Гелиогеофизика — Күн белсенділігінің Жердегі физикалық процестерге, негізінен Жер магнитосферасы мен атмосферасына әсерін зерттейтін ғылым саласы
https://youtube.com/playlist?list=PLZ7VcZmjdxtxmHbw6kYgCMxCemvBdgt_C
https://youtube.com/playlist?list=PLZ7VcZmjdxtxmHbw6kYgCMxCemvBdgt_C
ТАСМАНИЯДАҒЫ ОҢТҮСТІК ШҰҒЫЛАСЫ
2023 жылы 24 көкекте поляр шұғыласы Оңтүстік жарты шардың орта ендіктерінде де бақыланды. Тасмания аралында (42° о.е.) алынған мына суретке жарық метеор да түсіп қалыпты.
Фото: mantisalive
2023 жылы 24 көкекте поляр шұғыласы Оңтүстік жарты шардың орта ендіктерінде де бақыланды. Тасмания аралында (42° о.е.) алынған мына суретке жарық метеор да түсіп қалыпты.
Фото: mantisalive
FALCON HEAVY АЛТЫНШЫ РЕТ ҰШЫРЫЛДЫ
2023 жылғы 1 мамырда, Алматы уақытымен 06:26-да SpaceX компаниясы Falcon Heavy аса ауыр зымыранын алтыншы мәрте ұшырды. Алғаш рет оның ешбір сатысы (жаңа орталық саты да, қапталдағы 3-ші және 8-ші қолданылған үдеткіштер де) қайта қондырылған жоқ. Сондықтан оларды жеңілдету үшін торкөз рульдер мен тіреулер орнатылмады.
Бұған массасы 6,8 тонна үш жерсерікті тікелей геостационар орбитаға шығаруға отын көп жұмсалып, қайта қонуға қалмайтыны себепкер. Компания тарихындағы ең күрделі миссияның бірін атқару үшін екінші саты қозғағышын 3 рет қайта қосу қажет болды. Старттан 4 сағат 46 минут өткенде, 34 619 км биіктікте соңғы аппарат орбитаға шығарылды.
Жүктеме:
— ViaSat-3 Americas — 6400 кг-дық ірі байланыс жерсерігі, қос Америка құрлығындағы клиенттерді 100 Мбит/с интернетке қосады. Жалпы өткізу жолағы — 1 Тбит/с, яғни алдыңғы ViaSat аппараттарынан екі есе кең. Жерсерік 88,9° батыс бойлықтағы слотқа орналасады, қызмет мерзімі кемі 15 жыл.
— Arcturus (Aurora 4A) — 400 кг шағын телеком-жерсерік, Алясканың алыс аудандарын интернетпен қамтамасыз етеді. 7,5 Гбит/с, 163° б.б., кемі 10 жыл.
— GS-1 (G-Space 1) — массасы 22 кг 16U-кубсат, украиналық Gravity Space компаниясы үшін Данияда жасалған. Кубсат бортында үш пайдалы жүктеме бар: Nusantara H-1A Индонезияның болашақта ұшырылатын жерсерігі үшін слотты ұстай тұрады, Orbit Guard аппараты орбитадағы нысандарды қадағалаудың жаңа әдісін тексереді, үшіншісі геостационардағы басқа жерсерікпен түйісу экспериментін жасайды.
1-ші және 2-ші сатылар 17 078 км/сағ немесе 4,75 км/с жылдамдықта ажырады — жаңа рекорд! 🏆 ViaSat-3 Americas — жүктеме қақпақтары қайта қолданылған 100-ші миссия 🔔 Doug кемесі оларды старттан 1960 км қашықтықта судан көтеріп алса, бұл компанияның бұрынғы рекордынан 400 км асып түседі 🏆
2023 жылғы 1 мамырда, Алматы уақытымен 06:26-да SpaceX компаниясы Falcon Heavy аса ауыр зымыранын алтыншы мәрте ұшырды. Алғаш рет оның ешбір сатысы (жаңа орталық саты да, қапталдағы 3-ші және 8-ші қолданылған үдеткіштер де) қайта қондырылған жоқ. Сондықтан оларды жеңілдету үшін торкөз рульдер мен тіреулер орнатылмады.
Бұған массасы 6,8 тонна үш жерсерікті тікелей геостационар орбитаға шығаруға отын көп жұмсалып, қайта қонуға қалмайтыны себепкер. Компания тарихындағы ең күрделі миссияның бірін атқару үшін екінші саты қозғағышын 3 рет қайта қосу қажет болды. Старттан 4 сағат 46 минут өткенде, 34 619 км биіктікте соңғы аппарат орбитаға шығарылды.
