АСПАНДА ЖҰЛДЫЗ КӨП ПЕ, ЖЕРДЕ... АҒАШ КӨП ПЕ?
Біздің Құс Жолы галактикасындағы жұлдыздар саны 100 миллиардтан 400 миллиардқа дейін деп бағаланса, Жер шарында 3 триллионнан астам ағаш өсіп тұр екен.
#ғарышқызықтары
Біздің Құс Жолы галактикасындағы жұлдыздар саны 100 миллиардтан 400 миллиардқа дейін деп бағаланса, Жер шарында 3 триллионнан астам ағаш өсіп тұр екен.
#ғарышқызықтары
👍1
SPACEX STARSHIP OFT — 20 КӨКЕКТЕ?
Осы айда тарихи оқиғаға куә болып қалармыз. Толық қайта қолданылатын алғашқы зымыран-ғарыш жүйесі — Starship бірінші рет орбитаға көтерілуі мүмкін. Тарихтағы ең қуатты зымыранның орбиталық ұшу сынағы қалай өтер екен? Ryan Hansen Space арнасындағы бейресми 3D-анимация өз нұсқасын ұсынады. Дүние жүзінің көптеген суретшілері бірігіп тоғыз ай жасаған керемет жұмысты тамашалайық.
Скриншот: Ryan Hansen Space / YouTube
Осы айда тарихи оқиғаға куә болып қалармыз. Толық қайта қолданылатын алғашқы зымыран-ғарыш жүйесі — Starship бірінші рет орбитаға көтерілуі мүмкін. Тарихтағы ең қуатты зымыранның орбиталық ұшу сынағы қалай өтер екен? Ryan Hansen Space арнасындағы бейресми 3D-анимация өз нұсқасын ұсынады. Дүние жүзінің көптеген суретшілері бірігіп тоғыз ай жасаған керемет жұмысты тамашалайық.
Скриншот: Ryan Hansen Space / YouTube
401. ЮПИТЕРДІҢ ЖАҢА КЕСКІНІ
НАСА мен Еуропа ғарыш агенттігі Юпитердің Уэбб ғарыштық телескопы алған жаңа суретін жариялады. Одан Күн жүйесіндегі ең үлкен планета бетіндегі бұрын байқалмаған кей ерекшеліктер көрінеді.
Credits: NASA/ESA/CSA/STScI/AprilFools'Day
#астроқалжың
НАСА мен Еуропа ғарыш агенттігі Юпитердің Уэбб ғарыштық телескопы алған жаңа суретін жариялады. Одан Күн жүйесіндегі ең үлкен планета бетіндегі бұрын байқалмаған кей ерекшеліктер көрінеді.
Credits: NASA/ESA/CSA/STScI/AprilFools'Day
#астроқалжың
👍1😁1👌1🕊1🤣1
СТАРШИПТІҢ ОРБИТАЛЫҚ СЫНАҒЫНА САНАУЛЫ КҮНДЕР ҚАЛДЫ
Starbase жаңалықтары.
Starship S24 прототипі ұшыру кешеніне жеткізілді. Ал SH B7 үдеткіші болса, старт тағанына орнатылып тұр. Оны таситын платформа алаңнан кетіп қалды, демек үдеткіш енді тек жоғары қарай саяхаттайды деген сөз. Алдағы жұмыс — кеменің үдеткіш үстіне орнатылуы.
Starbase жаңалықтары.
Starship S24 прототипі ұшыру кешеніне жеткізілді. Ал SH B7 үдеткіші болса, старт тағанына орнатылып тұр. Оны таситын платформа алаңнан кетіп қалды, демек үдеткіш енді тек жоғары қарай саяхаттайды деген сөз. Алдағы жұмыс — кеменің үдеткіш үстіне орнатылуы.
🔥2
2024-ТЕ АЙДЫ АЙНАЛЫП КЕЛЕТІН ТӨРТЕУДІ БҮГІН БІЛЕМІЗ
3 көкекте, Алматы уақытымен 21:00-де НАСА мен Канада ғарыш агенттігі Artemis II миссиясы барысында Айды айналып келетін төрт ғарышкердің есімін атайды. Олардың үшеуі америкалық, біреуі канадалық болмақ.
Apollo бағдарламасы аясында 1968–1972 жылдары Айға 24 НАСА астронавты барып келгені мәлім. 12 адам Ай бетіне аяқ басса, тағы 12 ғарышкер Ай орбитасында болып қайтты.
