Байқоңырдан ұшырылған Mars-Express орбитерінің 20 жылдығына орай, Еуропа ғарыш агенттігі мынадай Марс портретін жариялады. Ол аппараттың жоғары ажыратымды стереокамерасы (HRSC) 4–10 мың км биіктіктен түсірген фотолардан құрастырылған. Қызыл Планетаның әр аймағындағы минералдар құрамының айырмасын көрсету үшін, кескіннің түстері қанықтырылған.
Калтех зерттеушілері Марстың әзірге ең толық үш өлшемді глобусын жасағанын жазғанбыз. Ал "Әл Амал" орбитерінің ғылыми командасы Марс бетінің жаһандық түсті картасын жариялаған.
Фото: ESA/DLR/FU Berlin/G. Michael, CC BY-SA 3.0 IGO
2003 жылы 20 маусымда Байқоңырдан ұшырылған Mars-Express орбитерінің 20 жылдығына орай, Еуропа ғарыш агенттігі мынадай Марс портретін жариялады. Ол аппараттың жоғары ажыратымды стереокамерасы (HRSC) 4–10 мың км биіктіктен түсірген фотолардан құрастырылған. Қызыл Планетаның әр аймағындағы минералдар құрамының айырмасын көрсету үшін, кескіннің түстері қанықтырылған.
Калтех зерттеушілері Марстың әзірге ең толық үш өлшемді глобусын жасағанын жазғанбыз. Ал "Әл Амал" орбитерінің ғылыми командасы Марс бетінің жаһандық түсті картасын жариялаған.
Фото: ESA/DLR/FU Berlin/G. Michael, CC BY-SA 3.0 IGO
❤1
21 МАУСЫМ 2023 — ЖАЗҒЫ КҮН ТОҚЫРАУЫ
Ертең, Алматы уақытымен 20:57-де Солтүстік жартышарда астрономиялық жаз басталады. Маусымдағы күн тоқырауына қатысты бір қызық дерек — арнадағы жаңа роликте.
Кескін: StarWalk
#күнтізбе #бейнеролик
Ертең, Алматы уақытымен 20:57-де Солтүстік жартышарда астрономиялық жаз басталады. Маусымдағы күн тоқырауына қатысты бір қызық дерек — арнадағы жаңа роликте.
Кескін: StarWalk
#күнтізбе #бейнеролик
21–22 МАУСЫМ 2023 — АЙ, ШОЛПАН, МАРС ҮШТІГІ
Бүгін және ертең кешке жас Айдың жіңішке орағы жарқыраған Шолпан мен қызыл Марспен әдемі үштік құрайды. Күн батқаннан бір сағат өте, аспанның батыс жағына қарауды ұмытпаңыз. Қосымша ақпарат — арнайы бейнероликте.
Кескін: Sky & Telescope
#күнтізбе
Бүгін және ертең кешке жас Айдың жіңішке орағы жарқыраған Шолпан мен қызыл Марспен әдемі үштік құрайды. Күн батқаннан бір сағат өте, аспанның батыс жағына қарауды ұмытпаңыз. Қосымша ақпарат — арнайы бейнероликте.
Кескін: Sky & Telescope
#күнтізбе
👍1
DELTA IV HEAVY-ДІҢ СОҢҒЫ ЕКІ СТАРТЫНЫҢ БІРІ — 22 МАУСЫМДА
2023 жылы 22 маусымда, Алматы уақытымен 13:25-те Delta IV Heavy ауыр зымыраны Канаверал әскери базасынан АҚШ Ұлттық әскери-ғарыштық барлау басқармасының (NRO) NROL-68 жерсерігін геостационар орбитаға көтереді. Бұл әдетте жылына бір ұшатын ауыр тасығыштың 15-ші старты. Ең соңғы, 16-шы ұшырылым келесі жылға жоспарланған.
Осылайша, Delta IV тектес және жалпы Delta маркалы зымырандар тарихы аяқталуға жақын. Boeing корпорациясы өндіріп, ғарышқа ULA операторы жіберетін атақты зымыранның ұшуын сілтемеден көре аласыз. Еуропалық Ariane 5 ауыр зымыранының соңғы ұшырылымы шілдеге шегерілгенін айта кетейік.
2023 жылы 22 маусымда, Алматы уақытымен 13:25-те Delta IV Heavy ауыр зымыраны Канаверал әскери базасынан АҚШ Ұлттық әскери-ғарыштық барлау басқармасының (NRO) NROL-68 жерсерігін геостационар орбитаға көтереді. Бұл әдетте жылына бір ұшатын ауыр тасығыштың 15-ші старты. Ең соңғы, 16-шы ұшырылым келесі жылға жоспарланған.
Осылайша, Delta IV тектес және жалпы Delta маркалы зымырандар тарихы аяқталуға жақын. Boeing корпорациясы өндіріп, ғарышқа ULA операторы жіберетін атақты зымыранның ұшуын сілтемеден көре аласыз. Еуропалық Ariane 5 ауыр зымыранының соңғы ұшырылымы шілдеге шегерілгенін айта кетейік.
👍2