Сегодня в Алматы, по приглашению Молодёжного экспериментального театра «Qaganat» и председателя филиала Демократической партии «Ак жол» Аскара Бискултанова, вместе с алашеведом Султан Ханом Аккулы и председателями наших филиалов Алматинской области Мейраш Шынасиловой и области Жетысу Ермеком Егинбаевым, посетили спектакль «Тарпан».

Постановка посвящена осмыслению современной молодёжью борьбы движения «Алаш» и 160-летия Алихана Бокейхана.
Руководитель театра - Аксункар Алимхан, предложил трактовку борьбы за свободу героев «Алаш» через аллегорический образ степных скакунов. Автор постановки: Шәміл Несипбай, режиссер Дәурен Ерназар.

Представление получилось новаторским, где-то эксцентричным, с элементами фантасмагории и даже гротеска. Юноши и девушки играли вдохновенно, с горящими глазами, каждая сцена вызывала аплодисменты зрительского зала.

От имени городского филиала Демпартии «Ак жол» вручил театру небольшую премию, пожелал успехов в этом трудном творчестве.

12 сәуір - Ғарышкерлер күні
Бұл - Қазақстан үшін ерекше маңызы бар мереке. Өйткені ғарышқа алғашқы қадам дәл Байқоңыр ғарыш айлағы жерінен басталды.

Қазақ елінің атын әлемге танытқан ғарышкерлер - Тоқтар Әубәкіров, Талғат Мұсабаев, Айдын Айымбетов. Олар - талай ұрпаққа шабыт сыйлаған тұлғалар.

Подпишись на prokadrykz

Фракция «Ак жол» НЕ ПОДДЕРЖАЛА законопроект «О рейтинговой деятельности» в первом чтении

(Тезисы к выступлению)
 
Создание странового рейтингового агентства — безусловно, позитивное начинание.
Его можно было бы поддержать с учётом необходимости развития фондового рынка и вовлечения потенциальных эмитентов и инвесторов в оборот ценных бумаг, в целом с точки зрения обеспечения прозрачности бизнеса.
 
В то же время необходимо иметь в виду, что рейтинговые оценки будут иметь надлежащую степень доверия со стороны потенциальных инвесторов и участников рынка только в том случае, если эти оценки будут независимыми. Об этом сегодня много говорили и разработчики, но при этом в предложенном законопроекте одним из учредителей рейтингового агентства предлагается сделать Национальный банк.
Тем самым заранее закладывается конфликт интересов, когда сам регулятор одновременно становится субъектом, деятельность которого он регулирует.
 
Фракция «Ак жол» категорически возражает против такого подхода, поскольку вовлечение регулятора в рейтинговую оценку участников рынка заведомо подрывает доверие к такому рейтингу и противоречит базовым принципам рыночной экономики.
 
Да, на начальном этапе организации странового рейтингового агентства, наверное, можно согласиться с тем, чтобы Национальный банк участвовал в его становлении.
Но в таком случае, нужно прямо закрепить норму, что после определенного периода — 3–5 лет — Нацбанк обязан выйти из числа учредителей данного рейтингового агентства.Такой механизм, в частности, был реализован при создании НПП.
 
В ходе дискуссии, на позицию фракции «Ак жол» разработчики предложили другую редакцию - о том, что через пять лет Нацбанк не обязан, а может выйти из учредителей.
Однако это не снимает поставленной нами проблемы, поскольку между словами «может» и «обязан» лежит принципиальная разница.Есть хорошее выражение на эту тему – «обещать – не значит жениться».
Но реальная экономика опирается не на обещания, а на реальные факты.
 
Поэтому фракция «Ак жол» настаивает на выходе Нацбанка из числа учредителей рейтингового агентства через определённый период.
Этот подход продиктован также и Указом Президента «О либерализации экономики», на необходимость неукоснительного соблюдения которого уже неоднократно обращал внимание и сам Глава государства.
Без выполнения этого требования, рейтинговое агентство превращается в ещё один квазигосударственный субъект, которые, наоборот, должны сокращаться в рамках политики по снижению участия государства в экономике, согласно принципам «YellowPages» (т.н. «жёлтых страниц»).
 