Жүктеме:
— ViaSat-3 Americas — 6400 кг-дық ірі байланыс жерсерігі, қос Америка құрлығындағы клиенттерді 100 Мбит/с интернетке қосады. Жалпы өткізу жолағы — 1 Тбит/с, яғни алдыңғы ViaSat аппараттарынан екі есе кең. Жерсерік 88,9° батыс бойлықтағы слотқа орналасады, қызмет мерзімі кемі 15 жыл.
— Arcturus (Aurora 4A) — 400 кг шағын телеком-жерсерік, Алясканың алыс аудандарын интернетпен қамтамасыз етеді. 7,5 Гбит/с, 163° б.б., кемі 10 жыл.
— GS-1 (G-Space 1) — массасы 22 кг 16U-кубсат, украиналық Gravity Space компаниясы үшін Данияда жасалған. Кубсат бортында үш пайдалы жүктеме бар: Nusantara H-1A Индонезияның болашақта ұшырылатын жерсерігі үшін слотты ұстай тұрады, Orbit Guard аппараты орбитадағы нысандарды қадағалаудың жаңа әдісін тексереді, үшіншісі геостационардағы басқа жерсерікпен түйісу экспериментін жасайды.
1-ші және 2-ші сатылар 17 078 км/сағ немесе 4,75 км/с жылдамдықта ажырады — жаңа рекорд! 🏆 ViaSat-3 Americas — жүктеме қақпақтары қайта қолданылған 100-ші миссия 🔔 Doug кемесі оларды старттан 1960 км қашықтықта судан көтеріп алса, бұл компанияның бұрынғы рекордынан 400 км асып түседі 🏆
👍2
Сатурн: Титаннан көрініс. Суретті салған Chesley Bonestell, 1944 жыл
Сатурн мен оның жүйесі жайлы негізгі деректер — "Балаларға ғылым туралы" арнасындағы жаңа роликте.
Сатурн мен оның жүйесі жайлы негізгі деректер — "Балаларға ғылым туралы" арнасындағы жаңа роликте.
🤩1
12 күн бұрын Starship аса ауыр зымыран жүйесінің алғашқы орбиталық ұшу сынағы өткізілді. Арнадағы жаңа роликте SpaceX Бас директоры Илон Масктің 30 көкектегі туиті мен баспасөз материалдары негізінде сынақ барысын түсіндіруге тырысамыз.
#бейнеролик
#бейнеролик
YouTube
Starship-тің алғашқы орбиталық ұшу сынағының барысы
2023 жылы 20 көкекте SpaceX компаниясы Super Heavy B7 үдеткіші (бірінші саты) мен Starship S24 ғарыш кемесінен (екінші саты) тұратын Starship аса ауыр зымыран жүйесінің алғашқы орбиталық ұшу сынағын өткізді. Оның толық жоспарымен алдыңғы роликте таныстырған…
👍2
«ӘЛ АМАЛ» МАРСТЫҢ ЖАҺАНДЫҚ ТҮСТІ КАРТАСЫН ЖАСАДЫ
Калтех зерттеушілері Марстың әзірге ең толық үш өлшемді глобусын жасағанын жазғанбыз.
Ал "Әл Амал" орбитерінің ғылыми командасы Марс бетінің жаһандық картасын жариялады. Ол EXI (Emirates eXplorer Imager) камерасы 2021 жылдың ортасынан бастап түсірген 3000-нан астам түсті суреттен құрастырылған. Топографиялық мәлімет НАСА-ның Mars Global Surveyor орбитерінің MOLA (Mars Orbiter Laser Altimeter) аспабы жинаған деректер каталогынан алынған. Картаның ортасынан Маринер Аңғары алып каньондар жүйесі көрінеді. Оның екі жағында жанартаулы облыстар, соның ішінде Күн жүйесіндегі ең биік Олимп тауы жатыр.
Credit: NYU Abu Dhabi’s Center for Space Science, EMM Science Data Center
Калтех зерттеушілері Марстың әзірге ең толық үш өлшемді глобусын жасағанын жазғанбыз.
Ал "Әл Амал" орбитерінің ғылыми командасы Марс бетінің жаһандық картасын жариялады. Ол EXI (Emirates eXplorer Imager) камерасы 2021 жылдың ортасынан бастап түсірген 3000-нан астам түсті суреттен құрастырылған. Топографиялық мәлімет НАСА-ның Mars Global Surveyor орбитерінің MOLA (Mars Orbiter Laser Altimeter) аспабы жинаған деректер каталогынан алынған. Картаның ортасынан Маринер Аңғары алып каньондар жүйесі көрінеді. Оның екі жағында жанартаулы облыстар, соның ішінде Күн жүйесіндегі ең биік Олимп тауы жатыр.