Ай бетіне қонған 12 астронавт:
Нил Армстронг / Neil Armstrong (1930-2012) — Apollo 11
Эдвин "Базз" Олдрин / Edwin "Buzz" Aldrin (1930) — Apollo 11
Чарльз "Пит" Конрад / Charles "Pete" Conrad (1930-1999) — Apollo 12
Алан Бин / Alan Bean (1932-2018) — Apollo 12
Алан Шепард / Alan B. Shepard Jr. (1923-1998) — Apollo 14
Эдгар Митчелл / Edgar D. Mitchell (1930-2016) — Apollo 14
Дэвид Скотт / David R. Scott (1932) — Apollo 15
Джеймс Ирвин / James B. Irwin (1930-1991) — Apollo 15
Джон Янг / John W. Young (1930-2018) — Apollo 10 (орбита), Apollo 16 (қону)
Чарльз Дьюк / Charles M. Duke (1935) — Apollo 16
Юджин Сернан / Eugene Cernan (1934-2017) — Apollo 10 (орбита), Apollo 17 (қону)
Харрисон Шмидт / Harrison H. Schmitt (1935) — Apollo 17
Ай орбитасында ғана болған 12 астронавт:
Фрэнк Борман / Frank Borman (1928) — Apollo 8
Уильям Андерс / William A. Anders (1933) — Apollo 8
Джеймс Ловелл / James A. Lovell Jr. (1928) — Apollo 8, Apollo 13
Томас Стаффорд / Thomas Stafford (1930) — Apollo 10
Майкл Коллинз / Michael Collins (1930-2021) — Apollo 11
Ричард Гордон / Richard F. Gordon Jr. (1929-2017) — Apollo 12
Фред Хейз / Fred W. Haise Jr. (1933) — Apollo 13
Джон Суайгерт / John L. Swigert Jr. (1931-1982) — Apollo 13
Стюарт Руса / Stuart A. Roosa (1933-1994) — Apollo 14
Альфред Уорден / Alfred M. Worden (1932-2020) — Apollo 15
Томас Маттингли / Thomas K. Mattingly II (1936) — Apollo 16
Рональд Эванс / Ronald E. Evans (1933-1990) — Apollo 17
3 көкекте, Алматы уақытымен 21:00-де НАСА мен Канада ғарыш агенттігі Artemis II миссиясы барысында Айды айналып келетін төрт ғарышкердің есімін атайды. Олардың үшеуі америкалық, біреуі канадалық болмақ.
Apollo бағдарламасы аясында 1968–1972 жылдары Айға 24 НАСА астронавты барып келгені мәлім. 12 адам Ай бетіне аяқ басса, тағы 12 ғарышкер Ай орбитасында болып қайтты.
Ай бетіне қонған 12 астронавт:
Нил Армстронг / Neil Armstrong (1930-2012) — Apollo 11
Эдвин "Базз" Олдрин / Edwin "Buzz" Aldrin (1930) — Apollo 11
Чарльз "Пит" Конрад / Charles "Pete" Conrad (1930-1999) — Apollo 12
Алан Бин / Alan Bean (1932-2018) — Apollo 12
Алан Шепард / Alan B. Shepard Jr. (1923-1998) — Apollo 14
Эдгар Митчелл / Edgar D. Mitchell (1930-2016) — Apollo 14
Дэвид Скотт / David R. Scott (1932) — Apollo 15
Джеймс Ирвин / James B. Irwin (1930-1991) — Apollo 15
Джон Янг / John W. Young (1930-2018) — Apollo 10 (орбита), Apollo 16 (қону)
Чарльз Дьюк / Charles M. Duke (1935) — Apollo 16
Юджин Сернан / Eugene Cernan (1934-2017) — Apollo 10 (орбита), Apollo 17 (қону)
Харрисон Шмидт / Harrison H. Schmitt (1935) — Apollo 17
Ай орбитасында ғана болған 12 астронавт:
Фрэнк Борман / Frank Borman (1928) — Apollo 8
Уильям Андерс / William A. Anders (1933) — Apollo 8
Джеймс Ловелл / James A. Lovell Jr. (1928) — Apollo 8, Apollo 13
Томас Стаффорд / Thomas Stafford (1930) — Apollo 10
Майкл Коллинз / Michael Collins (1930-2021) — Apollo 11
Ричард Гордон / Richard F. Gordon Jr. (1929-2017) — Apollo 12
Фред Хейз / Fred W. Haise Jr. (1933) — Apollo 13
Джон Суайгерт / John L. Swigert Jr. (1931-1982) — Apollo 13
Стюарт Руса / Stuart A. Roosa (1933-1994) — Apollo 14
Альфред Уорден / Alfred M. Worden (1932-2020) — Apollo 15
Томас Маттингли / Thomas K. Mattingly II (1936) — Apollo 16
Рональд Эванс / Ronald E. Evans (1933-1990) — Apollo 17
YouTube
Who Will Fly Around the Moon? Introducing the Artemis II Astronauts LIVE (Official NASA Broadcast)
Meet the four astronauts who will take a trip around the Moon aboard the Orion spacecraft on their approximately 10-day Artemis II mission, the first crewed flight test and a critical step toward establishing a long-term human presence on the Moon.
