𝒫ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
1.31K subscribers
202 photos
102 videos
19 files
404 links
لە سامی پێنووس
زۆردار ئەگەر نەیەتە لەرزە
گەڕانی گەردوون پوچ و شپرزە

کتێبخانەی وشەنامە:
♻️ @penusdic
ئەدمین:
🅰 @kamallramazani
Download Telegram
شەوی یەلدایە یا دەیجوورە ئەمشەو؟
کە دیدەم دوور لە تۆ بێ نوورە ئەمشەو

دڵم وەک حاکمی مەعزوولە قوربان
خەڵاتی وەسڵی تۆی مەنزوورە ئەمشەو

کە تۆی شای کەچ کولاهی دیدە مەستان
چ باکم قەیسەر و فەغفوورە ئەمشەو؟!

سروشکم نەخشی ناوی تۆ دەکێشێ
کە جێی سێدارەکەی مەنسوورە ئەمشەو

دڵیش مایل بە دیدەی تۆیە بۆیە
لە من وەحشی و ڕەمیدە و دوورە ئەمشەو

لە خەو هەڵساوە یا ئاڵۆزە چاوت؟
هەمیشە وایە یا مەخموورە ئەمشەو؟

لە دووریت من وەکوو بولبول دەناڵم
بە وەسڵت عالەمێ مەسروورە ئەمشەو

سوپای موژگان و تیغی ئەبروانت
شکستی فیرقەیی تابوورە ئەمشەو

ئەگەر یاران دەپرسن حاڵی کوردی
لە کونجی بێکەسی مەهجوورە ئەمشەو


کوردی

ئەم شیعرە هەم لە دیوانەکەی ناڵی هەیە و هەم لە دیوانی کوردی
بەڵام ساغ نەبوەتەوە لە ڕاستیدا شیعری کامیانه

بەڵام بە پێی ئەوەی شەوی یەلدا پەیوەندییەکی به موسوڵمانان نییە
هەر بۆیە من وا هەست دەکەم هینەکەی کوردی درووسترە

ئەگەر یاران دەپرسن حاڵی کوردی
لە کونجی بێکەسی مەهجوورە ئەمشەو
|کوردی|

موسوڵمانان دەپرسن حاڵی ناڵی
لە کونجی بێکەسی مەهجوورە ئەمشەو
|ناڵی|

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
5👎2
ئەمن ویستم
عادەتێ لە لەشتا هەڵبەمەوە
زەخمی یاخیت ڕووت کەمەوە
تاریکی لە قاچتا تەجروبە کەم
کەچی ئەتۆ
نەتهێشت لەمست لە خودی خۆم جیاکەمەوە
سێبەر لەبەرما داکەنم‌و
ڕەفتاری ئاوێنەت تیا بشکێنم.
من نازانم
بۆ پێوەندی چاوەکانت
دوپامینێکی بێ‌هەستن‌و
کەس بەرگەی باوەشت ناگرێ؟
تۆ
حەوتەیەک بەرد
لە مێژووی دەروونتا هەڵواسراوە....


: بەرهەم پیرۆزی

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
8
کچەگیان!
من ئەڵێم!
له‌سه‌ر ئه‌م عه‌رزه‌دا
بەهەشتێک رواوە بەرینه تا حەزکەی
پیاو و ژنێکیش دوو دڵی قەدەغە و
مه‌یلاومەیلی دزه‌ گازێکن
لە سێوێک
نه‌ زۆرێش حەرام و
سێ فه‌رز هەن:
یان له‌ ئاسمانەوە کەوتە خوار
شەوێکی مێژوویی
یان کەشتی تەیتانیک
به‌رلەوەی بچێتە زووڵاڵی گۆمەوە
لێره‌ بوو، کەس نەیدی!
یان بەخوا
ئەم خەڵکە زۆر سەیرن
بۆ مەرگیش ئەچنە ناو <صف>ەوە
نان نیە بە دەرەک! سه‌فەکە!