В ходе дискуссии по этому вопросу разработчики, ссылаются на международное агентство которое также планирует войти в число учредителей данного агентства и якобы ставит условием обязательное участие Национального банка.
В этой связи, мы вынуждены напомнить слова Главы государства, на заседании Правительства 10 февраля, цитирую: «Еще раз подчеркну важность системной, слаженной, высокопрофессиональной работы Правительства и Национального банка. Строго следовать рекомендациям МВФ и жонглировать его терминологией – это дело нехитрое, а самим включить мыслительный процесс, чтобы хотя бы попытаться решить многочисленные проблемы, это уже работа другого порядка» - цитата окончена.
 
Таким образом, Касым-Жомарт Кемелевич отмечает, что при всем уважении к рекомендациям зарубежных партнёров, принятие решений и ответственность за них в любом случае возлагается на сами уполномоченные госорганы.
И если эти рекомендации противоречат базовым принципам рыночной экономики и честной конкуренции, то мы считаем неправильным с ними соглашаться.
 
Разработчики также аргументируют необходимость участия Нацбанка тем, что «никто больше не хочет финансировать» это агенство.
А что, у Нацбанка появились лишние бюджетные деньги? Мы можем подсказать, где эти 10 млрд могут оказаться нужнее.
 
Если рейтинговое агентство и через пять лет никто из участников рынка не захочет финансировать даже несмотря на гарантированные платежи – значит, рынок в нём просто не нуждается, хотя я лично так не думаю. Жизнь покажет.
 

Возможно, к тому времени эти функции возьмут на себя цифровизация и искусственный интеллект.

Как видите, это не мелкая дискуссия а системный вопрос. Президент всеми силами стремится развернуть национальную экономику от государственной монополии к действительно рыночным принципам, но госорганы продолжают тянуть одеяло на себя.
 
В этой связи, поскольку наша дискуссия на данный момент зашла в тупик, фракция «Ак жол» отказывается поддержать данный законопроект.
 
Ещё раз предлагаем разработчикам, до второго чтения согласиться с нашим требованием об обязательном выходе Нацбанка из состава учредителей данного агентства.
Благодарю за внимание.

"Ақ жол" фракциясы "Рейтингтік қызмет туралы" заң жобасын бірінші оқылымда ҚОЛДАМАДЫ