NASA…
NASA…
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
ЖАҢА ҚЫТАЙ ЗЫМЫРАНЫ БІРДЕН СӘТТІ ҰШЫРЫЛДЫ
2023 жылы 2 көкекте, Алматы уақытымен 14:48-де Space Pioneer компаниясының Tianlong-2 Y1 зымыраны алғаш рет ұшырылды. Цзюцюань ғарыш айлағынан көтерілген тасығыш 500 км гелиосинхрон орбитаға 8 килограмдық Jinta кубсатын шығара алды. Кубсатта екі камера мен орбитадағы сымсыз зарядтау демонстраторы бар. Орбитаға басқа, ірілеу негізгі құпия жүктеме де шығарылды деген болжам бар.
Space Pioneer бірінші ұшырылымнан-ақ орбитаға жүктеме шығара алған алғашқы жекеменшік компания атанды. Ал Tianlong-2 — орбитаға шыққан бірінші қытайлық жекеменшік сұйық отынды зымыран. Бір қызығы, ол көмірден өндірілген керосин жағады екен. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс ұшақтары көмірден алынған синтетикалық авиабензинмен ұшқан.
Үш сатылы зымыранның ұзындығы 32,8 м, диаметрі 3,3 м. Старттық тартым 193 тк. Тасығыш төмен жермаңы орбитаға 2000 кг, гелиосинхрон орбитаға 1500 кг жүктеме жеткізуге қабілетті. Болашақта оның 1-сатысы қайта қолданылатын нұсқасы жасалады.
#ҚытайҒарышта
2023 жылы 2 көкекте, Алматы уақытымен 14:48-де Space Pioneer компаниясының Tianlong-2 Y1 зымыраны алғаш рет ұшырылды. Цзюцюань ғарыш айлағынан көтерілген тасығыш 500 км гелиосинхрон орбитаға 8 килограмдық Jinta кубсатын шығара алды. Кубсатта екі камера мен орбитадағы сымсыз зарядтау демонстраторы бар. Орбитаға басқа, ірілеу негізгі құпия жүктеме де шығарылды деген болжам бар.
Space Pioneer бірінші ұшырылымнан-ақ орбитаға жүктеме шығара алған алғашқы жекеменшік компания атанды. Ал Tianlong-2 — орбитаға шыққан бірінші қытайлық жекеменшік сұйық отынды зымыран. Бір қызығы, ол көмірден өндірілген керосин жағады екен. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс ұшақтары көмірден алынған синтетикалық авиабензинмен ұшқан.
Үш сатылы зымыранның ұзындығы 32,8 м, диаметрі 3,3 м. Старттық тартым 193 тк. Тасығыш төмен жермаңы орбитаға 2000 кг, гелиосинхрон орбитаға 1500 кг жүктеме жеткізуге қабілетті. Болашақта оның 1-сатысы қайта қолданылатын нұсқасы жасалады.
#ҚытайҒарышта
ARTEMIS II ЭКИПАЖЫ БЕЛГІЛІ БОЛДЫ
Командир — Грегори Рид Уайзмен (НАСА), 1975 жылы туған. 2014 жылы Союз ТМА-13М кемесімен ХҒС-қа ұшып, ғарышта 165 тәулік болып келді. Әскери-теңіз ұшқышы, сынаушы-ұшқыш. НАСА-да 2009 жылдан.
Ұшқыш — Виктор Гловер (НАСА), 1976 жылы туған. 2020–2021 жж. Crew-1 миссиясымен ХҒС-та 167 тәулік болып қайтты. Әскери-теңіз ұшқышы, сынаушы-ұшқыш. НАСА-да 2013 жылдан.
Миссия маманы — Кристина Кук (НАСА), 1979 жылы туған. 2019 жылы Союз МС-12 кемесімен ғарышқа ұшып, 2020-да Союз МС-13 кемесімен оралды. Бір ғарыш сапарының ұзақтығы бойынша (328 тәулік 13 сағат 58 минут) әйелдер арасындағы әлем рекордшысы. Электротехник, физик. НАСА Годдард орталығында, АҚШ Антарктикалық бағдарламасында, Джонс Хопкинс университеті Қолданбалы физика зертханасында, NOAA-да зерттеуші және инженер болып еңбек еткен. НАСА-да 2013 жылдан.
