25-ШІ РЕТ ҰШҚАН INGENUITY ЕКІ РЕКОРД ЖАҢАРТТЫ
8 көкекте Марстағы Ingenuity дрон-тікұшағы 25-ші рет әуеледі. Бұл жолы ол өзінің екі рекордын жаңартты: 704 метр ұшып өтіп, 5,5 м/с ең жоғары жылдамдық өрбітті. Ұшу 161,3 секундқа созылды.
Бұл ұшудағы жолдың ұзақтығы, дронның Perseverance ровері қонған кезде тасталған жабдықтар жатқан ауданды айналып өтуімен байланысты. Жылу қалқаны, парашют пен "әуе краны" тікұшақтың лазерлік альтиметрі жұмысына кедергі келтіруі мүмкін еді.
"Тапқырлық" Марс бетіндегі бедері күрделі аймақтан өтіп кетті. Мамандар оны қондыратын орын табу үшін көп ізденетін. Енді дронның алдында қонуға ыңғайлы орындар жеткілікті тегіс жазық жатыр. Ingenuity ежелгі өзен атырауы болған алапқа барып, ровердің жүрер жолын барлаумен айналысады.
Credit: NASA/JPL-Caltech
8 көкекте Марстағы Ingenuity дрон-тікұшағы 25-ші рет әуеледі. Бұл жолы ол өзінің екі рекордын жаңартты: 704 метр ұшып өтіп, 5,5 м/с ең жоғары жылдамдық өрбітті. Ұшу 161,3 секундқа созылды.
Бұл ұшудағы жолдың ұзақтығы, дронның Perseverance ровері қонған кезде тасталған жабдықтар жатқан ауданды айналып өтуімен байланысты. Жылу қалқаны, парашют пен "әуе краны" тікұшақтың лазерлік альтиметрі жұмысына кедергі келтіруі мүмкін еді.
"Тапқырлық" Марс бетіндегі бедері күрделі аймақтан өтіп кетті. Мамандар оны қондыратын орын табу үшін көп ізденетін. Енді дронның алдында қонуға ыңғайлы орындар жеткілікті тегіс жазық жатыр. Ingenuity ежелгі өзен атырауы болған алапқа барып, ровердің жүрер жолын барлаумен айналысады.
Credit: NASA/JPL-Caltech
🔥2
МЕРКУРИЙ КЕШКЕ КӨРІНЕ БАСТАДЫ
Меркурий (-0,3m) 2022 жылғы 16 көкектен бастап кешке солтүстік-батыс көкжиек үстінен көрінеді. 29 көкектегі 20,6° ең үлкен шығыс элонгация маңы — биылғы кешкі бақылауға ең қолайлы кезең.
Меркурий Күн батысымен, батыс көкжиектен сәл ғана жоғарыдан кішкентай ақшыл "жұлдыз" сияқты көрінеді. Планетаны көру үшін батыс жақ толық ашық болуы керек.
16 көкекте Меркурий батқан Күннің шапағынан көріне бастағанда, көкжиектен небәрі 8 градус биік тұрса, күн сайын көтеріле беріп, 29 көкекте 12 градустан көрінеді. Ал 2 мамырда Меркурий жаңа туған жіңішке Ай орағымен әдемі жұп құрайды. Күнге ең жақын планета 4 мамырдан кейін көрінбей кетеді.
Меркурий (-0,3m) 2022 жылғы 16 көкектен бастап кешке солтүстік-батыс көкжиек үстінен көрінеді. 29 көкектегі 20,6° ең үлкен шығыс элонгация маңы — биылғы кешкі бақылауға ең қолайлы кезең.
Меркурий Күн батысымен, батыс көкжиектен сәл ғана жоғарыдан кішкентай ақшыл "жұлдыз" сияқты көрінеді. Планетаны көру үшін батыс жақ толық ашық болуы керек.
16 көкекте Меркурий батқан Күннің шапағынан көріне бастағанда, көкжиектен небәрі 8 градус биік тұрса, күн сайын көтеріле беріп, 29 көкекте 12 градустан көрінеді. Ал 2 мамырда Меркурий жаңа туған жіңішке Ай орағымен әдемі жұп құрайды. Күнге ең жақын планета 4 мамырдан кейін көрінбей кетеді.
🥰3👍1👏1
ӨЗІҢЕ СЕН! 17 КӨКЕК 19:13 — NROL-85 МИССИЯСЫ
17 көкекте Алматы уақытымен 19:13-те Калифорниядағы Ванденберг базасынан Falcon 9 зымыраны АҚШ Ұлттық барлау қызметінің (NRO) екі кұпия барлаушы жерсерігін ұшырады. B1071.2 бірінші сатысы SLC-4E ұшыру алаңынан 400 метрдегі LZ-4 қону алаңына оралуы тиіс. Құрғақтағы алаңға қону — әдетте өте тартымды көрініс.
17 көкекте Алматы уақытымен 19:13-те Калифорниядағы Ванденберг базасынан Falcon 9 зымыраны АҚШ Ұлттық барлау қызметінің (NRO) екі кұпия барлаушы жерсерігін ұшырады. B1071.2 бірінші сатысы SLC-4E ұшыру алаңынан 400 метрдегі LZ-4 қону алаңына оралуы тиіс. Құрғақтағы алаңға қону — әдетте өте тартымды көрініс.
