ҚЫТАЙДЫҢ ҚҰПИЯ КОСМОПЛАНЫ ОРБИТАДА 276 КҮН ӨТКІЗДІ
2023 жылғы 8 мамырдың кешінде Қытайдың эксперименттік көп мәрте қолданылатын ғарыштық ұшағы екінші орбиталық сапарынан оралды. Былтыр 4 тамызда ұшырылған космоплан төмен жермаңы орбитада 276 күн болды. Бұл — Қытай үшін рекордтық көрсеткіш.
ҚХР 2019 жылы көп мәрте ұшатын суборбиталық аппаратты сынады. Ал келесі жылы эксперименттік космоплан алғаш рет жермаңы орбитаға шығып, онда төрт тәулік болып қайтқан еді. Орбитаға зымыран күшімен шығатын ұшқышсыз аппарат Жерге қайтқанда, ұшу-қону жолағына ұшақша қонады.
Космопланның сипаттамалары құпия, бірақ оны көтерген Чанчжэн-2F зымыраны төмен жермаңы орбитаға 8 тоннадай жүктеме шығара алатыны белгілі. Және жүктеме қақпақтары ішіне сыю үшін ұшақтың қанат құлашы 4,2 метр шамасында болуы мүмкін. Ол алдымен көлбеулігі 60 градус, 346 х 596 км орбитаға шыққан, кейін 597 х 608 километрге дейін көтерілді. Космоплан ұшу кезінде көптеген маневрлерді пысықтады. 2022 жылы қарашада ол орбитаға әлдебір нысанды шығарды.
АҚШ Ғарыш күштері қарамағында кем дегенде екі ұшқышсыз X-37B космопланы бар. Олардың әрқайсы орбитада үш реттен болып қайтты. X-37B-ның ең ұзақ орбиталық миссия рекорды — 908 тәулік.
#ҚытайҒарышта
2023 жылғы 8 мамырдың кешінде Қытайдың эксперименттік көп мәрте қолданылатын ғарыштық ұшағы екінші орбиталық сапарынан оралды. Былтыр 4 тамызда ұшырылған космоплан төмен жермаңы орбитада 276 күн болды. Бұл — Қытай үшін рекордтық көрсеткіш.
ҚХР 2019 жылы көп мәрте ұшатын суборбиталық аппаратты сынады. Ал келесі жылы эксперименттік космоплан алғаш рет жермаңы орбитаға шығып, онда төрт тәулік болып қайтқан еді. Орбитаға зымыран күшімен шығатын ұшқышсыз аппарат Жерге қайтқанда, ұшу-қону жолағына ұшақша қонады.
Космопланның сипаттамалары құпия, бірақ оны көтерген Чанчжэн-2F зымыраны төмен жермаңы орбитаға 8 тоннадай жүктеме шығара алатыны белгілі. Және жүктеме қақпақтары ішіне сыю үшін ұшақтың қанат құлашы 4,2 метр шамасында болуы мүмкін. Ол алдымен көлбеулігі 60 градус, 346 х 596 км орбитаға шыққан, кейін 597 х 608 километрге дейін көтерілді. Космоплан ұшу кезінде көптеген маневрлерді пысықтады. 2022 жылы қарашада ол орбитаға әлдебір нысанды шығарды.
АҚШ Ғарыш күштері қарамағында кем дегенде екі ұшқышсыз X-37B космопланы бар. Олардың әрқайсы орбитада үш реттен болып қайтты. X-37B-ның ең ұзақ орбиталық миссия рекорды — 908 тәулік.
#ҚытайҒарышта
👍1🤔1
«ҒАРЫШ КҮШТЕРІНІҢ ШЕРУІ»
DALL-E жасанды санасы салған суреттердің үшінші топтамасы
#жасандысана #қалжың
DALL-E жасанды санасы салған суреттердің үшінші топтамасы
#жасандысана #қалжың
👍1
👍1
ЖЕРДІҢ ҚОС КӨЛЕҢКЕСІ
Мына суреттен Жердің екі көлеңкесін таба аласыз ба? Біріншісін табу үшін, атмосфераның жоғарғы жағы қызғылт, ал төменгі тұсы көкшіл екеніне назар аударыңыз. Бұл жоғарғы бөлікке тіке күн сәулелері түсіп тұруымен байланысты, ал төменгі бөлікке күн жарығы түспейді. Олардың арасындағы күлгін жолақ Венера белдеуі деп аталады, ол жайлы біздің арнада арнайы ролик бар. Төменгі атмосфераның көкшіл түсіне күн сәулесін көлегейлеп тұрған Жер жауапты, міне №1 көлеңке.