Миссия маманы — Джереми Хансен (Канада ғарыш агенттігі), 1976 жылы туған. Әскери ұшқыш, полковник. Ғарышқа әлі ұшпаған.
2024 жылдың қарашасына жоспарланып отырған он күндік Artemis II миссиясы Айға қонбай, Orion кемесімен тек оны айналып келеді. Бұған дейін Ай орбитасында 24 адам болып қайтқанын айттық. Кристина Кук Ай маңында болған алғашқы әйел, Виктор Гловер — алғашқы түсті нәсілді адам, Джереми Хансен — алғашқы америкалық емес азамат атанбақ.
Командир — Грегори Рид Уайзмен (НАСА), 1975 жылы туған. 2014 жылы Союз ТМА-13М кемесімен ХҒС-қа ұшып, ғарышта 165 тәулік болып келді. Әскери-теңіз ұшқышы, сынаушы-ұшқыш. НАСА-да 2009 жылдан.
Ұшқыш — Виктор Гловер (НАСА), 1976 жылы туған. 2020–2021 жж. Crew-1 миссиясымен ХҒС-та 167 тәулік болып қайтты. Әскери-теңіз ұшқышы, сынаушы-ұшқыш. НАСА-да 2013 жылдан.
Миссия маманы — Кристина Кук (НАСА), 1979 жылы туған. 2019 жылы Союз МС-12 кемесімен ғарышқа ұшып, 2020-да Союз МС-13 кемесімен оралды. Бір ғарыш сапарының ұзақтығы бойынша (328 тәулік 13 сағат 58 минут) әйелдер арасындағы әлем рекордшысы. Электротехник, физик. НАСА Годдард орталығында, АҚШ Антарктикалық бағдарламасында, Джонс Хопкинс университеті Қолданбалы физика зертханасында, NOAA-да зерттеуші және инженер болып еңбек еткен. НАСА-да 2013 жылдан.
Миссия маманы — Джереми Хансен (Канада ғарыш агенттігі), 1976 жылы туған. Әскери ұшқыш, полковник. Ғарышқа әлі ұшпаған.
2024 жылдың қарашасына жоспарланып отырған он күндік Artemis II миссиясы Айға қонбай, Orion кемесімен тек оны айналып келеді. Бұған дейін Ай орбитасында 24 адам болып қайтқанын айттық. Кристина Кук Ай маңында болған алғашқы әйел, Виктор Гловер — алғашқы түсті нәсілді адам, Джереми Хансен — алғашқы америкалық емес азамат атанбақ.
3–11 КӨКЕК 2023 — МЕРКУРИЙДІҢ КЕШКІ КӨРІНУ КЕЗЕҢІ
Меркурийдің кешкі көріну кезеңі басталды. Бұл оның ең үлкен шығыс элонгациясы мен көкжиектен биіктейтін кезінің сәйкес келуімен байланысты. Толығырақ — арнадағы жаңа роликте: https://youtu.be/WwcZxdPJlKk
Меркурийдің кешкі көріну кезеңі басталды. Бұл оның ең үлкен шығыс элонгациясы мен көкжиектен биіктейтін кезінің сәйкес келуімен байланысты. Толығырақ — арнадағы жаңа роликте: https://youtu.be/WwcZxdPJlKk
YouTube
3–11 көкек 2023 — Меркурий кешке ең жақсы көрінетін кезең
Меркурий Күнге тым жақын болғандықтан, оны бақылау әдетте тым қиын. Көкжиектен сәл ғана биік кішкене ақ нүктені таңғы не кешкі шапақ фонынан байқау оңай емес.
Жылына бірнеше рет, планетаның элонгациясы (Күннен бұрыштық ара қашықтығы) артқан кездері бақылау…
Жылына бірнеше рет, планетаның элонгациясы (Күннен бұрыштық ара қашықтығы) артқан кездері бақылау…
❤1
STARSHIP ОРБИТАҒА 10 КӨКЕКТЕ-АҚ ҰШУЫ МҮМКІН!
Федералдық азаматтық авиация басқармасы (FAA) сайтында жарияланған Әуе қозғалысын басқару командалық орталығының (ATCSCC) ескертпесіне сәйкес, Старшиптің орбиталық ұшу сынағы (OFT) 10 көкек, Алматы уақытымен 19:10-ға жоспарланған. Қосалқы даталар — 11 және 12 көкек. SpaceX компаниясы FAA-дан Starship-тің орбиталық ұшырылымдарына лицензия және нақты осы OFT сынағына рұқсат алуы тиіс.