🔥3
SLS ҰШЫРЫЛЫМЫНЫҢ БАС ЖАТТЫҒУЫ ТАҒЫ ТОҚТАТЫЛДЫ
Артемида-1 миссиясын арналған НАСА-ның SLS аса ауыр зымыраны мен Orion ғарыш кемесі LC-39B ұшыру алаңына 17 наурызда шығарылған. Бас жаттығу кезінде зымыранға толық мөлшерде отын құйылып, старттық кері санақ операциялары пысықталуы тиіс. Содан соң SLS+Orion жинағы қайтадан Тік жинау ғимаратына енгізіліп, соңғы дайындық жұмыстары жүргізіледі.
4 көкектегі алғашқы әрекет жылжымалы ұшыру платформасында ақауларға байланысты тоқтатылды. Ертеңіне SLS-тің 1-сатысы сұйық оттегімен жартылай толтырылды, алайда клапанның ақауынан сұйық сутегі құю басталған да жоқ.
Үшінші әрекет 14 көкекте жасалды. Техникалық проблемаларға байланысты оттегін құю бірнеше рет тоқтап, бірнеше рет жалғасты. 1-сатыға сутегін құю басталғанда, оның сыртқа ағып жатқаны анықталды. Отын құю тоқтатылғанда, 1-сатының сұйық оттегі багы 49%, сұйық сутегі багы 5% толы болған. Келесі әрекет қашан жасалатыны белгісіз.
Артемида-1 миссиясын арналған НАСА-ның SLS аса ауыр зымыраны мен Orion ғарыш кемесі LC-39B ұшыру алаңына 17 наурызда шығарылған. Бас жаттығу кезінде зымыранға толық мөлшерде отын құйылып, старттық кері санақ операциялары пысықталуы тиіс. Содан соң SLS+Orion жинағы қайтадан Тік жинау ғимаратына енгізіліп, соңғы дайындық жұмыстары жүргізіледі.
4 көкектегі алғашқы әрекет жылжымалы ұшыру платформасында ақауларға байланысты тоқтатылды. Ертеңіне SLS-тің 1-сатысы сұйық оттегімен жартылай толтырылды, алайда клапанның ақауынан сұйық сутегі құю басталған да жоқ.
Үшінші әрекет 14 көкекте жасалды. Техникалық проблемаларға байланысты оттегін құю бірнеше рет тоқтап, бірнеше рет жалғасты. 1-сатыға сутегін құю басталғанда, оның сыртқа ағып жатқаны анықталды. Отын құю тоқтатылғанда, 1-сатының сұйық оттегі багы 49%, сұйық сутегі багы 5% толы болған. Келесі әрекет қашан жасалатыны белгісіз.
😢2
ҚЫТАЙ ҒАРЫШКЕРЛЕРІ ОРБИТАДА 183 КҮН БОЛЫП ҚАЙТТЫ
2022 жылы 16 көкекте Шэньчжоу-13 ғарыш кемесінің қону капсуласы Жерге аман-есен оралды. Экипаж мүшелері Чжай Чжиган, Ван Япин мен Е Гуанфу ғарышта 183 тәулік болып, Қытай рекордын жаңартты. Алдыңғы Шэньчжоу-12 кемесі ғарышкерлері орбитада 92 күн өткізген еді.
Тяньгун ғарыш стансасында жұмыс істеген алты айда рекордшылар құрал-жабдықтарды орнатып, көптеген ғылыми эксперименттер жасады. Ұзақ мерзімді экспедиция мүшелері екі рет ашық ғарышқа шықты. Ван Япин ашық ғарышқа шыққан алғашқы қытайлық әйел атанды.
Наурызда 355 күндік ғарыш сапарынан оралған Марк Ванде Хай АҚШ рекордын жаңартқанын хабарлағанбыз. Ал бір ғарыш сапарының ұзақтығы бойынша әлем рекорды (437 тәулік 18 сағат) ресейлік Валерий Поляковтың еншісінде.
Фотода: Е Гуанфу, Ван Япин мен Чжай Чжиган ғарышқа ұшар алдындағы рәсімде.
2022 жылы 16 көкекте Шэньчжоу-13 ғарыш кемесінің қону капсуласы Жерге аман-есен оралды. Экипаж мүшелері Чжай Чжиган, Ван Япин мен Е Гуанфу ғарышта 183 тәулік болып, Қытай рекордын жаңартты. Алдыңғы Шэньчжоу-12 кемесі ғарышкерлері орбитада 92 күн өткізген еді.
Тяньгун ғарыш стансасында жұмыс істеген алты айда рекордшылар құрал-жабдықтарды орнатып, көптеген ғылыми эксперименттер жасады. Ұзақ мерзімді экспедиция мүшелері екі рет ашық ғарышқа шықты. Ван Япин ашық ғарышқа шыққан алғашқы қытайлық әйел атанды.