Ал Жердің екінші көлеңкесі қайда? Айға қараңыз. Оның төменгі сол жағының ерекшелігін байқадыңыз ба? Бұл аймақ тым күңгірт болып көрінеді, өйткені ол Жердің көлеңкесінде. Дәлірек айтқанда, Ай тұтылу барысында бейнеленген. Фото 2018 жылы шілдеде Сицилияда түсірілген. Бұл Ай тұтылуы қандай құбылыспен тұспа-тұс келгені естеріңізде ме?
Image Credit & Copyright: Marcella Giulia Pace
#nasa_apod #астрономия
Мына суреттен Жердің екі көлеңкесін таба аласыз ба? Біріншісін табу үшін, атмосфераның жоғарғы жағы қызғылт, ал төменгі тұсы көкшіл екеніне назар аударыңыз. Бұл жоғарғы бөлікке тіке күн сәулелері түсіп тұруымен байланысты, ал төменгі бөлікке күн жарығы түспейді. Олардың арасындағы күлгін жолақ Венера белдеуі деп аталады, ол жайлы біздің арнада арнайы ролик бар. Төменгі атмосфераның көкшіл түсіне күн сәулесін көлегейлеп тұрған Жер жауапты, міне №1 көлеңке.
Ал Жердің екінші көлеңкесі қайда? Айға қараңыз. Оның төменгі сол жағының ерекшелігін байқадыңыз ба? Бұл аймақ тым күңгірт болып көрінеді, өйткені ол Жердің көлеңкесінде. Дәлірек айтқанда, Ай тұтылу барысында бейнеленген. Фото 2018 жылы шілдеде Сицилияда түсірілген. Бұл Ай тұтылуы қандай құбылыспен тұспа-тұс келгені естеріңізде ме?
Image Credit & Copyright: Marcella Giulia Pace
#nasa_apod #астрономия
👍1🔥1
Ай мен планеталардың мамырдағы кездесулері жайлы — арнадағы жаңа роликте. Таңғы аспанда шығыс көкжиек үстінен көрініп тұрған Фомальгаут жұлдызына назар аударыңыз.
#бейнеролик
#бейнеролик
👍2
93. УЭББ ФОМАЛЬГАУТ ЖҰЛДЫЗЫНЫҢ АСТЕРОИДТАР БЕЛДЕУІН АШТЫ
Астрономдар Джеймс Уэбб ғарыштық телескопын (JWST) аспанымыздағы ең жарық жұлдыздың бірі — Фомальгаутқа бағыттады. Жерден небәрі 25 жарық жылындағы жас жұлдызды үлкен тозаң дискі қоршап тұрғаны бұрыннан белгілі. Жұлдыздан 23 млрд км қашықтықтағы белдеуді 1983 жылы НАСА-ның IRAS жерсерігі ашты. Хаббл, Гершель ғарыштық телескоптары мен ALMA радиообсерваториясы бұл дисктің анық кескіндерін алды. Мүмкін, бұл дискте ірірек денелер, тіпті планета түзіліп жатқан шығар. Дегенмен Фомальгауттың планетасы бары әзірге дәлелденген жоқ. Бұл жөнінде біздің арнада жеке ролик жарияланған.
Уэббтың орта инфрақызыл аспабы Фомальгауттың тағы екі тозаңды белдеуін ашты. Олар жұлдызға жақынырақ орналасқан. Бұл белдеулерді бізге көрінбей тұрған планеталардың тарту күші туғызған шығар. Мысалы, біздің Күн жүйесінде Негізгі астероидтар белдеуін сырт жағынан Юпитер шектейді. Койпер белдеуінің ішкі шетін Нептун қалыптастырса, сыртқы шекарасын әзірше ашылмаған планета күзетіп тұруы ықтимал.
Хаббл, Уэбб мен ALMA бірнеше жұлдыздың осындай тозаң белдеулерін бірлесе зерттемек. Бұл планеталық жүйелердің қалыптасу процестерін және, сайып келгенде, біздің Күн жүйесі мен Жердің қалай түзілгенін түсінуге көмектеседі.
