ҚЫТАЙДЫҢ ҚҰПИЯ КОСМОПЛАНЫ ОРБИТАДА 276 КҮН ӨТКІЗДІ

2023 жылғы 8 мамырдың кешінде Қытайдың эксперименттік көп мәрте қолданылатын ғарыштық ұшағы екінші орбиталық сапарынан оралды. Былтыр 4 тамызда ұшырылған космоплан төмен жермаңы орбитада 276 күн болды. Бұл — Қытай үшін рекордтық көрсеткіш.

ҚХР 2019 жылы көп мәрте ұшатын суборбиталық аппаратты сынады. Ал келесі жылы эксперименттік космоплан алғаш рет жермаңы орбитаға шығып, онда төрт тәулік болып қайтқан еді. Орбитаға зымыран күшімен шығатын ұшқышсыз аппарат Жерге қайтқанда, ұшу-қону жолағына ұшақша қонады.

Космопланның сипаттамалары құпия, бірақ оны көтерген Чанчжэн-2F зымыраны төмен жермаңы орбитаға 8 тоннадай жүктеме шығара алатыны белгілі. Және жүктеме қақпақтары ішіне сыю үшін ұшақтың қанат құлашы 4,2 метр шамасында болуы мүмкін. Ол алдымен көлбеулігі 60 градус, 346 х 596 км орбитаға шыққан, кейін 597 х 608 километрге дейін көтерілді. Космоплан ұшу кезінде көптеген маневрлерді пысықтады. 2022 жылы қарашада ол орбитаға әлдебір нысанды шығарды.

АҚШ Ғарыш күштері қарамағында кем дегенде екі ұшқышсыз X-37B космопланы бар. Олардың әрқайсы орбитада үш реттен болып қайтты. X-37B-ның ең ұзақ орбиталық миссия рекорды — 908 тәулік.
#ҚытайҒарышта

Кескін: Қытай космопланы осындай болуы мүмкін
Credit: CNSAWatcher / twitter

ЖЕРДІҢ ҚОС КӨЛЕҢКЕСІ

Мына суреттен Жердің екі көлеңкесін таба аласыз ба? Біріншісін табу үшін, атмосфераның жоғарғы жағы қызғылт, ал төменгі тұсы көкшіл екеніне назар аударыңыз. Бұл жоғарғы бөлікке тіке күн сәулелері түсіп тұруымен байланысты, ал төменгі бөлікке күн жарығы түспейді. Олардың арасындағы күлгін жолақ Венера белдеуі деп аталады, ол жайлы біздің арнада арнайы ролик бар. Төменгі атмосфераның көкшіл түсіне күн сәулесін көлегейлеп тұрған Жер жауапты, міне №1 көлеңке.

Ал Жердің екінші көлеңкесі қайда? Айға қараңыз. Оның төменгі сол жағының ерекшелігін байқадыңыз ба? Бұл аймақ тым күңгірт болып көрінеді, өйткені ол Жердің көлеңкесінде. Дәлірек айтқанда, Ай тұтылу барысында бейнеленген. Фото 2018 жылы шілдеде Сицилияда түсірілген. Бұл Ай тұтылуы қандай құбылыспен тұспа-тұс келгені естеріңізде ме?

Image Credit & Copyright: Marcella Giulia Pace
#nasa_apod #астрономия

Ай мен планеталардың мамырдағы кездесулері жайлы — арнадағы жаңа роликте. Таңғы аспанда шығыс көкжиек үстінен көрініп тұрған Фомальгаут жұлдызына назар аударыңыз.
#бейнеролик

93. УЭББ ФОМАЛЬГАУТ ЖҰЛДЫЗЫНЫҢ АСТЕРОИДТАР БЕЛДЕУІН АШТЫ

Астрономдар Джеймс Уэбб ғарыштық телескопын (JWST) аспанымыздағы ең жарық жұлдыздың бірі — Фомальгаутқа бағыттады. Жерден небәрі 25 жарық жылындағы жас жұлдызды үлкен тозаң дискі қоршап тұрғаны бұрыннан белгілі. Жұлдыздан 23 млрд км қашықтықтағы белдеуді 1983 жылы НАСА-ның IRAS жерсерігі ашты. Хаббл, Гершель ғарыштық телескоптары мен ALMA радиообсерваториясы бұл дисктің анық кескіндерін алды. Мүмкін, бұл дискте ірірек денелер, тіпті планета түзіліп жатқан шығар. Дегенмен Фомальгауттың планетасы бары әзірге дәлелденген жоқ. Бұл жөнінде біздің арнада жеке ролик жарияланған.

Уэббтың орта инфрақызыл аспабы Фомальгауттың тағы екі тозаңды белдеуін ашты. Олар жұлдызға жақынырақ орналасқан. Бұл белдеулерді бізге көрінбей тұрған планеталардың тарту күші туғызған шығар. Мысалы, біздің Күн жүйесінде Негізгі астероидтар белдеуін сырт жағынан Юпитер шектейді. Койпер белдеуінің ішкі шетін Нептун қалыптастырса, сыртқы шекарасын әзірше ашылмаған планета күзетіп тұруы ықтимал.

Хаббл, Уэбб мен ALMA бірнеше жұлдыздың осындай тозаң белдеулерін бірлесе зерттемек. Бұл планеталық жүйелердің қалыптасу процестерін және, сайып келгенде, біздің Күн жүйесі мен Жердің қалай түзілгенін түсінуге көмектеседі.
#ғылымижаңалық

Credits: NASA, ESA, CSA, A. Gáspár (University of Arizona). Image processing: A. Pagan (STScI)

САТУРННЫҢ ТАҒЫ 28 СЕРІГІ АШЫЛДЫ!

Жақында ғана Сатурнның 7 серігі ашылғанын жазған едік. Сатурн айларының саны 90-ға жеткенімен, ол 92 серігі бар Юпитерден кейінгі екінші орында қалған. Бірақ 4 мамырдан бастап Халықаралық астрономиялық одақтың Кіші планеталар орталығы жаңа серіктер жайлы жиі хабарлауда.

Сонымен, Сатурнның тағы 28 серігі ашылғаны қуатталды! Олар S/2019 S 13, S/2020 S 6, S/2019 S 12, S/2006 S 14, S/2019 S 11, S/2004 S 47, S/2019 S 10, S/2004 S 46, S/2019 S 9, S/2019 S 8, S/2019 S 7, S/2006 S 13, S/2019 S 6, S/2006 S 12, S/2006 S 11, S/2004 S 45, S/2004 S 44, S/2004 S 43, S/2019 S 5, S/2006 S 10, S/2004 S 42, S/2007 S 6, S/2020 S 5, S/2020 S 4, S/2004 S 41, S/2019 S 4, S/2020 S 3, S/2007 S 5 деген атауларға ие болды. Сатурнда енді 118 серік бары белгілі.

Мол "өнім" — Эдвард Эштон мен оның Британ Колумбиясы университетіндегі әріптестері 2019–2021 жылдары жүргізген іздеу бағдарламасының нәтижесі. Астрономдар Мауна-Кеа жанартауының шыңындағы 3,6 метрлік Канада-Франция-Гавай телескопын (CFHT) қолданды. Жаңа айлардың диаметрі 2–5 км, олардың кейбірі инуит тобына, кейбірі — скандинав тобына жатады. Эштонның айтуынша, таяу күндері тағы 20-дан астам серік жайлы хабарланады.
#ғылымижаңалық