Наурызда 355 күндік ғарыш сапарынан оралған Марк Ванде Хай АҚШ рекордын жаңартқанын хабарлағанбыз. Ал бір ғарыш сапарының ұзақтығы бойынша әлем рекорды (437 тәулік 18 сағат) ресейлік Валерий Поляковтың еншісінде.
Фотода: Е Гуанфу, Ван Япин мен Чжай Чжиган ғарышқа ұшар алдындағы рәсімде.
👍1🔥1
КӨКЕК СОҢЫНДАҒЫ ПЛАНЕТАЛАР ШЕРУІ (ОТШАШУМЕН БІРГЕ!)
2022 жылғы көкектің соңына таман таңғы аспанның 30° секторына жай көзбен көрінетін төрт планета жиылды. 20-нан бастап таңда шығыстан төрт ғаламшарды бірге көруге болады. Ең кеш шығатын Юпитерді тура шығыстан, көкжиектен сәл жоғарыда іздеңіз. Одан жоғары және 30° оңға қарай ерекше жарқыраған Шолпан көзге оттай басылады. Таңғы жұлдыздан тағы 12° оң жақта көмескі қызыл Марс орналасса, шеруді оңтүстік-шығыстағы Сатурн аяқтайды.
Бес күннен соң шерушілерге Ай да қосылады. Ай орағын 25 көкекте Сатурнның, 26-на Марстың, ал 27-сі күні Шолпан мен Юпитердің қасынан байқаймыз. Соңғы екеуі өзара жақындаса келіп, 30 көкекте, Алматы уақытымен 23:40-та бір-бірінен небәрі 13 бұрыштық минутта өтеді. Ең жарық екі планетаның жақын қосылысын Қазақстаннан 30 көкек пен 1 мамыр күндері таңда бақылауға болады.
Бір қызығы, Нептун қазір осы екі ғаламшардың арасында, бірақ оны бақылау үшін телескоп қажет. 28 көкекте 01:12-де Нептун Шолпанға 25 бұрыштық секундқа дейін жақындайды!! Планеталардың мұндай тығыз тоғысуы өте сирек қайталанады.
Жалпы шеруге қатыспай, жеке бой көрсетуші де табылды. 16 көкектен бастап, мамырдың алғашқы күндеріне дейін Меркурий кешкі іңірде, бір өзі батыс көкжиек үстінен көрінеді. 29 көкек — Меркурийдің ең үлкен кешкі элонгациясы. Бұл күні ол Күннен 20,6°-қа қашықтайды. Көкектің соңы — Меркурийдің биылғы ең жақсы бақыланатын кезеңі. 2 мамырда қылдай жіңішке Ай онымен де сәлемдесіп кетеді.
Қаңтардағыдай, бұл шеруді де отшашу сүйемелдейді. 14–30 көкекте жауатын Лиридалар метеор ағыны 21-не, 22-не және 23-не қараған түндері шыңына жеткенде, сағатына 18 метеорға дейін бақылануы мүмкін. Ағын шығып жатқандай көрінетін Лира шоқжұлдызы таңға қарай төбеге көтеріледі. Жарық метеорлар 49 км/сек жылдамдықпен ұшады. Кетер Ай биыл бақылауға елеулі кедергі келтірмек.
2022 жылғы көкектің соңына таман таңғы аспанның 30° секторына жай көзбен көрінетін төрт планета жиылды. 20-нан бастап таңда шығыстан төрт ғаламшарды бірге көруге болады. Ең кеш шығатын Юпитерді тура шығыстан, көкжиектен сәл жоғарыда іздеңіз. Одан жоғары және 30° оңға қарай ерекше жарқыраған Шолпан көзге оттай басылады. Таңғы жұлдыздан тағы 12° оң жақта көмескі қызыл Марс орналасса, шеруді оңтүстік-шығыстағы Сатурн аяқтайды.
Бес күннен соң шерушілерге Ай да қосылады. Ай орағын 25 көкекте Сатурнның, 26-на Марстың, ал 27-сі күні Шолпан мен Юпитердің қасынан байқаймыз. Соңғы екеуі өзара жақындаса келіп, 30 көкекте, Алматы уақытымен 23:40-та бір-бірінен небәрі 13 бұрыштық минутта өтеді. Ең жарық екі планетаның жақын қосылысын Қазақстаннан 30 көкек пен 1 мамыр күндері таңда бақылауға болады.
Бір қызығы, Нептун қазір осы екі ғаламшардың арасында, бірақ оны бақылау үшін телескоп қажет. 28 көкекте 01:12-де Нептун Шолпанға 25 бұрыштық секундқа дейін жақындайды!! Планеталардың мұндай тығыз тоғысуы өте сирек қайталанады.
Жалпы шеруге қатыспай, жеке бой көрсетуші де табылды. 16 көкектен бастап, мамырдың алғашқы күндеріне дейін Меркурий кешкі іңірде, бір өзі батыс көкжиек үстінен көрінеді. 29 көкек — Меркурийдің ең үлкен кешкі элонгациясы. Бұл күні ол Күннен 20,6°-қа қашықтайды. Көкектің соңы — Меркурийдің биылғы ең жақсы бақыланатын кезеңі. 2 мамырда қылдай жіңішке Ай онымен де сәлемдесіп кетеді.