#ғылымижаңалық
Астрономдар Джеймс Уэбб ғарыштық телескопын (JWST) аспанымыздағы ең жарық жұлдыздың бірі — Фомальгаутқа бағыттады. Жерден небәрі 25 жарық жылындағы жас жұлдызды үлкен тозаң дискі қоршап тұрғаны бұрыннан белгілі. Жұлдыздан 23 млрд км қашықтықтағы белдеуді 1983 жылы НАСА-ның IRAS жерсерігі ашты. Хаббл, Гершель ғарыштық телескоптары мен ALMA радиообсерваториясы бұл дисктің анық кескіндерін алды. Мүмкін, бұл дискте ірірек денелер, тіпті планета түзіліп жатқан шығар. Дегенмен Фомальгауттың планетасы бары әзірге дәлелденген жоқ. Бұл жөнінде біздің арнада жеке ролик жарияланған.
Уэббтың орта инфрақызыл аспабы Фомальгауттың тағы екі тозаңды белдеуін ашты. Олар жұлдызға жақынырақ орналасқан. Бұл белдеулерді бізге көрінбей тұрған планеталардың тарту күші туғызған шығар. Мысалы, біздің Күн жүйесінде Негізгі астероидтар белдеуін сырт жағынан Юпитер шектейді. Койпер белдеуінің ішкі шетін Нептун қалыптастырса, сыртқы шекарасын әзірше ашылмаған планета күзетіп тұруы ықтимал.
Хаббл, Уэбб мен ALMA бірнеше жұлдыздың осындай тозаң белдеулерін бірлесе зерттемек. Бұл планеталық жүйелердің қалыптасу процестерін және, сайып келгенде, біздің Күн жүйесі мен Жердің қалай түзілгенін түсінуге көмектеседі.
#ғылымижаңалық
👍1🤩1
САТУРННЫҢ ТАҒЫ 28 СЕРІГІ АШЫЛДЫ!
Жақында ғана Сатурнның 7 серігі ашылғанын жазған едік. Сатурн айларының саны 90-ға жеткенімен, ол 92 серігі бар Юпитерден кейінгі екінші орында қалған. Бірақ 4 мамырдан бастап Халықаралық астрономиялық одақтың Кіші планеталар орталығы жаңа серіктер жайлы жиі хабарлауда.
Сонымен, Сатурнның тағы 28 серігі ашылғаны қуатталды! Олар S/2019 S 13, S/2020 S 6, S/2019 S 12, S/2006 S 14, S/2019 S 11, S/2004 S 47, S/2019 S 10, S/2004 S 46, S/2019 S 9, S/2019 S 8, S/2019 S 7, S/2006 S 13, S/2019 S 6, S/2006 S 12, S/2006 S 11, S/2004 S 45, S/2004 S 44, S/2004 S 43, S/2019 S 5, S/2006 S 10, S/2004 S 42, S/2007 S 6, S/2020 S 5, S/2020 S 4, S/2004 S 41, S/2019 S 4, S/2020 S 3, S/2007 S 5 деген атауларға ие болды. Сатурнда енді 118 серік бары белгілі.
Мол "өнім" — Эдвард Эштон мен оның Британ Колумбиясы университетіндегі әріптестері 2019–2021 жылдары жүргізген іздеу бағдарламасының нәтижесі. Астрономдар Мауна-Кеа жанартауының шыңындағы 3,6 метрлік Канада-Франция-Гавай телескопын (CFHT) қолданды. Жаңа айлардың диаметрі 2–5 км, олардың кейбірі инуит тобына, кейбірі — скандинав тобына жатады. Эштонның айтуынша, таяу күндері тағы 20-дан астам серік жайлы хабарланады.
#ғылымижаңалық
Жақында ғана Сатурнның 7 серігі ашылғанын жазған едік. Сатурн айларының саны 90-ға жеткенімен, ол 92 серігі бар Юпитерден кейінгі екінші орында қалған. Бірақ 4 мамырдан бастап Халықаралық астрономиялық одақтың Кіші планеталар орталығы жаңа серіктер жайлы жиі хабарлауда.
Сонымен, Сатурнның тағы 28 серігі ашылғаны қуатталды! Олар S/2019 S 13, S/2020 S 6, S/2019 S 12, S/2006 S 14, S/2019 S 11, S/2004 S 47, S/2019 S 10, S/2004 S 46, S/2019 S 9, S/2019 S 8, S/2019 S 7, S/2006 S 13, S/2019 S 6, S/2006 S 12, S/2006 S 11, S/2004 S 45, S/2004 S 44, S/2004 S 43, S/2019 S 5, S/2006 S 10, S/2004 S 42, S/2007 S 6, S/2020 S 5, S/2020 S 4, S/2004 S 41, S/2019 S 4, S/2020 S 3, S/2007 S 5 деген атауларға ие болды. Сатурнда енді 118 серік бары белгілі.