Федералдық азаматтық авиация басқармасы (FAA) сайтында жарияланған Әуе қозғалысын басқару командалық орталығының (ATCSCC) ескертпесіне сәйкес, Старшиптің орбиталық ұшу сынағы (OFT) 10 көкек, Алматы уақытымен 19:10-ға жоспарланған. Қосалқы даталар — 11 және 12 көкек. SpaceX компаниясы FAA-дан Starship-тің орбиталық ұшырылымдарына лицензия және нақты осы OFT сынағына рұқсат алуы тиіс.
👍1🥰1
РЮГУ АСТЕРОИДЫ ТОПЫРАҒЫНАН УРАЦИЛ МЕН PP ВИТАМИНІ ТАБЫЛДЫ
Хаябуса-2 зонды алып келген Рюгу астероиды топырағынан рибонуклеин қышқылының (РНҚ) төрт азотты негізінің бірі — урацил табылды. Бұл көміртекті астероидтар жас Жерге органикалық заттар жеткізген деген болжамды қуаттайды.
Астероид беті астындағы қабаттан алынған A0106 мен C0107 үлгілеріндегі урацил үлесі миллиардқа 7–11 және 21–32 бөлік болды. Сондай-ақ урацилдің екі изомері де анықталды. ДНҚ мен РНҚ құрамына енетін басқа азотты негіздер (аденин, гуанин, тимин, цитозин) табылған жоқ.
Рюгу топырағынан B3 витаминінің витамері никотин қышқылы (миллиардқа 49–99 бөлік) мен оның изомері — изоникотин қышқылы да анықталды. Бұған дейін Рюгу затынан амин қышқылдары табылғанын жазғанбыз.
Жапон әуе-ғарыш зерттеулер агенттігі (JAXA) Хаябуса-2 зондын 900 метрлік Рюгу жермаңы астероидына 2014 жылы ұшырған еді. Астероидтың бетінен және сәл төменірек қабатынан алынған топырақ үлгілері бар капсула Аустралиядағы Вумера полигонына 2020 жылы желтоқсанда қонды. НАСА-ның OSIRIS-REx зонды Бенну астероидынан алған топырақ салынған капсула Жерге биыл 24 қыркүйекте қонуы тиіс. Миссиялар жайлы толығырақ — ойнату тізімінде.
#ғылымижаңалық
Хаябуса-2 зонды алып келген Рюгу астероиды топырағынан рибонуклеин қышқылының (РНҚ) төрт азотты негізінің бірі — урацил табылды. Бұл көміртекті астероидтар жас Жерге органикалық заттар жеткізген деген болжамды қуаттайды.
Астероид беті астындағы қабаттан алынған A0106 мен C0107 үлгілеріндегі урацил үлесі миллиардқа 7–11 және 21–32 бөлік болды. Сондай-ақ урацилдің екі изомері де анықталды. ДНҚ мен РНҚ құрамына енетін басқа азотты негіздер (аденин, гуанин, тимин, цитозин) табылған жоқ.
Рюгу топырағынан B3 витаминінің витамері никотин қышқылы (миллиардқа 49–99 бөлік) мен оның изомері — изоникотин қышқылы да анықталды. Бұған дейін Рюгу затынан амин қышқылдары табылғанын жазғанбыз.
Жапон әуе-ғарыш зерттеулер агенттігі (JAXA) Хаябуса-2 зондын 900 метрлік Рюгу жермаңы астероидына 2014 жылы ұшырған еді. Астероидтың бетінен және сәл төменірек қабатынан алынған топырақ үлгілері бар капсула Аустралиядағы Вумера полигонына 2020 жылы желтоқсанда қонды. НАСА-ның OSIRIS-REx зонды Бенну астероидынан алған топырақ салынған капсула Жерге биыл 24 қыркүйекте қонуы тиіс. Миссиялар жайлы толығырақ — ойнату тізімінде.
#ғылымижаңалық
Nature
Uracil in the carbonaceous asteroid (162173) Ryugu
Nature Communications - Uracil was identified in the sample returned from the asteroid Ryugu. Having been provided to the early Earth as a component in such asteroidal materials, these molecules...
STARSHIP FULL STACK!
2023 жылы 5 көкекте Starship S24 прототипі Super Heavy B7 үдеткіші үстіне орнатылды. Бұл үшін бүгін екі әрекет жасау қажет болды. Келесі операция — үдеткіш пен ғарыш кемесіне отын құю.
Әуе қозғалысын басқару командалық орталығы (ATCSCC) жариялаған ескертпеге сәйкес, Старшиптің орбиталық ұшу сынағы (OFT) 10 көкек, Алматы уақытымен 19:10-ға жоспарланған. Қосалқы даталар — 11 және 12 көкек.