Мәлімдеме тезистері

Елімізде рейтингтік агенттік құру — сөзсіз, позитивті бастама.
Қор нарығын дамыту қажеттігін, әлеуетті эмитенттер мен инвесторларды бағалы қағаздар айналымына тартудың өзектілігін, сондай-ақ, бизнестің ашықтығын қамтамасыз ету тұрғысынан бұл бастаманы қолдауға болады.
Сонымен қатар, рейтингтік бағалаулар тәуелсіздігі толыққанды қамтамасыз етілген жағдайда ғана әлеуетті инвесторлар мен нарық қатысушылар тарапынан оларға сенім болатынын ескеру қажет.
Бұл туралы бүгін әзірлеушілер де көп айтты. Алайда ұсынылған заң жобасында Ұлттық банкті рейтингтік агенттік құрылтайшыларының бірі қылу қарастырылған.
Бұл — реттеуші органның өзі реттейтін субъектінің қатарында болуы арқылы алдын ала мүдделер қақтығысын қалыптастырады.
«Ақ жол» партиясы мұндай тәсілге түбегейлі қарсы, өйткені реттеушінің нарық қатысушыларына рейтингтік бағалау жүргізу үдерісіне қатысуы аталмыш рейтингтерге деген сенімді әу бастан әлсіретеді және нарықтық экономиканың негізгі қағидаттарына қайшы.
Заң жобасын талқылау барысында біз басқа ұсыныс енгіздік. Иә, бастапқы кезеңде елдің рейтингтік агенттігін қалыптастыруда Ұлттық банктің қатысуына келісуге болатын шығар.
Алайда, нақты талап ретінде 3–5 жыл өткеннен кейін Ұлттық банктің аталған агенттіктің құрылтайшылар құрамынан міндетті түрде шығуы бекітілуі тиіс - мұндай тетік, мысалы, Ұлттық кәсіпкерлер палатасын құру кезінде жүзеге асырылған.
Талқылау барысында «Ақ жол» фракциясының ұстанымына әзірлеушілер бес жылдан кейін Ұлттық банк құрылтайшылар қатарынан шығуға міндетті емес, тек шығуы мүмкін деген өзге редакцияны ұсынды.
Алайда бұл біз көтерген мәселелерді шешпейді, өйткені «мүмкін» мен «міндетті» ұғымдарының арасында принциптік айырмашылық бар. Бұл жөнінде «уәде беру — міндетті түрде үйлену емес» деген сөз бар.
Ал, нақты экономика уәделерге емес, нақты фактілерге сүйенеді.
Сондықтан, «Ақ жол» фракциясы белгілі бір уақыттан кейін Ұлттық банктің рейтингтік агенттік құрылтайшылары қатарынан шығуын табанды түрде талап етеді.
Бұл тәсіл Президенттің «Экономиканы ырықтандыру туралы» Жарлығынан туындайды. Мемлекет басшысының өзі бұл талапты қатаң сақтау қажеттігін бірнеше рет атап өткен болатын.
Аталған талап орындалмаған жағдайда, рейтингтік агенттік квазимемлекеттік құрылымға айналады.
Ал мұндай құрылымдар, керісінше, мемлекеттің экономикаға қатысуын қысқарту және «Yellow Pages» қағидатына сәйкес азайтылуы тиіс.
Талқылау барысында әзірлеушілер халықаралық агенттігіне сілтеме жасап, оның да құрылтайшылар құрамына кіруді жоспарлап отырғанын және Ұлттық банктің міндетті қатысуын шарт ретінде қойып отырғанын алға тартты.
Осыған байланысты, Мемлекет басшысының 10 ақпандағы Үкімет отырысында айтқан сөзін еске салуға мәжбүрміз:
«Үкімет пен Ұлттық банктің жүйелі, үйлесімді әрі жоғары кәсіби жұмысының маңыздылығын тағы да ерекше атап өтемін. ХВҚ ұсыныстарын құр қайталап, терминдерін қолдану қиын емес, ал нақты мәселелерді өз бетінше шешуге талпыныс жасау — мүлде басқа деңгейдегі жұмыс» деп атап өткен еді Президент.
Осылайша, Қасым-Жомарт Кемелұлы халықаралық серіктестердің ұсыныстарына құрметпен қараған күнде де, шешім қабылдау мен жауапкершілік барлық жағдайда уәкілетті органдардың өздеріне жүктелетініне баса назар аударады.
Ал егер мұндай ұсыныстар нарықтық экономика мен әділ бәсекенің негізгі қағидаттарына қайшы келсе, біз мұндай олармен келісуді дұрыс деп санамаймыз.
Әзірлеушілер Ұлттық банктің қатысуы қажеттігін бұл агенттікті «басқа ешкім қаржыландырғысы келмейді» деген уәжбен ақтап отыр.
Ұлттық банктің артық бюджет қаражаты пайда болды ма? Сол 10 млрд теңгенің қайда әлдеқайда қажет болатынын біз көрсетіп бере аламыз.
Егер бес жылдан кейін де рейтингтік агенттікті нарық қатысушылары, тіпті кепілдендірілген төлемдерге қарамастан, қаржыландырғысы келмесе, онда нарыққа оның шын мәнінде қажеті жоқ деген сөз. Дегенмен мен жеке өзім олай ойламаймын. Оны уақыт көрсете жатар.
Бәлкім, ол уақытқа қарай бұл функцияларды цифровизация мен жасанды интеллект өзіне жүктеп алар.

Көріп отырғандарыңыздай, Бэбұл жай бір ұсақ-түйек пікірталас емес, жүйелі мәселе. Президент ұлттық экономиканы мемлекеттік монополиядан шынайы нарықтық принциптерге бұруға бар күш-жігерін салып отырған кезде, мемлекеттік органдар көрпенің бір шетін өздеріне тартып әлек.
Осыған байланысты, әзірше талқылауымыз тығырыққа тірелгендіктен, «Ақ жол» фракциясы аталған заң жобасын қолдаудан бас тартады.
Әзірлеушілерге екінші оқылымға дейін Ұлттық банктің аталған агенттік құрылтайшылары құрамынан міндетті түрде шығуы туралы талабымызбен келісуді тағы да ұсынамыз.
Назарларыңызға рақмет.

