УРАННЫҢ ТӨРТ СЕРІГІНДЕ ЖЕРАСТЫ МҰХИТТАРЫ БОЛУЫ МҮМКІН
Планетологтар Урвнның төрт ірі серігін бақылау деректерін қайта талдау нәтижесінде, оларда қалдық жерасты мұхиттары болуы мүмкін деген қорытынды жасады. Ариэль, Умбриэль, Титания мен Оберондағы аса тұзды мұхиттардың қалыңдығы 30–50 километрге жетуі ықтимал.
Уран мен оның серіктері Күн жүйесіндегі ең аз зерттелген планета жүйесінің бірі. Олардың тұсынан Вояджер-2 аппараты ғана ұшып өтті, қалған бақылау деректерінің бәрі телескоптар көмегімен алынған. НАСА Реактивті қозғалыс зертханасының планетологтары осы деректерді қайта талдады. Сондай-ақ Күн жүйесіндегі басқа мұзды денелер жайлы Галилео, Кассини, Dawn, New Horizons аппараттары алған мәлімет ескерілді.
Жетінші планетаның негізгі бес ірі серігі — НАСА-ның 2031 жылы ұшырылатын Уран миссиясының нысаналары. Серіктер тау жыныстары мен қатып қалған ұшпа заттардан тұрады. Ал олардың ішкі құрылысы жайлы мәлімет өте аз. Кейбір модельдер серіктердің ішінде антифриз ретінде әрекет ететін аммиагы бар мұхиттар болуы мүмкіндігін көрсетеді.
Зерттеушілер бұлардың төртеуінің қойнауында сұйық күйдегі зат қалған деген қорытындыға келді. Ол радиоактивті изотоптардың ыдырауы кезінде бөлінетін жылу есебінен қатпай тұр. Жерасты мұхиттары жаһандық емес, қалдық сипатта. Ариэль мен Умбриэль мұхиттарының қалыңдығы 30 километрге жетпес, Титания мен Оберонда 50 километрден аз. Миранда қойнауында қазіргі күні сұйықтық қалмаған сияқты.
Қалдық мұхиттар су негізіндегі гипертұзды сұйықтықтан тұрса, олар туғызған магнит өрісін ғарыштық зондтың магнитометрімен тіркеуге болады. Ал мұхиттар аммиак әсерінен қатпаса, электр өткізгіштігі тым аз болғандықтан, байқалуы екіталай. Бұл мұхиттардағы тіршілік мәселесі зерттелмеген, дегенмен мұндай ортада өмір сүре алатын микробтар бар шығар.
#ғылымижаңалық
Планетологтар Урвнның төрт ірі серігін бақылау деректерін қайта талдау нәтижесінде, оларда қалдық жерасты мұхиттары болуы мүмкін деген қорытынды жасады. Ариэль, Умбриэль, Титания мен Оберондағы аса тұзды мұхиттардың қалыңдығы 30–50 километрге жетуі ықтимал.
Уран мен оның серіктері Күн жүйесіндегі ең аз зерттелген планета жүйесінің бірі. Олардың тұсынан Вояджер-2 аппараты ғана ұшып өтті, қалған бақылау деректерінің бәрі телескоптар көмегімен алынған. НАСА Реактивті қозғалыс зертханасының планетологтары осы деректерді қайта талдады. Сондай-ақ Күн жүйесіндегі басқа мұзды денелер жайлы Галилео, Кассини, Dawn, New Horizons аппараттары алған мәлімет ескерілді.
Жетінші планетаның негізгі бес ірі серігі — НАСА-ның 2031 жылы ұшырылатын Уран миссиясының нысаналары. Серіктер тау жыныстары мен қатып қалған ұшпа заттардан тұрады. Ал олардың ішкі құрылысы жайлы мәлімет өте аз. Кейбір модельдер серіктердің ішінде антифриз ретінде әрекет ететін аммиагы бар мұхиттар болуы мүмкіндігін көрсетеді.
Зерттеушілер бұлардың төртеуінің қойнауында сұйық күйдегі зат қалған деген қорытындыға келді. Ол радиоактивті изотоптардың ыдырауы кезінде бөлінетін жылу есебінен қатпай тұр. Жерасты мұхиттары жаһандық емес, қалдық сипатта. Ариэль мен Умбриэль мұхиттарының қалыңдығы 30 километрге жетпес, Титания мен Оберонда 50 километрден аз. Миранда қойнауында қазіргі күні сұйықтық қалмаған сияқты.