Credit: NYU Abu Dhabi’s Center for Space Science, EMM Science Data Center
👍3🔥1
3 МАМЫР — ДҮНИЕЖҮЗІЛІК КҮН КҮНІ
Күн — сары ергежейлі, G-типті Негізгі тізбек жұлдызы. Біздің Галактикада осындай типтегі жүз миллиардтан астам жұлдыз бар.
Фото: Күннің SDO аппараты 2023 ж. 3 мамыр, 18:38:42-де түсірген кескіні
Credit: NASA/SDO/AIA
Сүйікті жұлдызымыз жайлы толық ақпарат — роликте.
Күн — сары ергежейлі, G-типті Негізгі тізбек жұлдызы. Біздің Галактикада осындай типтегі жүз миллиардтан астам жұлдыз бар.
Фото: Күннің SDO аппараты 2023 ж. 3 мамыр, 18:38:42-де түсірген кескіні
Credit: NASA/SDO/AIA
Сүйікті жұлдызымыз жайлы толық ақпарат — роликте.
👍2
САТУРННЫҢ ТАҒЫ 7 СЕРІГІ АШЫЛЫП, ОЛАРДЫҢ САНЫ 90-ҒА ЖЕТТІ
2023 жылы 3 мамырда Кіші планеталар орталығы (MPC) Сатурнның жаңа жеті серігі ашылғанын ресми хабарлады. Олар уақытша S/2020 S 1, S/2006 S 9, S/2004 S 40, S/2019 S 2, S/2019 S 3, S/2020 S 2 деп белгіленді, біреуіне әзірше индекс берілген жоқ. S/2020 S 1 инуит тобына, қалғандары скандинав тобына жатады. Серіктердің орбиталары нақтыланысымен, оларға тұрақты нөмірлер мен атаулар беріледі.
Сонымен, Сатурн серіктерінің жалпы саны 90-ға жетті. Олардың 24-і — проград орбиталары Сатурнның экватор жазықтығына қатысты аз еңкейген қалыпты серіктер. Бұларға жеті ірі серік (Титан, Рея, Япет, Диона, Тефия, Энцелад, Мимас), ірі айлармен троялық орбитадағы төрт шағын серік, екі орбиталас серік және Сатурнның жіңішке F сақинасының екі бақташысы жатады. Тағы екі қалыпты серік сақиналар арасындағы саңылауларда айналады, біршама ірі Гиперион Титанмен орбиталық резонанста, қалғандары A сақинасының сыртқы шеті маңында, сирек G сақинасының ішінде және Мимас пен Энцеладтың арасында айналады. Қалыпты айларға Кроностың (Сатурнның) іні-қарындастары титандар мен титанидалардың аты берілген.
Қалған 66 бұрыс пішінді серіктің орбиталары Сатурннан әлдеқайда алыс, көлбеулігі жоғары және кейбірі проград, ал кейбірі ретроград. Диаметрі 2-ден 213 км аралығындағы бұл айлар Сатурн өзіне тартып алған астероидтар не олардың соқтығысуынан қалған сынықтар деп болжанады. Бұрыс пішінді серіктер орбиталарына қарай инуит, скандинав және галл топтарына жіктеледі, атаулары осы халықтар мифологиясынан алынады. 19 ғасырда ашылған ең ірі бұрыс пішінді серік Феба ғана скандинав тобына кіргенмен, титанида есімімен аталып кеткен. Әлі ат қойылмаған серіктердің саны енді 27-ге жетті.
2019 жылы қазанда Сатурнның 20 серігі ашылған еді. Ал 2023-тің басында Юпитер серіктерінің саны 92-ге жеткенін хабарлағанбыз.
#ғылымижаңалық #көбәріп
2023 жылы 3 мамырда Кіші планеталар орталығы (MPC) Сатурнның жаңа жеті серігі ашылғанын ресми хабарлады. Олар уақытша S/2020 S 1, S/2006 S 9, S/2004 S 40, S/2019 S 2, S/2019 S 3, S/2020 S 2 деп белгіленді, біреуіне әзірше индекс берілген жоқ. S/2020 S 1 инуит тобына, қалғандары скандинав тобына жатады. Серіктердің орбиталары нақтыланысымен, оларға тұрақты нөмірлер мен атаулар беріледі.