Жол саласын дамыту бойынша

«Ақ жол» фракциясының депутаттық сауалы

ҚР Көлік министрі
Н.Е. Сауранбаевқа

Автор - Мәжіліс депутаты Серік Ерубаев

«Ақ жол», отандық бизнестің, әсіресе өндірістік сектордың мүдделерін қорғайтын партия ретінде, еліміздегі жол саласында отандық ғылыми әзірлемелер мен өндіріс бола тұра, іс жүзінде материалдардың шетелдік аналогтарын кеңінен пайдалану практикасына алаңдаушылығық білдіреді.
Ашық деректерде, сондай-ақ салалық сарапшылардың бағамынша, автомобиль жолдарын салу, реконструкциялау және жөндеу жобаларында қазақстандық ғылыми-техникалық шешімдерді енгізуді шектейтін жүйелік факторлар бар екендігін айқындап отыр. Атап айтсақ, жол жобаларын жүзеге асыру кезінде, көбіне АҚШ, Германия, Франция, Қытай, Ресей өндірісінің жол-химия материалдары қолданылуда.
Қалыптасқан тәжірибе, қомақты бюджет қаражатының шетелге кетуіне және шетелдік ғылым мен өнеркәсіпті жанама түрде қаржыландыруға алып келеді. Бұл, ұлттық экономика мен технологиялық егемендікті дамыту саясатына қайшы келіп отыр.
Еліміздің осы саласында өзіндік ғылыми-өндірістік потенциал қалыптасқан. Атап айтсақ, салалық КаздорНИИ, сондай-ақ Қ.Сәтбаев атындағы Ұлттық техникалық зерттеу университеті мен Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің ғылыми-инженерлік орталықтарында: Жол құрылысы, материалтану және көлік инфрақұрылымы саласында әзірлемелер сәтті жүргізілуде.
Ғылыми орталықтармен қатар, елімізде Қазақстанның климаттық жағдайлары мен шикізат базасына бейімделген реагенттер жасайтын отандық компаниялар «GEODOR», «НТС-Қазақстан», «NewRoadTech», «ARGP», «Қазреагент» кәсіпорындары жұмыс істейді.
Мәселе, тек жеке субъектілер туралы ғана емес, біз жалпы отандық жол ғылымы мен инженерия саласын қолдау қажеттілігін көтеріп отырмыз.
Мұндай преференция өндірісті дамытуға, инновация енгізуге және экономикалық тиімді шешімдер шығаруға оң ықпал ететіні анық.
Алайда, сарапшылар мен нарық қатысушыларының айтуынша, тапсырыс берушілер тарапынан, мердігерлерді импорттық материалдарды қолдануға мәжбүрлейтін жағымсыз үрдіс көп кездеседі. Бұл, өздеріне керекті шешімдерді қабылдау үшін, техникалық сипаттамаларды әзірлеу кезінде, артық талаптарды белгілеу немесе өзге шектеулер қою арқылы көрініс тауып отыр.
Мұндай тәсілдер жосықсыз бәсекелестік тәуекелдерін тудырады және салыстырмалы баламалар бола тұра, отандық әзірлемелерді ішкі нарықтан ығыстыруға әкелуі мүмкін. Нәтижесінде, ұлттық ғылым мен өнеркәсіптің дамуы төмендейді, ал бюджет қаражаты негізінен шетелдік өндірушілерді қолдауға кетеді.
Бұл тұрғыда, Мемлекет басшысы Қ.К.Тоқаев, отандық өндірісті дамыту, экономикаға ғылыми зерттеулердің нәтижелерін енгізу және импортқа тәуелділікті төмендету қажеттігін басып айтқан болатын.

Осыған байланысты, «Ақ жол» фракциясы:
1. Соңғы үш жылда жол саласындағы жобаларды жүзеге асыру кезінде, отандық материалдарды, оның ішінде: полимерлі түрлендіруші, тұрақтандырушы, адгезиялық қоспаларды, геотекстильді, жарықтандыру аспаптарын қолдану үлесі туралы толық ақпарат беруді;
2. Жол құрылысында қолданылатын материалдар мен технологияларды іріктеудің критерийлері мен рәсімдерін, сондай-ақ отандық әзірлемелерді қолдауға және оларды басымдықпен пайдалануға бағытталған шаралар жөнінде баяндауды;
3. Ашық деректерде жарияланған, мердігер ұйымдарға нақты (оның ішінде импорттық) материалдарды қолдануға мәжбүрлеу фактілеріне құқықтық баға беруді сұрайды.