: سمایل عەزەمی

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
8
ئارام بگرە کێژۆڵەکەم!
بخەوە لە سەر باڵم و
بهێڵە با لێدانی دڵت
ئاوەدان کات ماڵیژگەکەم،
"دز" وەهمێک بوو،
شوێن پێی پیسێک بوو
هات و ڕۆیی.
بابە گەورەت وتەنی:
یەکەم جار نیە ماڵمان تاڵان دەبێ و
ڕەنگە دوا جارێش نەبێ.
دز هەر دێت و دەڕوا
زۆردار
زاڵم
هەر هەموویان دێن و تەواو دەبن،
بەڵام ئەوەی نابڕێتەوە
لێدانی دڵی تۆ و
ڕێگای ڕوون و ئایندەی تۆیە!
پێڵوەکانت ماندوو مەکە کێژۆڵەکەم،
ئارام بگرە و بخەوە لە سەر باڵم
کە سبەی
دنیایەکی ڕەنگین چاوه‌ڕێتە.


: کاوە مونتەزری

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
9
تو چیـد و م یە چـەن وەختـە خراوم
لە شووند پڕ لە خۊنە هەر دوو چاوم

سڵامـد کـەم جـواوم سەرد و سڕ دەی
تو گیان خوەد نەیە ئێ جوور، جواوم

وەهار هات و تو ناتید و خوەشی چی
یە هایـە کـوو گـوڵ و عـەتر و گوڵاوم

دوارە دەرس و مـەشـق و فەسڵ پایز
وەلێ هەر شەو تونی دەرس و کتاوم

م هەر چارەڕەشم، هۊرم نیەکەیدن!
چلـەی زمسان ڕەسیدن لە حساوم

خـودا زانـێ، دڵم بێـزێ چــەود کەێ
خەوەر نەیری تو خوو بێ تو کەواوم

من و یەی دەفتەرێ پڕ لە خەم و ژار
تـو چیـد و شاعــر ڕەنچ و عـەزاوم


: یاسر شەکەربەیگی

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
9
لە مەداری بێ‌شوێن‌ترین خڕۆکەی جیهان
سێبەر هەڵئەخات
ڕۆچنەی تاریکخانەکانی شەڕ
نە جەلاد خەونی سەرسەوزترین تووتییەک ئەیبات
نە شار هرووژم و شەقەی گولەیەک بردبووی
گومانی سێبەر نیازی وایە
بە قەد هەموو نەدرکاوەکانی جیهان
غەریبیت ئەکا
وە شار لە ئاسۆی نهێنی چرا
گڵۆپ گڵۆپ بووژایەوە
لە مەودای خوێن‌مژترین هەست
سێبەر "با" ئەیبا
هەواڵێک شۆڕ ئەبێتەوە سەر شەقام و
تۆش لە تاپۆی خەباتا شەهید...


: هەرمان وەتمانی

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
7
شار پڕ بووە لە زامبی!

لەباتی ئاودار
شیرین
باشترین کوالیتی
پرتەقاڵفرۆشەکانی شار بانگەواز دەکەن:
خوێنی


: میلاد ئیبراهیمی

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
10
لاکـــەرە لاوە گـوڵاڵـەی سوورم
بێ تۆ لە ڕێگای خەبات بێ نوورم

ڕەفیقیم بکه خەمبارم بێ کەس
لە بۆ دیدارت بووم بە قەقنەس

بـڕوانە جارێ بـە دیدەی نازەت
مەشارۆ ڕۆمەت وێنەی گوڵ بازت

لاکـەرە لاوە هـۆ شـۆخ و شەنگ
مەتۆێی لێمان ئەی شکۆفەڕەنگ

لاکـەرە لاوە غیـرەت بنوێنە
دوژمنان وە مەیل دڵ بگرێنە

چون شێر خورۆشێ دەربێنە لە دەم
تاکـەی خامۆشـی ئەی نووری دیدەم

یارەمەتی بدەر بە قەوم و یاران
بەرپا کە تۆفان بۆ ستەمـەکاران

تاوێ لەوەشت بابێ لە سەردا
پڕێـژە قارت بە سـەر نامـەردا

ئازیز تاوەکەی سەر ئەنێی وە خاک
ڕاپــەڕە سینـەی دوژمـن بکـە چاک

هەستە شێرانە دانیش لە سەنگەر
دوژمنان لە خاک وەتـەن بکـە دەر

وەتـەن چاوەڕئی شنـەی باڵاتە
سرمەی چاوانی لە گەردی پاتە


: حوسەینی موحەممەدی

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
8👎1
یـەوارە ڤـەختـێ بـی و ڕووژ بـێ‌ دەنگ
دڵـێ مانگ و مـن و ئاسارە بـۊ تـەنگ