Қаңтардағыдай, бұл шеруді де отшашу сүйемелдейді. 14–30 көкекте жауатын Лиридалар метеор ағыны 21-не, 22-не және 23-не қараған түндері шыңына жеткенде, сағатына 18 метеорға дейін бақылануы мүмкін. Ағын шығып жатқандай көрінетін Лира шоқжұлдызы таңға қарай төбеге көтеріледі. Жарық метеорлар 49 км/сек жылдамдықпен ұшады. Кетер Ай биыл бақылауға елеулі кедергі келтірмек.
🔥3
21–23 КӨКЕК — ЛИРИДАЛАР МЕТЕОР АҒЫНЫНЫҢ ШЫҢЫ
Жылда 14–30 көкекте жауатын Лиридалар метеор ағыны биыл шыңына 22-не және 23-не қараған түндері жетеді. Идеал жағдайда сағатына 18 метеорға дейін бақылануы мүмкін. Ағын шығып жатқандай көрінетін Лира шоқжұлдызы таңға қарай төбеге көтеріледі. Жарық ақ метеорлар 49 км/сек жылдамдықпен ұшады. Жақында ғана толған Ай биыл бақылауға елеулі кедергі келтірмек. Толығырақ — бейнероликте: https://youtu.be/Pg6eyHkNTfA
Жылда 14–30 көкекте жауатын Лиридалар метеор ағыны биыл шыңына 22-не және 23-не қараған түндері жетеді. Идеал жағдайда сағатына 18 метеорға дейін бақылануы мүмкін. Ағын шығып жатқандай көрінетін Лира шоқжұлдызы таңға қарай төбеге көтеріледі. Жарық ақ метеорлар 49 км/сек жылдамдықпен ұшады. Жақында ғана толған Ай биыл бақылауға елеулі кедергі келтірмек. Толығырақ — бейнероликте: https://youtu.be/Pg6eyHkNTfA
YouTube
21–23 көкек — Лиридалар метеор ағыны
Жыл сайын 14–30 көкек аралығында бақыланатын Лиридалар метеор ағыны көкектің 21-нен 22-не немесе 22-нен 23-не қараған түндері өз шыңына жетеді. Бұл түндері сағатына 18 метеорға дейін көруге болады. Метеорлардың жылдамдығы – 49 км/сек.
Ағынның радианты (аққан…
Ағынның радианты (аққан…
👏2
SLS ЖӨНДЕУГЕ ЖІБЕРІЛЕДІ
НАСА Айға Артемида-1 миссиясын ұшыруы тиіс SLS аса ауыр зымыранын Тік жинау ғимаратына қайта кіргізетін болды. Ол ұшырылымның бас жаттығуын өткізу үшін наурызда LC-39B ұшыру алаңына шығарылған еді. Алайда зымыранға отын құюдың үш әрекеті де аяғына дейін жасалмады. Бұған зымыранның өзі мен жылжымалы ұшыру платформасынан шыққан түрлі ақаулар кінәлі.
Тік жинау ғимаратында инженерлер SLS-тің істен шыққан клапанын және жылжымалы платформамен жалғастыратын шлангтағы отын аққан жерлерді жөндейді. Сондай-ақ ұшыру алаңындағы азот беру жүйесіне де өзгеріс енгізу қажет.
Биыл тұсауы кесіледі деп күтілген басқа ауыр / аса ауыр тасығыштарға келсек, SpaceX компаниясының Starship суперзымыранын Бока-Чикадан ұшыруға қатысты экологиялық тыңдалым әлі өткен жоқ. Ал Кеннеди Ғарыш орталығы, LC-39A алаңындағы старт салынып жатыр.
Blue Origin компаниясының New Glenn зымыраны биыл ұшпайтын болды. Сондай бұл компания жасайтын қозғағыш дер кезінде дайын болмаса, ULA кәсіпорнының Vulcan машинасы да ұша алмайды. Еуропалық Ariane 6 зымыраны (A64 ауыр нұсқасы) келесі жылы алғаш самғауы мүмкін.
Ал 4,5 жыл бұрын жарияланған мына видеороликте осы тасығыштар (Starship ол кезде BFR деп аталатын) Saturn V пен қазір қолданыстағы жалғыз аса ауыр зымыран — SpaceX Falcon Heavy-мен салыстырылады: https://youtu.be/PMdEPq2zii4
НАСА Айға Артемида-1 миссиясын ұшыруы тиіс SLS аса ауыр зымыранын Тік жинау ғимаратына қайта кіргізетін болды. Ол ұшырылымның бас жаттығуын өткізу үшін наурызда LC-39B ұшыру алаңына шығарылған еді. Алайда зымыранға отын құюдың үш әрекеті де аяғына дейін жасалмады. Бұған зымыранның өзі мен жылжымалы ұшыру платформасынан шыққан түрлі ақаулар кінәлі.
Тік жинау ғимаратында инженерлер SLS-тің істен шыққан клапанын және жылжымалы платформамен жалғастыратын шлангтағы отын аққан жерлерді жөндейді. Сондай-ақ ұшыру алаңындағы азот беру жүйесіне де өзгеріс енгізу қажет.