Құрметпен,
«Ақ жол» фракциясының депутаттары
С.Ерубаев
А.Перуашев,
Д.Еспаева,
Е.Барлыбаев,
Қ.Иса,
О.Нұралдинов

О развитии дорожной отрасли

Депутатский запрос фракции «Ак жол»

Министру транспорта РК
Сауранбаеву Н. Е.

Озвучил депутат Мажилиса Серик Ерубаев

«Ак жол», как партия, защищающая интересы отечественного бизнеса, в особенности производственного сектора, выражает озабоченность практикой широкого фактического использования аналогов иностранных материалов, несмотря на наличие отечественных научных разработок и производства в дорожной отрасли страны.
Открытые данные, а также, оценки отраслевых экспертов, выявили наличие системных факторов, ограничивающих внедрение казахстанских научно-технических решений в проектах строительства, реконструкции и ремонта автомобильных дорог. В частности, при реализации дорожных проектов в основном используются дорожно-химические материалы производства США, Германии, Франции, Китая, России.
Сложившаяся практика приводит к значительному оттоку бюджетных средств за рубеж и косвенному финансированию зарубежной науки и промышленности. Это противоречит политике развития национальной экономики и технологического суверенитета.
Необходимо отметить, что в этой сфере страны сформирован собственный Научно-производственный потенциал. А именно, успешно ведутся разработки в области дорожного строительства, материаловедения и транспортной инфраструктуры в отраслевом КаздорНИИ, а также в научно-инженерных центрах Национального исследовательского технического университета им. К. Сатпаева и Евразийского национального университета им. Л. Гумилева.
Наряду с научными центрами в стране работают отечественные компании-предприятия «GEODOR», «НТС-Казахстан», «NewRoadTech», «ARGP», «Казреагент», которые производят реагенты, адаптированные к климатическим условиям и сырьевой базе Казахстана.
Вопрос не только в отдельных субъектах, но и в том, что мы поднимаем необходимость поддержки отечественной дорожной науки и техники в целом.
Очевидно, что такая преференция положительно способствует развитию производства, внедрению инноваций и выработке экономически эффективных решений.
Однако, по мнению экспертов и участников рынка, со стороны заказчиков все чаще встречается негативная тенденция, заставляющая подрядчиков использовать импортные материалы. Это находит свое отражение в принятии нужных им решений, при разработке технических характеристик, установлении избыточных требований или наложении иных ограничений.
Такие подходы, несмотря на наличие сопоставимой альтернативы, создают риск недобросовестной конкуренции, тем самым могут привести к вытеснению отечественных разработок с внутреннего рынка. В результате снижается развитие национальной науки и промышленности, а бюджетные средства идут в основном на поддержку иностранных производителей.
В этом контексте необходимо отметить, что Президент К.К.Токаев подчеркнул необходимость развития отечественного производства, внедрения результатов научных исследований в экономику и снижения импортозависимости.
В связи с этим фракция «Ак жол» просит:
1. Предоставить подробную информацию о доле применения отечественных материалов, в том числе: полимерных преобразователей, стабилизаторов, адгезионных смесей, геотекстиля, осветительных приборов, при реализации проектов в дорожной отрасли за последние три года;
2. Изложить критерии и процедуры отбора материалов и технологий, применяемых в дорожном строительстве, а также меры, направленные на поддержку отечественных разработок и их приоритетное использование;
3. Просит дать правовую оценку фактам принуждения подрядных организаций к применению конкретных (в том числе импортных) материалов, известным из открытых источников.

С уважением,
депутаты фракции «Ак жол»
С.Ерубаев,
А.Перуашев,
Д.Еспаева,
Е.Барлыбаев,
К.Иса,
О.Нуралдинов

В ходе объявленной Президентом амнистии Демпартия «Ак жол» предлагает прекратить и пересмотреть дела против предпринимателей

Депутатский запрос фракции «Ак жол»
Генеральному Прокурору РК
Асылову Б.Н.