نمـەگستم گ شـەو بای و بچـوو رووژ
خوەرێ زەردیشە گەرد ئاسوو بۊە جەنگ


: ئارەش ئەفزەلی

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
7
هه‌میشه پرسێارۊ ڕام ک ئاخە قەڵب چۊ شکیەێ
ئڕا ئۊشن کەسێ ک عاشقە چەمیەێد، زۊ شکیەێ

ئە قەڵبێ دار بەرزێگە ئەگەر شیرینە چۊ تۊ عشق
ئەنۊ چۊ وەو سقان قورسە یه‌ێهەو دار تۊ شکیەێ؟

وەتن پاییز دارەیلە ئەوین؛ باێەد بڕزیەن گشت
سقان ئەو گەڵا تەنیا لە قەێ دارەو مەنۊ شکیەێ

زەمانێ عشق نانێ نادە داوانم وە چەو خوەم دیم
ک دار قەڵب عاشق دار تۊ نەیو؛ جوور مۊ شکیەێ

لقێگە قەڵب عاشق لە دەسەیل پیرەمەردێگەو
زەمان شووکە وەرانێ لە قەێ دار بەڕۊ شکیەێ


: ماجوو مهری

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
6👎1
فرزندان شهر، قربانیان یک عشق کور
روایتی از آن سوی تراژدی سگهای ولگرد و حامیان بی‌ مرزشان

: کمال رمضانی

🐕 بخش اول

🐕 بخش دوم

چاپ شدە در  شمارە ١١٢ نشریەی لوتکە | سنندج


🦚 #ئەدەبیاتی_فۆلکلۆر
🐍 #فەرهەنگی_فۆلکلۆر
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
6
فرزندان شهر، قربانیان یک عشق کور
روایتی از آن سوی تراژدی سگهای ولگرد و حامیان بی‌ مرزشان

: کمال رمضانی

                بخش اول

خبر تلخ بود و جان‌ خراش‌: در سنندج، یک کودک جان باخت و دو کودک دیگر زخمی شدند. یک کودک، دیگر هرگز به آغوش خانواده‌ اش بازنگشت؛ پلک‌ های کوچکش بر دنیا بسته شد در حالی که صدای پارس‌ های وحشیانه آخرین نوایی بود که گوشش شنید. دو کودک دیگر، بر بستر بیمارستان، میان درد و وحشت دست و پا می‌زنند، با زخم‌ هایی که شاید از تنشان برود اما از روحشان هرگز. این فاجعه نه یک حادثهٔ طبیعی، که میوهٔ شوم یک ایدئولوژی منحرف بود؛ ایدئولوژی‌ ای که به نام عشق به حیوان، جان کودک را به هیچ انگاشت.

بگذارید صریح بگویم: طرفداری بی‌ حد و حصر و غیر معقول و غیر منطقی عده‌ ای، مستقیماً در جان باختن یک کودک و زخمی شدن دو کودک دیگر نقش داشته است. اگر خوراک‌ دهی‌ های بی‌ رویه نبود، اگر سنگ‌ اندازی‌ ها در مسیر عقیم‌ سازی و جمع‌ آوری سگ‌ های مهاجم نبود، امروز شاید آن یک کودک هنوز زنده بود و دو کودک دیگر، به جای تقلا میان باند و بخیه، در کوچه‌ ها مشغول بازی بودند. دست‌ کم بخشی از خون آن کودک بی‌ گناه و رنج آن دو کودک زخمی، بر دست‌ های کسانی است که به نام شفقت بر حیوان، شفقت بر انسان را به فراموشی سپردند.

آنجا که منطق می‌ میرد
پرسش اصلی اینجاست: چرا و چگونه یک انسان تا بدانجا پیش می‌رود که حتی جنازهٔ یک کودک و نالهٔ دو کودک زخمی هم نمی‌ تواند باور غلطش را متزلزل کند؟

نخست «ناهماهنگی شناختی» است، آن لحظه‌ای که روح انسان میان دو حقیقت ناسازگار گرفتار می‌ آید. از یک سو، فرد سالها خود را «ناجی سگ‌ ها» خوانده، هزینه‌ های عاطفی و مالی هنگفتی پرداخته و هویت خود را بر این پایه بنا کرده است. از دیگر سو، شواهد انکارناپذیر می‌ گویند که همین کنش‌ ها به جان باختن یک کودک و مصدومیت دو کودک انجامیده. پذیرش این شواهد برای روان او به‌ معنای فروپاشی کامل است. پس به‌ جای پذیرش، ذهن دست به تحریف واقعیت می‌ زند: «کودکان مقصر بودند»، «آمار ساختگی است»، «این یک توطئه علیه سگهاست». اینگونه، فرد به جای مواجهه با گناه خویش، در دژی از توهم پناه می‌ گیرد.