Биыл тұсауы кесіледі деп күтілген басқа ауыр / аса ауыр тасығыштарға келсек, SpaceX компаниясының Starship суперзымыранын Бока-Чикадан ұшыруға қатысты экологиялық тыңдалым әлі өткен жоқ. Ал Кеннеди Ғарыш орталығы, LC-39A алаңындағы старт салынып жатыр.
Blue Origin компаниясының New Glenn зымыраны биыл ұшпайтын болды. Сондай бұл компания жасайтын қозғағыш дер кезінде дайын болмаса, ULA кәсіпорнының Vulcan машинасы да ұша алмайды. Еуропалық Ariane 6 зымыраны (A64 ауыр нұсқасы) келесі жылы алғаш самғауы мүмкін.
Ал 4,5 жыл бұрын жарияланған мына видеороликте осы тасығыштар (Starship ол кезде BFR деп аталатын) Saturn V пен қазір қолданыстағы жалғыз аса ауыр зымыран — SpaceX Falcon Heavy-мен салыстырылады: https://youtu.be/PMdEPq2zii4
YouTube
НАСА, SpaceX пен Blue Origin'нің монстр-зымырандарын салыстыру
SpaceX'тің Falcon Heavy мен Big Falcon Rocket, Blue Origin'нің New Glenn және НАСА-ның Space Launch System аса ауыр зымырандарын Айға адам ұшырған Сатурн-5 зымыранымен салыстырайық.
Түпнұсқа: https://youtu.be/mD1_UdW4qqQ
Қазақшалаған "Физика және Ғарыш"…
Түпнұсқа: https://youtu.be/mD1_UdW4qqQ
Қазақшалаған "Физика және Ғарыш"…
🔥4
МАРСТАН ТОПЫРАҚ ӘКЕЛУ 2033 ЖЫЛҒА ШЕГЕРІЛДІ
НАСА мен ЕҒА Mars Sample Return (MSR) жобасына өзгеріс енгізіп, оны бірнеше жылға шегермек. Бұл миссияның міндеті — Perseverance ровері жиған марс топырағы үлгілерін Жерге алып келу. Ол үшін Марсқа екі аппарат: америкалық SRL мен еуропалық ERO жіберілуі тиіс. Алғашқысы көрші планета бетіне шағын ровер мен қайтарма модульді жеткізсе, екіншісі Марс маңындағы орбитаға шығады. Ровер Perseverance қойып кеткен үлгілерді жинап алып, қайтарма модульге тиейді. Модуль Марс бетінен көтеріліп, орбитадағы ERO-мен түйіседі де, сынауықтарды оған "береді". Еуропалық аппарат ареоцентр орбитадан шығып, Жерге жол тартады.
Миссиялардың ұшырылуы 2026 жылға, ал марс топырағын Жерге жеткізу — 2031 жылға жоспарланған еді. Алайда екі бірдей аппаратты алып ұшатын SRL тым ауыр және күрделі болып шығатыны түсінікті болды. Оған диаметрі 5,4 метр мүлде жаңа жылу қалқаны қажет, бұл тасығыш зымыран мен миссияның жорық сатысына қойылатын талапты да қиындатады.
Сондықтан НАСА SRL-ді екі миссияға бөлуді ұйғарды. Оның бірі роверді, екіншісі — қайтарма модульді Марсқа жеткізеді. Оларды шағын жылу қалқаны мен Curiosity, Perseverance миссияларында сәтті жұмыс істеген "әуе краны" қону жүйесімен жабдықтауға мүмкіндік туады.
Жаңа жоспар бойынша, ERO 2027 жылы, ал SRL-дің екі миссиясы — 2028 жылы ұшырылады. Ал Марс топырағын әкелу енді 2033 жылға межеленіп отыр. НАСА мен ЕҒА жаңа аппараттарды жасатуға келісімшарт бере бастады. Роверді, әдеттегідей, НАСА Реактивті қозғалыс зертханасы (JPL) жасаса, қайтарма модульді әзірлеу — Lockheed Martin компаниясына, ERO аппаратын жасау — Airbus Defence концерніне тапсырылды.
НАСА мен ЕҒА Mars Sample Return (MSR) жобасына өзгеріс енгізіп, оны бірнеше жылға шегермек. Бұл миссияның міндеті — Perseverance ровері жиған марс топырағы үлгілерін Жерге алып келу. Ол үшін Марсқа екі аппарат: америкалық SRL мен еуропалық ERO жіберілуі тиіс. Алғашқысы көрші планета бетіне шағын ровер мен қайтарма модульді жеткізсе, екіншісі Марс маңындағы орбитаға шығады. Ровер Perseverance қойып кеткен үлгілерді жинап алып, қайтарма модульге тиейді. Модуль Марс бетінен көтеріліп, орбитадағы ERO-мен түйіседі де, сынауықтарды оған "береді". Еуропалық аппарат ареоцентр орбитадан шығып, Жерге жол тартады.