Сонымен, Сатурн серіктерінің жалпы саны 90-ға жетті. Олардың 24-і — проград орбиталары Сатурнның экватор жазықтығына қатысты аз еңкейген қалыпты серіктер. Бұларға жеті ірі серік (Титан, Рея, Япет, Диона, Тефия, Энцелад, Мимас), ірі айлармен троялық орбитадағы төрт шағын серік, екі орбиталас серік және Сатурнның жіңішке F сақинасының екі бақташысы жатады. Тағы екі қалыпты серік сақиналар арасындағы саңылауларда айналады, біршама ірі Гиперион Титанмен орбиталық резонанста, қалғандары A сақинасының сыртқы шеті маңында, сирек G сақинасының ішінде және Мимас пен Энцеладтың арасында айналады. Қалыпты айларға Кроностың (Сатурнның) іні-қарындастары титандар мен титанидалардың аты берілген.
Қалған 66 бұрыс пішінді серіктің орбиталары Сатурннан әлдеқайда алыс, көлбеулігі жоғары және кейбірі проград, ал кейбірі ретроград. Диаметрі 2-ден 213 км аралығындағы бұл айлар Сатурн өзіне тартып алған астероидтар не олардың соқтығысуынан қалған сынықтар деп болжанады. Бұрыс пішінді серіктер орбиталарына қарай инуит, скандинав және галл топтарына жіктеледі, атаулары осы халықтар мифологиясынан алынады. 19 ғасырда ашылған ең ірі бұрыс пішінді серік Феба ғана скандинав тобына кіргенмен, титанида есімімен аталып кеткен. Әлі ат қойылмаған серіктердің саны енді 27-ге жетті.
2019 жылы қазанда Сатурнның 20 серігі ашылған еді. Ал 2023-тің басында Юпитер серіктерінің саны 92-ге жеткенін хабарлағанбыз.
#ғылымижаңалық #көбәріп
5/6 МАМЫР 2023 — АЙДЫҢ АЛАКӨЛЕҢКЕЛІК ТҰТЫЛУЫ
2023 жылы 5 мамыр 21:15 — 6 мамыр 01:32 (Алматы уақыты) арасында Айдың алакөлеңкелік тұтылуы бақыланады. Бұл құбылыс кезінде Күн, Жер, Ай мінсіз сап түземейтіндіктен, Ай бетіне Жердің қою көлеңкесі (умбра) емес, әлдеқайда әлсіз алакөлеңкесі (пенумбра) түседі.
Сондықтан мұндай тұтылуды әдеттегі толған Айдан ажырату оңай емес, тек телескоппен Айдың төменгі шетінің сәл қарайғаны байқалуы мүмкін. Толған Ай мен алакөлеңкелік тұтылудың ең күңгірт фазасының айырмасын кескіннен көре аласыздар. Құбылыс Қазақстанның барлық аумағынан бақыланады.
29 қазандағы Айдың жартылай тұтылуы әлдеқайда анық көрінетін оқиға болмақ. Ол да Қазақстанның барлық аумағынан бақыланады. Ай тұтылуының түрлері жайлы толығырақ — роликте.
#күнтізбе
2023 жылы 5 мамыр 21:15 — 6 мамыр 01:32 (Алматы уақыты) арасында Айдың алакөлеңкелік тұтылуы бақыланады. Бұл құбылыс кезінде Күн, Жер, Ай мінсіз сап түземейтіндіктен, Ай бетіне Жердің қою көлеңкесі (умбра) емес, әлдеқайда әлсіз алакөлеңкесі (пенумбра) түседі.
Сондықтан мұндай тұтылуды әдеттегі толған Айдан ажырату оңай емес, тек телескоппен Айдың төменгі шетінің сәл қарайғаны байқалуы мүмкін. Толған Ай мен алакөлеңкелік тұтылудың ең күңгірт фазасының айырмасын кескіннен көре аласыздар. Құбылыс Қазақстанның барлық аумағынан бақыланады.
29 қазандағы Айдың жартылай тұтылуы әлдеқайда анық көрінетін оқиға болмақ. Ол да Қазақстанның барлық аумағынан бақыланады. Ай тұтылуының түрлері жайлы толығырақ — роликте.
#күнтізбе
👍2
УРАННЫҢ ТӨРТ СЕРІГІНДЕ ЖЕРАСТЫ МҰХИТТАРЫ БОЛУЫ МҮМКІН
Планетологтар Урвнның төрт ірі серігін бақылау деректерін қайта талдау нәтижесінде, оларда қалдық жерасты мұхиттары болуы мүмкін деген қорытынды жасады. Ариэль, Умбриэль, Титания мен Оберондағы аса тұзды мұхиттардың қалыңдығы 30–50 километрге жетуі ықтимал.