2023 жылы 5 көкекте Starship S24 прототипі Super Heavy B7 үдеткіші үстіне орнатылды. Бұл үшін бүгін екі әрекет жасау қажет болды. Келесі операция — үдеткіш пен ғарыш кемесіне отын құю.
Әуе қозғалысын басқару командалық орталығы (ATCSCC) жариялаған ескертпеге сәйкес, Старшиптің орбиталық ұшу сынағы (OFT) 10 көкек, Алматы уақытымен 19:10-ға жоспарланған. Қосалқы даталар — 11 және 12 көкек.
This media is not supported in your browser
VIEW IN TELEGRAM
5 КӨКЕКТЕ СТАРШИП ТОЛЫҚ ЖИНАЛДЫ
SpaceX компаниясы Starbase ғарыш кешенінде Starship S24 прототипі пен SH B7 үдеткіші құрамындағы жүйені толық жинады. 10–12 көкекте жердегі негізгі ұшуалды сынақтар өткізіледі. Компания жүйенің Бас отын құю сынағын (WDR) жасайды деп күтіліп отыр. Осы күндерге әуе зоналары жабылады. Дегенмен FAA-ның ішкі кестесінде ұшырылым датасы ретінде енді 17 көкек тұр. Сонымен, орбиталық ұшу сынағы 10, 11, 12 немесе 17 көкекте өтуі мүмкін.
SpaceX компаниясы Starbase ғарыш кешенінде Starship S24 прототипі пен SH B7 үдеткіші құрамындағы жүйені толық жинады. 10–12 көкекте жердегі негізгі ұшуалды сынақтар өткізіледі. Компания жүйенің Бас отын құю сынағын (WDR) жасайды деп күтіліп отыр. Осы күндерге әуе зоналары жабылады. Дегенмен FAA-ның ішкі кестесінде ұшырылым датасы ретінде енді 17 көкек тұр. Сонымен, орбиталық ұшу сынағы 10, 11, 12 немесе 17 көкекте өтуі мүмкін.
ҚАЗАҚСТАН АСТРОФИЗИКТЕРІ ГАММА-ЖАРҚЫЛДЫ ӘЛЕМДЕ БІРІНШІ БОЛЫП БАҚЫЛАДЫ
2023 жылы 28 наурызда Асы-Түрген астрофизикалық обсерваториясында орнатылған Назарбаев Университетінің NUTTelA-TAO телескопы GRB230328B гамма-жарқылын құбылыстың басынан небәрі 41 секунд өте бақылай бастады. Жер орбитасындағы НАСА-ның Swift ғарыштық обсерваториясы оқиғаны 110 секундтан бастап қана қадағалады. Гамма-жарқылдарды бақылау үшін арнайы жасалған Swift гиродиндер көмегімен тез бұрыла алатыны белгілі.
Алайда қазақстандық Жылдам Телескоп гамма-жарқыл туралы сигнал келісімен он секундта тиісті нүктеге бағытталып, оның алдын орап кетті. Нәтижесінде отандық астрофизиктер 41 секундтан 110 секундқа дейінгі бірегей деректерге қол жеткізді. Ал құбылысты Жер бетінен қадағалаған 14 обсерваторияның келесісі бақылауды 30-шы минутта ғана бастаған екен.
Ғылыми құнды бақылауды НУ Энергетикалық ғарыштық зертханасының (ECL) астрофизиктері: инженер-зерттеуші Жанат Мақсұт, постдокторант зерттеуші Тоқтархан Көмеш, Беркли Университетінің зерттеушісі Брюс Гроссан мен инженер Нұржан Шаймолдин жасады.
Жанат Мақсұт: «Біз GRB230328B гамма-сәулелі жарылысын 28.03.2023 20:55:23-те құбылыс басталғаннан кейін небәрі 41 секундтан кейін байқадық. Бұл бұрын-соңды жазылған гамма-сәулелі жарылысының ең жылдам оптикалық көп арналы бақылауы. Біз оқиғаны бір уақытта жасыл, қызыл және инфрақызыл диапазондарда бақылаймыз, бұл бізге сигнал спектрі туралы түсінік береді. Бұл бақылаулар біздің телескоптың бірегей сипаттамаларының арқасында мүмкін болды».
НУ Энергетикалық ғарыштық зертханасының негізін 2017 жылы көрнекті астрофизик, космолог, физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Джордж Смут III қалаған. Ол Асы-Түрген обсерваториясының мамандарын жеке құттықтады: «Бұл бақылау ғылымындағы үлкен қадам. Бұл автоматтандырылған телескоп пен аспаптық жүйені жасау мен орнатудың көзқарасына, қаржыландырылуына және жұмысына ғана емес, сонымен қатар команданың жоғары кәсібилігіне де байланысты екенін мойындау маңызды. Алда, ең қызықтысы — құнды деректерді өңдеу және талдау».