Мол "өнім" — Эдвард Эштон мен оның Британ Колумбиясы университетіндегі әріптестері 2019–2021 жылдары жүргізген іздеу бағдарламасының нәтижесі. Астрономдар Мауна-Кеа жанартауының шыңындағы 3,6 метрлік Канада-Франция-Гавай телескопын (CFHT) қолданды. Жаңа айлардың диаметрі 2–5 км, олардың кейбірі инуит тобына, кейбірі — скандинав тобына жатады. Эштонның айтуынша, таяу күндері тағы 20-дан астам серік жайлы хабарланады.
#ғылымижаңалық
👏2
FALCON 9 ЗЫМЫРАНЫНЫҢ FT BLOCK 5 НҰСҚАСЫНА — 5 ЖЫЛ
Қазіргі күні әлемдегі ең жиі ұшырылатын зымыран түрі — Falcon 9 тасығышының Full Trust Block 5 нұсқасына 5 жыл толды. Ол 2018 ж. 11 мамырынан 2023 ж. 10 мамырына дейін 167 миссия ұшырса, оларды небәрі 24 дана 1-саты орындады. Демек бұрын ұшқан үдеткіштер 143 рет (86%) қайта қолданылған.
1-сатыларды қондыруға жасалған 163 әрекеттің 158-і (97%) сәтті болды. Block 5 тоғыз ұшқышты миссияны жүзеге асырып, ғарышқа 34 адам шығарды. Бұл статистикада Falcon Heavy FT Block 5 аса ауыр зымыраны ескерілмеген.
FT Block 5 — Falcon 9 зымыранының соңғы нұсқасы, өйткені ол адам ұшыру және мемлекеттік жүктерді орбитаға шығару үшін қажет сертификаттарға ие. Жаңа нұсқа жасалған жағдайда, ол тиісті сынақтан өтіп, мемлекеттік құзырлы мекемелерден қайта сертификат алуы керек. Ал SpaceX негізгі күш-жігерін жаңа Starship суперзымыранын қанаттандыруға жұмсамақ.
Ең алғаш ұшырылған Block 5 нұсқалы 1-сатының — B1046 үдеткішінің үшінші миссиясы жайлы: роликте.
Инфографика: rykllan
Қазіргі күні әлемдегі ең жиі ұшырылатын зымыран түрі — Falcon 9 тасығышының Full Trust Block 5 нұсқасына 5 жыл толды. Ол 2018 ж. 11 мамырынан 2023 ж. 10 мамырына дейін 167 миссия ұшырса, оларды небәрі 24 дана 1-саты орындады. Демек бұрын ұшқан үдеткіштер 143 рет (86%) қайта қолданылған.
1-сатыларды қондыруға жасалған 163 әрекеттің 158-і (97%) сәтті болды. Block 5 тоғыз ұшқышты миссияны жүзеге асырып, ғарышқа 34 адам шығарды. Бұл статистикада Falcon Heavy FT Block 5 аса ауыр зымыраны ескерілмеген.
FT Block 5 — Falcon 9 зымыранының соңғы нұсқасы, өйткені ол адам ұшыру және мемлекеттік жүктерді орбитаға шығару үшін қажет сертификаттарға ие. Жаңа нұсқа жасалған жағдайда, ол тиісті сынақтан өтіп, мемлекеттік құзырлы мекемелерден қайта сертификат алуы керек. Ал SpaceX негізгі күш-жігерін жаңа Starship суперзымыранын қанаттандыруға жұмсамақ.
Ең алғаш ұшырылған Block 5 нұсқалы 1-сатының — B1046 үдеткішінің үшінші миссиясы жайлы: роликте.
Инфографика: rykllan
👍2
VULCAN CENTAUR ҰШЫРУ АЛАҢЫНДА!
ULA ұшыру операторының жаңа Vulcan Centaur ауыр зымыраны Канаверал мүйісіндегі SLC-41 ұшыру алаңына шығарылды. Ертең ұшыру күні жасалатын операциялардың репетициясы өтеді. Бірінші сатыдағы екі BE-4 метан-оттегі қозғағышының тұтандыру сынағы келесі аптаға жоспарланған.