Миссиялардың ұшырылуы 2026 жылға, ал марс топырағын Жерге жеткізу — 2031 жылға жоспарланған еді. Алайда екі бірдей аппаратты алып ұшатын SRL тым ауыр және күрделі болып шығатыны түсінікті болды. Оған диаметрі 5,4 метр мүлде жаңа жылу қалқаны қажет, бұл тасығыш зымыран мен миссияның жорық сатысына қойылатын талапты да қиындатады.
Сондықтан НАСА SRL-ді екі миссияға бөлуді ұйғарды. Оның бірі роверді, екіншісі — қайтарма модульді Марсқа жеткізеді. Оларды шағын жылу қалқаны мен Curiosity, Perseverance миссияларында сәтті жұмыс істеген "әуе краны" қону жүйесімен жабдықтауға мүмкіндік туады.
Жаңа жоспар бойынша, ERO 2027 жылы, ал SRL-дің екі миссиясы — 2028 жылы ұшырылады. Ал Марс топырағын әкелу енді 2033 жылға межеленіп отыр. НАСА мен ЕҒА жаңа аппараттарды жасатуға келісімшарт бере бастады. Роверді, әдеттегідей, НАСА Реактивті қозғалыс зертханасы (JPL) жасаса, қайтарма модульді әзірлеу — Lockheed Martin компаниясына, ERO аппаратын жасау — Airbus Defence концерніне тапсырылды.
👍3😢2
SLS-ТІҢ ӘР БҰРАНДАСЫ
Кеннеди Ғарыш орталығының LC-39B ұшыру алаңында тұрған НАСА-ның SLS суперзымыранының 596,8 мегапиксел панорамасы (15761 x 37866 px)
#зымыран
https://www.tmahlmann.com/2022/04/596-mp-panorama-nasas-space-launch-system-mega-moon-rocket-at-lc-39b/
Кеннеди Ғарыш орталығының LC-39B ұшыру алаңында тұрған НАСА-ның SLS суперзымыранының 596,8 мегапиксел панорамасы (15761 x 37866 px)
#зымыран
https://www.tmahlmann.com/2022/04/596-mp-panorama-nasas-space-launch-system-mega-moon-rocket-at-lc-39b/
Trevor Mahlmann
596.8 MP Panorama: NASA's Space Launch System 'Mega Moon Rocket' at LC-39B
A 596.8 megapixel panorama of NASA's Space Launch System rocket, made up of 29 images each captured at a focal length of 500mm.
Click here to see the camera settings used / get a print / download this image in full-resolution.
Click here to see the camera settings used / get a print / download this image in full-resolution.
🔥2
ҮЛКЕН АДРОН КОЛЛАЙДЕРІ ҚАЙТА ІСКЕ ҚОСЫЛДЫ
2022 жылы 22 көкекте Еуропа ядролық зерттеулер ұйымы (CERN) Үлкен адрон коллайдерінің (Large Hadron Collider, LHC) үшінші жұмыс сеансын бастады. Ол жөндеу және жетілдіру шараларын өткізуге үш жылға тоқтатылған еді. Ғалымдар жетілдірілген коллайдер жаңа субатом бөлшектерді, бесінші табиғат күшін, сондай-ақ қараңғы материя барының дәлелдерін табар деп үміттенеді.
Коллайдер бұған дейін 2009–2013 және 2015–2018 жылдары табысты жұмыс істеген. Құрылғы жарық жылдамдығына таяу жылдамдыққа дейін үдетілген бөлшектерді соқтығыстырады. Әлемдегі ең қуатты үдеткіш секундына жүздеген миллион соқтығысу жасата алады. 50-ден 175 метрге дейінгі тереңдікте ойылған коллайдер тоннелінің ұзындығы 26,7 км.
Алып коллайдердің көмегімен 2012 жылы Хиггс бозоны — Стандарт модель физикалық теориясы болжаған элементар бөлшек ашылғаны белгілі. Бірақ Стандарт модель қараңғы материя мен қараңғы энергия атты жұмбақ нәрселерді түсіндіре алмайды. Сондай-ақ ҮАК-тың LHCb детекторы алған кей деректер бөлшектердің Стандарт модельмен түсіндіруге келмейтін беталысын көрсетті. Мұны беймәлім фактор — мүмкін, әзірше ашылмаған жаңа, бесінші іргелі әсерлесу — туындатқан шығар.
2018 жылы желтоқсанда аяқталған екінші сеанс кезінде, ҮАК бөлшектер шоғын 6,5 тераэлектронвольт энергияға дейін үдете алатын. Қазір бұл шама 6,8 ТэВ-қа дейін көтерілді. Бұл үшін протон шоқтарын бағыттайтын мыңдаған асқынөткізгіш магниттер күштірек тоқтармен жұмыс істейді. Енді 13,6 ТэВ энергиямен соқтығысатын протондар осы күнге дейін белгісіз болып келген жаңа субатом бөлшектерді туғызуы ықтимал.