#ғылымижаңалық
2023 жылы 28 наурызда Асы-Түрген астрофизикалық обсерваториясында орнатылған Назарбаев Университетінің NUTTelA-TAO телескопы GRB230328B гамма-жарқылын құбылыстың басынан небәрі 41 секунд өте бақылай бастады. Жер орбитасындағы НАСА-ның Swift ғарыштық обсерваториясы оқиғаны 110 секундтан бастап қана қадағалады. Гамма-жарқылдарды бақылау үшін арнайы жасалған Swift гиродиндер көмегімен тез бұрыла алатыны белгілі.
Алайда қазақстандық Жылдам Телескоп гамма-жарқыл туралы сигнал келісімен он секундта тиісті нүктеге бағытталып, оның алдын орап кетті. Нәтижесінде отандық астрофизиктер 41 секундтан 110 секундқа дейінгі бірегей деректерге қол жеткізді. Ал құбылысты Жер бетінен қадағалаған 14 обсерваторияның келесісі бақылауды 30-шы минутта ғана бастаған екен.
Ғылыми құнды бақылауды НУ Энергетикалық ғарыштық зертханасының (ECL) астрофизиктері: инженер-зерттеуші Жанат Мақсұт, постдокторант зерттеуші Тоқтархан Көмеш, Беркли Университетінің зерттеушісі Брюс Гроссан мен инженер Нұржан Шаймолдин жасады.
Жанат Мақсұт: «Біз GRB230328B гамма-сәулелі жарылысын 28.03.2023 20:55:23-те құбылыс басталғаннан кейін небәрі 41 секундтан кейін байқадық. Бұл бұрын-соңды жазылған гамма-сәулелі жарылысының ең жылдам оптикалық көп арналы бақылауы. Біз оқиғаны бір уақытта жасыл, қызыл және инфрақызыл диапазондарда бақылаймыз, бұл бізге сигнал спектрі туралы түсінік береді. Бұл бақылаулар біздің телескоптың бірегей сипаттамаларының арқасында мүмкін болды».
НУ Энергетикалық ғарыштық зертханасының негізін 2017 жылы көрнекті астрофизик, космолог, физика саласындағы Нобель сыйлығының лауреаты Джордж Смут III қалаған. Ол Асы-Түрген обсерваториясының мамандарын жеке құттықтады: «Бұл бақылау ғылымындағы үлкен қадам. Бұл автоматтандырылған телескоп пен аспаптық жүйені жасау мен орнатудың көзқарасына, қаржыландырылуына және жұмысына ғана емес, сонымен қатар команданың жоғары кәсібилігіне де байланысты екенін мойындау маңызды. Алда, ең қызықтысы — құнды деректерді өңдеу және талдау».
#ғылымижаңалық
Nazarbayev University
NU Астрофизиктері Гамма-Сәулелі Жарылысты 41 секундтан бақылауға алып, ғылымда серпіліс жасады
Талдау толық зерттелмеген гамма-сәулеленулердің табиғатын ашуға үлес қосады деп күтілуде.
👏3
Хаббл ғарыштық телескопы Сатурн сақиналарындағы ерекше құбылысты көрді. Бірнеше жыл сайын сақиналарда көлденең шабақтар пайда болады екен. Құбылыстың себептері жайлы толығырақ — арнадағы жаңа роликте.
#бейнеролик
#бейнеролик
YouTube
Сатурн сақиналарындағы түсініксіз құбылыс
НАСА-ның Хаббл ғарыштық телескопы алған Сатурнның жаңа суреттері планетаның «шабақ маусымы» келіп қалғанын көрсетті. Сатурндағы Күн теңелулері кезінде, планета сақиналарында біртүрлі көлденең шабақтар пайда болады. Планетологтар бұл шабақтардың түзілу себептері…
91. УЭББ ТЕЛЕСКОПЫ УРАННЫҢ ТАМАША КЕСКІНДЕРІН АЛДЫ
Күннен санағанда жетінші планета — Уранның теңдессіз ерекшелігі бар: ол өз білігінен орбита жазықтығына 90 градустай бұрышпен, яғни жатып үйіріледі. Сондықтан мұндағы жыл мезгілдерінің айырмашылығы өте зор, себебі планетаның бір полюсіне 42 жыл үздіксіз күн түсіп тұрса, содан соң сонша уақыт тасқараңғы болмақ (Уран Күнді 84 жылда бір айналып шығады). Қазір Уранның бізге көрініп тұрған Солтүстік полюсінде көктемнің соңы: жаз 2028 жылы шығады. Ал Оңтүстік полюс көлеңкеде және оны көре алмаймыз. 1986 жылы Вояджер-2 Уран маңынан өткен кезде, керісінше, Оңтүстікте полюсте жаз еді.