Қалдық мұхиттар су негізіндегі гипертұзды сұйықтықтан тұрса, олар туғызған магнит өрісін ғарыштық зондтың магнитометрімен тіркеуге болады. Ал мұхиттар аммиак әсерінен қатпаса, электр өткізгіштігі тым аз болғандықтан, байқалуы екіталай. Бұл мұхиттардағы тіршілік мәселесі зерттелмеген, дегенмен мұндай ортада өмір сүре алатын микробтар бар шығар.
#ғылымижаңалық
👍2
ХАББЛ ЛИНЗА ТӘРІЗДІ NGC 5283 СЕЙФЕРТ ГАЛАКТИКАСЫН СУРЕТКЕ ТҮСІРДІ
Хаббл ғарыштық телескопы алған фотода NGC 5283 линза тәрізді галактикасы бейнеленген. NGC 5283 белсенді галактика ядросына (БГЯ) ие. БГЯ — галактика орталығындағы төтенше жарық аймақ, онда аса ауыр қара құрдым орналасқан. Тозаң мен газ қара құрдымға жұтылғанда, зат қызады да, бүкіл электромагниттік спектрде жарық шығарады.
NGC 5283 — Сейферт галактикасы. Барлық галактикалардың 10 процентін құрайтын Сейферт галактикалары жақсы көрінуімен ерекшеленеді. Басқа БГЯ-лардың жарығының молдығы сонша, аналық галактиканың құрылымын көру мүмкін емес! НАСА осы кескінмен Қара құрдымдар апталығын тәмамдады. Апталық барысында жарияланған басқа материалдарды назарларыңызға кейін ұсынамыз.
Image Credit: NASA, ESA, A. Barth (University of California - Irvine), and M. Revalski (STScI); Processing: Gladys Kober (NASA/Catholic University of America)
Хаббл ғарыштық телескопы алған фотода NGC 5283 линза тәрізді галактикасы бейнеленген. NGC 5283 белсенді галактика ядросына (БГЯ) ие. БГЯ — галактика орталығындағы төтенше жарық аймақ, онда аса ауыр қара құрдым орналасқан. Тозаң мен газ қара құрдымға жұтылғанда, зат қызады да, бүкіл электромагниттік спектрде жарық шығарады.
NGC 5283 — Сейферт галактикасы. Барлық галактикалардың 10 процентін құрайтын Сейферт галактикалары жақсы көрінуімен ерекшеленеді. Басқа БГЯ-лардың жарығының молдығы сонша, аналық галактиканың құрылымын көру мүмкін емес! НАСА осы кескінмен Қара құрдымдар апталығын тәмамдады. Апталық барысында жарияланған басқа материалдарды назарларыңызға кейін ұсынамыз.
Image Credit: NASA, ESA, A. Barth (University of California - Irvine), and M. Revalski (STScI); Processing: Gladys Kober (NASA/Catholic University of America)
👍2
КУАОАРДЫҢ ЕКІНШІ САҚИНАСЫ АШЫЛДЫ
Ақпанда Рио-де-Жанейро Федералдық университетінің астрономдары Койпер белдеуіндегі Куаоар денесінің сақинасын ашқанын жазған едік. Бразилия Ұлттық обсерваториясының астрономдары ергежейлі планетаның екінші тозаң сақинасын анықтаған екен. Ол 2022 жылы 9 тамызда Куаоар алыс жұлдызбен тоғысқанда байқалған. Сақинаны Gemini—Солтүстік және CFHT телескоптары ғана көре алған.
Бірінші сақинамен бір жазықтықта жатқан екінші сақина радиусы 2520 ± 20 км дөңгелек пішініне ие. Ені 10 км екінші сақина планетадан 4,6 Куаоар радиусында, яғни бірінші сақинадан (7,4 радиус) жақынырақ. Екі сақина да Куаоардың Рош шегінің сыртында жатыр, яғни жүз жылдан аз уақытта сақина заты бірігіп, серік түзуі тиіс еді. Сақиналардың орнықтылығы бөлшектердің серпімді соқтығысуымен немесе Куаоар мен оның серігі Уейуоттың 6/1 орбиталық резонансымен түсіндіріледі.
Радиусы 555 км Куаоар (Quaoar) — Койпер белдеуіндегі дене, ол үлкендігі бойынша Нептуннан әрі нысандар арасында жетінші орында. Куаоар Күнді афелиі 45,5 а.б. (6,8 млрд км), перигелиі 41,9 а.б. (6,3 млрд км) орбитамен 65 жылда бір айналып шығады. Оның радиусы 80 километрлік серігі де бар. Уейуот (Weywot) атты ай орталық денені 24 Куаоар радиусы қашықтықта айналады.