Сонымен бірге коллайдердің жарқырауы, яғни белгілі бір көлденең қима арқылы бір секундта ұшып өтетін бөлшектер ағыны, елеулі арттырылады. Бұл детекторлар бақылайтын соқтығысу санын әлдеқайда көбейтеді. ҮАК-тың ATLAS пен CMS негізгі детекторлары алғашқы екі сеансты қосқандағыдан көп дерек жинайды деп күтіліп отыр. Ал апгрейдтелген LHCb — үш есе көп, ALICE детекторы — бес есе көп дерек жинауы тиіс. Аспаптар Хиггс бозонының тууын бұрынғыдан жиі байқамақ, бұл оның қасиеттерін тереңірек зерттеуге мүмкіндік береді.
ҮАК 2,5 жылдан соң қайта тоқтатылып, 2024–2028 жж. тағы жетілдіріледі. Жарқырауы 2018 жылғымен салыстырғанда 6–7 есе арттырылған құрылғы Жарқырауы жоғары Үлкен адрон коллайдеріне (High Luminosity LHC, HL-LHC) айналады.
2022 жылы 22 көкекте Еуропа ядролық зерттеулер ұйымы (CERN) Үлкен адрон коллайдерінің (Large Hadron Collider, LHC) үшінші жұмыс сеансын бастады. Ол жөндеу және жетілдіру шараларын өткізуге үш жылға тоқтатылған еді. Ғалымдар жетілдірілген коллайдер жаңа субатом бөлшектерді, бесінші табиғат күшін, сондай-ақ қараңғы материя барының дәлелдерін табар деп үміттенеді.
Коллайдер бұған дейін 2009–2013 және 2015–2018 жылдары табысты жұмыс істеген. Құрылғы жарық жылдамдығына таяу жылдамдыққа дейін үдетілген бөлшектерді соқтығыстырады. Әлемдегі ең қуатты үдеткіш секундына жүздеген миллион соқтығысу жасата алады. 50-ден 175 метрге дейінгі тереңдікте ойылған коллайдер тоннелінің ұзындығы 26,7 км.
Алып коллайдердің көмегімен 2012 жылы Хиггс бозоны — Стандарт модель физикалық теориясы болжаған элементар бөлшек ашылғаны белгілі. Бірақ Стандарт модель қараңғы материя мен қараңғы энергия атты жұмбақ нәрселерді түсіндіре алмайды. Сондай-ақ ҮАК-тың LHCb детекторы алған кей деректер бөлшектердің Стандарт модельмен түсіндіруге келмейтін беталысын көрсетті. Мұны беймәлім фактор — мүмкін, әзірше ашылмаған жаңа, бесінші іргелі әсерлесу — туындатқан шығар.
2018 жылы желтоқсанда аяқталған екінші сеанс кезінде, ҮАК бөлшектер шоғын 6,5 тераэлектронвольт энергияға дейін үдете алатын. Қазір бұл шама 6,8 ТэВ-қа дейін көтерілді. Бұл үшін протон шоқтарын бағыттайтын мыңдаған асқынөткізгіш магниттер күштірек тоқтармен жұмыс істейді. Енді 13,6 ТэВ энергиямен соқтығысатын протондар осы күнге дейін белгісіз болып келген жаңа субатом бөлшектерді туғызуы ықтимал.
Сонымен бірге коллайдердің жарқырауы, яғни белгілі бір көлденең қима арқылы бір секундта ұшып өтетін бөлшектер ағыны, елеулі арттырылады. Бұл детекторлар бақылайтын соқтығысу санын әлдеқайда көбейтеді. ҮАК-тың ATLAS пен CMS негізгі детекторлары алғашқы екі сеансты қосқандағыдан көп дерек жинайды деп күтіліп отыр. Ал апгрейдтелген LHCb — үш есе көп, ALICE детекторы — бес есе көп дерек жинауы тиіс. Аспаптар Хиггс бозонының тууын бұрынғыдан жиі байқамақ, бұл оның қасиеттерін тереңірек зерттеуге мүмкіндік береді.
ҮАК 2,5 жылдан соң қайта тоқтатылып, 2024–2028 жж. тағы жетілдіріледі. Жарқырауы 2018 жылғымен салыстырғанда 6–7 есе арттырылған құрылғы Жарқырауы жоғары Үлкен адрон коллайдеріне (High Luminosity LHC, HL-LHC) айналады.
ХАББЛ БЕС ГАЛАКТИКАНЫ СУРЕТКЕ ТҮСІРДІ: ДАҢҚТЫ ТЕЛЕСКОПҚА 32 ЖЫЛ!
Хаббл ғарыштық телескопы өзінің 32 жылдығының құрметіне Хиксон 40 ықшам тобының жаңа кескінін алды. Топты құрайтын бес галактика миллиард жылдан соң бір алып эллипс галактикаға бірігеді,
1990 жылы 24 көкекте ұшырылған Хаббл телескопы — орбиталық обсерваториялар арасында ең ұзақ жұмыс істегені. Ол 1,5 миллион бақылау сеансы барысында Күн жүйесі мен алыс ғарыштағы 50 000 нысанға көз тікті. Өткен жылдың соңында НАСА телескоптың ғылыми бағдарламасын 2026 жылға дейін созды.