Уран мен оның серіктері Күн жүйесіндегі ең аз зерттелген планета жүйесінің бірі. Олардың тұсынан Вояджер-2 аппараты ғана ұшып өтті, қалған бақылау деректерінің бәрі телескоптар көмегімен алынған. НАСА Реактивті қозғалыс зертханасының планетологтары осы деректерді қайта талдады. Сондай-ақ Күн жүйесіндегі басқа мұзды денелер жайлы Галилео, Кассини, Dawn, New Horizons аппараттары алған мәлімет ескерілді.
Жетінші планетаның негізгі бес ірі серігі — НАСА-ның 2031 жылы ұшырылатын Уран миссиясының нысаналары. Серіктер тау жыныстары мен қатып қалған ұшпа заттардан тұрады. Ал олардың ішкі құрылысы жайлы мәлімет өте аз. Кейбір модельдер серіктердің ішінде антифриз ретінде әрекет ететін аммиагы бар мұхиттар болуы мүмкіндігін көрсетеді.
Зерттеушілер бұлардың төртеуінің қойнауында сұйық күйдегі зат қалған деген қорытындыға келді. Ол радиоактивті изотоптардың ыдырауы кезінде бөлінетін жылу есебінен қатпай тұр. Жерасты мұхиттары жаһандық емес, қалдық сипатта. Ариэль мен Умбриэль мұхиттарының қалыңдығы 30 километрге жетпес, Титания мен Оберонда 50 километрден аз. Миранда қойнауында қазіргі күні сұйықтық қалмаған сияқты.
Қалдық мұхиттар су негізіндегі гипертұзды сұйықтықтан тұрса, олар туғызған магнит өрісін ғарыштық зондтың магнитометрімен тіркеуге болады. Ал мұхиттар аммиак әсерінен қатпаса, электр өткізгіштігі тым аз болғандықтан, байқалуы екіталай. Бұл мұхиттардағы тіршілік мәселесі зерттелмеген, дегенмен мұндай ортада өмір сүре алатын микробтар бар шығар.
#ғылымижаңалық
Планетологтар Урвнның төрт ірі серігін бақылау деректерін қайта талдау нәтижесінде, оларда қалдық жерасты мұхиттары болуы мүмкін деген қорытынды жасады. Ариэль, Умбриэль, Титания мен Оберондағы аса тұзды мұхиттардың қалыңдығы 30–50 километрге жетуі ықтимал.
Уран мен оның серіктері Күн жүйесіндегі ең аз зерттелген планета жүйесінің бірі. Олардың тұсынан Вояджер-2 аппараты ғана ұшып өтті, қалған бақылау деректерінің бәрі телескоптар көмегімен алынған. НАСА Реактивті қозғалыс зертханасының планетологтары осы деректерді қайта талдады. Сондай-ақ Күн жүйесіндегі басқа мұзды денелер жайлы Галилео, Кассини, Dawn, New Horizons аппараттары алған мәлімет ескерілді.
Жетінші планетаның негізгі бес ірі серігі — НАСА-ның 2031 жылы ұшырылатын Уран миссиясының нысаналары. Серіктер тау жыныстары мен қатып қалған ұшпа заттардан тұрады. Ал олардың ішкі құрылысы жайлы мәлімет өте аз. Кейбір модельдер серіктердің ішінде антифриз ретінде әрекет ететін аммиагы бар мұхиттар болуы мүмкіндігін көрсетеді.
Зерттеушілер бұлардың төртеуінің қойнауында сұйық күйдегі зат қалған деген қорытындыға келді. Ол радиоактивті изотоптардың ыдырауы кезінде бөлінетін жылу есебінен қатпай тұр. Жерасты мұхиттары жаһандық емес, қалдық сипатта. Ариэль мен Умбриэль мұхиттарының қалыңдығы 30 километрге жетпес, Титания мен Оберонда 50 километрден аз. Миранда қойнауында қазіргі күні сұйықтық қалмаған сияқты.
Қалдық мұхиттар су негізіндегі гипертұзды сұйықтықтан тұрса, олар туғызған магнит өрісін ғарыштық зондтың магнитометрімен тіркеуге болады. Ал мұхиттар аммиак әсерінен қатпаса, электр өткізгіштігі тым аз болғандықтан, байқалуы екіталай. Бұл мұхиттардағы тіршілік мәселесі зерттелмеген, дегенмен мұндай ортада өмір сүре алатын микробтар бар шығар.
#ғылымижаңалық
👍2