Сақина жүйесі кентавр-астероид Харикло мен ергежейлі планета Хаумеадан кейінгі үшінші шағын денеден табылып отыр. Бұрын сақиналар Сатурн, Юпитер, Уран, Нептун сияқты алып планеталарда ғана болады деп саналатын. Алайда бұрыннан белгілі сақина жүйелерінің бәрі өз орталық денесіне жақын, Рош шегі деп аталатын ойша сфераның ішінде орналасқан. Рош шегінен жақындап кеткен кез келген серікті толысу күштері қиратып тастайды. Керісінше, Рош шегінің сыртындағы сақина бөлшектері азғана уақыт ішінде бірігіп, серікке айналуы тиіс. Бұл ережеге Куаоар сақиналары ғана бағынбайды екен.
#ғылымижаңалық
Ақпанда Рио-де-Жанейро Федералдық университетінің астрономдары Койпер белдеуіндегі Куаоар денесінің сақинасын ашқанын жазған едік. Бразилия Ұлттық обсерваториясының астрономдары ергежейлі планетаның екінші тозаң сақинасын анықтаған екен. Ол 2022 жылы 9 тамызда Куаоар алыс жұлдызбен тоғысқанда байқалған. Сақинаны Gemini—Солтүстік және CFHT телескоптары ғана көре алған.
Бірінші сақинамен бір жазықтықта жатқан екінші сақина радиусы 2520 ± 20 км дөңгелек пішініне ие. Ені 10 км екінші сақина планетадан 4,6 Куаоар радиусында, яғни бірінші сақинадан (7,4 радиус) жақынырақ. Екі сақина да Куаоардың Рош шегінің сыртында жатыр, яғни жүз жылдан аз уақытта сақина заты бірігіп, серік түзуі тиіс еді. Сақиналардың орнықтылығы бөлшектердің серпімді соқтығысуымен немесе Куаоар мен оның серігі Уейуоттың 6/1 орбиталық резонансымен түсіндіріледі.
Радиусы 555 км Куаоар (Quaoar) — Койпер белдеуіндегі дене, ол үлкендігі бойынша Нептуннан әрі нысандар арасында жетінші орында. Куаоар Күнді афелиі 45,5 а.б. (6,8 млрд км), перигелиі 41,9 а.б. (6,3 млрд км) орбитамен 65 жылда бір айналып шығады. Оның радиусы 80 километрлік серігі де бар. Уейуот (Weywot) атты ай орталық денені 24 Куаоар радиусы қашықтықта айналады.
Сақина жүйесі кентавр-астероид Харикло мен ергежейлі планета Хаумеадан кейінгі үшінші шағын денеден табылып отыр. Бұрын сақиналар Сатурн, Юпитер, Уран, Нептун сияқты алып планеталарда ғана болады деп саналатын. Алайда бұрыннан белгілі сақина жүйелерінің бәрі өз орталық денесіне жақын, Рош шегі деп аталатын ойша сфераның ішінде орналасқан. Рош шегінен жақындап кеткен кез келген серікті толысу күштері қиратып тастайды. Керісінше, Рош шегінің сыртындағы сақина бөлшектері азғана уақыт ішінде бірігіп, серікке айналуы тиіс. Бұл ережеге Куаоар сақиналары ғана бағынбайды екен.
#ғылымижаңалық
ЖЕР СІЛКІНІСТЕРІ КАРТАСЫ: 1956–2022
1956–2022 жж. тіркелген, қуаты Рихтер шкаласымен 4,5 балл не одан жоғары жер сілкіністерінің эпицентрі салынған карта. Тектоникалық плиталар арасындағы шекаралар анық көрініп тұр.
АҚШ Геологиялық қызметі (USGS) деректері бойынша жасаған: PythonMaps
Ал Марста да жер сілкінісі, дәлірек айтқанда, марс сілкінісі бола ма? Бір минуттық роликте.
#геодерек
1956–2022 жж. тіркелген, қуаты Рихтер шкаласымен 4,5 балл не одан жоғары жер сілкіністерінің эпицентрі салынған карта. Тектоникалық плиталар арасындағы шекаралар анық көрініп тұр.
АҚШ Геологиялық қызметі (USGS) деректері бойынша жасаған: PythonMaps
Ал Марста да жер сілкінісі, дәлірек айтқанда, марс сілкінісі бола ма? Бір минуттық роликте.