Озвучил депутат Мажилиса Ерлан Барлыбаев

Посланием Президента К.Токаева «Экономический курс Справедливого Казахстана (2023 г.) было поручено провести работу по декриминализации экономических преступлений.
Демократическая партия «Ак жол» последовательно отстаивает эту позицию в своей работе в Парламенте.
Мы считаем недопустимым применять уголовную ответственность к предпринимателям, при отсутствии невосполнимого ущерба государству или общественной опасности жизни и здоровью граждан.
В этом плане, фракция «Ак жол» выступает за переход от карательной - к превентивной модели права - с приоритетом предупредительных мер и возможности возмещения нарушений.
Специфика предпринимательской деятельности такова, что порой бизнес развивается быстрее чем его регулирование, особенно в новых и технологичных секторах экономики. В таких условиях формальный подход к применению уголовных норм приводит к криминализации хозяйственных процессов, сдерживает инвестиции и ограничивает развитие конкуренции.
В работе по де-криминализации бизнеса фракция «Ак жол» добилась определённых результатов. Так, после 10 лет споров, из Уголовного кодекса была исключена статья о «лжепредпринимательстве», где из-за одной неверной сделки уничтожались целые предприятия.
Затем наша фракция продолжила борьбу в защиту бизнеса по цепочкам так называемых «фиктивных счетов-фактур», когда ответственность за нарушения возлагается на добросовестных контр-агентов.
Также депутаты «Ак жола» неоднократно поднимали вопросы недопустимости возбуждения уголовных дел по налоговым спорам до их разрешения в установленном законом порядке. В целом, наша фракция считает необходимым декриминализировать экономические нарушения, которые также могут быть погашены в многократном размере, без лишения предпринимателя свободы.
Во всех этих случаях считаем, что экономические нарушения нужно возмещать НЕ содержанием предпринимателя в тюрьме за счёт бюджета, а такими же экономическими мерами, через возмещение им нанесённого ущерба.
В прошлом году, по инициативе фракции «Ак жол», были внесены изменения в статью 31 Уголовного кодекса, запретившие трактовать распределение должностных обязанностей внутри официального бизнеса как признак ОПГ.
Деятельность реальных организованных преступных групп связана с насилием, бандитизмом, вымогательством и иными тяжкими преступлениями, что принципиально отличается от работы бизнеса.
Аналогичное постановление за №72-НП принял впоследствии и Конституционный Суд.
Однако поступающая информация показывает, что на практике ситуация меняется медленнее, чем законодательство.
Предприниматели, их родственники и адвокаты по-прежнему сообщают о случаях, когда хозяйственная деятельность квалифицируется следствием и судами как участие в ОПГ, а ранее вынесенные приговоры по таким обвинениям не пересматриваются, вопреки ст.5 и 6 Уголовного кодекса и п.5 ст.5 Новой Конституции, которые прямо устанавливают, что при смягчении закона, ранее вынесенные наказания должны быть сокращены.
Этой ситуации способствует и затягивание соответствующего Нормативного постановления Верховного суда РК, хотя Уголовный кодекс сам по себе имеет прямое действие и обязателен к применению.

С учетом изложенного, депутатская фракция ДПК «Ак жол» просит:
1) Сообщить, какое количество уголовных дел в отношении предпринимателей, возбужденных по признакам участия в ОПГ прекращены либо пересмотрены после вступления в силу изменений в статью 31 Уголовного кодекса Республики Казахстан с сентября 2025 г.?
2) В этой связи, просим сообщить, какое количество предпринимателей и граждан, привлечённых к уголовной и административной ответственности за экономические нарушения, подпадают под пересмотр в рамках объявленной Президентом амнистии?

С уважением,
Депутаты фракции «Ак жол»
Е.Барлыбаев,
А.Перуашев,
Д.Еспаева,
К.Иса,
С.Ерубаев,
О.Нуралдинов

Президент жариялаған рақымшылық аясында "Ақ жол" демпартиясы кәсіпкерлерге қарсы істерді қайта қарауды не қысқартуды ұсынды

«Ақ жол» фракциясының депутаттық сауалы
ҚР Бас Прокуроры
Б.Н. Асыловқа
Автор - Мәжіліс депутаты Ерлан Барлыбаев