Вояджер-2 көрінетін жарықта Уранды сүреңсіз көкшіл-жасыл шар түрінде көрді. Ал инфрақызыл толқында жұмыс істейтін әрі әлдеқайда сезімтал Уэбб телескопы Уран атмосферасының динамикасын көрсететін көптеген жәйттерді бақылады. Оның NIRCam камерасы алған кескін 1,4 және 3,0 микрондық екі фильтр деректерін біріктіреді.
Планетаның Күнге қарап тұрған оң жағында жарқын облыс бар — бұл поляр мұз жамылғысы. Оның теңдессіз қасиеті —жазда тіке күн сәулелері астында пайда болып, күзде жоғалып кетуі, Уэбб деректері бұл жұмбақты шешуге көмектесер. Поляр жамылғысының шетінде жарқын бұлт пен бірнеше бұлыңғырлау нәрселер бар. Екінші жарқыраған бұлт сол жақ шеттен байқалады. Бұлттар дауыл құбылыстарымен байланысты болуы мүмкін.
Уранның 13 сақинасы белгілі, Уэбб суретінде оның 11-і көрініп тұр. Тоғызы негізгі сақиналар ретінде жіктеледі, ал екі көмескі тозаңды сақинаны Вояджер-2 ашты. Соның бірі планетаға ең жақын орналасқан Дзета сақинасы. Уэбб Уранның әзірге ашылған 27 серігінің біршамасын түсіріп алды, фотода алты серік белгіленген. Басқа айлардың көбі тым кішкене және бұлыңғыр, сол себепті оларды суреттен көре алмаймыз.
Бұл кескіндер — екі-ақ фильтрмен жасалған қысқа 12 минуттық бақылаудың нәтижесі. Уэбб болашақта мұзды алыпқа көбірек көңіл бөліп, оның құпияларын ашуға тырысады.
Күннен санағанда жетінші планета — Уранның теңдессіз ерекшелігі бар: ол өз білігінен орбита жазықтығына 90 градустай бұрышпен, яғни жатып үйіріледі. Сондықтан мұндағы жыл мезгілдерінің айырмашылығы өте зор, себебі планетаның бір полюсіне 42 жыл үздіксіз күн түсіп тұрса, содан соң сонша уақыт тасқараңғы болмақ (Уран Күнді 84 жылда бір айналып шығады). Қазір Уранның бізге көрініп тұрған Солтүстік полюсінде көктемнің соңы: жаз 2028 жылы шығады. Ал Оңтүстік полюс көлеңкеде және оны көре алмаймыз. 1986 жылы Вояджер-2 Уран маңынан өткен кезде, керісінше, Оңтүстікте полюсте жаз еді.
Вояджер-2 көрінетін жарықта Уранды сүреңсіз көкшіл-жасыл шар түрінде көрді. Ал инфрақызыл толқында жұмыс істейтін әрі әлдеқайда сезімтал Уэбб телескопы Уран атмосферасының динамикасын көрсететін көптеген жәйттерді бақылады. Оның NIRCam камерасы алған кескін 1,4 және 3,0 микрондық екі фильтр деректерін біріктіреді.
Планетаның Күнге қарап тұрған оң жағында жарқын облыс бар — бұл поляр мұз жамылғысы. Оның теңдессіз қасиеті —жазда тіке күн сәулелері астында пайда болып, күзде жоғалып кетуі, Уэбб деректері бұл жұмбақты шешуге көмектесер. Поляр жамылғысының шетінде жарқын бұлт пен бірнеше бұлыңғырлау нәрселер бар. Екінші жарқыраған бұлт сол жақ шеттен байқалады. Бұлттар дауыл құбылыстарымен байланысты болуы мүмкін.
Уранның 13 сақинасы белгілі, Уэбб суретінде оның 11-і көрініп тұр. Тоғызы негізгі сақиналар ретінде жіктеледі, ал екі көмескі тозаңды сақинаны Вояджер-2 ашты. Соның бірі планетаға ең жақын орналасқан Дзета сақинасы. Уэбб Уранның әзірге ашылған 27 серігінің біршамасын түсіріп алды, фотода алты серік белгіленген. Басқа айлардың көбі тым кішкене және бұлыңғыр, сол себепті оларды суреттен көре алмаймыз.
Бұл кескіндер — екі-ақ фильтрмен жасалған қысқа 12 минуттық бақылаудың нәтижесі. Уэбб болашақта мұзды алыпқа көбірек көңіл бөліп, оның құпияларын ашуға тырысады.