#геодерек
👍2
«АСТАНАДАҒЫ ҒАРЫШ ТЕХНИКАСЫ КӨРМЕСІ»
Соңғы мода бойынша, біз де жасанды сана жасаған суреттерді жариялап көрейік. Алғашқы серия Астана көшелеріндегі ғарыш техникасы көрмесіне арналады.
#жасандысана #қалжың
Соңғы мода бойынша, біз де жасанды сана жасаған суреттерді жариялап көрейік. Алғашқы серия Астана көшелеріндегі ғарыш техникасы көрмесіне арналады.
#жасандысана #қалжың
🔥4🤩1
«ҚАЗАҚСТАН ҒАРЫШТЫ ИГЕРУДЕ»
DALL-E жасанды санасы салған суреттердің келесі топтамасы Қазақстанның алыс планеталарды игеру әрекетіне арналады.
#жасандысана #қалжың
DALL-E жасанды санасы салған суреттердің келесі топтамасы Қазақстанның алыс планеталарды игеру әрекетіне арналады.
#жасандысана #қалжың
🔥2👍1
ҚЫТАЙДЫҢ ҚҰПИЯ КОСМОПЛАНЫ ОРБИТАДА 276 КҮН ӨТКІЗДІ
2023 жылғы 8 мамырдың кешінде Қытайдың эксперименттік көп мәрте қолданылатын ғарыштық ұшағы екінші орбиталық сапарынан оралды. Былтыр 4 тамызда ұшырылған космоплан төмен жермаңы орбитада 276 күн болды. Бұл — Қытай үшін рекордтық көрсеткіш.
ҚХР 2019 жылы көп мәрте ұшатын суборбиталық аппаратты сынады. Ал келесі жылы эксперименттік космоплан алғаш рет жермаңы орбитаға шығып, онда төрт тәулік болып қайтқан еді. Орбитаға зымыран күшімен шығатын ұшқышсыз аппарат Жерге қайтқанда, ұшу-қону жолағына ұшақша қонады.
Космопланның сипаттамалары құпия, бірақ оны көтерген Чанчжэн-2F зымыраны төмен жермаңы орбитаға 8 тоннадай жүктеме шығара алатыны белгілі. Және жүктеме қақпақтары ішіне сыю үшін ұшақтың қанат құлашы 4,2 метр шамасында болуы мүмкін. Ол алдымен көлбеулігі 60 градус, 346 х 596 км орбитаға шыққан, кейін 597 х 608 километрге дейін көтерілді. Космоплан ұшу кезінде көптеген маневрлерді пысықтады. 2022 жылы қарашада ол орбитаға әлдебір нысанды шығарды.
АҚШ Ғарыш күштері қарамағында кем дегенде екі ұшқышсыз X-37B космопланы бар. Олардың әрқайсы орбитада үш реттен болып қайтты. X-37B-ның ең ұзақ орбиталық миссия рекорды — 908 тәулік.
#ҚытайҒарышта
2023 жылғы 8 мамырдың кешінде Қытайдың эксперименттік көп мәрте қолданылатын ғарыштық ұшағы екінші орбиталық сапарынан оралды. Былтыр 4 тамызда ұшырылған космоплан төмен жермаңы орбитада 276 күн болды. Бұл — Қытай үшін рекордтық көрсеткіш.
ҚХР 2019 жылы көп мәрте ұшатын суборбиталық аппаратты сынады. Ал келесі жылы эксперименттік космоплан алғаш рет жермаңы орбитаға шығып, онда төрт тәулік болып қайтқан еді. Орбитаға зымыран күшімен шығатын ұшқышсыз аппарат Жерге қайтқанда, ұшу-қону жолағына ұшақша қонады.
Космопланның сипаттамалары құпия, бірақ оны көтерген Чанчжэн-2F зымыраны төмен жермаңы орбитаға 8 тоннадай жүктеме шығара алатыны белгілі. Және жүктеме қақпақтары ішіне сыю үшін ұшақтың қанат құлашы 4,2 метр шамасында болуы мүмкін. Ол алдымен көлбеулігі 60 градус, 346 х 596 км орбитаға шыққан, кейін 597 х 608 километрге дейін көтерілді. Космоплан ұшу кезінде көптеген маневрлерді пысықтады. 2022 жылы қарашада ол орбитаға әлдебір нысанды шығарды.
АҚШ Ғарыш күштері қарамағында кем дегенде екі ұшқышсыз X-37B космопланы бар. Олардың әрқайсы орбитада үш реттен болып қайтты. X-37B-ның ең ұзақ орбиталық миссия рекорды — 908 тәулік.
#ҚытайҒарышта
👍1🤔1