Жаңа зымыран алғашқы миссиясында Peregrine лендерін Айға баратын жолға, ал екі KuiperSat интернет-жерсерігін жермаңы орбитаға шығармақ. Дебют шілдеге межеленген, десе де, әрине, сынақ нәтижесін күткен жөн. АҚШ Қарулы күштері жүктемелерін ғарышқа шығара бастамас бұрын, Vulcan екі рет сәтті ұшырылуы тиіс.
Lockheed Martin мен Boeing корпорациялары бірлесіп құрған United Launch Alliance (ULA) ұшыру операторы қазір Delta IV Heavy мен Atlas V зымырандарын қолданып жүр. Өндірісі тоқтатылған тасығыштардың санаулы данасы қалды.
Credit: ULA
ULA ұшыру операторының жаңа Vulcan Centaur ауыр зымыраны Канаверал мүйісіндегі SLC-41 ұшыру алаңына шығарылды. Ертең ұшыру күні жасалатын операциялардың репетициясы өтеді. Бірінші сатыдағы екі BE-4 метан-оттегі қозғағышының тұтандыру сынағы келесі аптаға жоспарланған.
Жаңа зымыран алғашқы миссиясында Peregrine лендерін Айға баратын жолға, ал екі KuiperSat интернет-жерсерігін жермаңы орбитаға шығармақ. Дебют шілдеге межеленген, десе де, әрине, сынақ нәтижесін күткен жөн. АҚШ Қарулы күштері жүктемелерін ғарышқа шығара бастамас бұрын, Vulcan екі рет сәтті ұшырылуы тиіс.
Lockheed Martin мен Boeing корпорациялары бірлесіп құрған United Launch Alliance (ULA) ұшыру операторы қазір Delta IV Heavy мен Atlas V зымырандарын қолданып жүр. Өндірісі тоқтатылған тасығыштардың санаулы данасы қалды.
Credit: ULA
👍2
JUICE-ТІҢ RIME АНТЕННАСЫ АШЫЛДЫ
JUICE ғарыш аппаратының RIME аспабының антеннасын жаю әрекеті кезінде оның екі жартысының бірінші сегменттері ғана шыққан еді. Мамандар басқа сегменттерді орнында қалып қойған кішкентай штифт тіреп тұр деп пайымдаған. Штифтті түсіру үшін олар қозғағыштарды қосып, аппаратты сілкіді, сосын күн сәулесіне тосып, қыздырды. Антенна сәл жылжығанымен, бәрібір толық ашылмады.
Ақыры, 12 мамырда Дармштадттағы ЕҒА Ұшуды басқару орталығы мамандары қысылып тұрған кронштейндегі механикалық жетекті іске қосты. Оның соққысы штифтті бірнеше миллиметрге жылжытып, антеннаның ашылуына мүмкіндік берді (1-кескін). Бірақ антеннаның соңғы сегменті ашылмай қалды. Кронштейндегі екінші жетек қосылғанда барып, бірнеше ай жиналып тұрған антенна босап, барлық 16 метр ұзындығына жайылды (2-кескін).
JUICE Юпитер жүйесіне жетісімен, RIME бетасты радары планетаның мұзды серіктерінің қойнауын 9 км тереңдікке дейін зерттей бастайды.
Credit: ESA / Juice / JMC
JUICE ғарыш аппаратының RIME аспабының антеннасын жаю әрекеті кезінде оның екі жартысының бірінші сегменттері ғана шыққан еді. Мамандар басқа сегменттерді орнында қалып қойған кішкентай штифт тіреп тұр деп пайымдаған. Штифтті түсіру үшін олар қозғағыштарды қосып, аппаратты сілкіді, сосын күн сәулесіне тосып, қыздырды. Антенна сәл жылжығанымен, бәрібір толық ашылмады.
Ақыры, 12 мамырда Дармштадттағы ЕҒА Ұшуды басқару орталығы мамандары қысылып тұрған кронштейндегі механикалық жетекті іске қосты. Оның соққысы штифтті бірнеше миллиметрге жылжытып, антеннаның ашылуына мүмкіндік берді (1-кескін). Бірақ антеннаның соңғы сегменті ашылмай қалды. Кронштейндегі екінші жетек қосылғанда барып, бірнеше ай жиналып тұрған антенна босап, барлық 16 метр ұзындығына жайылды (2-кескін).
JUICE Юпитер жүйесіне жетісімен, RIME бетасты радары планетаның мұзды серіктерінің қойнауын 9 км тереңдікке дейін зерттей бастайды.
Credit: ESA / Juice / JMC
👍1👏1