دومین سازوکار، «قطع رابطهٔ اخلاقی» است. انسان به‌طور طبیعی ظرفیت همدلی محدودی ندارد، اما در این افراد همدلی دچار اعوجاجی بیمارگونه می‌شود: هر قطره همدلی، بی‌ حساب و کتاب به پای سگها ریخته می‌ شود و از انسان، حتی کودک، دریغ میگردد. در این واژگونی ارزش‌ ها، کودکی که جان باخته دیگر یک «انسان» نیست، یک «مزاحم» است که قلمرو سگها را زیر پا گذاشته. کودک زخمی بر تخت بیمارستان، در نگاه اینان نه یک روح معصوم رنجور، که یک آمار مزاحم است که باید فراموش شود. اینگونه، چهرهٔ قربانی در آینهٔ ذهن منحرف می‌شود تا فرد همچنان بتواند خود را «اخلاقی» بپندارد.

و سوم، «هویت‌ یافتگی افراطی» است. وقتی حمایت از سگها دیگر یک فعالیت خیریه نیست، بلکه به هستهٔ اصلی هویت فرد بدل شده، هر نقدی تهدیدی وجودی به شمار میرود. در جمع هم‌ عقیده‌ها، این هویت سفت‌ تر و سخت‌ تر میشود. حباب گروهی شکل میگیرد؛ حبابی که درون آن، اعضا یکدیگر را تشویق میکنند و بیرون از آن، همه دشمن فرض می‌ شوند. در چنین فضایی، حتی صدای گریهٔ مادری که فرزندش را از دست داده و نالهٔ پدری که بر بالین فرزند زخمی‌ اش نشسته، نمی‌تواند دیوار این حباب را بشکند. شکستن حباب، مساوی با مرگ هویت است و این مرگ را هیچ‌ کس به آسانی نمی‌ پذیرد.

آنجا که روح بیمار میشود
به نادیده گرفته‌ شده‌ ترین و درعین‌ حال خطرناکترین شکل این پدیده بیندیشید: احتکار حیوانات در ابعاد شهری. در خانه‌ های متروک یا در سطح معابر، فرد به تغذیه و نگهداری بی شمار سگ ولگرد مشغول است. او باور دارد که «آنها را نجات می‌ دهد»، درحالی‌ که توان تأمین بهداشت و ایمنی را ندارد. سگها گرسنه‌ تر و مهاجم‌ تر می‌شوند، اما فرد احتکار کننده، با چشمانی بسته، رنج حیوان و فاجعهٔ انسانی را انکار می‌کند. یک کودک جان می‌ بازد، دو کودک زخمی می‌ شوند، اما در ذهن او اینها همه در سایهٔ هدف «مقدس» نجات سگها بی‌ اهمیت می‌ نماید. این همان نقطه‌ای است که شفقت، نامرئی و نامحسوس به جنون بدل می‌ شود.

گام را فراتر بگذاریم و به قلمرو اختلال هذیانی برسیم. در این وادی، باور دیگر صرفاً یک نظر افراطی نیست، یک هذیان تثبیت‌ شده و ...

ادامه در بخش بعدی
چاپ شدە در  شمارە ١١٢ نشریەی لوتکە | سنندج

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ‌𝓃𝓊‌𝓈✏️پێنووس
7
فرزندان شهر، قربانیان یک عشق کور
روایتی از آن سوی تراژدی سگهای ولگرد و حامیان بی‌ مرزشان

: کمال رمضانی

                بخش دوم

گام را فراتر بگذاریم و به قلمرو اختلال هذیانی برسیم. در این وادی، باور دیگر صرفاً یک نظر افراطی نیست، یک هذیان تثبیت‌ شده و نفوذناپذیر است. فرد بر این باور است که مأموریتی الهی یا تاریخی برای نجات سگها دارد، یا اینکه توطئه‌ ای عظیم برای نابودی آنها در جریان است. در ذهن او، مرگ کودک و زخمی شدن دو کودک یا ساختگی است، یا پرده‌ای از همان توطئه. با چنین کسی نمی‌ توان با استدلال سخن گفت، چون رشته‌ های منطق در ذهنش برای همیشه گسسته است.

