Жапон әуе-ғарыш зерттеулер агенттігі (JAXA) өкілдері H3 зымыранының бүгінгі сәтсіздігі үшін кешірім сұрап тұр.
Скриншот: NHK

INGENUITY ЖЫЛДАМДЫҚ РЕКОРДЫН ЖАҢАРТТЫ

2023 жылы 22 ақпанда Марстағы Ingenuity дроны 45-ші рет ұшырылды. Тікұшақ 144,5 секундта 12 метр биіктікте 496 метр ұшып өтті. Ingenuity ұшу барысында секундына 6 метр жылдамдық өрбітті. Былтыр қол жеткен рекордтық жылдамдық 5,5 м/с еді.

25 ақпанда "Тапқырлық" 135,9 секундта 445 метрге орын ауыстырды. Бұл оның биылдыққа тоғызыншы әуелеуі еді. Дрон 46 ұшу кезінде жалпы әуеде 79,4 минут болып, 10104 метр ұшып өтті.

Фото: Ingenuity тікұшағының жоғары ажыратымды түсті камерасы алған кескін. Тікұшақ фюзеляжындағы камера көкжиектен 22 градустай төмен бағытталған. 714-ші сол (22 ақпан 2023)
Image Credit: NASA/JPL-Caltech

ҚОСАР ЖҰЛДЫЗДАҒЫ «ЖЫЛДЫҚ САҚИНАЛАР»

Уэбб ғарыштық телескопы Аққудағы WR 140 қосар жұлдызы айналасындағы "жылдық", дәлірек айтқанда, "сегіз жылдық" сақиналарды суретке түсіргенін жазғанбыз. Қосар компоненттерінен атқылаған жұлдыз желі мен тозаң туғызған ерекше жарық сақиналар жайлы арнадағы жаңа роликте сөз болады.

Credit: NASA, ESA, CSA, STScI
#бейнеролик

ҒАРЫШТАҒЫ ӘЛЕМЕТ БҰЛТ

Жер Әлемдегі суға ие жалғыз дене емес. Мысалы, Юпитердің серігі Европададағы су мөлшері біздің ғаламшардағыдан екі есе артық деп саналады. Алайда ғарыштағы ең мол су қоры бізден 12 млрд жарық жылы қашықтықтағы квазар маңында. Бұл аса ауыр қара құрдымды айналатын су буы бұлтының өлшемі жүздеген жарық жылы деп бағаланған. Демек, ондағы су Жердегі Дүниежүзілік мұхиттан 140 000 000 000 000 есе көп!

#ғарышқызықтары

Видео: OneWeb-17 миссиясын ұшырған Falcon 9 зымыранының B1032.13 1-сатысы LZ-1 алаңына сәтті қонды.

SpaceX компаниясы өзінің Starlink топтамасының бәсекелесі үшін 3-ші ұшырылым жасап отыр. Орбитадағы OneWeb интернет-жерсеріктерінің саны 582-ге жетті. Келесі 36 аппарат Үндістаннан ұшырылады. Бірінші буын жерсеріктері топтамасы 648 аппараттан тұруы тиіс еді, бірақ 2022 жылы наурызда ұшырылмай қалған 36 жерсерікті Роскосмос Байқоңырдағы қоймада ұстап отыр.

КҮН БЕЛСЕНДІЛІГІ АРТЫП КЕЛЕДІ

2019 жылы желтоқсанда Күн белсенділігінің 25-ші циклі басталғаны белгілі. Шамамен 11 жылға созылатын цикл шыңына 2025 жылы жетеді және алдыңғы цикл сияқты әлсіз болады деп болжанған. Алайда қазірдің өзінде Күн белсенділігі қарқынды артып келеді. Мысалы, ақпандағы күн дақтарының саны болжанғаннан екі есе артық болып шығып, соңғы жеті жылдағы ең жоғары мәнге жетті. 2023-тің екі айында 6 мәрте X-класты күн жарқылы тіркелді. Ал циклдың алғашқы үш жылында барлығы 3-ақ осындай жарқыл байқалған еді.

Былтыр 13 қазанда, жұлдызымыздың тынышырақ кезеңінде Solar Orbiter зонды Күн тәжінің рекордтық ажыратымдағы (әр пикселіне 105 км) кескінін алған еді. Күн тәжі ешқашан мұншалықты егжей-тегжейлі түсірілген емес. Жай-жапсары — арнадағы жаңа роликте.

Starbase, Техас

ЕЖЕЛГІ БАБЫЛДЫҚТАР √2 САНЫН 99,9999% ДӘЛДІКПЕН ЕСЕПТЕЙ БІЛГЕН

3.14 (14 НАУРЫЗ) — π КҮНІ, МАТЕМАТИКТЕР МЕЙРАМЫ

Біздің заманымызға дейінгі 1800–1600 жж. жасалған мына қыш тақтайша ежелгі Бабыл математиктері 2-нің квадрат түбірін 99,9999% дәлдікпен таба білгенін айғақтайды. YBC 7289 деп нөмірленген тақтайша Йельдегі Бабыл коллекциясына кіреді. Жәдігерде шаршы мен оның диагоналі салынып, қасына сандар жазылған. Бірлік шаршының диагоналінің ұзындығы √2 екенін білеміз.

Бабылдың сына нумералдары түрінде жазылған сандар 1, 24, 51, 10 сандарын білдіреді. Көне Бабылда алпыстық санау жүйесі қолданылғанын ескере отырып, «1,24 51 10» санын ондық жүйеге аударсақ, 1,41421296296 шығады. Бұл санның √2-ден (1,41421356237...) айырмасы — жуықтап алғанда 0,000000599413 (~5,99413 x 10^ -7). Демек ол үтірден кейінгі алтыншы таңбаға дейінгі немесе 99,9999% дәлдікпен есептелген!

Бабыл математиктері 2-нің түбірін қазір Ньютон-Рафсон әдісі деп аталатын жолмен аппроксимациялаған деп топшыланады. Дегенмен олар бірлік шаршының диагоналін жай ғана артық-кемін табу немесе екілік (бинар) іздеу арқылы есептеген де шығар.

#математикаминуты #ғылымтарихы

«Аяқ астына емес, жоғарыға, жұлдыздарға қарауды ұмытпаңыз».
Ағылшын физик-теоретигі, космолог, жазушы Стивен Хокинг (8.01.1942 — 14.03.2018)

«Саусақпен аспанға нұсқағанда, ақымақ саусаққа қарайды».
Альберт Эйнштейн (14.03.1879 — 18.04.1955)