Президент Қ.Тоқаевтың «Әділетті Қазақстанның экономикалық бағдары» (2023 ж.) атты Жолдауында экономикалық қылмыстарды декриминализациялау бойынша жұмыс жүргізу тапсырылған болатын.
«Ақ жол» демократиялық партиясы Парламенттегі қызметінде бұл ұстанымды жүйелі түрде қорғап келеді.
Біз мемлекетке орны толмас залал келмеген немесе азаматтардың өмірі мен денсаулығына қоғамдық қауіп төнбеген жағдайда кәсіпкерлерге қылмыстық жауапкершілік қолдануға жол берілмеу керек деп санаймыз.
Осы тұрғыда «Ақ жол» фракциясы құқықтың жазалаушы емес, превентивті моделіне, яғни, алдын алу шараларына басымдық беретін және бұзушылықтардың орнын толтыру мүмкіндігін қарастыратын жүйеге көшуді қолдайды.
Кәсіпкерлік қызметтің ерекшелігі – кейде бизнес, әсіресе, жаңа және технологиялық салаларда, оны реттеу шараларынан да жылдамырақ дамиды. Мұндай жағдайда қылмыстық нормаларды формалды түрде қолдану шаруашылық үдерістерді криминализациялауға әкеліп, инвестицияларды тежеп, бәсекелестіктің дамуын шектейді.
Бизнесті де-криминализациялау жұмысында «Ақ жол» фракциясы белгілі бір нәтижелерге қол жеткізді. Мәселен, 10 жылға созылған даулардан кейін Қылмыстық кодекстен «жалған кәсіпкерлік» туралы бап алынып тасталды, бұл баптың салдарынан, бір қате мәмілеге бола тұтас кәсіпорындар жойылып кететін.
Одан кейін фракциямыз «жалған шот-фактуралар» деп аталатын тізбектер бойынша бизнесті қорғауды жалғастырды, мұнда да бұзушылықтар үшін жауапкершілік адал контрагенттерге жүктелетін.
Сондай-ақ, «Ақ жол» депутаттары салық даулары заңда белгіленген тәртіппен шешілгенге дейін қылмыстық істер қозғауға жол берілмеуі керектігін бірнеше рет көтерді. Жалпы алғанда, біздің фракция кәсіпкерді бас бостандығынан айырмай-ақ, еселенген мөлшерде өтелуі мүмкін экономикалық құқықбұзушылықтарды де-криминализациялау қажет деп санайды.
Мұндай жағдайлардың барлығында экономикалық бұзушылықтар бюджет есебінен кәсіпкерді түрмеде ұстау арқылы емес, келтірілген залалды өтеу сияқты экономикалық шаралармен реттелуі тиіс деп есептейміз.
Былтыр «Ақ жол» фракциясының бастамасымен Қылмыстық кодекстің 31-бабына өзгерістер енгізіліп, ресми бизнестегі қызметтік міндеттерді бөлуді ұйымдасқан қылмыстық топтың (ҰҚТ) белгісі ретінде қарастыруға тыйым салынды.
Шынайы ұйымдасқан қылмыстық топтардың қызметі зорлық-зомбылықпен, бандитизммен, бопсалаумен және басқа да ауыр қылмыстармен байланысты, бұл бизнес қызметінен түбегейлі ерекшеленеді.
Кейіннен осыған ұқсас №72-НП қаулысын Конституциялық Сот та қабылдады.
Алайда келіп түсіп жатқан ақпарат заңнамаға қарағанда іс жүзінде жағдай баяу өзгеріп жатқанын көрсетеді.
Кәсіпкерлер, олардың туыстары мен адвокаттары шаруашылық қызметтің әлі де тергеу және сот органдары тарапынан ҰҚТ-ға қатысу ретінде бағаланатын жағдайлар бар екенін хабарлауда. Сондай-ақ мұндай айыптаулар бойынша бұрын шығарылған үкімдер Қылмыстық кодекстің 5 және 6-баптарына, сондай-ақ Жаңа Конституцияның 5-бабы 5-тармағына қайшы түрде қайта қаралмай отыр. Аталған нормалар заң жеңілдетілген жағдайда бұрынғы жазалар қысқартылуға тиіс екенін тікелей бекітеді.
Бұл жағдайға Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының тиісті нормативтік қаулысының созбалаңға түсуі де әсер етуде, алайда Қылмыстық кодекстің өзі тікелей атқарылып, қолданылуы міндетті болып табылады.
Осыған байланысты, «Ақ жол» ҚДП депутаттық фракциясы төмендегіні сұрайды:
1) 2025 жылғы қыркүйектен бастап Қазақстан Республикасы Қылмыстық кодексінің 31-бабына енгізілген өзгерістер күшіне енгеннен кейін, ҰҚТ-ға қатысу белгілері бойынша қозғалған кәсіпкерлерге қатысты қылмыстық істердің қаншасы тоқтатылды немесе қайта қаралды?