برخی دیگر را باید در آینهٔ اختلال شخصیت خود شیفته دید. در اینجا، عشق به سگها ویترینی است برای نیاز سیراب‌ نشدنی به تحسین. این فرد در هیاهوی مجازی و در نقش «ناجی»، خود را بزرگ میبیند. اما ژرفترین زخم روانش فقدان همدلی با انسان‌ هاست. وقتی یک کودک جان می‌ بازد و دو کودک زخمی می‌ شوند، او نه‌ تنها اندوهگین نمی‌ شود، بلکه برافروخته از آن است که چرا «نقاب ناجی»‌اش خراش برداشته. پس خشم خود را متوجه مادران داغ‌ دیده و پدران پریشان میکند و تقصیر را بر گردن همان قربانیان بی‌دفاع می‌ اندازد.

و سرانجام، گاه با اختلال شخصیت وسواسی - جبری روبه‌ روییم. در این گونه، یک قاعدهٔ خشک اخلاقی «حتی یک سگ هم نباید آسیب ببیند» به قانونی مقدس و تغییر ناپذیر بدل شده است. این قانون آنقدر صلب و انعطاف‌ ناپذیر است که سلسله‌ مراتب ارزش‌ها را ویران میکند. در چنین نظام فکری، جان یک کودک و رنج دو کودک دیگر نمی‌ تواند در ترازوی اخلاق در کفه‌ ای برابر با جان یک سگ قرار گیرد، چرا که قاعده از پیش نوشته شده و راه هرگونه تأمل عقلانی را بسته است.

فرجام: وداع با یک توهم مرگبار
فاجعهٔ سنندج فقط یک بحران مدیریت شهری نیست؛ داستان غم‌ انگیز فروپاشی عقلانیت در چنگال یک ایدئولوژی بیمار است. در این داستان، کلماتی چون «عشق» و «شفقت» چنان تحریف شدند که به سلاحی برنده علیه بی‌گناه‌ ترین شهروندان بدل گشتند. طرفداری بی حد و حصر و غیر معقول و غیر منطقی از سگ‌ها، بی‌ پرده و بی‌ تعارف، در جان باختن یک کودک و به بستر بیماری افتادن دو کودک سهم داشت. یک خانواده داغدار شد، دو خانواده دیگر با درد و اضطراب بر بالین فرزندان زخمی خود نشستند، و حامیان افراطی همچنان در حباب توهم خویش، بر طبل دفاع از حیوان می‌ کوبند.

این نوشته قصد ندارد دیواری از دشمنی میان انسان و حیوان بکشد. شفقت بر جانداران، فضیلتی انسانی است، اما آنگاه که این شفقت کور میشود و سلسله‌ مراتب حیات را بر هم میزند، آنگاه که جان کودک فدای باور متصلب می‌ شود، دیگر نامش شفقت نیست. نامش جنون است، نامش بیماری است. و جامعه برای پاسداری از جان معصومانش، باید در برابر این جنون، هم سپر قانون بر گیرد و هم دست یاری به‌سوی روان‌ های زخم‌ خورده‌ای دراز کند که در هزارتوی توهم خویش، مرگ و رنج را به نام زندگی ترویج میکنند.
چاپ شدە در  شمارە ١١٢ نشریەی لوتکە | سنندج

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ‌𝓃𝓊‌𝓈✏️پێنووس
7
bai shemall _ farhad
@penus
بای شەماڵ

دەنگ: فەرهاد بوڵبوڵ

بە کەڵک وەرگرتن لە ئاهەنگێکی دەروێش عەبدوڵا

دروستکراوی زیرەکی دەستکرد
🎻 #مۆسیقای_پێنووس

🦚 #ئەدەبیاتی_فۆلکلۆر
🐍 #فەرهەنگی_فۆلکلۆر

مەکۆی پێنووس
کاناڵ،    وشەنامە،    کـۆڕ
🆔 @𝓅ℯ̂𝓃𝓊̂𝓈✏️پێنووس
5