Хиксон 40 ықшам тобы (HCG 40) бес галактикадан тұрады: үшеуі спираль, бірі эллипс, бірі — линза тәрізді. Күннен 300 млн жарық жылы қашықтықта, Гидра шоқжұлдызында орналасқан Хиксон 40 — ықшам галактикалық топтар арасындағы ең тығызының бірі. Балаң Әлемде мұндай топтар көп болған деп болжанады, оларды ыдыратпай тұрған шетіндегі қараңғы материя болуы мүмкін.
Топтағы галактикалардың бәрі ядросындағы ықшам радиосәулелену көзіне ие, бұл онда аса ауыр қара құрдым барының белгісі шығар. Бір-бірімен гравитация арқылы әсерлесетін галактикаларды көп мөлшердегі ыстық галактикааралық газ қоршап тұр. Шамамен миллиард жылдан соң, галактикалар соқтығысып, бірігіп кетеді. Ғалымдар мұның нәтижесінде біртұтас алып эллипс галактика түзіледі деп болжап отыр.
Credits: NASA, ESA, STScI, Alyssa Pagan / STScI
Хаббл ғарыштық телескопының кей жетістіктері жайлы — біздің арнадағы ойнату тізімінде: https://www.youtube.com/watch?v=QAxhMxiMREM&list=PLZ7VcZmjdxtzBJg2rCIZXCm-MCnEXIra7
Хаббл ғарыштық телескопы өзінің 32 жылдығының құрметіне Хиксон 40 ықшам тобының жаңа кескінін алды. Топты құрайтын бес галактика миллиард жылдан соң бір алып эллипс галактикаға бірігеді,
1990 жылы 24 көкекте ұшырылған Хаббл телескопы — орбиталық обсерваториялар арасында ең ұзақ жұмыс істегені. Ол 1,5 миллион бақылау сеансы барысында Күн жүйесі мен алыс ғарыштағы 50 000 нысанға көз тікті. Өткен жылдың соңында НАСА телескоптың ғылыми бағдарламасын 2026 жылға дейін созды.
Хиксон 40 ықшам тобы (HCG 40) бес галактикадан тұрады: үшеуі спираль, бірі эллипс, бірі — линза тәрізді. Күннен 300 млн жарық жылы қашықтықта, Гидра шоқжұлдызында орналасқан Хиксон 40 — ықшам галактикалық топтар арасындағы ең тығызының бірі. Балаң Әлемде мұндай топтар көп болған деп болжанады, оларды ыдыратпай тұрған шетіндегі қараңғы материя болуы мүмкін.
Топтағы галактикалардың бәрі ядросындағы ықшам радиосәулелену көзіне ие, бұл онда аса ауыр қара құрдым барының белгісі шығар. Бір-бірімен гравитация арқылы әсерлесетін галактикаларды көп мөлшердегі ыстық галактикааралық газ қоршап тұр. Шамамен миллиард жылдан соң, галактикалар соқтығысып, бірігіп кетеді. Ғалымдар мұның нәтижесінде біртұтас алып эллипс галактика түзіледі деп болжап отыр.
Credits: NASA, ESA, STScI, Alyssa Pagan / STScI
Хаббл ғарыштық телескопының кей жетістіктері жайлы — біздің арнадағы ойнату тізімінде: https://www.youtube.com/watch?v=QAxhMxiMREM&list=PLZ7VcZmjdxtzBJg2rCIZXCm-MCnEXIra7
YouTube
Хаббл Ғарыштық Телескопы: жаңалыққа толы үш онжылдық
Хаббл Ғарыштық Телескопы алған 600-ден астам суреттен құрастырылған бұл видео телескоптың 30 жылдығына арналған. Хаббл ғарыштағы көршілерімізден бастап Әлемн...
🤯3👍1
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
Ax-1 экипажы мінген Crew Dragon ғарыш кемесінің ХҒС-тан ажырауы. Флорида жағалауы маңына суға қону — 25 көкек Алматы уақытымен 23:06-да.
👍5
АНТАРКТИДАДАҒЫ ТЕҢІЗ МҰЗЫ ТЕҢДЕССІЗ АЗАЙДЫ
2022 жылы ақпанда Антарктидадағы теңіз мұзының ауданы жерсеріктен бақылау басталғаннан бергі ең аз көрсеткішке жеткен. Ол алғаш рет 2 миллион шаршы километрден кем болды.
НАСА жерсеріктерінің дерегінше, ең кіші аудан 2022 жылғы 25 ақпанда бақыланған. Мұздың ауданы бұл күні 1,92 млн км^2 болған. Алдыңғы антирекорд — 2,11 млн км^2 — 2017 жылы наурызда тіркелген еді.
Credit: NASA Earth Observatory / Joshua Stevens
#геодерек
2022 жылы ақпанда Антарктидадағы теңіз мұзының ауданы жерсеріктен бақылау басталғаннан бергі ең аз көрсеткішке жеткен. Ол алғаш рет 2 миллион шаршы километрден кем болды.
НАСА жерсеріктерінің дерегінше, ең кіші аудан 2022 жылғы 25 ақпанда бақыланған. Мұздың ауданы бұл күні 1,92 млн км^2 болған. Алдыңғы антирекорд — 2,11 млн км^2 — 2017 жылы наурызда тіркелген еді.
Credit: NASA Earth Observatory / Joshua Stevens
#геодерек
🔥2😱1